Raadsvoorstel Aanvraag vangnetuitkering Participatiewet 2024

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Aanvraag vangnetuitkering Participatiewet 2024 Zaaknummer: 259532 Programma: Inkomen, jeugd en Wmo Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Eveline Schell Onderdeel van: Informatie bij: Corette Wissink _______________________________________________________________________________

Onderwerp Aanvraag vangnetuitkering Participatiewet 2024 Samenvatting Gemeenten ontvangen budget van het Rijk voor bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies vanwege de Participatiewet. Dit wordt ook wel het BUIG-budget genoemd. Gemeenten die een tekort hebben op het BUIG-budget kunnen in aanmerking komen voor een zogenaamde vangnetuitkering. Dit is een tegemoetkoming van het Rijk. De aanspraak van de gemeente IJsselstein op de Vangnetuitkering 2024 is € 175.920. Bij het indienen van het verzoek voor een vangnetuitkering moet het college verklaren dat het maatregelen heeft getroffen om het tekort te verminderen. Deze verklaring moet de instemming hebben van de gemeenteraad. De verklaring moet worden toegelicht aan de hand van een aanvraagformulier (ze bijlage 1, onderdelen A, B en C). _______________________________________________________________________ Voorstel In te stemmen met de verklaring van het college over de maatregelen die zijn genomen om het tekort op het BUIG-budget te verminderen. Aanleiding voor dit voorstel De gemeente IJsselstein heeft een tekort op het BUIG-budget 2024 dat hoger is dan 7,5% (het eigen risico van de gemeente). In 2022 en 2023 was ook sprake van een (kleiner) tekort op het BUIG-budget. In dat geval kan aanspraak gemaakt worden op de Vangnetuitkering Participatiewet 2024 van het Rijk.

De hoogte van de vangnetuitkering is 50% van het verschil tussen het tekort en het eigen risico van de gemeente. Door het indienen van de aanvraag van de Vangnetuitkering Participatiewet 2024 kan de gemeente met terugwerkende kracht € 175.920 ontvangen voor het tekort op het BUIGbudget van 2024. Toelichting Bij het indienen van het verzoek voor een vangnetuitkering moet het college verklaren dat het maatregelen heeft getroffen om het tekort te verminderen. De verklaring moet worden toegelicht aan de hand van een modelaanvraagformulier (zie bijlage 1). Hierin wordt enerzijds aandacht besteed aan de uitgaven waarbij volume (onder andere instroom en uitstroom) en prijs van de uitkeringen (onder andere de samenstelling van het bestand) een rol spelen. Anderzijds wordt aandacht besteed aan de inkomsten die verrekend kunnen worden zoals inkomsten uit werk, handhaving en debiteuren. Het formulier is uitgebreid ingevuld. Dit is gebruikelijk bij dit soort aanvragen. Pagina 1 van 4

Onderdeel A is een analyse van de oorzaken van het tekort. Onderdeel B beschrijft de maatregelen die zijn genomen om het tekort te verminderen. Onderdeel C beschrijft de beoogde effecten van de maatregelen. Deze verklaring moet de instemming hebben van de gemeenteraad. Daarmee bevestigt de gemeenteraad dat het college: A. Voldoende duidelijk heeft gemaakt wat de oorzaken zijn van het tekort; B. Voldoende duidelijk heeft gemaakt dat het pakket van maatregelen effectief is om de geschetste problemen aan te pakken, binnen de mogelijkheden die de gemeente heeft; C. Voldoende duidelijk heeft gemaakt dat dit pakket van maatregelen, voor zover door de gemeente beïnvloedbaar is, leidt tot de beoogde vermindering van het tekort. Daarbij wordt het effect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief duidelijk gemaakt. _______________________________________________________________________________

Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Niet van toepassing. Wettelijk kader of beleidskader Artikel 74 Participatiewet. Alternatieven Een alternatief is om niet in te stemmen met de verklaring van het college. Dan kan er geen aanvraag voor de vangnetuitkering worden ingediend en ontvangt de gemeente IJsselstein geen vergoeding vanuit het Rijk. Er ontstaat dan een tekort op de BUIG gelden van € 175.920. Argumenten In de verklaring wordt duidelijk gemaakt wat de oorzaken van het tekort zijn en welke maatregelen zijn en worden ingezet om het tekort te verkleinen. IJsselstein heeft te maken met een stijgend bijstandsbestand. In 2022 nam het bijstandsvolume in IJsselstein 3 procent toe, van 470 naar 484 huishoudens. In 2023 zijn er per saldo 9 huishoudens bij gekomen en in 2024 is dit verder gegroeid naar 495 huishoudens. Daarmee wijkt het beeld van IJsselstein af van de lagere gemiddelden in de Divosa benchmark. De toename is voornamelijk het gevolg van een sterk gestegen instroom vanaf december 2022 tot oktober 2024. Daarbij bleef vanaf het voorjaar 2023 tot begin 2024 de uitstroom juist achter bij de benchmark. Met een dergelijke groei van het bijstandsvolume is bij de berekening c.q. verdeling van het BUIG-budget geen rekening gehouden. Daar werd een krimp van het volume voorspeld. Een tekort op het BUIG-budget is dan bijna onvermijdelijk het gevolg.

Bovenstaande analyse is in uitgebreide vorm opgenomen in de aanvraag in bijlage 1. Kanttekeningen en / of risico’s Er is een risico dat de maatregelen om het tekort te verminderen onvoldoende effect zullen hebben door werkelijke ontwikkelingen in bijvoorbeeld klantvolumes en hoogtes van uitkeringen. Deze ontwikkelingen worden deels door externe factoren bepaald. Het gaat hier om een algemeen risico van open-einde regelingen zoals bijstand. _______________________________________________________________________

Pagina 2 van 4

Uitvoering Kosten De gemeente IJsselstein ontving in 2024 een BUIG-budget van € 8.402.569 van het Rijk. De netto uitgaven voor bijstand, IOAW, IOAZ, Bbz 2004 levensonderhoud en loonkostensubsidie in 2024 waren € 9.384.601. Het tekort is € 982.032 (11,69%). Prognose van de Vangnetuitkering Participatiewet 2024 Het eigen risico van de gemeente bij overschrijding van het BUIG-budget is 7,5%. Voor de gemeente IJsselstein is dat € 630.193. Het tekort boven 7,5% is € 351.839 (€ 982.032 – € 630.193). Het Rijk 50% vergoedt van het verschil tussen het tekort en het eigen risico van 7,5%. Voor IJsselstein komt de aanspraak op de vangnetuitkering neer op een bedrag van € 175.920. Dit bedrag is verwerkt in de jaarrekening 2024 (in de kosten en balans). Planning Bij uw instemming en ondertekening (zie p. 37 van bijlage 1) en ondertekening door het college (zie p.36 van bijlage 1) zal het aanvraagformulier Vangnetuitkering Participatiewet 2024 door de betrokken beleidsadviseur worden ingediend bij de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. De uiterste datum hiervoor is 15 augustus 2025. Uiterlijk 31 oktober 2025 geeft de Toetsingscommissie advies over aanvraag aan de minister van sociale zaken en werkgelegenheid. Het advies is gebaseerd op een procedurele beoordeling van de aanvraag.

Het besluit van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid volgt over het algemeen het advies van de Toetsingscommissie. En wordt binnen 8 weken nadat het advies is gegeven, genomen. De uitbetaling van de vangnetuitkering is in het eerste kwartaal van het tweede jaar na het tekortjaar. Voor IJsselstein en de Vangnetuitkering 2024 betekent dit dat de vangnetuitkering in het eerste kwartaal van 2026 wordt uitbetaald. Duurzaamheid Niet van toepassing. Participatie Niet van toepassing. Communicatie Niet van toepassing. Evaluatie Niet van toepassing. _______________________________________________________________________ Bijlagen 1. Aanvraagformulier Vangnetuitkering Participatiewet 2024.

Pagina 3 van 4

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 27 mei 2025, zaaknummer 259532

BESLUIT: In te stemmen met de verklaring van het college over de maatregelen die zijn genomen om het tekort op het BUIG-budget te verminderen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 10 juli 2025

de griffier,

de voorzitter,

Arnout J.O. van Kooij MMC

Agnes Jongerius

Pagina 4 van 4