Raadsvoorstel 1e BW 2024 WIL Kaderbrief WIL 2025

Raadsvoorstel gemeente IJsselstein _______________________________________________________________________ Agendapunt: Zienswijze 1e Begrotingswijziging WIL 2024 en Kaderbrief WIL 2025 Zaaknummer: 146169 Programma: 5, inkomen, jeugd en Wmo Commissie: Samenleving Portefeuillehouder: Drs. E.J.M. Schell Onderdeel van: Informatie bij: C. Wissink _______________________________________________________________________________

Onderwerp Zienswijze ontwerp 1e Begrotingswijziging WIL 2024 en ontwerp Kaderbrief WIL 2025 Samenvatting Het dagelijks bestuur van Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) heeft de ontwerp 1e Begrotingswijziging WIL 2024 en de ontwerp Kaderbrief WIL 2025 ter zienswijze aangeboden aan uw raad. In de begrotingswijziging is sprake van uitbreiding van de uitvoeringskosten. In totaal gaat het om 10,1 fte. WIL vangt 4,5 fte op in de eigen begroting, 5,6 fte komt ten laste van de gemeenten. Voor IJsselstein betekent dit een stijging van de kosten met € 106.000. Hiervoor is dekking vanuit incidentele middelen van het Rijk. Er is geen structurele dekking voor de structurele stijging van de regelingskosten voor bijzondere bijstand. Voor 2025 en verder moet dit worden verwerkt in de begroting. In de Kaderbrief 2025 beschrijft WIL op hoofdlijnen de beleidsvoornemens en financiële kaders voor 2025 en daarmee de uitgangspunten voor de begroting 2025. Het college stelt voor in de zienswijze aandacht te vragen voor de timing van de begrotingswijziging en input te geven voor het proces naar een aangepaste WILorganisatie en het meerjarenbeleidsplan WIL 2025-2028.

_______________________________________________________________________ Voorstel De in dit voorstel verwoorde zienswijze over de ontwerp 1e Begrotingswijziging WIL 2024 en de ontwerp Kaderbrief WIL 2025 aan het bestuur van Werk en Inkomen Lekstroom kenbaar te maken. Aanleiding voor dit voorstel Het bestuur van WIL vraagt de raad een zienswijze te geven op de ontwerp 1e Begrotingswijziging WIL 2024 en de ontwerp Kaderbrief WIL 2025. Beide zijn onderdeel van de jaarlijkse planning-en controlcyclus van WIL. Toelichting ontwerp eerste begrotingswijziging WIL 2024 De 1e begrotingswijziging 2024 gaat in op de beleidsmatige en/of financiële ontwikkelingen die ten tijde van het opstellen van de begroting WIL 2024 nog niet of onvoldoende duidelijk waren. WIL beschrijft dat er meer uitvoeringscapaciteit nodig is. WIL-breed gaat het om 10,1 fte. Hiervan neemt WIL 4,5 fte voor eigen rekening onder andere door het inzetten van

Pagina 1 van 7

Europese subsidiegelden. De resterende 5,6 fte komen voor rekening van de WILgemeenten. De belangrijkste redenen voor het inzetten van meer medewerkers zijn: 1. De toename van het aantal statushouders. Dit zorgt voor extra werk voor de medewerkers van inkomensondersteuning en inkomen. Ook de regelingskosten bijzondere bijstand nemen toe door woninginrichting, reiskosten en overbruggingsuitkering voor statushouders. 2. Een steeds groter aandeel van de klanten heeft te maken met multiproblematiek en vraagt daardoor meer tijd. Dit in combinatie met een aanpak die nog meer gericht is op de leefsituatie van de klant en maatwerk. 3. Toename van het aantal klanten voor schuldhulpverlening, inkomensondersteuning en werk. Bovenstaande ontwikkelingen maken duidelijk dat er sprake is van een veranderde en veranderende vraag. Dit vraagt om aanpassing bij WIL en de gemeenten. In 2024 gaan we hiermee als volgt aan de slag: 1. Voor 2024 extra personeel om de druk op de uitvoering bij WIL te verlagen. De kosten worden deels binnen de WIL begroting opgevangen en deels naar de gemeenten doorgezet. De gemeenten zetten extra incidentele middelen van het Rijk in die bedoeld zijn voor de dienstverlening op het gebied van inkomen en inkomensondersteuning. 2.

In de zienswijze nemen we op dat WIL samen met de gemeenten onderzoekt hoe de dienstverlening kan worden aangepast aan de veranderde en veranderende situatie. 3. WIL en de gemeenten werken gezamenlijk toe naar de ontwerp Begroting WIL 2025 met daarin een schets van de aangepaste dienstverlening en zoveel mogelijk duidelijkheid over de benodigde financiën. 4. WIL en de gemeenten werken gezamenlijk aan het nieuwe meerjarenbeleidsplan WIL 2025-2028. De aangescherpte opdracht aan WIL en de herijkte en geactualiseerde dienstverlening worden hierin verder uitgewerkt. Eind 2024 worden het meerjarenbeleidsplan en de Kaderbrief 2026 voorgelegd. De gemeenteraden worden in het hele proces betrokken. Zowel op formele momenten als bij aparte bijeenkomsten (zie tabel p. 7 ontwerp Kaderbrief WIL 2025). Toelichting ontwerp Kaderbrief WIL 2025 De kaderbrief beschrijft de beleidsvoornemens, verwachtingen en financiële doorkijk voor 2025 en is het startpunt voor de begroting WIL 2025. Deze zal in april ter zienswijze aan uw raad worden voorgelegd. In de kaderbrief zijn de cao-stijging en de inflatiecorrectie opgenomen (€ 156.000). Deze zijn onvermijdelijk. Er is geen structurele uitbreiding van de uitvoeringscapaciteit opgenomen omdat WIL en de gemeenten in 2024 aan de slag gaan met het aanscherpen van de opdracht en het herijken en actualiseren van de dienstverlening.

De structurele uitbreiding die nodig is als er niets verandert in de uitvoering en opdracht van WIL is opgenomen in de risico-paragraaf van de kaderbrief. Voor IJsselstein zou dit neerkomen op € 149.000 extra uitvoeringskosten. Relevante eerdere besluiten/besluitgeschiedenis Zienswijze conceptbegroting WIL 2024, zaaknummer 92739 d.d. 15 juni 2023. Wettelijk kader of beleidskader Artikel 34b van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en artikel 25 van de Gemeenschappelijke Regeling WIL (kaderbrief). Artikel 35 van de Wgr en artikel 27 van de Gemeenschappelijke regeling WIL (begrotingsstukken).

Pagina 2 van 7

Alternatieven Alternatief is geen zienswijze of een zienswijze met een andere inhoud te geven. Argumenten In de zienswijze geven we aan in te stemmen met de ontwerp 1e begrotingswijziging WIL 2024 en de ontwerp Kaderbrief WIL 2025, onder voorwaarde van het invoeren een vacaturestop. Deze gaat in na het invullen van de overeengekomen vacatures in de begrotingswijziging en loopt tot afronding van het proces naar een aangepaste WILorganisatie. Dit om het incidentele karakter van de vacatures te waarborgen. We vragen aandacht voor de timing van de begrotingswijziging en geven input voor het proces naar een aangepaste WIL-organisatie en het meerjarenbeleidsplan WIL 20252028. De doelstelling hierbij is te komen tot een effectieve en efficiënte dienstverlening. Argumenten voor de voorgestelde zienswijze (zie bijlage 5) zijn: 1. De dienstverlening door WIL aan inwoners komt in de knel. Dat is onwenselijk. In de begrotingswijziging beschrijft WIL onder meer dat het aantal klanten waaronder statushouders toeneemt en dat het aandeel klanten met multiproblematiek verder toeneemt. Dit zorgt voor een nog hogere werkdruk bij WIL en druk op de dienstverlening aan inwoners van de WIL-gemeenten. Extra middelen zijn nodig om de kwaliteit van de dienstverlening op peil te houden. 2. Een deel van de incidentele extra uitvoeringskosten van de begrotingswijziging neemt WIL op zich.

De kosten die ten laste komen van de gemeenten zijn te dekken uit incidentele middelen die de gemeente van het Rijk ontvangt ten behoeve van onder andere dienstverlening aanpak armoede en schulden. Er is geen dekking voor de structureel hogere regelingskosten bijzondere bijstand. 3. We geven input voor het op te stellen meerjarenbeleidsplan WIL 2025-2028, zodat een win-win-win situatie ontstaat voor inwoners, de WIL-organisatie en de gemeente IJsselstein. 4. De kaderbrief geeft goed weer waar de uitdagingen voor WIL liggen voor 2025 en verder. Dat is de reden dat WIL en de gemeenten voor 2024 inzetten op een ‘tussenjaar’ gericht op het aanscherpen van de opdracht van WIL, het herijken en actualiseren van de dienstverlening en de bijbehorende middelen. In een gezamenlijk traject willen we komen tot procesverbeteringen en versimpelingen in de dienstverlening zodat deze effectiever en efficiënter is voor inwoners, voor (de medewerkers van) WIL en voor de gemeente. Kanttekeningen en / of risico’s 1. De vraag naar extra middelen is te laat. WIL had een aantal ontwikkelingen, bijvoorbeeld de toename van het aantal klanten met multiproblematiek, kunnen voorzien en had dit moeten verwerken in de kaderbrief of begroting 2024. Het is voor WIL lastig om aan het begin van een begrotingsjaar aan te geven wat er in het jaar daarna nodig is.

Toch is dit wel wat we van WIL vragen gegeven ons eigen planning en control proces en te meer met het oog op het ravijnjaar. We benoemen dit ook in de zienswijze. 2. De aanvraag van extra middelen is onvoldoende onderbouwd. Daarom is nu gekozen voor incidenteel extra middelen en het tussenjaar 2024 waarin WIL en de gemeenten gezamenlijk komen tot een aanscherping van de opdracht aan WIL, de benodigde dienstverlening en de bijbehorende middelen. 3. Uitbreiding van het aantal fte is incidenteel verwerkt. Extra fte hebben in de basis echter een structureel karakter, tenzij dit later gecompenseerd wordt door een evenredige afbouw (natuurlijk verloop, etc.) of het inhuur betreft. WIL geeft in de begrotingswijzing ook aan de benodigde fte als structureel te zien, maar verwerkt deze incidenteel in afwachting van de opdracht van WIL in een meerjarenperspectief. Het risico bestaat dat mensen aangenomen

Pagina 3 van 7

worden welke structureel op het saldo gaan drukken. Om dit te voorkomen moeten voor de begroting 2025 keuzes worden gemaakt. _______________________________________________________________________ Uitvoering Kosten WIL stelt een ontwerp 1e begrotingswijziging 2024 voor, omdat bij het vaststellen van de begroting 2024 niet alle ontwikkelingen waren voorzien. In onderstaande tabel een overzicht van de voorgestelde wijzigingen, het aandeel van IJsselstein en de dekking die er vanuit IJsselstein beschikbaar is. Ontwikkeling

Concrete vertaling

Aandeel IJsselstein

Incidenteel/ structureel

Dekking IJsselstein

Bedrijfsvoering Informatie-uitwisseling en informatie-veiligheid voor lokale werkteams vraagt een DPIA traject

Ophoging budget innovatie-agenda WILgemeenten

€ 9.000 (uitvoeringskosten)

Incidenteel

Vanuit de bestaande reintegratiemiddelen voor 2024

Incidenteel*

N.v.t.

Incidenteel*

De incidentele uitvoeringskosten vanuit de incidentele Rijks middelen flankerend beleid energiearmoede en dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden 2023 en 2024.

Structureel

De structurele regelingskosten kunnen niet binnen de begroting worden opgevangen. Deze komen ten laste van het saldo.

Werk Regionale werkdienstverlening ter ondersteuning van de lokale werkteams

N.v.t. WIL zet ESF middelen in

1,5 fte

Inkomensondersteuning Bijzondere regelingen: Toename multiproblematiek Toename dienstverlening statushouders Schuldhulpverlening: Wetswijziging Toename aanvragen en dossiers Toename multiproblematiek

Toegenomen dienstverlening aan statushouders

3 fte

3 fte

€ 250.000 regelingskosten voor bijzondere bijstand

€ 52.000 (uitvoeringskosten) Aandeel WIL (3 fte): ESF middelen en inhuur omzetten naar vast personeel in lijn met nieuwe Caoafspraken

€ 46.000 (regelingskosten)

Inkomen Toename omvang Wet op Lijkbezorging (WLB)

0,6 fte € 45.000 (uitvoeringskosten)

Inkomensbeheer regulier

Incidenteel*

2,0 fte

De incidentele uitvoeringskosten vanuit de incidentele Rijks middelen flankerend beleid energiearmoede en dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden 2023 en 2024.

Totaal Uitvoeringskosten

€ 106.000

Incidenteel*

Ja

Regelingskosten

€ 46.000

Structureel

Nee

Totaal

*Zie onderdeel 3 onder risico's. Sommige onderdelen die als incidenteel verwerkt zijn hebben een potentieel structureel effect.

Pagina 4 van 7

De toename van de regelingskosten voor bijzondere bijstand zijn vooral een gevolg van de toename van het aantal statushouders. Statushouders ontvangen vanuit de bijzondere bijstand middelen voor de woninginrichting, reiskosten en een overbruggingsuitkering. Deze kosten kunnen niet binnen onze begroting worden opgevangen en drukken op het saldo. Bij de meicirculaire 2023 hebben we incidentele middelen ontvangen voor flankerend beleid energiearmoede en dienstverlening aanpak armoede en schulden. De werkzaamheden hiervoor zijn gestart in 2023 en lopen door in 2024, de uitvoering ligt bij WIL. Daarom stellen we bij de jaarstukken 2023 voor het restant van deze middelen als uitgestelde prestatie (UP) naar 2024 mee te nemen om de bovengenoemde incidentele uitvoeringskosten voor 2024 te dekken. Vanaf 2025 wordt een stijging van €156.000 verwacht vanwege cao-stijging. Bovendien is er sprake van prijsindexering. Het daadwerkelijke financiële effect wordt pas bekend bij de begroting WIL 2025. De stijging wordt dan in de gemeentelijke begroting verwerkt. Het is onduidelijk of deze verhoging bij het opstellen van de begroting 2025 opgevangen kan worden uit de inflatiecorrectie vanuit het Rijk. Een eventueel restant zal binnen het programma moeten worden opgevangen. Uitgave in relatie tot financieel ravijn Vanaf 2026 wordt de rijksbijdrage voor gemeenten met € 3 miljard gekort.

Gemeenten behouden dezelfde taken. Net als bij de meeste gemeenten veroorzaakt dit een groot tekort op onze begroting. Vooralsnog ziet het ernaar uit dat we dit tekort (voor een groot deel) zelf op moeten vangen. Om in de nabije toekomst dit tekort op te vangen, is het belangrijk om financiële opties open te houden. De stijgende kosten zijn nog niet begroot en drukken op het saldo. Dit vergroot de bezuinigingsopgave van het ravijnjaar en verder. Planning De uiterste termijn voor het indienen van een zienswijze is 28 februari 2024. Het bestuur is ervan op de hoogte dat deze planning voor de gemeente IJsselstein niet haalbaar is. Het algemeen bestuur van WIL stelt op 14 maart de ontwerp 1e Begrotingswijziging WIL 2024 en de ontwerp Kaderbrief WIL 2025 vast na ontvangst van de zienswijze van alle WIL-gemeenten. De zienswijze van de gemeente IJsselstein is dan ook ontvangen. Duurzaamheid N.v.t. Participatie De cliëntenraad van WIL is in de gelegenheid gesteld een reactie te geven op de ontwerp eerste begrotingswijziging WIL 2024 en de ontwerp Kaderbrief WIL 2025. Communicatie Na vaststelling van de zienswijze door de raad wordt het bestuur van WIL geïnformeerd via bijgevoegde brief (bijlage 5). Evaluatie Monitoring vindt plaats via de P&C cyclus van WIL.

Met de tussentijdse rapportage (Turap) tot en met mei 2024 krijgen we goed inzicht in de bestedingen tot dan toe en wordt een prognose gedaan voor de rest van 2024. _______________________________________________________________________ Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief WIL Pagina 5 van 7

2. 3. 4. 5.

Ontwerp 1e Begrotingswijziging WIL 2024 Ontwerp Kaderbrief WIL 2025 Oogst Raadsgesprek oktober 2023 Zienswijze gemeente IJsselstein op de ontwerp 1e Begrotingswijziging WIL 2024 en ontwerp Kaderbrief WIL 2025

Pagina 6 van 7

De raad van de gemeente IJsselstein; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 16 januari 2024, zaaknummer 146169

BESLUIT:

De in dit voorstel verwoorde zienswijze over de ontwerp 1e Begrotingswijziging WIL 2024 en de ontwerp Kaderbrief WIL 2025 aan het bestuur van Werk en Inkomen Lekstroom kenbaar te maken. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente IJsselstein, gehouden op 7 maart 2024

de griffier,

de voorzitter,

A.J.O. van Kooij MMC

mr. P.J.M. van Domburg

Pagina 7 van 7