Raadsinformatiebrief Ontwikkeling Sociaal Domein (2021)

postadres Postbus 26, 3400 AA IJsselstein

bezoekadres Overtoom 1 3401 BK IJsselstein t 14 030 f 030 6884350 e info@ijsselstein.nl

Gemeenteraad IJsselstein Postbus 26 3400 AA IJSSELSTEIN

Ontwikkelingen sociaal domein IJsselstein april 2021

betreft uw kenmerk uw brief van behandeld door

zaaknummer

J.W. de Zeeuw

966683

datum

13 april 2021

blad 1 van 12 bijlagen

Geachte raadsleden De samenleving verandert continu. Om op die veranderingen in te kunnen spelen, is in 2019 de koers voor het sociaal domein 2020 – 2022 vastgesteld. De gemeente krijgt nieuwe taken op het gebied van beschermd wonen, maatschappelijke opvang, wonen en zorg en inburgering maar heeft ook te maken met financiële krapte. Daarbovenop komt de coronacrisis, die veel vraagt van inwoners, organisaties en gemeente. De missie van IJsselstein blijft: Inwoners zijn zo lang en zoveel mogelijk in staat zelfstandig en waar nodig met behulp van anderen hun eigen leven te leiden, problemen op te lossen en naar vermogen mee te doen. Er ligt een goede basis, maar we zijn er nog niet en zien dat het nog beter kan. In de koers sociaal domein is een negental ontwikkelopgaven opgenomen. De status hiervan wordt in deze brief toegelicht. Deze brief vervangt niet de raadsinformatiebrieven op reguliere beleidstrajecten, zoals het gezondheids- en inburgeringsbeleid. Aan het einde van deze brief leest u meer over de kostenbeheersing in het sociaal domein. In de vergadering van de commissie Samenleving (25 mei) worden de tussentijdse resultaten van de Taskforce gepresenteerd en tijdens een themabijeenkomst voor de Raad (10 juni) wordt er dieper ingegaan op achterliggende trends en ontwikkelingen.

datum ons kenmerk blad 2 van

13 april 2021 966683 12

Inhoud 1. Doorontwikkelen van de hulp bij opvoeden. ...................................................................................... 2 2. Het sociaal team en het jeugdteam zijn het vangnet voor de meest kwetsbare inwoners................ 6 3. Meer kwetsbare inwoners kunnen zelfstandig wonen ....................................................................... 7 4. Vlotte inburgering en integratie van nieuwkomers. ........................................................................... 9 5. Meer inwoners aan het werk door inzet van een lokaal werkteam. .................................................. 9 6. Benutten zelf oplossend vermogen inwoners met inzet van vrij toegankelijke voorzieningen. ...... 10 7. Extra aandacht voor ouderen en dementie . .................................................................................... 10 8. Stimuleren van een gezonde leefstijl om te voorkomen dat problemen groter worden. ................ 11 9. De ondersteuning van inwoners verbeteren, middels analyse en bijsturing.................................... 11 Beheersing kosten sociaal domein (Taskforce Sociaal Domein) ........................................................... 11

1. Doorontwikkelen van de hulp bij opvoeden. IJsselstein wil de zorg voor jeugd eenvoudiger, meer ontschot en dichterbij huis organiseren. Het idee om de jeugdzorg “kind nabij” te brengen, is vertaald naar een concrete koers en handelswijze. In deze brief leest u hoe wij samen met de Lekstroomgemeenten aan deze opgave werken. Uit recente landelijke onderzoeken naar de eerste oogst van de decentralisaties blijkt dat de maatschappelijke opgave hardnekkig en complex is. Het vraagt om een lange adem en stevige netwerksamenwerking, door de vele onderlinge afhankelijkheden in het stelsel. In 2020 is door het bureau Andersson Elffers Felix (AEF) in opdracht van het Rijk landelijk onderzoek gedaan naar de structurele middelen in de jeugdhulp.1 Een van de gedachten achter de decentralisatie in 2015 was dat gemeenten deze jeugdzorg beter, efficiënter en goedkoper zouden kunnen organiseren, omdat zij dichter bij de jongeren en hun gezinnen staan. De afgelopen jaren is er veel discussie over het budget voor de Jeugdwet. Op basis van eerdere onderzoeken was het niet mogelijk om een eenduidig antwoord te geven op de vraag hoe het gebruik en de kosten zich in de komende jaren zullen ontwikkelen. Is de stijging in kosten en volume structureel of is er sprake van een boeggolf-effect? Ook was er onvoldoende helder of de Jeugdwet op dit moment doelmatig en doeltreffend wordt uitgevoerd.

Daarom was niet duidelijk of er structureel extra middelen nodig zijn. In het kort komt uit het onderzoek van AEF naar voren dat de totale landelijke kosten zijn gestegen van 3,6 miljard tot 5,4 - 5,6 miljard euro in 2019. Belangrijkste reden is het aantal cliënten in

1

“Stelsel in groei” van Andersson Elffers Felix (AEF)

datum ons kenmerk blad 3 van

13 april 2021 966683 12

de jeugdzorg. Niet zo zeer door stijgende instroom, maar achterblijvende uitstroom vanwege langere duur van (intensievere) trajecten. Van vele maatregelen zijn er drie maatregelen waarvan de verwachting is dat deze daadwerkelijk leiden tot besparing: de praktijk ondersteuner huisarts (POH) jeugd; het versnellen van de doorgang naar de Wet Langdurige Zorg (Wlz) en directe hulpverlening door het lokale team. Dit wil overigens niet zeggen dat andere maatregelen niet effectief zijn, maar deze kunnen niet direct herleid worden tot een besparing op de kosten van jeugdhulp. Lerend Netwerk Zorg voor Jeugd Lekstroom 2020 – 2022 De vijf gemeenten binnen de regio Lekstroom bouwen in de komende jaren gezamenlijk vanuit de uitvoeringspraktijk aan een lerend netwerk Zorg voor Jeugd. De bedoeling is om met deze aanpak focus en samenhang aan te brengen in de uitvoering van eerder vastgestelde afspraken en ambities. We versterken de (keten)samenwerking over de domeinen heen, zodat de uitvoerende partijen samen tot betere resultaten kunnen komen bij het behandelen van (complexe) casuïstiek. We ondersteunen de samenwerkende professionals binnen Lekstroom actief in het versterken van hun vakmanschap en het opbouwen van een sterke praktijkgemeenschap. Ook ervaringsdeskundigheid heeft hierbij een rol.

Vanuit de regio zelf hebben we verschillende projecten geïnitieerd, die nu in een uitvoeringsfase zijn. Inkoop Jeugdhulp (en Wmo) De vastgestelde impactanalyse (Transformatie inkoop Jeugdhulp en Wmo) beoogt: “Een beter passende, effectievere en integrale zorg en ondersteuning die binnen de financiële kaders past (…), meer sturing op kwaliteit en resultaat, het ontwikkelen van integrale producten en het ontwikkelen een meer eenduidige toegang.” Op dit moment is gestart met het ontwikkelen van de inkoopstrategie: wat is er nodig en hoe draagt dit bij aan de transformatie en welke financieringsvorm past hierbij. Bij dit proces zijn zorgaanbieders, gemeenten op uitvoerend, beleid en bestuurlijk niveau en ervaringsdeskundigen betrokken. Grip op Jeugdhulp Het project Grip op Jeugdhulp creëert randvoorwaarden om kosten te beheersen en de bedrijfsvoering efficiënter te maken. Een deel van de activiteiten wordt uitgevoerd door de RBL: verbeteren van het accountmanagement en sturingsinformatie. Per gemeente wordt samengewerkt in de driehoek uitvoering – beleid - control. De activiteiten rond aanpak gestapelde zorg, zorgcoördinatie en ketensamenwerking met Yeph en SAVE komen hierbij ook aan de orde.

datum ons kenmerk blad 4 van

13 april 2021 966683 12

Regionale samenwerking i.r.t. kostenbeheersing kent de volgende vier speerpunten: • • • •

Data-analyse gegevens RBL; Samenwerking met SVMN/Gecertificeerde Instellingen; Relatiebeheer/sturing (grootste) aanbieders; Zorgcoördinatie (gestapelde zorg en verlengingen).

De regio streeft bij alle activiteiten naar verhoging van de kosteneffectiviteit van de werkwijze om ervoor te zorgen dat de zorg die nodig is, ook op termijn betaalbaar blijft. Dat is een randvoorwaarde binnen alle regionale projecten. Regionale Omdenk en Experttafel Lekstroom (ROEL) In 2018 is gestart met de pilot ROEL. De pilot richt zich op het oplossen van complexe casuïstiek, waar één zorgaanbieder niet alleen het antwoord op heeft, het voorkomen van residentiele uithuisplaatsingen en het bevorderen van uitstroom uit verblijf. Het is de ambitie om voor jeugdigen en jongvolwassenen met meervoudige problematiek, waarbij het bestaande hulpaanbod niet toereikend is, te komen tot een passend hulpaanbod vanuit meerdere specialisaties. Uit de tussenevaluatie (december 2019) is een aantal verbetervoorstellen gedaan, om de positie van ROEL te versterken. Eén van deze voorstellen betreft de inzet van een procesondersteuner, die faciliterend kan optreden in de casuïstiek en in de keten. Dit “oliemannetje” kan bijvoorbeeld helpen om relaties binnen het netwerk, of tussen ketens te versterken, of knelpunten in het systeem op te lossen (bijvoorbeeld op het gebied van gegevensdeling; inkoop; werkafspraken).

Pilot doorbraakmethode van Instituut Publieke Waarden (IPW) Onderdeel van de hierboven beschreven doorontwikkeling van ROEL maar ook in het breder verband van het lerend Netwerk Zorg voor Jeugd is gestart met de pilot doorbraakmethode van IPW. Deze methode is erop gericht samen met de betrokken gezinnen (waar sprake is van samenloop van verschillende problemen in verschillende domeinen) een passend maatwerkplan te maken. Door knelpunten in complexe casuïstiek praktisch en integraal aan te pakken, stimuleren en helpen we professionals om ook actief in deze beweging mee te gaan. Samen met de professionals van de lokale teams, beleid én bestuurders wordt uitwerking gegeven aan de doorbraakmethode. Overgang van jeugdhulp naar maatschappelijke ondersteuning bij 18 jaar Het project Overgang 18-/18+ is gericht op het stimuleren van perspectiefgericht werken, het ontwikkelen van een domein overstijgende aanpak en een passend aanbod voor jongvolwassenen (16 - 23 jaar). De inventarisatie- en verdiepingsfase zijn afgerond. De uitkomsten hiervan worden meegenomen in de inkoop Jeugdhulp en Wmo. Jeugdhulp met Verblijf Het project Jeugdhulp met Verblijf is gericht op het voorkomen van uithuisplaatsing, het creëren van passende alternatieven voor jeugdhulp met verblijf en de ontwikkeling van een effectieve zorglogistiek.

De ambitie is om jeugdigen die intensieve hulp nodig hebben zo gewoon mogelijk te laten opgroeien, door waar mogelijk ondersteuning in te zetten binnen

datum ons kenmerk blad 5 van

13 april 2021 966683 12

het eigen gezin of binnen een kleinschalige gezinsgerichte vorm in de wijk. Het deel dat gaat over het creëren van alternatieven, wordt nu al uitgevoerd, via de samenwerkingsagenda gezinsvormen welke is opgesteld samen met de aanbieders van de formele en informele zorg. Verbinding Maatschappelijke Opvang, Beschermd Wonen en Jeugdhulp Vanuit de koers van MO/BW wordt in Lekstroomverband gewerkt aan een plan van aanpak Weer Thuis. Met dit plan willen de corporaties, regiogemeenten, zorgaanbieders in samenwerking met de sociaal teams de woonopgave als gevolg van de ambulantisering MO/BW en jeugdhulp met verblijf in beeld brengen en de acties en afspraken vastleggen die nodig zijn om deze opgave afzonderlijk en gezamenlijk in versneld tempo te realiseren. Hier ligt ook een relatie met jeugdhulp met verblijf en overgang 18-/18+ (paragraaf over jongvolwassenen). Bovenregionale afspraken Jeugdhulp met Verblijf en Samen Veilig Midden Nederland Bovenregionaal zijn er afspraken gemaakt, waar we ons nu vanuit de Lekstroomgemeenten op moeten gaan organiseren. In het kader van de (aanbesteding) Essentiële Functies (EF) is ingezet op maximale transformatie, gericht op het voorkomen van verblijf (in dit geval EF) en het tijdig uitstromen uit verblijf. Het gaat hier over de meest specialistische zorg voor kinderen en jongeren in een kwetsbare positie.

Met 24 uurs behandeling moet de stabiliteit, veiligheid en positieve interactie tussen het kind/jongere en zijn/haar omgeving herstellen. Daartoe is er voor IJsselstein (en de regio) een contactpersoon van Yeph beschikbaar en heeft Yeph ook een eigen Expertiseteam welke ondersteunend is aan de lokale teams en ROEL2. De bedoeling is om de transformatie vanuit de uitvoeringspraktijk lerend te ontwikkelen. Vanuit de ontwikkelafspraken met Samen Veilig (SAVE), ligt bij SAVE nu ook de focus om te investeren in de relatie en de ketenafspraken met de lokale sociaal teams. In IJsselstein is er een goede samenwerking met het jeugdteam en is er ook een medewerker van SAVE beschikbaar in het jeugdteam. Preventie en lokale samenwerking In IJsselstein maken we gebruik van de POH (Praktijk Ondersteuner Huisarts) Jeugd.3 De POH Jeugd begeleidt en behandelt kortdurend jeugdigen met psychische-, psychosociale en/of psychosomatische klachten in de huisartspraktijk. Deze professional (orthopedagoog, kinderpsycholoog of psychiatrisch verpleegkundige) maakt de verbinding tussen de huisarts en het jeugdteam en fungeert als schakel tussen enerzijds de huisartspraktijk en anderzijds de jeugdhulpinstellingen, de Jeugdgezondheidszorg en het onderwijs.

2

Yeph is een samenwerkingsverband tussen drie regionale specialistische jeugdzorgorganisaties: Youké, Pluryn en ’s Heeren Loo. In Yeph bundelen zij hun expertise en behandelopties voor zeer complexe vragen. 3 De POH Jeugd is voor 24 uur in dienst van bij de gemeente en werkt in het grootste gezondheidscentrum in IJsselstein (+/- 24.000 patiënten)

datum ons kenmerk blad 6 van

13 april 2021 966683 12

De inzet van een POH is tevens een van de maatregelen die IJsselstein vanuit de taskforce Jeugd inzet voor stabilisatie en grip op de jeugdhulpkosten. Vanaf de start in 2017 tot medio 2020 zijn er bij de POH 312 IJsselsteinse jongeren in beeld. Daarvan zijn 271 trajecten afgerond. Met de inzet van de POH Jeugd worden kinderen/jongeren niet onnodig doorverwezen, maar krijgen ze tijdig de juiste/specialistische hulp. Buurtgezinnen Buurtgezinnen is in IJsselstein actief. Buurtgezinnen zoekt voor overbelaste gezinnen een steungezin in de buurt. Dit is maatwerk gebaseerd op vrijwilligheid en wederzijds vertrouwen tussen de gezinnen. Het buurtgezin ontlast de ouders en biedt extra aandacht aan de kinderen. Ook is er inzet op het voorkomen dat problemen verergeren. Deze informele hulp van gezinnen voor gezinnen zit een professioneel jasje. Een betaalde coördinator maakt de matches tussen de gezinnen en begeleidt de gezinnen na de match voor de duur van max 2 jaar. Zij bewaakt de veiligheid en pedagogische kwaliteit. In IJsselstein zijn er gemiddeld 15 geslaagde Matches per jaar. Regionaal is buurtgezinnen ook aangesloten op het project jeugdhulp met verblijf waarbij met de formele en informele aanbieders van gezinsvormen samenwerkingsafspraken worden gemaakt over de inzet van zorg alsmede het op- en afschalen van zorg.

Onderwijs zorgarrangementen De pilot onderwijs zorgarrangementen op de Wenteltrap loopt dit schooljaar af. Besluitvorming over de borging en het al dan niet voortzetten zal voor de zomer plaatsvinden. Uit de pilot blijkt dat een goede verbinding en afstemming tussen onderwijs en jeugdhulp effectief is. Door tijdig signaleren kan er hulp nabij en kortdurend worden ingezet. Op dit moment wordt er gekeken naar de mogelijkheden om dit te borgen, beschikbaar te stellen voor andere scholen en afspraken over inzet van ondersteuning. Regionaal wordt in afstemming en overeenstemming met de samenwerkingsverbanden ook uitwerking gegeven aan de inzet van onderwijszorgarrangementen. Vanuit IJsselstein zal de lokale pilot dan ook lijn met de regionale ontwikkelingen en uitgangspunten vormgegeven worden.

2. Het sociaal team en het jeugdteam zijn het vangnet voor de meest kwetsbare inwoners. IJsselstein heeft ingezet op de doorontwikkeling van kwaliteit en effectiviteit van het jeugdteam en sociaal team. Vanuit vijf verschillende werkgroepen wordt er gewerkt aan de inrichting van een Lokaal Team (0-100 jaar). Hierbij sluiten we aan bij de inzichten in “De 5 basisfuncties van Lokale (wijk)teams” zoals beschreven in het Landelijke rapport van KPMG (september 2019). Deze 5 basisfuncties zijn landelijk ook opgenomen als onderdeel van de norm voor opdrachtgeverschap waar gemeenten zich op moeten organiseren. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2019/09/30/basisfuncties-voor-lokaleteams-in-kaart-de-route-en-componenten-onder-de-de De doorontwikkeling wordt vormgegeven vanuit een aantal basisprincipes: - Werken vanuit de bedoeling, wat is het bestaansrecht van het Lokaal Team?

datum ons kenmerk blad 7 van

13 april 2021 966683 12

- Hoe dragen de werkzaamheden bij aan de opdracht en de verantwoordelijkheid die wij richting inwoners hebben? - Inwoner centraal, meer specifiek wat is het effect van ons handelen en onze keuzes voor de inwoner? Vanuit deze principes evalueren wij alle onderdelen. We kijken wat goed werkt en welke kansen en mogelijkheden er zijn om efficiënter en effectiever invulling te geven aan onze verantwoordelijkheden. Rond de zomer verwachten wij met u de resultaten en het plan voor de inrichting van het Lokaal Team te delen.

3. Meer kwetsbare inwoners kunnen zelfstandig wonen Al jaren is de beweging van ambulantisering gaande. Dit houdt in dat mensen met (ernstige) psychische aandoeningen of verstandelijke beperkingen zo veel mogelijk kunnen deelnemen aan en wonen in de maatschappij. Het streven is: minder en kortere opnamen en gelijktijdig verbetering van de ambulante zorg en ondersteuning. In dit kader is (en wordt) de gemeente verantwoordelijk voor beschermd (thuis) wonen, de aanpak van personen met onbegrepen gedrag, de uitvoering van de wet verplichte GGZ, de samenwerking met de GGZ- en LVBsector en voor een adequate ondersteuning (individueel en groepsgewijs). De doordecentralisatie beschermd wonen is uitgesteld naar 1 januari 2023. Vanaf die datum is IJsselstein verantwoordelijk voor een veilige woonomgeving voor mensen met een psychiatrische aandoening. In Lekstroom verband is daartoe in 2020 een regionale visie opgesteld die deze transitie mogelijk moet maken. Iedere gemeente stelt een lokaal plan op, waarin de voorwaarden (de zogenaamde ‘basisset’) worden beschreven voor een zo normaal mogelijk leven. Dit plan wordt medio 2021 aan u voorgelegd. In regionaal verband wordt over dit onderwerp een raadsinformatiebijeenkomst georganiseerd. Kern van ons beleid is om de ‘zorg- en ondersteuningsinfrastructuur’ in de gemeente te optimaliseren. Het betreft een brede range van activiteiten: -

Doorontwikkeling van het lokaal team (zie elders in deze brief); Samenwerking tussen partijen die ondersteunen en behandelen (gebiedsgerichte samenwerking GGZ); Nieuwe inrichting van geïndiceerde begeleiding, alsmede de inzet van het zogenaamde ‘voorliggende veld’.

De aanpak van personen met onbegrepen gedrag richt zich op preventie, een goede meldstructuur, toeleiding naar zorg en voorlichting. Het voorkomen van verward of onbegrepen gedrag begint met herkenning van signalen. In de training Mental Health First Aid leren (eerste lijn) professionals en vrijwilligers signalen te herkennen en daarop adequaat te reageren. Door de coronamaatregelen is deze training helaas vertraagd. Dat geldt ook voor de invoering van de crisis- of hulpkaart. Het Meld- en adviespunt Bezorgd (MAB) van de GGDrU ontvangt meldingen en beoordeelt deze als zijnde overlast, verward gedrag of aanleiding tot acties in het kader van de Wet verplichte GGZ. Het sociaal team komt in actie na terugkoppeling vanuit het MAB.

datum ons kenmerk blad 8 van

13 april 2021 966683 12

Sinds 1 januari 2020 wordt de wet verplichte GGZ uitgevoerd. Doel is zoveel mogelijk gedwongen opnames te voorkomen. In het najaar van 2021 wordt de uitvoering van de wet geëvalueerd en informeren wij u over de resultaten. Een belangrijke stap is de intensievere samenwerking met de GGZ- en LVB-sector. Lister (begeleiding) en Altrecht (behandeling) hebben een gebiedsteam gevormd. In het project participeren ook het sociaal team en Stichting Pulse. Het project wordt (mede) gefinancierd met een subsidie van ZonMw. In aansluiting daarop is in januari 2021 – ook met subsidie van ZonMw - het project ‘De kracht van relaties’ gestart, dat zich richt op het versterken van sociale netwerken van mensen met psychiatrische aandoeningen of verstandelijke beperkingen. Professionals van de betrokken organisaties integreren deze werkwijze in hun reguliere werk. Momenteel wordt de inkoop van de individuele begeleiding voorbereid. De contracten gaan in op 1 april 2022. Naast kostenbeheersing streven de gezamenlijke gemeenten naar belangrijke trans formatieve doelen: snellere afschaling van de zorg en een grotere inzet van het zogenaamde ‘voorliggende veld’ en informele ondersteuning. Pulse is daarin een belangrijke partner en sluit met haar meerjaren beleidskader goed aan op deze ontwikkeling (zie ook verderop).

Voor de zomer 2021 neemt het college een besluit over de inkoopstrategie, waarna de aanbesteding kan worden voorbereid en uitgevoerd in het najaar van 2021. Overige activiteiten om zelfstandig te kunnen blijven wonen Om in de eigen woning te kunnen blijven wonen maken we afspraken over woningaanpassingen, aangepast vervoer en beschikbaarheid medische advisering. De werkafspraken over Wmo woningen en woningaanpassingen met Provides worden geactualiseerd. Deze afspraken zijn gemaakt in 2016 en aangevuld in 2019. Duidelijk wordt wie verantwoordelijk is voor zowel de woningaanpassingen als het terugbrengen naar oorspronkelijke staat. Hierin wordt het sociaal team meegenomen. Sinds 2019 werken de Lekstroomgemeenten met de Provincie Utrecht en de overige Utrechtse gemeenten samen in een bovenregionaal programma Vernieuwing Doelgroepenvervoer en Aanvullend Openbaar Vervoer. Er worden pilots uitgevoerd gericht op het optimaal invullen van het Wmo-vervoer op sociaal, maatschappelijk en financieel gebied. In deze verkenning worden ook de Adviesraden Sociaal Domein betrokken. In 2021 ontvangen de colleges aanbevelingen voor een (vernieuwde) invulling van het sociaal recreatief Wmo-vervoer per 2024 in de Lekstroomgemeenten. Medische advisering kan ingezet worden voor cliënten die om fysieke of psychische redenen in aanmerking willen komen voor een voorziening.

Dit helpt hen zelfstandig te blijven wonen en/of te blijven functioneren in de maatschappij. De regio Lekstroom is een inkooptraject gestart voor medische advisering. Door schaalvoordeel en het maken van eenduidige werkafspraken binnen Lekstroom zullen er kosten gereduceerd kunnen worden en blijft de kwaliteit en beschikbaarheid gewaarborgd. Het streven is de raamovereenkomst in te laten gaan per juli 2021.

datum ons kenmerk blad 9 van

13 april 2021 966683 12

4. Vlotte inburgering en integratie van nieuwkomers. Invoering van de nieuwe wet inburgering is uitgesteld naar 01 januari 2022. De nieuwe verantwoordelijkheden worden samen met lokale partners voorbereid. In februari is binnen het sociaal team een “casusregisseur inburgering” aangesteld Er is samenwerking op regionaal niveau, onder andere voor de inkoop van de leerroutes. De gunning vindt naar verwachting in november plaats. Vanaf 2022 ontvangen gemeenten een bijdrage in de uitvoeringskosten en een bijdrage voor de inburgeringsvoorzieningen. De hoogte van deze rijksbijdrage is nog niet bekend. De taakstelling huisvesting statushouders is sterk verhoogd. De taakstelling 2021 bedraagt 54, meer dan een verdubbeling ten opzichte van voorgaande jaren.

5. Meer inwoners aan het werk door inzet van een lokaal werkteam. In 2019 is gestart met het lokaal werkteam.4 Het werkteam werkt aan betere en meer integrale lokale dienstverlening aan inwoners op het terrein van werk. Er is regelmatig casus overleg met andere partners zoals Pulse, Abrona, Wess, Vluchtelingenwerk, sociaal team, etc. Eind 2021 wordt de balans opgemaakt en keuzes gemaakt voor de toekomstige inrichting van de werkdienstverlening. Aan de raad zal een voorstel worden voorgelegd. De evaluatie en besluitvorming was eerder voorzien, maar is door corona uitgesteld. Ook wordt dit jaar een evaluatie gehouden naar de nieuwe uitvoering van de Wsw sinds 2019, waarover de raad reeds eerder is geïnformeerd. Dit heeft ook raakvlakken met het lokale werkteam aangezien de trajectbegeleiders Wsw onderdeel zijn van het werkteam. Corona aanpak werk en inkomen De afgelopen periode heeft in het teken gestaan van de coronapandemie. Het lokale werkteam heeft moeten improviseren om de dienstverlening aan inwoners draaiend te houden. Hiernaast is er veel additionele inzet geweest. Zoals het uitvoeren van de regeling tijdelijke ondersteuning zelfstandige ondernemers en ZZP’ers (Tozo). Ook is er samen met de WIL een “matchingsunit” opgezet om mensen die als gevolg van corona hun baan zijn verloren weer snel naar ander werk te begeleidden.

Hiermee wordt voorkomen dat mensen in de bijstand terecht komen. Niet iedereen is door eerdere steunmaatregelen uit de financiële problemen geholpen. Daarom biedt het Rijk sinds 6 april extra hulp met de regeling TONK (tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten). Aanpak vroeg signalering bij schulden WIL heeft samen met de gemeenten een nieuwe aanpak vroegsignalering ontwikkeld voor de periode vanaf 2021. Deze voldoet aan de nieuwe wet en biedt de mogelijkheid gegevens makkelijker uit te wisselen. De aanpak bouwt voort op de reeds opgedane ervaringen met Vroeg Eropaf en Vindplaats schulden. Het doel van vroegsignalering is het voorkomen en terugdringen van problematische schulden. Als inwoners sneller worden geholpen zijn de financiële problemen nog relatief beheersbaar. Op hoofdlijnen is de aanpak dat alle betalingsachterstand meldingen van leveranciers van vaste lasten (inclusief woningcorporaties) conform de wet worden opgevolgd. De wijze van opvolging varieert van 4

“Lekstroom Werkt 2020”

datum ons kenmerk blad 10 van

13 april 2021 966683 12

een brief sturen tot aan een huisbezoek. De ernst van de signalen bepaalt de wijze van opvolging en inzet (zie ook bijgevoegde informatiebrief van WIL).

6. Benutten zelf oplossend vermogen inwoners met inzet van vrij toegankelijke voorzieningen. In februari heeft Pulse haar meerjarenbeleidsplan met de gemeente gedeeld. Hierin beschrijft Pulse zich als het sociale vangnet voor kwetsbaren. In het beleidsplan richt Pulse zich explicieter op mensen in een kwetsbare situatie, waar voorheen de focus lag op alle inwoners. Pulse wil mensen in een kwetsbare situatie helpen om hun welzijn te vergroten. Ze stimuleren zelfredzaamheid en de actieve bijdrage aan de maatschappij naar ieders behoefte en vermogen. Dit doen ze door activiteiten aan te bieden, zowel voor individuen als voor groepen. Hierbij wordt er rekening gehouden met de recente ontwikkelingen, zoals de kwetsbaren die ontstaan zijn door de coronacrisis, aandacht voor sociaaleconomische verschillen binnen de maatschappij en meer nadruk op preventie. De grote lijnen die Pulse uitgestippeld heeft komen overeen met de koers waar we als gemeente voor hebben gekozen in het koersdocument Sociaal Domein (2019). De komende jaren zet Pulse zich verder in op buurtwerk, financiën op orde, jeugd- en jongerenwerk, (jonge) mantelzorgers, sociale activering, taal en vrijwilligers. De afspraken over de precieze invulling van deze taken worden jaarlijks gemaakt bij het verdelen van de subsidies.

In IJsselveld- Oost, (op en rondom en Kameraplein) is Vreedzame wijk actief, waarbij kinderen als verbindende factor worden ingezet. In deze wijk wonen veel kwetsbare inwoners met elk hun eigen problematiek. Andere organisaties en instanties worden betrokken zoals vreedzame scholen, XL-mediaton, Pulse, Lister en Provides. Binnen de gemeente werken verschillende afdelingen samen om de leefbaarheid en veiligheid te versterken.

7. Extra aandacht voor ouderen en dementie . In 2018 heeft de gemeente de Intentieverklaring ‘Dementievriendelijk IJsselstein’ afgesloten met Alzheimer Nederland (afdeling Lekstroom). We zetten ons in om een dementievriendelijke gemeente te zijn. De afgelopen jaren zijn hierin een aantal stappen gezet; baliepersoneel van het gemeentehuis (met name receptie/telefonie/BRP) en BOA’s zijn getraind in het herkennen van signalen van inwoners met dementie (in de openbare ruimte) en hoe zij hen adequaat kunnen bejegenen. De organisatie gemeente IJsselstein heeft hiervoor in 2019 een certificaat ontvangen. Een herhaling van deze trainingen aan het personeel is wenselijk. IJsselstein participeert ook in Lekstroomverband in het structureel overleg Netwerk Dementie Lekstroom. Hierin wordt gewerkt aan het behalen van doelen die door het ministerie van VWS zijn gesteld en waarbij op termijn gewerkt moet worden met de Zorgstandaard Dementie 2020 (en het Register dementiezorg en –ondersteuning). Deze werkwijze betreft een samenhangende benadering voor het gehele dementietraject, vanuit het perspectief van personen met dementie en hun mantelzorgers.

datum ons kenmerk blad 11 van

13 april 2021 966683 12

Ook zijn we momenteel in overleg met zorgaanbieders van dagbesteding om de aanmelding te versoepelen met een verkorte route voor de casemanagers dementie. Dit om lange wachttijden en dubbele intakes te voorkomen.

8. Stimuleren van een gezonde leefstijl om te voorkomen dat problemen groter worden. In de Raadsinformatiebrief van 2 februari jl. bent u geïnformeerd over het samenvoegen van het Volksgezondheid- en Ouderenbeleid. In de tussentijd heeft er een kleine wijziging plaatsgevonden. De titel van de nota is gewijzigd van “Samen voor een Vitaal en Gezond IJsselstein” naar “IJsselstein Gezond en Vitaal”. Zoals al eerder gecommuniceerd wordt de nota voor de zomervakantie van dit jaar aan de raad ter vaststelling aangeboden.

9. De ondersteuning van inwoners verbeteren, middels analyse en bijsturing De laatste ontwikkelopgave uit de koers Sociaal Domein is het verbeteren van de informatievoorziening over de ontwikkeling van de kosten, aantallen cliënten en zorgproducten. Dit is belegd bij de RBL. Het dashboard RBL is inmiddels aangepast en sterk verbeterd en geeft ons bestuur, beleidsadviseurs en jeugd- en sociaal team actuele informatie over trends en ontwikkelingen. Die kennis wordt benut in de accountgesprekken met zorgaanbieders. Maandelijks hebben RBL en IJsselstein overleg over de trends en ontwikkelingen in het driehoeksoverleg RBL – beleid – uitvoering.

Beheersing kosten sociaal domein (Taskforce Sociaal Domein) Een verbeterde informatievoorziening en een aangescherpte sturing via accountgesprekken met aanbieders zijn een belangrijke voorwaarde om de kosten te kunnen beheersen, maar zeker ook om de gestelde transformatiedoelen te bereiken en de ontwikkelopgaven te realiseren. Wij hebben besloten tot een taakstelling van € 500.000, = in 2021 en nog eens € 500.000, = in 2022. Om die taakstelling van 1 mln. (structureel) te realiseren is de Taskforce Sociaal Domein opgezet die besparingen wil realiseren via de volgende lijnen: • • •

Maatregelen Jeugdhulp. Deze zijn in 2019 gestart. Aan het begin van deze brief zijn deze maatregelen toegelicht (zie 1. Doorontwikkelen van de hulp bij opvoeden). Besparingen in de Wmo. In 2020 zijn wij gestart met een onderzoek naar mogelijkheden van besparingen. De doorontwikkeling naar een lokaal team.

Daarnaast starten wij in 2021 met het actualiseren van de verordening en beleidsregels en vermindering van de administratieve lasten. De verordening Jeugdhulp en Wmo dateren beide uit 2018. Samen met onze inwoners en partners willen we een krachtig en ‘ontschot’ sociaal domein brede verordening verwezenlijken. Zo’n verordening sluit aan bij de beweging die al gaande is om meer integraal te werken. Dat wil zeggen dat er binnen de uitvoering gewerkt wordt vanuit één integraal proces en meer de ruimte in de wet -en regelgeving

datum ons kenmerk blad 12 van

13 april 2021 966683 12

benut. De gemeente wil zorgen dat hulpvragen van inwoners worden bekeken met een brede blik, over verschillende gebieden heen. Zo kunnen inwoners hulp en ondersteuning krijgen die het beste past bij hun situatie. Er is ook behoefte aan stevigere juridische basis voor de uitvoering, zeker gezien de ontwikkeling van de taskforce Jeugd en Wmo. We zien een autonome kostenstijging voor Jeugd en Wmo. Als gemeente staan we voor de opgave om passende zorg en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar te houden. De Verordening is een belangrijk instrument om hierin keuzes te maken. Het biedt een scherp en tegelijk redelijk afwegingskader voor het proces van toegang tot zorg en ondersteuning. Bovendien kunnen wettelijk benodigde wijzigingen worden doorgevoerd. Binnen de huidige werkwijze van de uitvoering zijn al diverse verbeterpunten doorgevoerd. Het administratief proces is (wordt) blijvend aangescherpt (lastenvermindering), het toepassen van regels in de uitvoeringspraktijk verbetert steeds meer en de afstemming tussen maatwerk en voorliggende voorzieningen is beter. De voorlopige financiële cijfers wijzen erop dat we 2020 het programma Sociaal Domein met een positief of neutraal resultaat kunnen afsluiten.

Het college concludeert daarmee dan ook dat IJsselstein er het afgelopen jaar opnieuw in geslaagd is om goede kwalitatieve zorg aan onze inwoners te leveren binnen de daarvoor gestelde financiële kaders. Dit positieve resultaat is mede te danken aan de inzet van de Taskforce Sociaal Domein. Ondanks de grote opgave die de komende jaren nog voor ons ligt (nieuwe decentralisaties, transitie en bezuinigingsopgave) is dit een goede eerste stap. Het vervolg Met deze brief willen wij u in grote lijnen informeren over de ontwikkelingen in het sociaal domein. In de vergadering van de commissie Samenleving (25 mei) worden de tussentijdse resultaten van de Taskforce gepresenteerd. In een themabijeenkomst voor de Raad (10 juni) gaan we dieper in op achterliggende trends en ontwikkelingen en is er meer zicht op eventuele extra inkomsten vanuit het Rijk.

Hoogachtend, BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN IJSSELSTEIN, de secretaris,

drs. P.C.M. van Elteren

de burgemeester,

mr. P.J.M. van Domburg