Preventieakkoord IJsselstein

Preventieakkoord IJsselstein

Lokaal preventieakkoord gemeente IJsselstein 28-09-2021

Inhoudsopgave De Start………………………………………….......................... IJsselstein……………………………………............................. De thema's en de cijfers…………………………………….…… De projecten……………………………………………................ Overzicht uitvoeringsbudget……………………………...….... Hoe nu verder?................................................... De ondertekenaars……………………………………………......

De Start In 2018 is het Nationaal Preventieakkoord gesloten, waarbij 70 partijen met elkaar afspraken hebben gemaakt op het gebied van roken, overmatig alcoholgebruik en overgewicht. Het doel van dit landelijke akkoord is ervoor zorgen dat Nederlanders gezondere keuzes maken, waardoor ze minder zorg nodig hebben, minder vaak ziek worden en het goede voorbeeld

geven aan hun kinderen. Voor u ligt in aansluiting op dit nationale akkoord het Lokale Preventieakkoord van de gemeente IJsselstein, bestaande uit actiegerichte afspraken ten behoeve van de inwoners van IJsselstein.

Uitgangspunten •

Waar energie zit gaan we samen aan de slag

•

Het akkoord bereikt kwetsbare groepen

•

Nieuw aanbod of bestaand aanbod uitbreiden/intensiveren

•

Samenwerking: betrek minimaal één partner; het aanwijzen van een aanvoerder en speler is verplicht

•

Eigen bijdrage door partners, financieel of in natura

•

Eenvoudig te monitoren en evalueren

•

Gemeente voert regie en faciliteert samenwerking

IJsselstein Gemeente IJsselstein ligt in de provincie Utrecht. Begin januari 2020 telde IJsselstein. 34.110 inwoners.

Het is een mooie en levendige stad met een sterke sociale binding. IJsselstein is een stad die vele initiatieven kent die de gezondheid en vitaliteit van inwoners bevorderen. Er gebeurt veel op het gebied van gezondheidspreventie. Ook waar de gemeente zelf niet het initiatief neemt. Er wordt veel opgepakt door partijen in het veld.

Zo is de gemeente IJsselstein al tien jaar een JOGG-gemeente. Middels de JOGG-aanpak vinden activiteiten plaats die bijdragen aan het bevorderen en promoten van een gezonde leefstijl. Ook de Gezonde School- aanpak draagt hier aan bij. Er zijn al meerdere scholen die het Vignet Gezonde School hebben ontvangen. Hiernaast zet de gemeente in op alcohol- en drugspreventie. Er worden workshops en voorlichting gegeven aan scholen, leerlingen, ouders en professionals. Vanuit partijen wordt o.a. de gecombineerde

LeefstijlInterventie (GLI) aangeboden.

De thema's en de cijfers In ons preventieakkoord gaan we aan de slag met de volgende thema's: Gezond Gewicht, Bewegen, Genotmiddelen en Mentale Gezondheid. Deze thema's zijn gekozen op basis van de verdiepende interviews met partners, de cijfers uit de GGDmonitor en de vastgestelde beleidsnota IJsselstein Gezond en Vitaal. Hieronder vindt u per thema een

overzicht van de cijfers en doelstellingen die de kapstok zijn voor het preventieakkoord. (bronnen: beleidsnota IJsselstein Gezond en Vitaal en de GGD-monitor)

Gezond gewicht Cijfers: •

Het percentage overgewicht (incl. obesitas) bedraagt 8% onder 2 jarigen; 10% onder 5-6 jarigen; 16% onder 10-11 jarigen en 13% onder 13-14 jarigen.

•

Van de volwassenen heeft 51% overgewicht. Het percentage van de senioren is gedaald van 62% naar 56% ten opzichte van de vorige gezondheidsmonitor GGDrU in 2012.

Doelstellingen: •

Blijvend inzetten van programma’s die inwoners (incl. <18 jr.) stimuleert gezond te eten, te bewegen en op een gezond gewicht te komen en te blijven.

•

Het percentage volwassenen en senioren met overgewicht is in 2025 gedaald ten opzichte van de huidige cijfers: 51% (volwassenen) en 56% (senioren).

Bewegen Cijfers: •

In IJsselstein is 95% van de 10-11 jarigen en 84% van de 13-17 jarigen lid van een sportclub.

•

Van de 10-11 jarigen speelt 71% minimaal 3 keer per week buiten. Dit percentage is ruim 10% lager dan het regionaal (Utrecht) gemiddelde.

•

Van alle volwassenen voldoet 60% aan de beweegnorm. Landelijk is dit 63%. Wanneer wij dit opsplitsen in leeftijdscategorieën voldoet onder de 19-65 jr. 57%, landelijk is dit 60%. Van de 65+ voldoet 69% en landelijk is dit 72%.

Doelstellingen: •

In 2025 is het percentage inwoners uit IJsselstein dat aan de beweegnorm voldoet gelijk aan of hoger dan het landelijk gemiddelde (Sportnota 2020-2024.)

•

Het percentage kinderen dat minimaal drie keer per week buiten speelt, ligt in 2025 boven de huidige 71%.

Genotmiddelen Cijfers: •

In 2019 geeft 3% van de 13-17 jarigen aan ooit gerookt te hebben. In de regio Utrecht is dit 8,2%. Voor de volwassenen ligt dit percentage op 18% en voor de senioren op 12%, dit is gelijk aan het regionale percentage.

•

In 2015 had 35% van de IJsselsteinse jongeren tussen de 13-17 jaar in de laatste 4 weken alcohol gedronken, in 2019 was dit percentage 15%.

•

Ook onder volwassenen is een daling te zien van 18% naar 16%, bij de senioren is het percentage stabiel gebleven op 8%.

•

Bij drugsgebruik onder de jeugd van IJsselstein is een lichte daling te zien. De percentages van de verschillende soorten drugs zitten allen onder de 10%.

Doelstellingen: •

In 2023 zijn alle speeltuinen en accommodaties voor verenigingen waar kinderen aan deelnemen rookvrij.

•

In 2025 is het percentage jongeren dat onder de 18 jaar alcohol gebruikt ≤ 15% en dat drugs gebruikt ≤ 10%.

•

Blijvend aanbieden van voorlichting en activiteiten die inwoners informeert en bewust maakt van de nadelen van alcohol- en

drugsgebruik.

Mentale gezondheid Cijfers: •

Van de jongeren tussen 13-17 jaar voelt 42% zich (zeer) vaak gestrest. Percentage ligt iets lager dan het gemiddelde

(44%) van de regio Utrecht. •

De eenzaamheid onder 65+'ers is 9%, hetzelfde percentage als in Utrecht. Uit de beleidsmonitor is gebleken dat een klein deel (6%) van de inwoners van IJsselstein mensen om zich heen mis, 4% heeft aangegeven een leegte te ervaren en 3% voelt zich vaak in de steek gelaten.

Doelstellingen: •

Het percentage jongeren in IJsselstein dat zich (zeer) vaak gestrest voelt is lager dan de huidige 42%.

•

Het percentage inwoners dat zich eenzaam voelt is lager dan de huidige 9%.

•

Blijvend aanbod van activiteiten om de maatschappelijke betrokkenheid van inwoners te vergroten.

De spelregels De partijen hebben voor 2022 concrete afspraken benoemd die passen bij de vier genoemde thema’s. De gemeente ondersteunt en faciliteert de partners waar nodig bij de uitvoering. Denk hierbij aan het verbinden van partijen, het onder de aandacht brengen van goede voorbeelden en het bieden van

kennis. De komende jaren is er alle ruimte voor nieuwe partners om aan te haken. Ook volgen we de lokale ontwikkelingen binnen de gekozen thema's, zodat we daar op kunnen aanhaken.

Binnen de afspraken hebben de deelnemers aangegeven welke rol zij willen spelen: •

Aanvoerder: je bent de initiator en trekker van de afspraak.

•

Speler: je bent deelnemer aan de afspraak en ondersteunt de aanvoerder waar nodig.

•

Supporter: je deelt ideeën, maar hebt geen (grote) rol in de uitvoering.

De afspraken Afspraak 1: Consult op maat

Wie: John van Batenburg van basisschool RKBS De Opstap Partners: GGDru, diëtist, fysio, gymdocent, Jumbo (nog te benaderen voor voorlichting gezonde voeding) Wat: consult op maat en voorlichting over gezond leefstijl Waar: Achterveld Wanneer: zo spoedig mogelijk Budget: 0,- euro

De afspraken Afspraak 2: Week van de gezonde voeding

Wie: John van Batenburg van basisschool RKBS De Opstap Partners: Jumbo Achterveld, diëtist, fysiotherapeut, sportverenigingen (voor sportmarkt) Wat: Gezondheidsplein op jaarlijkse sportdag: bewegen én gezonde voeding Waar: Achterveld Wanneer: mei 2022 Budget: 1000,- euro (voor voeding, gezonde tussendoortjes)

De afspraken Afspraak 3: Multidisciplinaire aanpak, fittere bewoners!

Wie: Elzemieke van Empel van Stichting Pulse

Partners: Chris, Mandy en Nils van BSC van Stichting Pulse (spelers) Nicole Gras en Jeannine Hoogland van Leefstijl 4 IJsselstein (spelers) Vera Scheepbouwer van Zorgsaam (supporter) Wat: een multidisciplinair overleg twee maal per jaar en 1 Fit-test per jaar

Waar: in de gehele gemeente IJsselstein Wanneer: mei/juni 2021: multidisciplinair overleg, september 2021: Fit-test, oktober/november: multidisciplinair overleg Budget: 3000,- euro * De aanvoerders van afspraak 3 en afspraak 4 gaan samen optrekken t.a.v. fittere bewoners en de beweegnorm.

De afspraken Afspraak 4: Bewoners van IJsselstein stimuleren te voldoen aan de beweegnorm

Wie: Nicole Gras, Fysiotherapeut Groene Biezen en voorzitter BeweegSaam en lid van kernteam

Zorgsaam samen met een van de buurtsportcoaches Partners: Fysiotherapeuten, buurtsportcoaches (Pulse), Gemeente: facilitair, Sociale media specialisten/studenten, Sportverenigingen/organisaties Wat: Meer volwassenen en senioren laten voldoen aan de BeweegNorm. In kaart krijgen wat de belemmerende factoren zijn voor deze groep om meer te gaan bewegen. Beweegloket in de markt zetten, laagdrempelig maken, Sociale media Waar: IJsselstein Wanneer: 2022 Budget: 3000,- euro (reclame uitingen in bijvoorbeeld Zenderstreek, faciliteren ruimte)

De afspraken Afspraak 5: Rookvrij opgroeien / op weg naar een rookvrije generatie

Wie: Gwendolyn Komproe, Gemeente IJsselstein

Partners: GGDrU, Jellinek, Huisartsen, Speeltuinverenigingen, sportverenigingen, Wat: Rookvrij maken van speeltuinen en accommodaties voor verenigingen waar kinderen aan deelnemen; gemeentehuis rookvrij maken; blijvende aandacht en inspanning voor Stoptober en andere programma's / interventies; (Wijk) Challenge (Meedoen en volhouden = beloning) Waar: Speeltuinen, gemeentegebouwen, sportverenigingen, sportscholen, inwoners en supermarkten.

Wanneer: 2022 en 2023 Budget: 1000,- euro

De afspraken Afspraak 6: Aanpak overmatig middelengebruik

Wie: Gwendolyn Komproe van gemeente IJsselstein en Marja van Rooijen van de GGDru Partners: Horeca, Jellinek en politie Wat: Trainingen over signaleren van, hoe om te gaan met en bespreekbaar maken van overmatig middelengebruik en de gezondheidsrisico’s aan jongeren, ouders, vrijwilligers en professionals (docenten, jongerenwerkers, huisartsen e.d.). Waar: Scholen, sportverenigingen en in de horeca Wanneer: 2022/2023 Budget: Nader te bepalen

De afspraken Afspraak 7: Boost voor tieners

Wie: Dominique Dolstra van Dolstra dance center

Partners: Buurtsportcoaches en scholen Wat: het aanbieden van een reeks workshops, waarbij beweging wordt ingezet om thema’s als zelfvertrouwen, vitaliteit en contact met anderen te behandelen. Waar: Dolstra Dance Centre

Wanneer: vanaf november. Maandagen 11:00-12:00 uur, als onderdeel van het lesprogramma. Er zullen 15 workshops plaatsvinden. Budget: 2000,- euro

De afspraken Afspraak 8: Je brein de baas

Wie: Gwendolyn Komproe van de gemeente IJsselstein

Partners: GGDrU, Cals College Wat: 'Je brein de baas' is lesmateriaal dat docenten ondersteunt om met leerlingen het gesprek te voeren over het effect van corona, stress, gevoelens en de werking van het brein. Het is ontwikkeld door GGDrU en biedt twee lessen over mentaal welbevinden aan scholen aan. Waar: middelbare School Wanneer: zo snel mogelijk Budget: 0,- euro

De afspraken Afspraak 9: Jong leren eten

Wie: Gwendolyn Komproe van de gemeente IJsselstein

Partners: GGDrU, kinderopvang, buitenschoolse Opvang, scholen, sportverenigingen, diëtisten Wat: educatie over voedsel structureel maken binnen kinderdagverblijven, scholen en sportverenigingen Waar: heel gemeente IJsselstein Wanneer: 2022 & 2023

Budget: kosten zijn afhankelijk van de activiteit: bijv. voor materiaal/ externe medewerkers zoals inspirerende sprekers

De afspraken Afspraak 10: Welzijn op recept Wie: Hester van Oirschot van Stichting Pulse en Stichting Zorgsaam Partners: alle eerstelijnsmedewerkers en welzijnsmedewerkers uit Ijsselstein, Sociaal team Ijsselstein, Jeugdteam Ijsselstein en Gemeente Ijsselstein, inclusief werkcoaches Werk en Inkomen Lekstroom (spelers) Wat: Nieuw leven inblazen methodiek Welzijn op recept, zodat het zorgnetwerk in IJsselstein welzijn op hun netvlies heeft en houdt en cliënten efficiënt kunnen doorverwijzen voor welzijnsactiviteiten. Waar: Gemeente IJsselstein

Wanneer: voorbereidingen: oktober 2021 t/m maart 2022. Aftrap methodiek: april/mei 2022. Hierna het gebruik van Welzijn op recept het hele jaar door integreren en bestendigen in de dagelijkse werkwijze. Budget: € 2000,- (uren projectleiding, kosten en vormgeving PR materiaal)

De afspraken Afspraak 11: Positieve gezondheid

Wie: Vera Scheepbouwer van Huisartsenzorg IJsselstein en Stichting ZorgSaam Ijsselstein en/of Hester van Oirschot van Stichting Pulse en Stichting ZorgSaam IJsselstein. Partners: alle zorgverleners en welzijnsmedewerkers uit de gemeente IJsselstein en de gemeente Ijsselstein, Stichting ZorgSaam Ijsselstein (spelers) en Unicum Lekstroom (supporter) Wat: Opzetten van trainingen over positieve gezondheid. Ontwikkelen en uitdragen van een gezamenlijk werkwijze en visie t.a.v. positieve gezondheid. Gebruik maken van het web van positieve gezondheid als middel om met cliënten in gesprek te gaan. Waar: Gemeente IJsselstein Wanneer: tweede helft 2022 Budget: 1000,- euro (waaronder uitnodigingen en communicatiemedewerker van gemeente voor PR) * De aanvoerders van afspraak 12 en afspraak 14 gaan samen optrekken t.a.v. positieve gezondheid

De afspraken Afspraak 12: Zorg4IJsselstein website Wie: Vera Scheepbouwer, Huisartsencoördinator Huisartsenzorg IJsselstein en Wijkmanager Stichting ZorgSaam IJsselstein Partners: Stichting ZorgSaam IJsselstein, alle zorgverleners en welzijnsmedewerkers uit de gemeente IJsselstein, de

gemeente IJsselstein (spelers) en inwoners gemeente IJsselstein en Unicum Lekstroom (supporters) Wat: Een website met als doel één centraal en overzichtelijk digitaal startpunt voor Zorg- en Welzijnsaanbod voor inwoners, zorgverleners en welzijnsmedewerkers. De website bevat één sociale kaart voor de gemeente IJsselstein. Deze sociale kaart vervangt alle andere platforms met sociale kaarten in IJsselstein. Waar: Gemeente IJsselstein

Wanneer: 2022 Budget: 0,- euro

De afspraken Afspraak 13: Het positieve gezondheidsgesprek

Wie: Agnes Samsom, leefstijlcoach en diëtiste, Aletta Leseman, GGDrU-jeugdverpleegkundige, Kim van den Berge, apotheek Zenderpark

Partners: alle eerstelijns zorgverleners en welzijnsmedewerkers Ijsselstein (spelers) en alle zorgverleners, de gemeente en inwoners van Ijsselstein (supporters) Wat: Positieve gezondheidsgesprek in de vorm van een inloopspreekuur. Waar: Er wordt gestart in de wijk Zenderpark van Ijsselstein, waarbij de verloskundige praktijk, de apotheek en mogelijk een school gebruikt kan worden als startlocaties. Vanuit hier kan het uitgebreid worden naar andere wijken in IJsselstein. Wanneer: Voorbereidingen en informeren inwoners Ijsselstein: oktober 2021 t/m maart 2022. Aftrap officiële spreekuren: april/mei 2022 In deze periode zal er evaluatie zijn vanuit de projectleiding Budget: 1580,- euro * De aanvoerders van afspraak 12 en afspraak 14 gaan samen optrekken t.a.v. positieve gezondheid

De afspraken Afspraak 14: Afvalbakken ontwerpen in beweegvriendelijke omgeving

Wie: Carla Post, voorzitter stichting speeltuin kloosterplantsoen

Partners: Cals college (leerlingen en docenten) (spelers) Wat: leerlingen vmbo 4 ontwerpen kindvriendelijke afvalbakken Waar: speeltuin Kloosterplantsoen Wanneer: tweede helft schooljaar 21/22, eerste helft scholjaar 22/23

Budget: nader te bepalen

De afspraken Afspraak 15: Relatietherapie

Wie: Floor Verhagen, Domeinverantwoordelijke Zorgsaam Jeugd IJsselstein, Gemeente en Werkgroep GGZ

Zorgsaam Partners: Gemeente IJsselstein, Stichting Zorgsaam, alle eerstelijns medewerkers uit IJsselstein, Sociaal team IJsselstein, Jeugdteam IJsselstein, Verenigings (kinder)psychologen Lekstroom, relatietherapeuten Wat: Het in kaart brengen van beschikbare relatietherapeuten Regio Lekstroom, mogelijk leidt dit tot het aantrekken of opleiden van meer relatietherapeuten. Zorgen voor financiële tegemoetkoming op indicatie. Waar: Gemeente IJsselstein Wanneer: voorbereiding december 2021- mei 2022, start project juni 2022 Budget: 2000,- euro (uren projectleiding, kosten en vormgeving, PR materiaal)

De afspraken Afspraak 16: Gezondheidscheck voor onze inwoners

Wie: Ramez Eskander van Benu apotheken Partners: Gwendolyn Komproe van gemeente IJsselstein Wat: uitvoeren van een gezondheidscheck in de apotheek (IJsselveld) Waar: Benu apotheek IJsselveld Wanneer: zo spoedig mogelijk Budget: wordt door de patiënt zelf of door verzekering betaald.

Naam afspraak Consult op maat

Beoogde budget

Overzicht uitvoeringsbudget 0,- euro

Week van de gezonde voeding

1000,- euro

Multidisciplinaire aanpak, fittere bewoners!

3000,- euro

Bewoners van IJsselstein stimuleren te voldoen aan de beweegnorm

3000,- euro

Rookvrij opgroeien / op weg naar een rookvrije generatie

1000,- euro

Aanpak overmatig middelengebruik

Nader te bepalen

Boost voor tieners

2000,- euro

Je brein de baas

0,- euro

Jong leren eten

Nader te bepalen

Welzijn op recept

2000,- euro

Positieve gezondheid

1000,- euro

Zorg4IJsselstein website

0,- euro

Het positieve gezondheidsgesprek

1580,- euro

Afvalbakken ontwerpen in beweegvriendelijke omgeving

Nader te bepalen

Project relatietherapie

2000,- euro

Gezondheidscheck voor onze inwoners

0,- euro

(sub-)totaal:

16.580 euro

Hoe nu verder? Met de ondertekening van het lokaal preventieakkoord wordt de eerste stap gezet om gezamenlijk te werken aan gezondheidsthema’s en doelstellingen uit de nota IJsselstein Gezond en Vitaal 2021-2025. Hiermee gaan we aan de slag om de kansen op een goede gezondheid voor alle inwoners te verbeteren. Partijen die het preventieakkoord ondertekenen, werken mee aan het realiseren van de doelstellingen. Ieder vanuit zijn rol (aanvoerder, speler en supporter) en expertise. In oktober/november 2021 wordt een kerngroep samengesteld, die gedurende de looptijd van het preventieakkoord (2022-2023) de inhoudelijke en financiële uitvoering bewaakt. De kerngroep komt 1x per kwartaal bij elkaar. De kerngroep bestaat uit: • de aanvoerders van de werkgroepen; • de gemeente • indien nodig overige betrokkenen Per project wordt een werkgroep met spelers gevormd. Voor elk project hebben zich meerdere personen aangemeld en/of hebben specifieke organisaties een rol gespeeld in de ontwikkeling van het specifieke project. Uitbreiding van deze werkgroepen is altijd welkom. De werkgroepen gaan de plannen verder concretiseren en acties in gang zetten. Voor de organisatie van de concrete activiteiten roepen zij de hulp in van andere lokale partijen. Het samenkomen van de werkgroepen wordt bepaald door de spelers.

De gemeente organiseert minimaal eenmaal per jaar een terugkombijeenkomst ten behoeve van het lokaal preventieakkoord. De terugkombijeenkomst is bedoeld om kennis en ervaringen uit te wisselen. Indien gewenst kunnen er meerdere terugkombijeenkomsten per jaar worden georganiseerd. Iedereen kan te allen tijde aanhaken en meedoen om bij te dragen aan één of meerdere van de doelstellingen van dit preventieakkoord. Geïnteresseerden kunnen zich melden bij het kernteam. Samen met de kerngroep zal de gemeente IJsselstein jaarlijks meewerken aan de monitoring en evaluatie van het lokaal preventieakkoord door het Rijk. De kerngroep wordt hierbij betrokken.

Partners