Presentatie Energiebesparingsplicht 25 maart 2025 Commissie Ruimte IJsselstein

De Energiebesparingsplicht PRESENTATIE COMMISSIE RUIMTE 25 MAART 2025

Rekenkamer IJsselstein

DoeMee-Onderzoek en Onderzoek Algemene Rekenkamer ❖Energiebesparing is een belangrijk onderwerp.

❖Deelname van de rekenkamer aan het DoeMee-onderzoek van de Vereniging van Rekenkamers naar het toezicht op en de handhaving van de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing van bedrijven en instellingen. ❖DoeMee-onderzoek: quickscan → rekenkamerbrief. ❖DoeMee-onderzoek leverde ook gegevens aan voor het onderzoek van de Algemene Rekenkamer. ❖De minister van Klimaat en Groene Groei (KGG) betrekt het rapport van de Algemene Rekenkamer bij de lopende actualisatie van de energiebesparingsplicht (afronding in 2027).

‘Wat je bespaart, hoef je ook niet op te wekken’ ❖Motto in Coalitieakkoord IJsselstein

❖Motto DoeMee-onderzoek ❖Besparen energie → ❖ontlast het stroomnet ❖spaart het milieu ❖legt minder beslag op de ruimte voor windmolens en zonneparken ❖meer ruimte op het stroomnet voor andere gebruikers of groei bij bedrijven en instellingen.

❖De energiebesparingsplicht (en de informatieplicht energiebesparing) is een bestaand instrument om bedrijven en instellingen hierin hun rol te laten nemen.

Energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing De energiebesparingsplicht verplicht bedrijven en instellingen die jaarlijks meer dan 50.000 kWh stroom of 25.000 m3 aardgas gebruiken, om energiebesparende maatregelen te nemen. Het gaat hierbij specifiek om investeringen die zij binnen vijf jaar kunnen terugverdienen. De informatieplicht energiebesparing verplicht bedrijven en instellingen om eens in de vier jaar actief informatie te verstrekken aan hun omgevingsdienst over de energiebesparende maatregelen die zij hebben genomen.

Rol gemeente ❖1 juli 2023: toezicht op de energiebesparingsplicht bij de omgevingsdiensten. ❖ Gemeentes mogen deze taak niet meer zelf uitvoeren.

❖ De omgevingsdiensten vullen deze taak in mandaat uit. ❖ Gemeenten ontvangen geld van het Rijk voor hun taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH-taken), waaronder de energiebesparingsplicht (via Gemeentefonds).

De belangrijkste conclusies van het DoeMee-onderzoek ❖Landelijke en provinciale middelen → intensivering van de controle en handhaving op de energiebesparingsplicht. ❖Tijdelijk karakter intensiveringen → gebrek aan continuïteit bij de omgevingsdiensten ❖ Complexe regelgeving → specialistische toezichthouders bij omgevingsdiensten nodig

❖ Ca 50 % toezichthouders: niet 4 jaar maar 5 tot ruim 10 jaar nodig om alle organisaties te controleren. ❖ Gebrekkig zicht op bedrijven en instellingen die moeten voldoen aan de energiebesparingsplicht en de informatieplicht (geen inzicht in de energieverbruiksgegevens).

❖ Gebrekkig zicht op het energiebesparingspotentieel en de gerealiseerde energiebesparing.

Uitkomsten DOE MEE onderzoek voor IJsselstein ❖ Conclusie: vergelijking gemeente IJsselstein en de ODRU met de benchmark levert geen opvallende verschillen op. ❖nieuwe Uniforme U&H-strategie voor 2026 en Visie en Uitvoeringsagenda Duurzaamheid met doelen voor de energiebesparingsplicht (2025). ❖Rapportages ODRU. ❖De raad wordt niet actief geïnformeerd. ❖ODRU heeft onvoldoende uren om alle bedrijven elke vier jaar te controleren → ODRU richt het energietoezicht op de bedrijven waar de meeste besparingswinst te verwachten is.

❖In 2023 zijn 18 IJsselsteinse bedrijven gecontroleerd

Conclusies en aanbevelingen aan het college Conclusies: Het college krijgt van de ODRU (nog) onvoldoende adequate informatie over de resultaten Het college informeert de raad niet actief over de energiebesparingsplicht en de informatieplicht. Aanbevelingen aan het college:

Vraag de ODRU om meer inzicht in de resultaten Geef in de opdrachtverlening aan de ODRU meer prioriteit aan het toezicht op en handhaving Informeer de gemeenteraad actief Volg de landelijke ontwikkelingen en betrek de uitkomsten daarvan bij het gemeentelijk beleid en de opdrachtverlening aan de ODRU op dit gebied.

Reactie College van B&W op de aanbevelingen ❖ Focus op verbetering van de sturingsinformatie van de ODRU. ❖ Verbeterde sturingsinformatie ook naar de gemeenteraad. ❖ Geen middelen en capaciteit voor hogere prioriteit van het onderwerp. Uitgangspunt: extra taken dienen voorzien te zijn van extra budget. ❖ College vraagt aandacht voor het onderwerp bij de ODRU, maar zonder extra capaciteit en middelen niet een hogere prioriteit. ❖ De landelijke ontwikkelingen van de actualisatie wordt betrokken het gemeentelijke beleid.

Conclusie en aanbevelingen aan de raad N.a.v. reactie college:

Conclusie: de gemeenteraad heeft weinig zicht op de bereikte energiebesparing door bedrijven en instellingen

❖ Begrip voor het feit dat er geen geld is om de ODRU extra inspanningen te laten plegen.

Vraag het college om meer inzicht in de resultaten, het toezicht daarop op en de handhaving daarvan.

❖ Informatievoorziening aan de raad hoeft geen extra geld te kosten.

Dring bij het college aan op hogere prioriteit voor toezicht op en handhaving van de energiebesparingsplicht en de informatieplicht

❖kritisch kijken of de verbeterde sturingsinformatie de raad in staat stelt om de controlerende taak goed uit te kunnen voeren