Positionpaper U10
Tekst van het document
Positionpaper U10 2023
Samenvatting Overstijgend •
Actief uitwerken van het begrip vitaliteit in relatie tot het functioneren van de (middelgrote) kernen
•
Via U10 inbrengen van de belangen voor IJsselstein bij de ontwikkeling van Rijnenburg als woongebied, zoals complementair zijn van voorzieningen en verbetering van bereikbaarheid
Inzet van IJsselstein
Woningbouw •
Bijdrage leveren aan de regionale woningbouwopgave door 2.500 woningen te realiseren op grond van de Woonvisie 2030
•
Inzetten op het bouwen en toewijzen van woningen aan IJsselsteinse woningzoekenden
•
Uitvoering geven aan de Regionale Woondeal 2023, samen met de U10 gemeenten
•
Buitenstedelijke woningbouwopgave vastleggen in het provinciaal en regionaal programma
•
Duurzame woningbouw stimuleren
Mobiliteit •
Inzetten op frequenter en snellere OV verbinding van en naar Nieuwegein centrum en Utrecht Centraal, USP en Antonius Leidse Rijn
•
Regionale OV- en fiets verbindingen verbeteren en realiseren, van en naar Houten, Woerden, Lopikerwaard en bedrijventerreinen
•
Gebruik maken van regionale expertise over mobiliteitshubs
•
Inzetten op een extra aansluiting op de A2 vanwege autonome ontwikkeling van de verkeersdruk op de N210
•
Actief werken aan realiseren van regionale doorfietsroutes in samenwerking met omliggende gemeenten
2
Economie •
Realiseren nieuwe bedrijventerreinen De Kroon, Eastpoint en afronding Oudland
•
Verbeteren van aansluiting onderwijs op arbeidsmarkt
•
De provincie vragen de organisatiegraad op bedrijventerreinen te stimuleren door het opstellen van programma’s met waar mogelijk
Inzet van IJsselstein
subsidies •
Samen met gemeenten in Utrecht West inzetten op profilering maakindustrie
•
Bij nieuwe ontwikkeling op bedrijventerreinen inzetten op duurzame gebouwen en intensivering, met hulp van de OMU
Groen en recreatie •
Met Lopik, Montfoort en Oudewater en bewoners een Uitvoeringsprogramma Landelijke Gebied opstellen
•
Realiseren van 80 hectare bos en recreatieve voorzieningen in het Hollandse IJsselgebied.
•
Een integrale ontwikkeling van het Kromme IJsselgebied van woningbouw, natuur, water en recreatie
•
Kennis en ervaring met gebiedsprocessen en financiering inbrengen bij de regio
•
Kansen door nieuwe ontwikkelingen in het Groene Hart benutten
Energie •
Meewerken aan behoud handelingsperspectief die nodig is voor voortzetting energie- en woningbouwprojecten ondanks netcongestie
•
Samen met U10 een regio brede aanpak voor zon op dak opstellen
•
Werken aan de warmtetransitie door kennis en ervaring te delen en samen met U10 op te trekken richting andere partijen
•
Volwaardige bijdrage aan de RES op basis van 0,05 Twh
In oktober 2019 is het ‘Positionpaper IJsselstein in U10’ vastgesteld door de raad. Inmiddels heeft de U10 het Integraal Regionaal Perspectief (IRP) opgesteld, welke is vastgesteld door de raad. Daarmee is de U10 in een nieuwe fase gekomen. Naast het IRP zijn ook andere ontwikkelingen van invloed op de werking van de U10.
3
Inleiding U10 structuur De U10 is een netwerkorganisatie waarin de aangesloten 16 gemeenten samenwerken aan verschillende, vooral ruimtelijke dossiers. In U10 verband worden geen besluiten genomen. Dan doen de gemeenten zelf. Het hart van de samenwerking ligt bij de vijf bestuurstafels, Gezonde woon- en leefomgeving; Duurzame bereikbaarheid; Economische positionering; Groen en landschap; Klimaatneutrale regio. Aan de bestuurstafels wordt de inhoud gevormd en richting gegeven. De gemeentelijk inzet voor de U10 bestaat dan ook voornamelijk uit de bestuurlijke inzet op de vijf bestuurstafels. Deze worden ambtelijk voorbereid in ambtelijke overleggen en intern gezamenlijk afgestemd om zo de integraliteit te bewaken. Voor de sturing op de uitvoering, informatievoorziening en democratische legitimering zijn er overleggen of bijeenkomsten tussen de burgemeesters, gemeentesecretarissen, directeuren/managers ruimte, griffiers, raden en contactfunctionarissen. IRP De belangrijkste richting komt uit het vastgestelde IRP en de RES. De uitvoering van het IRP is belegd bij de verschillende bestuurstafels. Het IRP is een regionaal product. Feitelijk een samenstel van de gemeentelijke wensen met daarbij noodzakelijke randvoorwaarden om de regio op ruimtelijk gebied te laten functioneren.
Bij de vaststelling van het IRP is door de raad geconstateerd dat vrijwel alle onderwerpen die IJsselstein heeft ingebracht, zijn verwerkt in het IRP. In het IRP zijn verschillende onderwerpen aangegeven die verdieping vragen. Het gaat om opgaven die de gehele regio aangaan en opgaven die in deelgebieden of deelallianties opgepakt kunnen worden. RES De RES is op een van de bestuurstafels belegd en heeft een bijzondere status binnen het IRP, omdat de RES vanuit het Klimaatakkoord verplicht is gesteld en daarmee ook een losstaand proces doormaakt. Vanuit de U10 wordt nadrukkelijk een integrale benadering nagestreefd. Overheden en samenwerkingspartners
4
De provincie, het Rijk en het Hoogheemraadschap zijn op verschillende onderwerpen zeer actief. Zij zoeken, al dan niet via de U10, overleg en afstemming op deze onderwerpen. In deze overleggen moeten de belangen van de U10 en de samenwerkende gemeenten behartigd worden. Om tot concrete uitvoering te komen, is ook samenwerking nodig met organisaties als Staatsbosbeheer en Rijkswaterstaat. Herijking Door de bovenstaande ontwikkelingen dient het huidige positionpaper herijkt te worden. Zo krijgen we weer een actueel en eenduidige koers voor onze IJsselsteinse doelen. Door deze focus kunnen we als IJsselstein in de verschillende overleggen aan dezelfde doelen te werken en eenduidig te zijn in onze belangen. Zo zijn we een betrouwbare partner. Met de vaststelling van dit positionpaper heeft de gemeenteraad het positionpaper herijkt en ligt de IJsselsteinse koers voor eenieder weer vast. 5
Integraal Regionaal Perspectief In het IRP zijn verschillende relevante onderwerpen en acties opgenomen die voor IJsselstein relevant zijn. Deze onderwerpen en acties zijn hieronder weergegeven. Voor IJsselstein is in het IRP een rol weggelegd om te bouwen voor eigen vitaliteit in een groenstedelijk woonmilieu. Daarom is het van belang dat huidige en toekomstige bewoners bijdragen aan versterking van de bestaande voorzieningen en OV. Een bijdrage aan de regionale woningbouwopgave wordt mogelijk als de versnelling van het openbaar vervoer is gerealiseerd. Het beperken van autopendel en tegengaan van sluipverkeer zijn belangrijke voorwaarden voor een buitenstedelijke woningbouwlocatie. De N210 speelt hierin een sleutelrol. Met het Kromme IJsselgebied en Hollandse IJsselgebied levert IJsselstein een belangrijke bijdrage aan het versterken van groenstructuren, landschap en recreatieve mogelijkheden om de stad. In het IRP worden deze gebieden als groene scheggen aangeduid. Vitaliteit Het behouden en versterken van vitaliteit is van groot belang voor IJsselstein. Vanuit IJsselstein is ingezet op het actief uitwerken van het begrip vitaliteit in relatie tot het functioneren van de (middelgrote) kernen. Onder vitaliteit verstaan wij het totaal van voorzieningen, zoals wonen, zorg, sport, cultuur, winkels en horeca. Vanuit de U10 wordt hier samen met de provincie over nagedacht.
IJsselstein wil hier een belangrijke bijdrage aan blijven leveren, zowel ambtelijk als bestuurlijk.
6
IJsselstein en omgeving Voor IJsselstein zijn naast het IRP de volgende onderwerpen van belang om met en door de U10 tot een integrale benadering te komen. Metropoolregio Utrecht De gemeenten in de U10 en Amersfoort hebben de ambitie uitgesproken om zich voortaan te positioneren als Metropoolregio Utrecht (MRU) richting Rijk en Europa. IJsselstein maakt deel uit van het stedelijk gebied van Utrecht en ligt tegelijk in het Groene Hart. IJsselstein wil vanuit deze positie bijdragen aan een goede invulling van het begrip metropoolregio die recht doet aan de samenhang tussen de kernen die feitelijk de metropoolregio definiëren. Groene Hart Het Groene Hart is al jaren een belangrijk begrip. IJsselstein wil de kansen die ontstaan door nieuwe ontwikkelingen in het Groene Hart benutten en door haar ligging en positie bijdragen aan een toekomstbestendig, bereikbaar en levend Groene Hart. De regionale omgevingsagenda Lopikerwaard geeft voor IJsselstein de richting aan voor ontwikkelingen in het meest nabijgelegen deel van het Groene Hart. Rijnenburg Naar Rijnenburg als woningbouwlocatie wordt onderzoek gedaan door zowel Rijk als de gemeente Utrecht. Dit biedt mogelijk kansen voor het behoud en ontwikkeling van het voorzieningenniveau en het verbeteren van de bereikbaarheid in Ijsselstein.
Dit vraagt van IJsselstein een duidelijke positionering en heldere uitgangspunten ten aanzien van mobiliteit, recreatie en voorzieningen.
7
Gezonde woon- en leefomgeving - bouwt 2.500 woningen - werkt aan de ambities van de regionale Woondeal 2023 - zet in op duurzame woningbouw
In de Woonvisie 2030 zijn de IJsselsteinse ambities voor wonen neergelegd, waaronder 2.500 nieuwe woningen. Een substantieel aandeel zal binnen de bestaande kern gerealiseerd worden, voor zover een gezonde leefomgeving en de kenmerken van IJsselstein dit mogelijk maken. Deze ambities passen binnen de ambities van provincie en Rijk om voldoende betaalbare woningen te realiseren.
De gezamenlijke ambities zijn in de regionale Woondeal 2023 opgenomen: ‘Wonen in een gezonde, aantrekkelijke en toekomstbestendige regio Utrecht’. Verschillende trajecten zijn ondersteunend aan de doelstellingen in de woondeal. De herijking van de gemeentelijke Woonvisie 2030 in 2025, waarbij een doorkijk wordt gemaakt voor de periode na 2030, wordt als input gebruikt voor verdere aanpassingen van regionale afspraken. Vanuit de gemeentelijke Woonvisie 2030 wordt input gegeven voor de op te stellen regionale Woonzorgvisie. Deze visie geeft meer inzicht in de verschillende behoeften van doelgroepen. Waar mogelijk werkt IJsselstein regionaal samen om deze doelgroepen geschikte huisvesting te bieden. Daarnaast heeft IJsselstein het Convenant duurzaam bouwen ondertekend, waarmee wordt ingezet op duurzame woningbouw. Met de Flexdeal wonen wordt ingezet op snelle realisatie van woningen om de hoge woningnood te lenigen. In de vast te stellen Huisvestingsverordening wordt aandacht besteed aan lokale wensen en in het bijzonder aan kwetsbare doelgroepen. Samen met de provincie verkennen wij de mogelijkheden voor het realiseren van onze woningbouwambities op zowel binnenstedelijke als buitenstedelijke locaties. De gemeentelijke ambitie is om in eventueel volgende Woondeals en het provinciaal programma Wonen ook de buitenstedelijke opgave van de gemeente vast te leggen.
IJsselstein benut de binnenstedelijke mogelijkheden optimaal maar heeft behoefte aan meer woningen, waarmee buitenstedelijke woningen noodzakelijk zijn voor een vitaal IJsselstein.
8
Duurzame bereikbaarheid - wil beter OV naar stedelijke centra
Nabijheid is een belangrijke voorwaarde voor een vitale kern IJsselstein, zowel voor
- wil actief werken aan verbeteringen fietsroutes
wonen, werken als voorzieningen en recreatie. Met het onderzoek naar een versnelling
- wil betrokken blijven bij toekomstplannen voor de N210
verbindingen met Utrecht. De ambitie van IJsselstein is te komen tot een frequenter,
van de tram in Utrecht is een eerste stap gezet naar snellere openbaar vervoer snellere verbinding met OV van en naar Nieuwegein centrum en Utrecht Centraal, USP en Antonius Leidse Rijn. Ook de regionale OV- en fiets verbindingen van en naar Houten,
Woerden, Lopikerwaard en bedrijventerreinen wil IJsselstein realiseren en verbeteren in samenwerking met deze gemeenten. Uit onderzoek van de provincie blijkt dat het niet mogelijk is om de verkeersdruk op de N210 weg te nemen, zoals in het IRP is gesteld. Dit is een gevolg van de autonome verkeerstoename op de N210 en geen gevolg van de gemeentelijke verstedelijkingsopgaven. Om IJsselstein bereikbaar te houden zetten wij in op een extra aansluiting op de A2 bij Nieuwegein-Zuid. Tegelijk blijft de gemeente inzetten op de noodzakelijke mobiliteitstransitie. Het nieuwe parkeerbeleid van de gemeente zal hier een bijdrage aan leveren. De verschillende regionale fietsroutes zullen ook een bijdrage leveren. We werken actief aan verdere uitvoering om in gezamenlijkheid deze routes te ontwikkelen. Via de U10 wordt ingezet om deze routes ook in MIRT-trajecten op te nemen, waardoor het Rijk ook bijdraagt. Voor concrete gemeentelijke woningbouwprojecten wordt onderzoek gedaan naar mobiliteitshubs, waarmee een slimme parkeeroplossing meer ruimte overlaat aan andere noodzakelijke functies als groen en water(berging). IJsselstein wil hierbij gebruik maken van expertise die bij de U10 aanwezig is of via de U10 is te verkrijgen.
9
Economische positionering - realiseert nieuwe bedrijventerreinen
Voor IJsselstein is een gezonde economie van belang met bereikbare
- verbetert organisatiegraad bedrijventerreinen
bedrijventerreinen, een sterk MKB en toekomstbestendige centrum- en
- zet in op profilering maakindustrie
een gezonde arbeidsmarkt en een doorontwikkeling naar een duurzame, liefst
- werkt aan toekomstbestendige centrum- en wijkvoorzieningen
circulaire economie.
wijkvoorzieningen. Via de U10 wordt aangestuurd op voldoende bedrijventerreinen,
IJsselstein werkt aan een toekomstbestendige binnenstad en wijkwinkelcentra. Zo blijven we een vitale stad met bijbehorend voorzieningenniveau waar het goed
wonen en ondernemen is, met een aantrekkelijke binnenstad die zich regionaal weet te onderscheiden. Voor een gezonde economie zijn voldoende bedrijventerreinen nodig. IJsselstein draagt bij door realisatie van De Kroon en het ontwikkelen van Eastpoint en afronden Oudland, waarmee de mogelijkheden voor nieuwe bedrijventerreinen maximaal zijn benut. Via de U10 wil IJsselstein de provincie vragen de organisatiegraad op bedrijventerreinen te stimuleren door het opstellen van programma’s met waar mogelijk subsidies. Deze organisatiegraad is belangrijk voor de collectieve aanpak van onder meer verduurzaming en mobiliteit op bedrijventerreinen. Bij nieuwe ontwikkelingen en sloop/herbouw op bestaande bedrijventerreinen wil IJsselstein toewerken naar duurzame gebouwen op de bedrijventerreinen en realistische kansen voor intensivering benutten. In samenwerking met de gemeenten in Utrecht West zet IJsselstein zich in voor een goede profilering van de maakindustrie, zodat deze pijler van de regionale economie met een substantiële werkgelegenheid prominenter op de agenda van de U10 en provincie komt te staan. IJsselstein zet zich in voor verbeteren van de aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt. Onder meer via de Utrecht Talent Alliantie wordt hier regionaal aan gewerkt. IJsselstein zoekt naar coalities om ook voor de maakindustrie een betere aansluiting te bewerken.
10
Groen en landschap - werkt in Lopikerwaard aan UPLG
Behoud en versterking van groen en landschap zijn cruciaal voor een gezonde woon- en
- werkt mee aan realiseren Hollandse IJsselgebied
leefomgeving. Groen en landschap komen steeds meer onder druk te staan door
- benut koppelkansen bij nieuwe ontwikkelingen
Daarnaast zit de landbouw in een transitiefase. Met bedrijven zoekt IJsselstein naar een
klimaatverandering, bodemdaling, stikstof, verstedelijkingsdruk en energietransitie. nieuwe, toekomstbestendige invulling. Het slim integreren van ruimtevragen in het landschap vraagt om een integrale benadering. Daarom wil IJsselstein samen met
gemeenten Lopik, Montfoort, Oudewater en met bewoners werken aan een Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied. Tegelijk werkt IJsselstein mee aan het realiseren van het Hollandse IJsselgebied. Hierbij staat IJsselstein voor een integrale aanpak waarbij ook aspecten als energietransitie en een toekomstgerichte visie van dit gebied als recreatie en groengebied voor Rijnenburg worden meegenomen. Een dergelijke aanpak is door IJsselstein al toegepast voor het Kromme IJsselgebied. Bij een verdere uitwerking van de plannen voor het Kromme IJsselgebied wordt een opwaardering van het groen en bescherming van het (cultuurhistorische) landschap nadrukkelijk meegenomen. Het grootste aandachtspunt voor daadwerkelijke realisatie is de betaalbaarheid van nieuwe natuur, groen en recreatie. Zeker waar het gaat om langdurig onderhoud en beheer. De provincie neemt het voortouw in de zoektocht om deze betaalbaarheid mogelijk te maken. Daarbij zet IJsselstein zich in om slim gebruik te maken van koppelkansen tussen verschillende nieuwe ontwikkelingen. De kennis en ervaring die hiermee wordt opgedaan brengt IJsselstein via de U10 weer in bij andere trajecten die bijdragen aan de gezamenlijke opgaven in de regio.
11
Klimaatneutrale regio - levert volwaardige bijdrage RES
Vanuit de eigen ambitie voor energieopwek wil IJsselstein een volwaardige bijdrage
- werkt mee aan regio brede aanpak zon op dak
leveren aan de RES. Hierbij is het IJsselsteinse Toets– en Afwegingskader duurzame
- wil effecten netcongestie beperken
balans is. Daarom wil IJsselstein nadenken over de gevolgen van het gewijzigde speelveld
energie leidend. Wij constateren dat de regionale verhouding tussen zon en wind uit voor de gemeentelijke inzet op het gebied van duurzame elektriciteit opwek, binnen landschappelijk aanvaardbare mogelijkheden. Eventueel gewijzigd beleid zal direct
worden meegenomen in de gesprekken met U10 en provincie. Het proces voor het Toets- en Afwegingskader laat zien dat IJsselstein ook bij de energietransitie participatie van groot belang acht. Het project ‘Landschap van verlangen’ waar IJsselstein aan heeft bijgedragen, geeft inspiratie voor de landschappelijke inpassing die nodig is om concrete energieprojecten goed in te passen. Hoewel netcongestie naar verwachting meerdere jaren aan de orde zal zijn, wil IJsselstein de krachten bundelen met de U10 en provincie om handelingsperspectief te behouden, zowel voor de woningbouwprojecten en de energieprojecten. Daarbij zet IJsselstein in op lokale oplossingen samen met partners, waarbij opwek en gebruik beter bij elkaar worden gebracht. Net als de andere gemeenten in de regio willen we in IJsselstein sterk inzetten op zon op dak. Wij willen de kennis uit het netwerk van U10 bundelen om tot een regio brede aanpak te komen voor zon op dak waar lokaal op kan worden doorgebouwd. Dit helpt om tot een IJsselsteinse versnellingsaanpak te komen. De warmtetransitie verdient de nodige aandacht. IJsselstein ziet de U10 als een belangrijke speler om kennis en ervaring te delen. Maar ook als een belangrijke partner om gezamenlijk op te trekken richting andere partijen die van belang zijn om de totale energietransitie te laten slagen.
12