Pleidooi behoud bomen langs tramtrace - W. Osinga

IJsselstein 13 februari 2022

Geachte leden van de gemeenteraad van IJsselstein.

Als aanwonende wil ik middels deze brief mijn zorgen kenbaar maken over de voorgenomen bomenkap aan de P.W. Alexanderdijk, Poortdijk en Randdijk. Eerder heeft mevrouw Kooij al namens de Christen Unie vragen gesteld aan de portefeuillehouder over deze plannen. Ik zal eerst schetsen wat volgens mij de kern van het probleem vormt. Daarna doe ik een oproep aan u. Ik sluit mijn brief af met meer gedetailleerde aantekeningen die volgens mij van belang zijn om te komen tot goede planvorming.

Wat is de kern van het probleem? Ik denk dat het zwart-wit denken over zowel veiligheid, vernieuwing en herplanten hier het grootste probleem is. Het aangevoerde argument voor de kap is dat de bomen te hoog zijn en aan het einde van hun levensduur. Dit laatste is niet aannemelijk. Het gaat hier namelijk om eiken die een zeer lange levensduur hebben. Ik vind dit misleidend. Voor planten van nieuwe bomen is er opeens een ander argument nl dat de strook te smal zou zijn (Na 33 jaar? Slik! Hadden de bomen dat geweten, dan hadden ze er nooit zo lang gestaan). Daarnaast wil men over een paar jaar niet hetzelfde probleem hebben. Men wil bovendien niet ‘herplanten’ op de plaats waar de bomen nu staan. Hier wringt het voor mij. Het gaat om een groenlint met ecologische waarde. Basis voor de waarde van een dergelijke groene strook is dat er meerdere plantlagen zijn waaronder een struiklaag en een boomlaag. De gemeenteraad heeft de natuurwaardenkaart omarmd. En heeft daarmee onderschreven dat behoud van natuurwaarde van belang is. Bij het weghalen van de boomlaag krijg je een groot verlies van natuurwaarde. Onrustbarend onduidelijk is daarbij het ontbreken van informatie over de rest van het tramtracé Men wil de kap in verband met veiligheid. Ik zou zeggen begin met het reduceren van de grootste risico's.

Die worden blijkbaar gevormd door de bomen die het minst sterk zijn of die het meest over de trambaan groeien. Onderzoek daarom welke bomen daadwerkelijk een gevaar vormen. Plaats bomen terug die jong zijn, die vormen geen risico, maar kosten wel geld doordat er onderhoud aan vast zit. Maar het gaat hier niet om geld maar om het vermijden van risico's. Faseer het vervolgens. Dus vervang over een jaar of 3-5 de volgende aantoonbaar gevaarlijke bomen en na weer 3 tot 5 jaar de volgende. Deze werkwijze is op korte termijn ogenschijnlijk minder efficiënt maar levert ook iets op. Je behoudt de natuurwaarde en de klimatologische voordelen: het afvangen van fijnstof, voorkomen van hittestress, het omzetten van CO2 in zuurstof het beter opnemen van water bij overvloedige neerslag en het voorkomen van hittestress. Juist in die klimaatbestendigheid wil IJsselstein net als iedere verstandige overheid investeren. Voor aanwonenden is deze aanpak veel minder ingrijpend voor hun leefomgeving dan de voorgenomen kaalslag.

Oproep aan de gemeenteraad Begin met investeren door te beschermen wat er al is. Ik roep de leden van de gemeenteraad op om een motie in te dienen waarbij de gemeenteraad er bij het college op aandringt de kapplannen voor dit jaar stop te zetten. Dit om tijd te nemen voor het ontwikkelen van een kwalitatief plan dat naast veiligheid wel recht doet aan natuurwaarde en klimaatbestendigheid. Ik roep de gemeenteraad ook op om het college te vragen naar een volledige inventarisatie van risico’s rond de tramlijn, ten einde zicht te krijgen op aard ernst en urgentie van het risico van de aanwezigheid van bomen in relatie tot de overige risico’s.

Aanvullende aantekeningen die bij de planvorming van belang zijn Veiligheid Het is evident dat transport noodzakelijk is maar ook risico’s oplevert. Onze sneltram vormt daar geen uitzondering op. Het is zeker een taak van de overheid om die risico’s te beperken. Ik mis echter iedere inzage in de inventarisatie van de risico’s. Hoe ernstig is het risico bij mogelijke incidenten en waar blijkt dit uit? Hierbij mis ik ook inzicht in de incidenten die zich al hebben voorgedaan. Hoe vaak waren er incidenten hoe ernstig waren die? Welke urgentie en prioritering hebben de risico’s van de bomen in de totale inventarisatie van risico’s van de trambaan? Worden de belangrijkste risico’s het eerst aangepakt? En is die aanpak zo dicht mogelijk bij de bron van het risico? Tijdpad We hebben een zeer vroeg voorjaar. Bij kap moet tegenwoordig in tegenstelling tot vroeger per boom worden bewezen dat er geen nesten zijn. Traditioneel wordt 15 maart gehanteerd als ingang van het broedseizoen de kans is groot dat 1 maart al te laat is. De legitimerende ecologische rapporten van Regelink betreffen alleen het gebied P.W. Alexanderdijk, Randdijk en Poortdijk. Er is geen relatie gelegd met de kap aan de nabijgelegen Utrechtseweg die na de opstelling van de rapporten heeft plaatsgevonden. Het basisrapport ‘de quickscan’ betreft een concept rapportage uit juni 2021. Het verdiepende rapport m.b.t.

vleermuizen is van 11 november 2021. De gemeente heeft pas op 1 februari haar plannen kenbaar gemaakt en wil al begin maart kappen. Dit mede vanwege de ‘uitgelezen’ kans dat de tram dan stilligt. Als uiterste datum wordt 15 maart aangegeven. Door deze door de gemeente gecreëerde urgentie wordt de ruimte voor wederhoor of bijsturing ernstig beknot. De gemeente geeft bij vragen en antwoorden over de bomenkap aan dat er geen sprake is van vergunningplicht omdat de bomen buiten het centrum staan. Was er wel sprake geweest van vergunningplicht dan was er sprake geweest van een veel langere termijn. Het lijkt mij gezien de omvang van de aangekondigde kap niet meer dan billijk om ook in deze situatie een redelijke termijn van participatie en inspraak te vragen.

Waarde van bomen en binnenstedelijk groen IJsselstein heeft niet alleen de natuurwaardenkaart omarmd waarin dit groene lint specifiek wordt genoemd. IJsselstein laat ook met het ondertekenen van regionale afspraken zien groen en klimaat hoog in het vaandel te hebben. In september 2021 ondertekende wethouder Bekker namens IJsselstein het Integraal Ruimtelijk Perspectief. Groen vanaf de voordeur is daar een belangrijk onderdeel van. Op 7 februari 2022 ondertekende de gemeente IJsselstein het Groen Groeit mee Pact. De daadwerkelijke actuele keuzes die de gemeente maakt met de bomenkap staan op gespannen voet met geëtaleerde en onderschreven waarden. Onder de titel ‘Samen bijdragen aan een groener en klimaatbestendig IJsselstein’ heeft de gemeente IJsselstein op 4 februari kenbaar gemaakt zich te hebben aangesloten bij Stichting Steenbreek om inwoners te betrekken bij het vergroenen en klimaatbestendig inrichten van de stad. Eén van de prominente activiteiten daarbij is tegelwippen. Dat is een druppel op de gloeiende plaat vergeleken bij de achteruitgang die met het kappen wordt veroorzaakt.

Herplanten Ik pleit niet alleen voor beperken van de kap tot ernstig zieke en aantoonbaar gevaarlijke exemplaren Ik pleit ook voor herplanten van bomen op dezelfde plek. Ten slotte pleit ik voor het meenemen van actuele inzichten: inheemse soorten die van nature regionaal voorkomen hebben de grootste ecologische waarde en zijn ziektebestendiger dan varianten die gekweekt zijn als nakomeling van bomen uit andere regio’s. Participatie De christen Unie schrijft hierover het volgende op haar website: ‘’ De omwonenden zijn niet betrokken bij het besluit. De wethouder vertelde dat de voorbereiding van dit besluit al lang bezig is: er zijn onderzoeken gedaan door experts naar de aanwezigheid van bijzondere diersoorten, de gezondheid van de bomen, de mogelijkheid om ze te herplanten, enzovoort, enzovoort. De gemeente heeft ervoor gekozen niets te zeggen tegen de inwoners totdat het besluit definitief was om niet onnodig onrust te veroorzaken. Dat is nu. En omdat het broedseizoen bijna begint, wordt het besluit ook snel (voor 15 maart) uitgevoerd. Ik vraag u om ruw eigen conclusies te trekken inzake het belang dat het huidige IJsselsteinse College hecht aan participatie en aan communicatie met bewoners . Ik vind er even de woorden niet voor. Het moet beter is een understatement. Graag licht ik deze brief mondeling kort toe in een van uw vergaderingen.

Ondanks de lengte van dit schrijven zal ik de 5 minutengrens daarbij niet overschrijden.

Vriendelijke groet,

Welmoed Osinga