Plan van aanpak financiële ombuigingen begroting 2022

Plan van aanpak ombuigingen begroting 2022

Aanleiding Recent is de septembercirculaire 2020 van het gemeentefonds doorgerekend. Deze leidt voor de jaarschijven 2021 en daarna tot nadelige begrotingssaldi. Omdat deze circulaire geen onderdeel uit hoeft te maken van de programmabegroting 2021 is bij de behandeling hiervan nog geen dekkingsplan noodzakelijk. Wel is het belangrijk om de aanloop naar een volgend begrotingsproces een pakket aan maatregelen voor te bereiden om financieel evenwicht te herstellen en dit te behouden.

Ontwikkeling van het begrotingssaldo Bij het kadernotaproces in de aanloop naar de programmabegroting 2020 werd duidelijk dat maatregelen nodig zijn om de begroting duurzaam in evenwicht te houden. Dit was vooral het gevolg van toenemende kosten van jeugdzorg. Tegelijkertijd met de programmabegroting is ook een dekkingsplan vastgesteld waarmee het financieel evenwicht weer wordt hersteld. Vanaf jaarschijf 2022 werden daarmee voordelige saldi verwacht. Dat was ook een belangrijk kader voor de uitwerking van de programmabegroting 2021. De programmabegroting, zonder de doorrekening van de septembercirculaire 2020 van het gemeentefonds, laat zien dat vanaf jaarschijf 2022 nog steeds voordelige begrotingssaldi worden verwacht. Dit wel met de kanttekening dat niet alle budgetten geïndexeerd konden worden en er nauwelijks nog ruimte is om enkele actuele risico’s op te vangen. In de bijlage van dit plan van aanpak is een meer gedetailleerd cijfermatig overzicht van de ontwikkeling van het saldo van de begroting in de afgelopen twee jaren weergegeven. Onderstaand het saldo van de begroting conform de programmabegroting 2021 en de doorrekening van de septembercirculaire van het gemeentefonds:

Omschrijving (bedragen x € 1.000) Saldo programmabegroting 2021 Septembercirculaire 2020 gemeentefonds Decembernota 2020 overige mutaties *) Saldo begroting december 2020

Begroting 2021 -790 -512 -113 -1.415

Raming 2022 410 -657 17 -230

Raming 2023 55 -609 17 -537

Raming 2024 144 -607 17 -446

*) Decembernota is op het moment van opstellen van dit plan nog niet vastgesteld door de raad Het verwachte nadeel over 2021 kan nog worden opgevangen in het eigen vermogen van de gemeente. De nadelen in de jaren erna dienen omgebogen te worden. Daarvoor is op basis van de ontwikkeling van het saldo een pakket maatregelen noodzakelijk die oplopen tot een bedrag van ca. € 600.000 per jaar. Jaarschijf 2025, die geen onderdeel uitmaakt van de meerjarenraming van de programmabegroting 2021, laat een nadelig saldo zien van € 150.000, waarbij opgemerkt wordt dat de posten in deze jaarschijf niet met dezelfde aandacht beoordeeld zijn als de jaarschijven ervoor en ook de onzekerheid over de uitkomst van de doorrekening van circulaires groter is dan die in de jaren ervoor.

Het resultaat van het proces Het proces valt uiteen in twee onderdelen. Het eerste onderdeel is het inventariseren van alle mogelijke besparingen inclusief het effect daarvan (op samenleving, bedrijfsvoering en / of politiek). Het tweede deel is een voorstel voor keuzes binnen de geïnventariseerde mogelijke besparingen gericht op het herstellen van het financieel evenwicht.

1

Inventarisatie Het resultaat van de inventarisatie is een omvangrijk en gedetailleerd pakket aan mogelijke besparingen. Hiervoor wordt het format gebruikt dat ook bij het dekkingsplan bij de begroting 2020 gehanteerd is, met uitzondering van de onderdelen technische haalbaarheid en politiek haalbaarheid. Het format is opgenomen in bijlage 2. Voor de inventarisatie worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: - Alleen technisch haalbare besparingen worden opgenomen - Alleen wettelijke of contractuele verplichting is een reden om het niet mee te nemen - Alle mogelijke besparingen zijn bespreekbaar (geen “heilige huisjes”) - Tot besparingen worden ook mogelijk hogere baten gerekend

Bezuinigingspakket De omvang van het pakket aan maatregelen dient tenminste voldoende te zijn om het tekort conform de begroting terug te dringen. Wat daarbij een rol speelt is dat 2022 het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen is, waardoor keuzes met betrekking tot het pakket een andere invulling kunnen krijgen na de coalitievorming. Toch hoeft dat het traject niet in de weg te staan. Concrete invulling kan worden gefaseerd en er kan rekening worden gehouden met (on)omkeerbaarheid van maatregelen en de tijd die nodig om de maatregelen te realiseren. Daarnaast is het aan te raden rekening te houden met de risico’s van herverdeling van het gemeentefonds en de beheerplannen van de openbare ruimte.

Toetsingscriteria Voor het bepalen van het pakket aan maatregelen worden de volgende criteria gehanteerd: - In relatie tot de beïnvloedbaarheid van de lasten en baten een evenwichtige verdeling over de programma’s, waarbij ook rekening wordt gehouden met de reeds ingezette maatregelen conform het dekkingsplan bij de begroting 2020. - Bij keuzes binnen beleidsterreinen wordt afgeleid daarvan ook de personele component betrokken. - Personele gevolgen alleen op basis van natuurlijk verloop. - Financieel evenwicht vanaf jaarschijf 2022.

Organisatie Onderstaand de actoren en hun rollen in dit proces: -

College: Stelt plan van aanpak vast en communicatie met de raad en uiteindelijk het voorstel voor een bezuinigingspakket.

-

Stuurgroep: Zorgt dat het plan van aanpak uitgevoerd wordt. Bestaat uit de volgende leden: o Vertegenwoordiger MT: Belinda o Vertegenwoordiger OT: Anne o Concerncontroller o Financieel adviseur: Mattijs (informatievoorziening en linking pin naar financieel consulenten) o Portefeuillehouder financiën (bestuurlijk opdrachtgever)

-

Organisatie: Budgetbeheerders, budgethouders, businesscontrollers en financieel consulenten

Aanpak

2

Voor de uitwerking van het traject is goed en volledig inzicht benodigd in alle budgetten tot op het niveau waarop geregistreerd wordt (boekingsniveau). Eerder is intern gesproken over gewenste stappen het budgetbeheer in de organisatie weer een stap verder te brengen. Deze wens kan niet los gezien worden van dit traject. Daarom wordt gestart met een “zero based budget”-traject (ZBB). Alle budgetbeheerder wordt gevraagd hun budget te onderbouwen. Door aan te geven waar het budget voor dient, welke verplichtingen er op drukken en wat de looptijd daarvan is en welke keuzes hierin gemaakt kunnen worden en op welke termijn. Dit vraagt ook de nodige capaciteit van de financieel consulenten. Daarom is de insteek dit in de komende periode net na het afronden van de decembernota en net voordat de werkzaamheden voor de jaarrekeningen de nodige tijd gaan vragen. Hierbij wordt gedacht aan een korte intensieve periode waarin hier organisatie-breed aan wordt gewerkt. De volgende stap is dat alle mogelijk keuzes in kaart worden gebracht en uitgewerkt worden in het format dat in de bijlage is opgenomen. Met elkaar samenhangende posten kunnen daarbij worden samengevoegd om het inzicht en overzicht te houden.

Via de lijn budgetbeheerders - budgethouders (OT) wordt deze informatie aangevuld en verzameld, zodat daar in de stuurgroep een totaalbeeld van kan worden gemaakt en deze informatie ook met college en raad kan worden gedeeld. Dit traject kan niet los gezien worden van het proces van het opstellen van de kadernota en financieel perspectiefnota voor het begrotingsjaar 2022. Met de werkgroep Planning & Control zal worden afgestemd hoe dit traject in dit proces vorm krijgt. De ondernemingsraad is geïnformeerd over het plan van aanpak en het komende traject. Bij verder besluitvorming wordt de ondernemingsraad betrokken.

Communicatie Intern: Na vaststelling plan van aanpak bericht via intranet over komend traject en ieders inbreng. Aandacht voor traject in teamoverleggen. Kick-off ZBB-traject via Zoom organiseren (“week van de budgetten”). Communicatie met de raad: De raad is via commissie- en raadsvergadering geïnformeerd over dit traject. Via de werkgroep Planning & Control wordt de raad geïnformeerd over het kadernotaproces. De inzet van het college en het totaalbeeld van besparingsmogelijkheden worden verwerkt in de kaderbrief 2022 die het startpunt vormt voor het proces van kadernota en financieel perspectiefnota.

Planning Globaal: Week 47: 17 november plan van aanpak ter vaststelling in college Week 47: Begrotingsbestand opbouwen en kick-off ZBB voorbereiden Week 48: Stuurgroep, Zoom-meetings ZBB-traject Week 49-50: Uitwerking door budgetbeheerders met ondersteuning van consulenten Week 51: Informatie verzamelen, beoordelen en vervolgactie invullen formats intern uitzetten Week 52: Geen acties, marge in de planning Week 53/01: Kerstvakantieperiode Week 02/03: Invullen formats Week 04: Ingevulde formats ophalen, beoordelen en bespreken in stuurgroep. Week 05/06: Inventarisatie aan college aanbieden en informatievoorziening naar de raad

3

Bijlage 1 Ontwikkeling saldo begroting en meerjarenraming afgelopen twee jaar En overzicht van de mutaties in het saldo van de begroting vanaf de programmabegroting 2019:

Omschrijving (bedragen x € 1.000) Programmabegroting 2019 Verduurzaming openbare verlichting Saldo begroting eind december 2018 Beheerplan gebouwen Renovatie voetbalveld IJFC/VVIJ Bijstellingen 2019 financieel perspectiefnota 2020 Saldo begroting eind juli 2019 Mutaties proces programmabegroting 2020: Uitwerking jaarschijf 2023 Bijstellingen 2020 e.v. financieel perspectiefnota 2020 Meicirculaire 2019 gemeentefonds Begrotingen gemeenschappelijke regelingen Kadernota 2020 beleidsvoornemens Personeelskosten a.g.v. cao 2019 Wmo huishoudelijke hulp Overige mutaties Dekkingsplan begroting 2020 Bijstellingen decembernota 2020 Saldo begroting eind december 2019 Bijstellingen 2020 financieel perspectiefnota 2021 Saldo begroting eind juli 2020 Mutaties proces programmabegroting 2021: Uitwerking jaarschijf 2024 Kadernota 2021 beleidsvoornemens Bijstellingen 2021 e.v. financieel perspectiefnota 2021 Meicirculaire 2020 gemeentefonds Begrotingen gemeenschappelijke regelingen Bijstelling legesbaten burgerzaken Overige mutaties

Periode 2018/11 2018/12 2019/01 2019/04 2019/07

Begroting Begroting Begroting 2019 2020 2021 -464 28 -241 422 58 62 -42 86 -179 2 3 31 31 -51 -93 119 -145

2019/11 2019/11 2019/11 2019/11 2019/11 2019/11 2019/11 2019/11 2019/11 2019/12

-2.098 502 -88 -105 -144 46 760 -425 -1.433 -213 -1.646

2020/07

2020/11 2020/11 2020/11 2020/11 2020/11 2020/11 2020/11 4

Raming 2022 376 67 443 10 36

Raming 2023

Raming 2024

489

-2.316 236 -73 -105 -96 -124 -89 1.961 150 -601

-2.373 -62 -81 -105 -109 -124 -92 2.611 154 308

616 -2.602 7 -113 -105 -120 -124 -106 2.661 9 123

48 48

-601

308

123

48

74 -220 171 -98 -120 4

74 -176 282 -87 -120 129

74 -181 79 -79 -120 159

588 74 -186 -321 -79 -120 140

Omschrijving (bedragen x € 1.000) Saldo begroting eind november 2020 Septembercirculaire 2020 gemeentefonds Overige bijstellingen decembernota 2020 Saldo begroting eind december 2020

Periode 2020/12 2020/12

Begroting Begroting Begroting 2019 2020 2021 -1.646 -790 -128 -512 160 -113 -1.614 -1.415

Raming 2022 410 -657 17 -230

Raming 2023 55 -609 17 -537

Raming 2024 144 -607 17 -446

*) Bijstelling vooral het gevolg van de ontwikkeling van de kosten van de jeugdzorg, zo ook een groot deel van opgave conform het dekkingsplan

5

Bijlage 2 Format inventarisatie besparingsmogelijkheid Dekkingsvoorstel begroting 2022

Programma

Taakveld

Omschrijving dekkingsvoorstel Toelichting op dekkingsvoorstel Effect (bedrijfsvoering, maatschappelijk, politiek e.d.) Huidige begroting in €

FCL - ECL

S/I

2022

2023

2023

2024

Besparing / inkomsten in €

FCL - ECL

S/I

2022

2023

2023

2024

Team

Contactpersoon

Budgethouder

Portefeuillehouder

Advies OT

Advies MT

Advies College

6