Participatieplan ontwikkelingsplan Kromme IJsselgebied

Ontwikkelingsplan Kromme IJsselgebied Participatieplan

Gemeente IJsselstein 27 augustus 2024

Project Opdrachtgever

Document Status Datum Referentie

Projectcode Projectleider Projectdirecteur

Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door

Ontwikkelingsplan Kromme IJsselgebied Gemeente IJsselstein

Participatieplan Definitief 02 27 augustus 2024 141891/24-012.297 Participatieplan Kromme IJsselgebied 141891 Ir. A.G. Gaydadjiev Drs. M.J. Schilt

K. Poelsema MSc, E.E.A. Schalker Msc Ir. A.G. Gaydadjiev Ir. A.G. Gaydadjiev

Paraaf

Adres

Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Blaak 16 Postbus 2397 3000 CJ Rotterdam +31 (0)10 244 28 00 www.witteveenbos.com KvK 38020751

Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Witteveen+Bos noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.

INHOUDSOPGAVE

1

INLEIDING

4

1.1

Aanleiding

4

1.2

Doel participatie

4

1.3

Doel van participatieplan

4

1.4

Visie op participatie

5

1.5

Hoofdlijnen eerdere participatie

5

2

PROJECTGROEP EN STAKEHOLDERS

7

2.1

Project- en stuurgroep

7

2.2

Publieke partners gemeente

8

2.3

Marktpartijen, individuele belanghebbenden, ondernemers en bewoners

9

3

PARTICIPATIE- EN COMMUNICATIEAANPAK

10

3.1

Inrichting per gebiedsatelier

11

3.2

Participatie- en communicatiemiddelen

11

3.3

Participatiekalender

12

Laatste pagina

12

Bijlage(n) -

Aantal pagina's

1 INLEIDING 1.1

Aanleiding

Projectschets Om het Kromme IJsselgebied, in de gemeente IJsselstein, te kunnen blijven waarderen en gebruiken in de toekomst, is een gebiedsperspectief opgesteld. Dit gebiedsperspectief is in interactie met bewoners, ondernemers, grondeigenaren en andere betrokkenen bij het gebied opgesteld. Het gebiedsperspectief geeft richting voor de toekomst van het Kromme IJsselgebied. In dit project wordt het eerder opgestelde gebiedsperspectief op een aantal onderwerpen verder uitgediept en aangescherpt. Aanscherping gebiedsperspectief De gemeenteraad van IJsselstein heeft in de zomer van 2023 het gebiedsperspectief vastgesteld. Dit is terug te lezen via: https://ijsselstein.raadsinformatie.nl/vergadering/1022515, agendapunt 6. Samen met de vaststelling heeft de raad verzocht om een verdieping en aanscherping van het gebiedsperspectief op een aantal onderwerpen in een participatief traject. Dit betekent dat dit project voortbouwt op het eerdere proces, eerdere inzichten en informatie. Dit project leidt uiteindelijk tot de randvoorwaarden en het programma voor: - de realisatie van een woongebied in de vorm van een stadsrand; - een toekomstbestendig buitengebied. Witteveen+Bos zal in de komende periode in opdracht van, en in samenwerking met, de gemeente IJsselstein het gebiedsperspectief aanscherpen.

Deze aanscherping vind plaats in samenwerking met de stakeholders en bouwt voort op het eerdere integrale gebiedsperspectief. In dit participatieplan wordt de beoogde aanpak bij deze aanscherping gepresenteerd.

1.2

Doel participatie

Met het participatieproces worden de belanghebbenden betrokken bij het project en de resultaten die daaruit volgen. Participatie dient meerdere doelen, namelijk de stakeholders informeren over de planvorming, besluitvorming en aanverwante procedures. Daarnaast denken en dragen belanghebbenden inhoudelijk bij aan de toekomstige inrichting van het gebied. Inbreng van de belanghebbenden wordt integraal meegenomen om zorgvuldige beslissingen en afwegingen te maken in de aanscherping van het gebiedsperspectief.

1.3

Doel van participatieplan

Het participatieplan is bedoeld om de betrokkenheid en inbreng van de belanghebbenden te waarborgen bij de ontwikkeling en uitvoering van het project. Het participatieplan geeft een gestructureerde aanpak met duidelijke kaders om dit te bereiken. Niet iedereen heeft in een participatieproces dezelfde rol of hetzelfde belang. Het is daarom belangrijk om zorgvuldig af te wegen wie wanneer wordt betrokken, voor welke input, en met wat voor middel. Iedereen die deelneemt, moet vooraf weten op welke onderwerpen zij inbreng kunnen leveren en hoe en wanneer deze inbreng wordt meegenomen. Dit voorkomt teleurstellingen en misplaatste verwachtingen.

4 | 12

Witteveen+Bos | 141891/24-012.297 | Definitief 02

1.4

Visie op participatie

Een succesvol participatietraject wordt bepaald door procestransparantie en duidelijke communicatie over de verwachtingen en verantwoordelijkheden van de stakeholders. Wij hanteren daarom de onderstaande drie visiepijlers voor het gehele participatietraject. Expliciete, heldere participatiekaders en -doelstellingen Stakeholders weten op welke manier zij inbreng kunnen geven en binnen welke kaders. Daarnaast krijgen zij inzicht in de wijze waarop hun inbreng wordt meegenomen in het onderzoek en de aanscherping van het gebiedsperspectief. We zorgen dat de stakeholders goed geïnformeerd naar de participatiebijeenkomsten komen. Voorafgaand aan, en bij aanvang van, de participatiemomenten worden de doelstellingen en participatiekaders expliciet gecommuniceerd. Dit zorgt voor heldere verwachtingen over de inbreng mogelijkheden. Duidelijke en tijdige terugkoppeling Voor een succesvol participatietraject is het belangrijk dat de stakeholders niet alleen gehoord worden, maar zich ook gehoord voelen en weten hoe hun inbreng is gewaardeerd. Daarom verzorgen wij schriftelijke verslaglegging van de participatiemomenten en de gespreksonderwerpen. Belangenafwegingen lichten wij onderbouwd toe tijdens de sessies. We geven stakeholders inzicht in de gemaakte keuzes en afwegingen. We nemen hier ruim de tijd voor tijdens participatiemomenten.

Op deze manier creëren wij draagvlak bij de stakeholders. We hanteren gedurende het proces een omgevingsregister waarmee wij ook de herleidbaarheid en transparantie borgen. Daarin leggen wij ingebrachte informatie vast, inclusief de afwegingen. Voortbouwen op het reeds gevoerde participatietraject Wij bouwen voort op ontsloten inbreng van de stakeholders uit de eerdere participatie, namelijk uit de gebiedsateliers, ingezonden brieven, verslaglegging en andere achtergrondinformatie. We voorkomen dubbel werk en garanderen continuïteit in het proces. Dit stelt ons in staat om verdieping en aanscherping aan te brengen gedurende het onderzoek. Het participatietraject start dus vanuit een stevig fundament. Relevante inbreng en informatie van de stakeholders leggen wij vast in ons omgevingsregister. In de volgende paragraaf is alvast een samenvatting gemaakt van de belangrijkste punten uit het eerdere traject. Binnen de IJsselsteinse participatieaanpak Wij houden rekening met de uitgangspunten van de notitie 'Samenwerken aan IJsselstein, de IJsselsteinse participatieaanpak' die de gemeenteraad op 11 juli 2024 vaststelde.

1.5

Hoofdlijnen eerdere participatie

Van april tot september 2022 is geparticipeerd bij het opstellen van het integrale gebiedsperspectief. Daarvoor zijn gebiedsateliers gehouden en is gebruik gemaakt van een digitale enquête. Afsluitend is door stakeholders gereageerd bij het definitieve document. Deze reacties zijn door het gemeentebestuur voorzien van repliek. Enquête Uit de enquête kwam naar voren dat de belangrijkste onderwerpen voor de stakeholders wonen, natuur en recreatie zijn. Binnen het thema wonen zagen publieke partners kansen voor woningbouw, terwijl onder de bewoners meningen verdeeld waren. Veel inwoners zagen het liefst dat het gebied blijft zoals het is. Ook over de bijdrage van de Kromme IJssel aan duurzame energievoorziening verschilden de meningen. Publieke partners zagen hiervoor meer kansen dan inwoners.

5 | 12

Witteveen+Bos | 141891/24-012.297 | Definitief 02

Gebiedsateliers De belangrijkste oogst uit de gebiedsateliers is als volgt: - de deelnemers benadrukten de waarde van de Kromme IJssel als natuur- en recreatiegebied. De meerderheid van de bewoners en aanwezige partijen pleitten voor meer recreatieve functionaliteiten in het gebied; - agrariërs zagen, vanwege aanscherping van natuur- en milieukaders, minder mogelijkheden om een sluitend agrarisch verdienmodel te behouden. Zij vroegen daarom om een duidelijke richting vanuit het gebiedsperspectief voor de positie van de landbouw in het gebied en pleitten voor meer ruimte voor alternatieve inkomstenbronnen. Aanwezigen gaven aan dat landbouw onlosmakelijk verbonden is met de kwaliteit van het gebied; - in het gebied liggen kansen voor woningbouw in de gemeente IJsselstein. De stadsrand aan de N210 is daar het meest kansrijk voor. Inwoners zijn terughoudend over woningbouw op deze locatie. Zij vragen om een zorgvuldige landschappelijke inpassing met oog voor de groene kwaliteiten; - inwoners zien graag een betere verbinding tussen het groen en de stad. De N210 vormt momenteel een fysieke, mentale en functionele barrière. Het verleggen van de randweg is niet kansrijk; - het Kromme IJsselgebied kan een bijdrage leveren aan de energietransitie. Meningen over dit thema zijn verdeeld.

Bij de inpassing van energie wordt nadrukkelijke aandacht gevraagd voor behoud en aandacht voor de landschappelijke kwaliteiten. In het huidige gebiedsperspectief is bovendien onvoldoende aandacht uitgegaan naar dit thema en de mate waarin het Kromme IJsselgebied kan bijdragen aan de opwekdoelstellingen.

6 | 12

Witteveen+Bos | 141891/24-012.297 | Definitief 02

2 PROJECTGROEP EN STAKEHOLDERS De verdiepingsslag van het gebiedsperspectief voert het projectteam uit in samenwerking met de stakeholders. Het projectteam bestaat uit een project- en stuurgroep (zie tabel 2.1). Daarnaast onderscheiden we twee hoofdcategorieën stakeholdergroepen, namelijk: - publieke partners (tabel 2.2); - ondernemers en bewoners (tabel 2.3).

2.1

Project- en stuurgroep

Tabel 2.1 Organisatie van de project- en stuurgroep project “Kromme IJsselgebied” en gemeente IJsselstein Subcategorie

Samenstelling

Rol en belang

Projectgroep Kromme IJsselgebied

Gemeente IJsselstein: ruimtelijk strateeg; planoloog; stedenbouwkundige

verdieping aanbrengen aan het integrale gebiedsperspectief

Witteveen+Bos: ruimtelijk strateeg; adviseur participatie en planologie; adviseur ruimtelijk ontwerp en landschap; specialist mobiliteit en gezonde leefomgeving Werkgroep Kromme IJsselgebied

vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie (o.a. stedenbouw, landschap, verkeer, groen, projecten, sociaal, economisch, technisch coördinator, beheer, erfgoed etc.)

borgen en inbrengen belangen m.b.t. publieke openbare ruimte, gemeentelijk vastgoed, gemeentelijke beleid en uitvoering, wet- en regelgeving

Bestuur gemeente IJsselstein

college en raad gemeente IJsselstein

besluitvorming bij ruimtelijk raamwerk, borgen publieke belangen en democratisch/ participatief proces

7 | 12

Witteveen+Bos | 141891/24-012.297 | Definitief 02

2.2

Publieke partners gemeente

Tabel 2.2 Publieke partners gemeente Subcategorie

Samenstelling

Rol en belang

Uitvoeringsinstanties

Rijkswaterstaat

beheren en ontwikkelen van wegen met een nationaal belang (rijkswegen), creëren van duurzame leefomgeving

Omgevingsdienst regio Utrecht [ODRU]

creëren veilige, duurzame en gezonde fysieke leefomgeving, gelet op milieu-, natuur- en gezondheidsthema’s

Veiligheidsregio Utrecht [VRU]

beschermen van mens en leefomgeving tegen gevaarlijke situaties die voortkomen uit menselijke activiteiten, natuurlijke fenomenen of andere bronnen

GGD Utrecht

jeugdgezondheid, infectieziektebestrijding, gezondheidsbevordering, milieu- en gezondheid, medische zorg bijzondere groepen, preventieve zorg en screening

Samenwerkingsverbanden burgerlijke gemeenten

U16

regionaal gemeentelijk samenwerkingsverband bij overstijgende opgaven

Buurgemeenten

gemeente Lopik

creëren van een leefbare en toekomstbestendige gemeente, raakvlakken borgen met ontwikkelingen in de gemeente en aan de randen, zorgen voor ruimtelijke samenhang over de bestuurlijke grenzen heen

gemeente Nieuwegein gemeente Vijfheerenlanden Nutsbedrijven

Stedin

Realiseren duurzame energievoorziening

Eneco Tennet

Decentrale overheden

Belangenorganisaties

8 | 12

RWZI

water zuiveren

provincie Utrecht

creëren duurzame en gezonde leefomgeving, met waardevolle natuur en schoon water, met versnelde energietransitie, natuur

Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden [HDSR]

realiseren veilige dijken, droge voeten en schoon water, beheerder van de rioolwaterzuivering in het gebied

Klimaatnatuurlijk IJsselstein

duurzame samenleving realiseren wat betreft energietransitie, mobiliteit en recycling

LTO Zuidwest

borgen agrarisch belang

Historische Kring IJsselstein [HKIJ]

onderzoek bevorderen naar de geschiedenis en cultuur van IJsselstein en omliggend land

Groenplatform IJsselstein [GPIJ]

verrijken van het groen in de openbare ruimte in IJsselstein

Stichting Pulse

welzijnsbevordering

Werkgroep behoud Lopikerwaard [WBL]

behoud en versterking van het eigen karakter van de Lopikerwaard en de naaste omgeving op het gebied van natuur, landschap en cultuurhistorie, in samenhang met de leefomgeving

IVN

borging van natuurbeleving

Witteveen+Bos | 141891/24-012.297 | Definitief 02

Subcategorie

2.3

Samenstelling

Rol en belang

Staatsbosbeheer

Beheren en beleven van groen erfgoed

NME (Natuur- en Milieueducatie)

Verbeteren van natuur en milieu educatie

NMU (Natuur Milieufederatie Utrecht)

Inzetten voor een mooie gezonde en duurzame provincie Utrecht

Collectief Lopikerwaard

Balans tussen natuur en landbouw borgen

Struinen en vorsen

Recreatie in het groene hart bevorderen

VHIJ

Ondernemersvereniging voor industrie en Handel

KBO

Belangenbehartiging van senioren in de samenleving

Marktpartijen, individuele belanghebbenden, ondernemers en bewoners

Tabel 2.3 Marktpartijen, individuele belanghebbenden, ondernemers en bewoners Subcategorie

Samenstelling

Rol en belang

Belanghebbende marktpartijen

projectontwikkelaars

toekomstige ontwikkelende partijen

woningcorporatie Cazas Wonen

bieden van betaalbare huisvesting aan mensen met een laag of middeninkomen

eigenaar Zendstation

stakeholder in het gebied met een economisch belang

eigenaar Gebrandytoren

stakeholder in gebied met een economisch belang

Individuele belanghebbenden

individuele grondeigenaren

grondeigenaar in het gebied met economische en ruimtelijke belangen

Bewoners en ondernemers

bewoners (huidig en toekomstig)

leefbaar IJsselstein

agrariërs

sluitend verdienmodel

ondernemers

sluitend verdienmodel

recreanten

toereikende recreatievoorzieningen, gebruikers van gebied

9 | 12

Witteveen+Bos | 141891/24-012.297 | Definitief 02

3 PARTICIPATIE- EN COMMUNICATIEAANPAK Participatiemomenten vinden plaats in de vorm van interactieve, fysieke gebiedsateliers op locatie met de stakeholders. Deze inspraakvorm sluit aan op het eerdere proces en zorgt voor herkenning richting de stakeholders. Dit tweede participatietraject is gericht op het maken van een verdiepingsslag ten opzichte van de eerste ronde, en het creëren van een breed gedragen gebiedsperspectief. Voorafgaand aan alle gebiedsateliers krijgen de stakeholders uit tabel 2.2 en tabel 2.3 de mogelijkheid om via een enquête digitaal inbreng te leveren. Onderzoeksvragen In de aanscherping van het gebiedsperspectief staat verdiepend onderzoek centraal om aan de hand van de resultaten het gebiedsperspectief aan te scherpen. Het onderzoek wordt uitgevoerd op basis van onderzoeksvragen. Dit zorgt ervoor dat de juiste verdiepende vragen worden gesteld in het project. De onderzoeksvragen worden opgesteld door het projectteam. Drie gebiedsateliers Ieder gebiedsatelier wordt zorgvuldig voorbereid door het projectteam. De ateliers worden allemaal afgetrapt met een plenaire presentatie. We geven een terugblik en kijken vooruit in het proces. In de terugblik reflecteren wij op de oogst vanuit eerdere sessies. Wij geven aan hoe deze is gewogen en verwerkt. Bovendien onderbouwen we dit.

In de vooruitblik lichten wij de participatiedoelstellingen en -kaders van de bijeenkomst toe. Tijdens de gebiedsateliers wordt gewerkt met werktafels gericht op afgebakende, heldere onderwerpen, zoals opgaven, deelgebieden of thema’s. De inrichting van de tafels wordt gedurende het proces bepaald op basis van de behoefte die ontstaat in het onderzoekstraject. Iedere tafel krijgt een gespreksleider. Deze legt de inbreng tekstueel en visueel vast, bijvoorbeeld op een kaart. Tijdens één gebiedsatelier worden meerdere onderwerpen behandeld. Tijdens de ateliers verkennen wij toekomstige rollen en samenwerkingen, bijvoorbeeld in de vorm van een gebiedscoalitie. De publieke partners, ondernemers en bewoners worden allemaal uitgenodigd om deel te nemen in de bijeenkomstmomenten. De tafelindeling maken wij op basis van overlappende belangen en rollen in het gebied en de procesfase. Dit zorgt dat (botsende) belangen in elkaars aanwezigheid worden besproken en uitgediept. Maar we hebben ook aandacht voor het creëren van meekoppelkansen door belangen te koppelen die elkaar kunnen versterken. Afsluitend aan de gebiedsateliers vindt een plenaire terugkoppeling plaats van de inbreng per tafel zodat alle aanwezigen inzicht krijgen in de resultaten.

Er worden drie gebiedsateliers voorzien tijdens het proces met onderscheidende doelen, namelijk: 1 verdieping aanbrengen in de onderzoeksopgaven; 2 relaties, afhankelijkheden en gevolgen in beeld brengen; 3 integraal richting geven aan het gebiedsperspectief.

10 | 12

Witteveen+Bos | 141891/24-012.297 | Definitief 02

3.1

Inrichting per gebiedsatelier

Gebiedsatelier 1: verdieping opgaven Tijdens deze bijeenkomst gaan we dieper in op de verschillende opgaven die voor ons liggen volgend uit de onderzoeksvragen. We willen graag een beter begrip krijgen van hoe de stakeholders momenteel aankijken tegen de thema's natuur en recreatie, wonen, duurzame energieopwekking en landbouw. Het doel is om een gedetailleerd beeld te krijgen van hun eisen, wensen, zorgen en ideeën met betrekking tot deze thema’s, de bijbehorende opgaven en de mogelijke maatregelen. Daarnaast verkennen we mogelijke oplossingsrichtingen die horen bij deze opgaven, zoals een combinatie van ruimtelijk-fysieke maatregelen. Zijdelings krijgen wij een beeld van waar opgaven elkaar versterken, overlappen en beïnvloeden. Gebiedsatelier 2: relaties, afhankelijkheden en gevolgen Dit atelier staat in het teken van relaties en afhankelijkheden tussen de opgaven. We gaan op zoek naar raakvlakken, kansen en frictie tussen opgaven en oplossingsrichtingen. Samen met de aanwezigen kijken we naar de gevolgen die optreden. Om dit te bereiken gaan we uiteen in verschillende (integrale thema-)tafels om gezamenlijk verdieping aan te brengen. We onderzoeken de afhankelijkheden en effecten van maatregelen. We gaan in op onder andere de volgende onderzoeksvragen: ‘Waar kunnen we kansen verzilveren?’, ‘Waar en op welke manier botsen opgaven met elkaar?’.

Gebiedsatelier 3: ruimtelijk raamwerk Dit gebiedsatelier is erop gericht om het ruimtelijk raamwerk van het gebiedsperspectief voor te leggen aan de stakeholders. Het raamwerk komt tot stand door integrale keuzes waarin de inbreng van de stakeholders is meegewogen en genomen. We halen inbreng op en verwerken dit in het definitieve ruimtelijke raamwerk en kader. We onderzoeken op welke wijze stakeholders kunnen en willen bijdragen aan de toekomstplannen. Deze informatie nemen wij mee richting het ontwikkelingsplan.

3.2

Participatie- en communicatiemiddelen

Tabel 3.1 Participatie- en communicatiemiddelen Middel

Doel

Gemeentelijke website

centrale locatie waar alle project gerelateerde documenten worden opgeslagen

Gebiedsateliers

fysieke participatiemomenten om inbreng op te halen bij de stakeholders informeren over vervolgtrajecten volgend op gebiedsperspectief

Digitale enquête

enquête gericht om informatie op te halen bij aanvang van het participatie- en onderzoekstraject in deze opgave.

Participatieverslaglegging en evaluatie

-

Omgevingsregister

-

Raadsinformatiebrief (RIB)

11 | 12

Witteveen+Bos | 141891/24-012.297 | Definitief 02

verslaglegging van de ingekomen participatie uit de gebiedsateliers; delen met aanwezigen om beeld te vormen van de oogst tijdens deze bijeenkomstmomenten; evalueren van het proces (na de gebiedsateliers wordt deelnemers gevraagd hoe of zij tevreden zijn met participatieproces, de focus ligt hierbij op proces en niet op inhoud) centraal document waarin alle inbreng van de stakeholders wordt opgenomen; bij afronding is herleidbaar en traceerbaar op welke wijzen eisen, wensen en dergelijke zijn verwerkt en bovendien waarom

aan de hand van RIB wordt de raad geïnformeerd over de stad van zaken in de opdracht.

Middel

Doel

Thema-avond raad

informatieavond om de raad te informeren over de voortgang van de aanscherping van het gebiedsperspectief

Individuele verdiepende gesprekken stakeholders

bij verdiepende vraagstukken worden stakeholders benaderd om diepgang aan te brengen

3.3

Participatiekalender

Hieronder staat de streefplanning voor het participatieproces.

Afbeelding 3.1 Participatiekalender

12 | 12

Witteveen+Bos | 141891/24-012.297 | Definitief 02

www.witteveenbos.com