Notitie raadsvergadering realisatiestimulans

Technische informatie in relatie tot het Raadsvoorstel Bestedingsdoelen realisatiestimulans woningbouw Aanleiding In de commissievergadering van 12 mei 2026 is het raadsvoorstel Bestedingsdoelen realisatiestimulans woningbouw behandeld. Toegezegd is dat nog openstaande vragen schriftelijk worden beantwoord. En dat de inhoud van het voorstel over de regeling nader wordt geduid. Waar gaat het raadsvoorstel over? Het Rijk stelt via de subsidieregeling Realisatiestimulans middelen beschikbaar voor de bouw van betaalbare woningen. Per betaalbare woning waarvan de bouw vóór 2030 start, kan de gemeente € 7.000 ontvangen. Voorgesteld wordt deze middelen toe te voegen aan de reserve Woningbouwopgave. Deze reserve wordt ingezet voor projecten die woningbouw mogelijk maken of versnellen, bijvoorbeeld op het gebied van leefbaarheid, duurzaamheid en mobiliteit. De gemeenteraad stelt hiervoor de kaders vast. Iedere onttrekking uit de reserve wordt vervolgens afzonderlijk en openbaar met een raadsvoorstel aan de gemeenteraad voorgelegd ter besluitvorming. Doel notitie Een kort en helder overzicht geven van de inhoud van het voorstel en beantwoording van de in de commissie gestelde vragen over het voorstel. Werking realisatiestimulans De realisatiestimulans is van het Rijk. Het Rijk wil hiermee woningbouw van betaalbare woningen stimuleren.

Wanneer onze gemeente in 2027 de bouw van 100 betaalbare woningen start, kan de gemeente in 2028 een vergoeding van € 7.000 per betaalbare woning vragen op basis van de realisatiestimulans. De uitbetaling van de vergoeding zal dan eind 2028/begin 2029 plaatsvinden. Normaal gesproken zijn de 100 woningen al gebouwd wanneer het geld door de gemeente wordt ontvangen. Het Rijk vereist dan ook geen verdere verantwoording. Daarmee is het geld ‘vrij’ besteedbaar in te zetten voor woningbouw in de breedste zin van het woord. Voor alle betaalbare woningen waarvan de bouw wordt gestart in uiterlijk 2029 kan de realisatiestimulans, na start van de bouw, worden aangevraagd. Kaders Op basis van de handreiking en de huidige projectenlijst van de gemeente zijn de bestedingsdoelen bepaald. Omdat het project waarvoor de realisatiestimulans wordt ontvangen al praktisch gereed is, is het in de meeste gevallen niet nodig om de ontvangen rijksmiddelen middelen hier nog in te investeren. Tenzij er vooraf afspraken zijn gemaakt met een ontwikkelaar. In de meeste gevallen zal het geld dan voor andere doeleinden zijn in te zetten. In de commissie is gevraagd om het geld in te zetten om meer woningen te bouwen. In de binnenstedelijke contour van IJsselstein lopen de projecten op alle geschikte woningbouwlocaties. Geïnitieerd door derden of in eigen beheer.

Voor buitenstedelijke locaties is instemming van de provincie nodig. En daarmee is dit nu geen concreet bestedingsdoel binnen de looptijd van de regeling. De bestedingsdoelen die in het voorstel staan, zijn bedoeld om te helpen obstakels, als die zich onverhoopt voordoen, in lopende woningbouwprojecten te voorkomen en tegelijk meer te investeren in kwaliteit. De bestedingsdoelen zijn limitatief, maar wel ruim geformuleerd. Dat geeft meer ruimte om de te verkrijgen gelden slim in te zetten op een manier die het beste bijdraagt aan de doelstellingen van de gemeente.

Voordat een bedrag in een particuliere ontwikkeling wordt geïnvesteerd, is er altijd een staatssteun onderzoek gedaan. Of er sprake is van staatssteun hangt van de omstandigheden af. Financiën Op basis van de nu lopende projecten en realisatie betaalbare woningen in de looptijd van de realisatiestimulans kan een bedrag van maximaal € 4.900.000 worden ontvangen. Hierbij opgemerkt dat de hoogte kan afnemen zodra grotere projecten door bijvoorbeeld juridische procedures meer tijd nodig hebben. En de startbouw van de woningen na de looptijd van de regeling is. Omdat er nu geen concreet bestedingsdoel is voor de verwachte te ontvangen middelen, is voorgesteld deze toe te voegen aan de woningbouwreserve. Het saldo hiervan is circa € 2 ton. Het nog niet hoeven benutten van deze middelen heeft voornamelijk te maken met een scherp ingezet kostenverhaal van de gemeente. En het verhalen van kosten bij ontwikkelaars, waardoor de daadwerkelijke kosten die de gemeente moet maken, relatief beperkt zijn. In de reguliere P&C producten wordt de raad geïnformeerd over het saldo en de besteding van de middelen.