Manifest Behoud Kromme IJsselgebied

MANISFEST

BEHOUD KROMME IJSSELGEBIED

Dit manifest wordt onder andere onderschreven en uitgedragen door: De Kromme IJsselgroep (Inwoners) / Adviesgroep BB+W / Groenplatform IJsselstein / Werkgroep Behoud Lopikerwaard / Stichting Historische Kring IJsselstein

Het behoud van het Kromme IJsselgebied is van het hoogste belang! 1

Dit gebied heeft de waardering ‘Hoge waarde’ in de Groene Hart Biografie. Deze waardering komt tot stand in samenwerking met o.a. gemeenten en provincie (Groene Hart Biografie 2021, pagina 111, alinea 3.2).

2

Een natuurgebied met rijke flora (o.a. fruitboomgaarden en oeverplanten) en fauna (vossen, reeën, hazen, weidevogels, steenuilen) waar door inwoners van IJsselstein, Nieuwegein en omstreken intensief gebruik van wordt gemaakt. De verbindingen van de Natura 2000 Lek uiterwaarden hebben een hoge natuurwaarde volgens de Natuurwaardenkaart van IJsselstein. Deze dienen te worden bewaakt en versterkt en niet verkwanseld door woningbouw.

3

Cultuurhistorisch gebied zichtbaar in o.a.: Oude blokverkavelingen in een van oudsher agrarisch cultuurlandschap. Eeuwenoude bedijking rond Kromme-/Enge IJssel: Hoogland van het Zwarte Dijk en de Lage Dijk. Looije brug uit 1638 over de Enge IJssel. Rijksmonument: Nozema-terrein.

De mogelijke woningbouw in het Kromme IJsselgebied is onacceptabel. 1

Alle bovengenoemde kwaliteiten van het Kromme IJsselgebied gaan verloren indien de gemeente IJsselstein haar plannen ten uitvoer brengt. De cultuurhistorische kwaliteit van het gebied en de flora en fauna natuurwaarden worden onherstelbaar beschadigd.

2

Om aan de woningbehoefte van de inwoners van IJsselstein te voldoen is bouwen in het Kromme IJsselgebied niet nodig.

3

De plannen zijn in strijd met de uitgangspunten van de Woonvisie 2019-2030 Gemeente IJsselstein: bebouwing aansluitend aan de kern van IJsselstein.

4

De plannen zijn in strijd met de Visie landelijk gebied: bouwen in buitengebied niet toegestaan.

5

De provincie vindt woningbouw in het Kromme IJsselgebied niet kansrijk; dit staat op gespannen voet met de verstedelijkingsprincipes, tast cultuurhistorie en landschap te veel aan en leidt tot een te grote extra belasting van de N210. Vanuit recreatief oogpunt heeft dit een grote impact op de recreatiezone (ring).

6

Een provinciale weg dwars door een natuurgebied!? Die een geluidsscherm tussen de huidige N210 en de woonwijk onvermijdelijk maakt om overlast tegen te gaan. Een ‘logische aansluiting’ op binnenstedelijk IJsselstein is daarmee verder weg dan ooit.

7

De middenstand IJsselstein profiteert nauwelijks van de groei van het aantal inwoners. De route naar Nieuwegein is logischer en er is geen sprake van binding tussen nieuwe inwoners en centrum IJsselstein.

8

Benodigde infrastructuur voor 1.500 woningen heeft schadelijke impact op het gebied en zal leiden tot meer verkeersdrukte in Nieuwegein-Zuid.

9

De huidige rustige wandel-, hardloop- en fietsroutes en natuurbeleving (o.a. vogelspotting) wordt geweld aangedaan indien binnendijks en aan de oevers van de Lek extra recreatiemogelijkheden worden ontwikkeld en gestimuleerd.

10 IJsselstein is geen eiland. De problemen in de woningvoorraad kan IJsselstein alleen oplossen door samenwerking met buurgemeenten en vraagt om een lange termijn visie.

Toelichting en bronvermelding van het Manifest Het behoud van het Kromme IJsselgebied is van het hoogste belang Ad.1. Landschappen die de waardering ‘hoge waarde’ toegekend krijgen zijn uitzonderlijke landschappen van het Groene Hart. In deze landschappen zijn de kernkwaliteiten, de hoofdstructuur en de kenmerkende landschappelijke elementen aanwezig. Daarnaast zijn ze uniek voor Nederland vanwege hun gaafheid, zeldzaamheid, de rijkdom en samenhang van elementen en structuren. In de praktijk betekent dit dat dit ‘te koesteren gebieden’ zijn en dient men ‘terughoudend’ te zijn met ‘transformaties’. Veranderingen moeten ‘zorgvuldig’ worden ‘ingepast en aangesloten op de bestaande kwaliteit’. Met andere woorden het antwoord is ‘nee, tenzij’1. De Lopikerwaard is het toonbeeld van een zeer regelmatige veenontginning, die vanaf de 11e eeuw werd ontwikkeld. De waardering van de waarden als samenhangend geheel (van dijk tot dijk) is terug te zien in het provinciaal beleid van de provincie Utrecht, waarbij de Lopikerwaard bijna integraal is opgenomen als speerpunt agrarisch cultuurlandschap. Deze waardering is overgenomen en aangevuld. In de update heeft ook het Kromme IJsselgebied ten zuiden van IJsselstein (Polder Over Oudland) hoge waarde.

Dit gebied is een integraal onderdeel van het samenhangende landschap van de Lopikerwaard en verbindt de historische binnenstad van IJsselstein met het landschap. Het Kromme IJsselgebied had in 1996 een hoge waarde en heeft sindsdien beperkt veranderingen ondergaan2. Ad 2. Dit is gebaseerd op waarnemingen van inwoners en gebruikers van het gebied en de grote jaarlijkse aanloop bij het Rustpunt in het gebied. Deze mening wordt gedeeld door bewoners van IJsselstein. Zij geven aan dat woningbouw niet ten koste mag gaan van het groene karakter van de gemeente. De meeste bewoners zien de Lopikerwaard als een waardevol buitengebied, de achtertuin die ze koesteren en wat bewaard moet blijven.3 Ad 3. Bron: Landschap van de kromme IJssel, historische kring IJsselstein, november 2020

Groene hart biografie, 2021, pagina 97 Groene hart biografie, 2021, pagina 109 3 Toekomstperspectief 2040, maart 2022, pagina 9 1 2

De mogelijke woningbouw in het Kromme IJsselgebied is onacceptabel. Ad. 1. De voorgenomen gebiedsplannen waaronder woningbouw, het omleggen van de N210 dwars door het gebied en de te verwachte toename van recreatie zal het aanwezige flora- en faunabestand ernstig verstoren. Dit wordt versterkt door de ontwikkeling en stimulering van extra recreatiemogelijkheden aan de oevers van de Lek. De huidige rustige wandel-, hardloop- en fietsroutes en natuurbeleving (o.a. vogelspotting) wordt geweld aangedaan. Uitgangspunten voor het behoud van de landschappelijke kwaliteiten zijn: ● ● ● ● ●

De totale natuurwaarde in IJsselstein mag niet afnemen en waar mogelijk wordt deze versterkt We willen de karaktereigenschappen van de verschillende landschapselementen versterken We bouwen voort op bestaande landschappelijke structuur We beschermen archeologisch erfgoed, in eerste instantie in de ondergrond Behoud en versterken unieke fruitteelt collectie4

Ad. 2. Woningbouw is voor veel IJsselsteiners het belangrijkste thema voor de komende jaren. Nieuwe woningen moeten daarbij primair voorzien in de eigen woningbehoefte. Relatief weinig IJsselsteiners zijn (uitgesproken) voorstander van bouwen voor de regio of extra groei.5 In de woonvisie heeft de gemeente een aantal scenario’s geschetst ten aanzien van woningbouw. Het scenario dat aansluit op de geraamde lokale behoefte volgens de provinciale prognose - dus waarmee de huishoudensontwikkeling die in IJsselstein verwacht wordt kan worden opgevangen met een gevarieerd bouwprogramma - betekent een toevoeging van in totaal 630 woningen tot 20306. De provincie is ook duidelijk in haar omgevingsvisie. Ze is gericht op binnenstedelijke ontwikkeling. Daarmee wordt bedoeld binnen het stedelijk gebied van steden, dorpen en overige kernen. [...]7. De provincie ziet de uitbreiding van haar verstedelijkingsstrategie regio U16 in de A12 Zone Lunetten/Ouderijn dan wel aansluiting aan bestaande OV-knooppunten8. De provincie hanteert in haar Omgevingsvisie de volgende basisprincipes:: Omgevingsvisie IJsselstein, mei 2021, pagina 22 Toekomstperspectief 2040, maart 2022, pagina 11 rode katern 6 Woonvisie gemeente IJsselstein, 2019, pagina 8 7 Omgevingsvisie provincie Utrecht, 2021, pagina 49 8 Omgevingsvisie provincie Utrecht, 2021, pagina 132 4 5

● ● ●

Zo veel mogelijk binnenstedelijk/binnendorps (binnen het stedelijk gebied) nabij knooppunten; Daarnaast in overig stedelijk gebied; Eventuele nieuwe (grootschalige) uitleg koppelen aan hoogwaardig openbaar vervoer en aan (bestaande of nieuwe) knooppunten van de belangrijkste infrastructurele corridors

Bovenstaande principes worden ook onderschreven door het Ontwikkelperspectief Utrecht Nabij: Concentreer nieuwe woningen en banen in het stedelijk kerngebied (de stad Utrecht, Maarssen, Nieuwegein en IJsselstein) en rond grotere regionale ov-knooppunten Ad 3. Om de groeiambitie te realiseren zet de gemeente IJsselstein in op nieuwbouw binnenstedelijk en buiten de contour. De binnenstedelijke ruimte zal als eerste worden ingezet voor de versnelling van de bouwproductie. Er is binnenstedelijk nog ruimte voor 600-800 woningen. Dit moet worden gerealiseerd met het behoud van het groene karakter. Voor de ontwikkeling van 1.700 – 1.900 woningen zal buiten de contour worden gezocht naar locaties die direct en logisch aansluiten bij de kern om een compacte stad te behouden. In de afweging is tevens van belang dat deze locaties op een logische manier ontsloten kunnen worden en dicht bij voorzieningen liggen. Door aan te sluiten op bestaande wijken kan dit optimaal geborgd worden9. Het Kromme IJsselgebied voldoet hier niet aan. Ad. 4. In Visie landelijk gebied (april 2019) wordt gesteld dat er ruimte moet zijn voor ruimtelijke ontwikkelingen waar behoud en versterking van de aanwezige landschappelijke, cultuurhistorische en natuurkwaliteiten voorop staan10. In het geval van IJsselstein is de rode contour een vrij logische begrenzing en afronding van de kern.

Zo vormt de N210 aan de zuidkant van de kern een logische grens. Het is niet gewenst om nieuwe verstedelijking toe te staan aan de west- en zuidzijde van deze provinciale weg11. Het landelijk gebied van IJsselstein is waardevol zowel voor landschap als natuur. De natuurwaarden zijn met name gekoppeld aan de Hollandsche IJssel en de Kromme IJssel. Rondom deze rivieren liggen verschillende waardevolle natuurgebieden, die behouden moeten blijven en waar mogelijk versterkt moeten worden12.

Woonvisie gemeente IJsselstein, juli 2019, pagina 16 Visie landelijk gebied, april 2019, pagina 6 11 Visie landelijk gebied, april 2019, pagina 9 12 Visie landelijk gebied, april 2019, pagina 16 9

10

De cultuurhistorische kwaliteiten van het buitengebied worden behouden en versterkt. De duurzame instandhouding van het cultuurhistorische erfgoed is uitgangspunt13. Het bouwen van nieuwe burgerwoningen in het buitengebied is in principe niet toegestaan. […]. De provincie biedt ook mogelijkheden om nieuwe woningen te bouwen in de bestaande bebouwingslinten. Voor woningen geeft men de voorkeur aan binnenstedelijke locaties of anders in daartoe aangewezen locaties, zodat het landelijke karakter van het buitengebied zoveel mogelijk behouden blijft14.

Ad. 5. In 2021 heeft de gemeente IJsselstein de provincie verzocht om een ambtelijk advies over de ontwikkeling van 1.500 woningen in het gebied. De uitkomst van deze eerste ambtelijke opvatting met betrekking tot het plan Kromme IJsselpark zijn hieronder weergegeven. “Locatie in deze omvang (1.500 woningen) is niet kansrijk: dit staat op gespannen voet met de verstedelijkingsprincipes, tast cultuurhistorie en landschap te veel aan en leidt tot een te grote extra belasting van de N210. Vanuit recreatief oogpunt heeft dit een grote impact op de recreatiezone (ring).” Ad. 6. Slechte mobiliteit tbv grootschalige woningbouw kan niet opgelost worden met een verbreding van de N210 wanneer deze grond ingenomen wordt door woningbouw. Een aftakking van de N210 richting de A2 in de toekomst betekent een provinciale weg door een gebied van de hoogste waarde. De provincie geeft aan dat ten aanzien van een nieuwe aftakking van de N210 er rekening gehouden moet worden met de cultuurhistorische waarden in het gebied. Niet alleen het landschap met de verkavelingsstructuur, waterlopen, relatie met de Lek en de Hollandse IJssel, maar ook de daarin aanwezige monumenten en hun relatie met de omgeving.

De provincie Utrecht vindt het belangrijk om geluidsoverlast tegen te gaan en heeft een actieplan in het leven geroepen dat zich richt op de regionale wegen. Als plandrempel wordt 61dB aangehouden. De N210 zit nu al boven de norm. (Actieplan omgevingslawaai provincie utrecht 2018-2023). Daaruit kunnen we concluderen dat extra maatregelen onvermijdelijk zijn. Veel voorkomende manieren om geluidsoverlast terug te dringen zijn: geluidsreducerend asfalt, geluidswallen/schermen en gevelisolatie. Een geluidsscherm gaat tegen het principe in om nieuwbouw te laten sluiten aan bestaande kernen.

13 14

Visie landelijk gebied, april 2019, pagina 17 Visie landelijk gebied, april 2019, pagina 17,18

Ad. 7. De middenstand is van mening dat de uitbreiding van IJsselstein niet in Zuid gezocht moet worden in het gebied naast en achter de Intratuin en het gebied achter de voetbalvelden en Achterveld. IJsselstein-Zuid vindt men een grote fout omdat het een geïsoleerde wijk is tussen een industrieterrein en de A2. Tevens ligt deze wijk dan dichter bij Hoogzandveld in Nieuwegein met als gevolg geen toegevoegde waarde voor de middenstand in IJsselstein15.

Ad. 8 en 9. De uiterwaarden van de Lek behoren tot de Natura 2000 gebieden. Een weg langs de Lekdijk en grootschalige bebouwing in het gebied achter de Lekdijk zal onherroepelijk leiden tot meer stikstof in het gebied. Het effect op het gehele Kromme IJsselgebied zal naar verwachting groot zijn. Woningbouwplannen (ook kleinschalige plannen) kunnen leiden tot een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden. Deze toename kan het gevolg zijn van bouwwerkzaamheden in de aanlegfase (bijvoorbeeld als gevolg van de aanvoer van bouwmaterialen naar en grondverzet op de bouwplaats) en/of het gebruik van de woningen in de gebruiksfase16.

Ad. 10. Gemeente doet geen duidelijke uitspraak over de mogelijkheden en intenties om in andere gebieden van IJsselstein te bouwen dan wel samenwerking met buurgemeenten (Lopik/Nieuwegein) te zoeken.

15 16

Omgevingsvisie reactienota punt 93 francadamen.nl

Bronvermelding: 1) https://www.bestuurlijkplatformgroenehart.nl/groene-hart-biografie 2) https://www.ijsselstein.nl/Onderwerpen/Wonen_en_woonomgeving/Toekomstperspe ctief%3ArBBeMoqNT5O5IHh-MrzBlw?utm_source=Rx.Front&utm_medium=redirect& utm_campaign=toekomstperspectief 3) https://www.hkij.nl/images/documenten/Folder_Landschap_van_de_Kromme_IJssel _november_2020.pdf 4) https://youtu.be/fm5wEtkYInM 5) https://www.bugelhajema.nl/bestanden/ijsselstein/Visie%20landelijk%20gebied%20 20190402.pdf 6) https://www.provincie-utrecht.nl/actueel/nieuws/maatregelen-geluidshinder-langs-pr ovinciale-wegen-effectief 7) https://www.provincie-utrecht.nl/sites/default/files/2020-03/rapportage_geluid_v3.p df 8) https://www.rtvkrimpenerwaard.nl/site/eerste-geluidsschermen-geplaatst-langs-n21 0/ 9) https://www.zuid-holland.nl/publish/pages/22544/actieplangeluidprovincialewegen20 18-2023.pdf 10)https://loket.ijsselstein.nl/mozard/!suite05.scherm1070?mNwb=18555&mNwc=41& mArc=202003 11)https://www.francadamen.com/natuurbescherming/factsheet-woningbouwplannen-st ikstof-en-natura-2000-gebieden/