Koersdocument Sociaal Domein 2020-2022

Koers sociaal domein 2020-20226

voor inwoners

Met en voor inwoners partners ionals s s e f o r p en

en gemeente

Meedoen doe je samen!

1

Inhoud 1.

Waarom deze koers?

1.1

Voortbouwen en samenwerken

6

1.2

In deze koers

6

2.

Terugkijken om vooruit te kijken

2.1

Er gebeurt veel

8

2.2

Wat gaat goed en wat kan beter?

10

3.1

Missie en visie

12

Vier bouwstenen voor de toekomst

12

3.

4.

Onze ambities 3.2

De bouwstenen in de praktijk

4.1

Voorkomen

14

4.2

Dichtbij

16

4.3

Samen

18

4.4

Verantwoordelijkheid

20

5.

En zo gaan we verder

5.1

Ontwikkelopgaven in 2020-2022

22

5.2

Blijven leren en verbeteren

24

3

! Ie Iedereen doet mee kenn erke wer sa en w men sam eenn aaaann ee vivita taaall einn stei IJ elst IJssssel

en ouwwen vovoorortbtbou opop eeeenn s basisis go edee ba goed

en rden aard nwaa Kernw Ker

bouwstenen: : 44bouwstenen

en Di men kom orko Voor Vo tbijij chtb Dich

gemeente te gemeen

44

sam en zelfstand wonen

heid elijkheid oordelijk ntwoord Vera antw Samen Ver Samen

en ners en partners part als ssionals profession profe

samen opvoeden en opgroeien

in woners

n dig

Samenwerking tussen tussen inwoners, inwoners, Samenwerking partners en en de de gemeente gemeente waarbij waarbij partners ieder zijn zijn eigen eigen verantwoordelijkverantwoordelijkieder heid neemt. neemt. We We doen doen samen samen meer meer heid voor een een krachtige krachtige samenleving samenleving voor waarin alle alle inwoners inwoners mee mee waarin kunnen doen. doen. kunnen

e eenn aaccttiieevve efssttiijjll dee lleeef ggeezzoonnd

nnuu za zaaaieienn..... . meenn ssaam lleerreenn eenn wweerrkkeenn

eloppggaavevnen 99 oonnttwwikikkkelo 2 22002200--2200222

......ststra rakks sdde e vrvruuchchtetennplukken plukken!

!

55

1. Waarom deze koers? 1.1

Voortbouwen en samenwerken

Sinds 2015 heeft de gemeente nieuwe taken

We zijn nu bijna 5 jaar verder en we zijn trots op

gekregen van het Rijk op het gebied van zorg en

wat we hebben bereikt. Er staat een goede basis.

ondersteuning van inwoners. De gemeente werd

Maar we zijn ook realistisch en zien ruimte voor

verantwoordelijk voor de jeugdzorg en kreeg

verbetering.

meer verantwoordelijkheden voor maatschappelijke ondersteuning en op het terrein van werk

De komende jaren komen er nog meer nieuwe

en inkomen.

taken op de gemeente af, zoals de ondersteuning bij zelfstandig wonen voor kwetsbare inwo-

De gedachte was: de gemeente staat dicht bij de

ners en de integratie van nieuwkomers. Ook de

inwoners en kan deze taken het beste uitvoeren.

samenleving verandert. Denk bijvoorbeeld aan

De gemeente weet wat er nodig is en kan beter

vergrijzing en technologische ontwikkelingen.

dan het Rijk inspelen op de vraag en gebruik-

In de samenwerking tussen inwoners, partners,

maken van lokale mogelijkheden.

professionals en de gemeente ontstaan nieuwe kansen die we willen benutten. Kortom: tijd voor een volgende fase met een duidelijke koers! Een koers die voortbouwt, met ambitie. Een koers van en voor alle betrokkenen in het sociaal domein.

1.2

In deze koers

De koers voor de komende jaren inspireert

In hoofdstuk 2 blikken we kort terug en

inwoners, partners, professionals en de

beschrijven we de opbrengsten van de sessies

gemeente om hun inzet en hun plannen op

met inwoners en partners. Wat gaat goed en wat

elkaar af te stemmen. Heel bewust is deze

kan beter? In hoofdstuk 3 gaan we in op wat we

koers dus ook geen uitputtend en ingekaderd

willen bereiken. Beschrijven we onze bouwste-

overzicht. We geven richting, maar ook veel

nen voor de toekomst. In hoofdstuk 4 vertalen

ruimte aan creativiteit en innovatie.

we de bouwstenen naar de praktijk en geven we inspirerende voorbeelden. Tot slot beschrijven

6

Leeswijzer

we in hoofdstuk 5 hoe we verder blijven leren en

In dit hoofdstuk geven we een toelichting op de

verbeteren. En benoemen we de belangrijkste

achtergronden bij deze koers.

ontwikkelopgaven.

7

2. Terugkijken om vooruit te kijken We zien dat IJsselstein een gemeente is met

Voor veel inwoners zijn deze voorzieningen

veel activiteiten, waar mensen graag wonen.

voldoende om zelf hun leven in te richten en

Er zijn volop mogelijkheden voor bijvoorbeeld

te leiden, eventueel met hulp van familie, buren

werk, winkelen, ontspanning, ontmoetingen

of een vrijwilliger. Soms is er meer nodig. En dat

en ontwikkeling.

kan allerlei leefgebieden raken, zoals werk, leefstijl, omgaan met geld, opvoeding van

Als inwoners ondersteuning nodig hebben,

kinderen en zelfstandig wonen. Dan moet

zoals in de gezondheidszorg of het onderwijs,

ondersteuning makkelijk bereikbaar zijn.

dan zijn er goede voorzieningen in de stad

De gemeente zorgt er samen met anderen voor

en in de regio.

dat deze ondersteuning beschikbaar is.

2.1

Er gebeurt veel

In de afgelopen jaren is er door inwoners, partners, professionals en de gemeente hard gewerkt aan voorzieningen en aanbod om bewoners te ondersteunen. Er is al veel goeds in de stad! Het gaat om ondersteuning op de volgende gebieden:

Werken en meedoen Inwoners zijn zoveel mogelijk naar vermogen aan de slag. In een baan maar ook als vrijwilliger. We stimuleren en ondersteunen mensen die dit niet zelfstandig kunnen. Deze mensen begeleiden we bij het vinden van werk, een werkervaringsplek, vrijwilligerswerk, mantelzorg of dagbesteding. De interesses, talenten en mogelijkheden van mensen staan centraal. 

8

Een actieve en gezonde leefstijl Een goede gezondheid bevordert dat mensen meedoen in de samenleving en dit geldt ook omgekeerd. Daarom stimuleren we een actieve en gezonde leefstijl. Zonder hierbij voorbij te gaan aan de eigen verantwoordelijkheid en eigen keuze van mensen. Bij een gezonde leefstijl hoort ook sport en bewegen. We stimuleren dit door het sport- en bewegingsaanbod zo toegankelijk mogelijk te maken voor iedereen. Ook voor mensen die niet of minder makkelijk terecht kunnen binnen het reguliere aanbod. Die vanwege een beperking of stoornis een meer aangepaste omgeving nodig hebben. Ook nemen we financiële drempels weg.

Basisvaardigheden De samenleving wordt steeds complexer. Om mee te kunnen doen in de samenleving zijn bepaalde basisvaardigheden nodig. Niet bij iedereen zijn deze aanwezig of voldoende ontwikkeld. We bieden mensen een mogelijkheid om deze alsnog te leren of om ondersteuning te krijgen. Onder anderen ouderen, migranten en laaggeletterden zijn hierbij kwetsbare groepen. Het gaat om beheersing van de taal, omgaan met geld en omgaan met digitalisering.

Opvoeden en opgroeien Kinderen en jongeren moeten veilig en gezond kunnen opgroeien. Zich maximaal kunnen ontplooien en ontwikkelen. Hiervoor zorgen we voor goede en voldoende basisvoorzieningen op gebied van onderwijs, vrije tijd en een goede leefomgeving. We investeren in preventie om opvoed- en opgroeiproblemen te voorkomen of te verhelpen. Gespecialiseerde jeugdhulp is beschikbaar via het jeugdteam. Hulp wordt ook geboden door inwoners of vrijwilligers. Er is samenwerking met jeugdartsen en huisartsen.

Zelfstandig wonen  Meedoen is ook dat mensen zo zelfredzaam mogelijk zijn in het dagelijks leven en zelfstandig kunnen wonen. Mensen die dit niet zelf kunnen bieden we ondersteuning. Het kan gaan om praktische ondersteuning, zoals hulp in het huishouden, vervoer of een traplift. Het kan ook gaan om persoonlijke begeleiding. De toegang tot deze voorzieningen is het sociaal team. Hier kunnen mensen terecht voor ondersteuning. Inwoners en vrijwilligers bieden ook zelf zorg.



9

Wat gaat goed en wat kan beter

2.2

Inwoners zijn tevreden. Dit blijkt uit onder-

•

Samenwerking tussen huisartsen, geeste-

zoeken onder inwoners die gebruik hebben

lijke gezondheidszorg, welzijnsorganisa-

gemaakt van het gemeentelijke ondersteunings-

ties, het jeugdteam en het sociaal team gaat

aanbod. Er is sprake van een stijgende lijn!

goed. Men kent elkaar en het vertrouwen is gegroeid.

2015

2016

2017

Wat kan beter of vraagt aandacht?

Jeugd Goed geholpen (oordeel jeugd)

76%

79%

Goed geholpen (oordeel ouders)

69%

84%

• Bekendheid en toegankelijkheid van voorzieningen moeten verbeterd worden.

Wmo

Mensen zijn soms onvoldoende op de hoog-

Passende zorg

74%

78%

86%

te van alle goede voorzieningen die er zijn.

Redt zich beter na zorg

77%

73%

82%

Er moet meer inzicht zijn in wie wat doet.

Participatie

• Er wordt veel gevraagd van vrijwilligers en

Schuldhulpverlening/

mantelzorgers. Zij hebben soms behoefte

minimaregelingen

7,3

7,6

Participatiewet

7,1

7,2

aan ondersteuning. • Er zijn betere afspraken nodig met huisartsen over verwijzing naar jeugdhulp. • De communicate moet begrijpelijk zijn

Opbrengsten van bijeenkomsten

voor iedereen, ook voor mensen met een

Tijdens bijeenkomsten met inwoners, partners,

taalachterstand en minder goede digitale

professionals en raadsleden hebben we samen

vaardigheden.

teruggekeken. Mooie sessies met veel betrok-

•

kenheid en goede inbreng. Samen kwamen we

• Er moet aandacht zijn voor zorgmijders,

tot de volgende conclusies:

Er moet goede cliëntondersteuning zijn. we moeten er soms meer op af.

• Professionals moeten elkaars kracht

Wat gaat goed?

benutten in plaats van alles zelf te willen

•

oplossen.

Er zijn al veel goede voorzieningen en initiatieven in IJsselstein.

•

• De gemeente moet verbinden, regisseren

Veel inwoners zetten zich in als vrijwilliger

en stimuleren dat er gewerkt wordt vanuit

of mantelzorger en er is een actief vereni-

een gezamenlijke visie. Het goede voor-

gingsleven waar mensen zich voor elkaar

beeld geven!

inzetten. •

Inwoners krijgen de ondersteuning die nodig is. Het sociaal team en het jeugdteam zijn goed bereikbaar, men is tevreden over de geboden ondersteuning.

•

Professionals werken volgens het principe ‘1 gezin, 1 aanspreekpunt, 1 plan’.

10

“Er zijn veel goede initiatieven maar nergens een goed overzicht”

11

3. Onze ambities 3.1

Missie en visie

We willen graag dat alle mensen meedoen in

de inwoners in staat te stellen om problemen

IJsselstein, dat is onze missie! Inwoners zijn zo

(weer) zelf te laten oplossen. Als dit niet kan of

lang en zoveel mogelijk in staat zelfstandig, en

lukt, dan kan ondersteuning ook langdurig zijn

waar nodig met hulp van anderen hun eigen

en zorgen we voor een vangnet voor mensen die

leven te leiden, problemen op te lossen en naar

het echt niet zelf kunnen.

vermogen mee te doen. Daar gaat het om!

Meedoen doe je samen! Veel inwoners van onze gemeente redden

We hebben het individu en de samenleving

het prima: zelf of samen met hun omgeving.

nodig om verder te komen. Inwoners, mantel-

Zij hebben een betaalde baan, volgen onderwijs

zorgers, vrijwilligers, ondernemers, partners en

of zijn actief als vrijwilliger. Maar dit lukt

professionals binnen en buiten het sociaal do-

niet altijd, soms is ondersteuning nodig. De

mein. We willen samen kansen benutten die er

gemeente heeft hier een verantwoordelijkheid

liggen. Door samenwerking waarbij we elk onze

in, samen met anderen. Ondersteuning is er

eigen verantwoordelijkheid nemen. We willen

altijd op gericht dat de inwoner de regie over zijn

het beschikbare budget beter benutten door een

eigen leven (weer) neemt. Het gaat erom

creatieve en innovatieve inzet.

“Niet iedereen kan goed voor zichzelf zorgen”

Vier bouwstenen voor de toekomst 3.2

We hebben met elkaar vier bouwstenen voor de toekomst benoemd, gebaseerd op de uitkomsten van de bijeenkomsten en de opgaven die er zijn voor de komende jaren. Het zijn onze leidende principes voor beleid en uitvoering. Voor de gemeente, maar ook voor onze inwoners en partners in het sociaal domein. Hiermee bouwen we samen aan een krachtig sociaal domein.

12

Voorkomen

Dichtbij

Voorkomen is beter dan genezen.

Hulp is snel en dichtbij beschikbaar.

Veel situaties waarin intensieve ondersteuning

Inwoners richten zelf hun eigen leven in.

nodig is zijn ooit heel overzichtelijk begonnen.

Ze maken hierbij gebruik van allerlei voor-

Op tijd de juiste keuzes en steun had erger kun-

zieningen en aanbod dat makkelijk en vrij

nen voorkomen. Inwoners, zorgverleners en de

beschikbaar is. Het gebruik hiervan neemt

gemeente moeten daarom alert zijn op begin-

toe als dit makkelijk en dichtbij beschikbaar

nende problemen. We vinden het belangrijk dat

is. Ondersteuning is in de buurt en sluit aan

inwoners over een goed netwerk beschikken

op de leefwereld van mensen. Dat kan zijn

van mensen om hen heen. Die hen wijzen op

hulp door een professional, maar ook van

mogelijkheden en hen ondersteunen. We zetten

iemand in de omgeving. Niet alles kan echter

in op het versterken van deze netwerken. Inwo-

lokaal en in de buurt geregeld worden. Soms

ners moeten kunnen beschikken over voldoen-

is de schaal van IJsselstein te klein en te

de vrij toegankelijke preventieve voorzieningen.

kwetsbaar om goed aanbod te organiseren.

Waar men met simpele vragen of voor lichte

Dan is het beter dit regionaal te regelen.

vormen van ondersteuning terecht kan. Hiermee zijn inwoners in staat om problemen te voorkomen of er zelf mee aan de slag te gaan.

Samen Samen kom je tot betere oplossingen.

Verantwoordelijkheid Iedereen pakt zijn verantwoordelijkheid. Iedereen heeft zijn eigen verantwoordelijkheid. Van belang is dat iedereen zijn verantwoordelijkheid pakt: inwoners, part-

Inwoners en partijen in de samenleving kunnen

ners, professionals en de gemeente. De

de samenwerking bevorderen, kennis delen en

gemeente heeft een verantwoordelijkheid in

de krachten bundelen. Zo krijgen mensen de

de regie en vanuit haar wettelijke taken. De

kans om naar vermogen mee te doen. Daarbij is

inwoners hebben een eigen verantwoorde-

het belangrijk van elkaar te weten wat we doen

lijkheid voor het inrichten van hun leven en

en gebruik te maken van elkaars kennis en

om gebruik te maken van de mogelijkheden

mogelijkheden. Samenwerken is ook geen

die zij hebben. De (zorg)partners hebben een

dingen dubbel doen. Als er problemen zijn op

verantwoordelijkheid vanuit hun professio-

meerdere terreinen bij een inwoner wordt er

naliteit en het leveren van kwaliteit.

één plan gemaakt en is er één aanspreekpunt. We benutten kansen en maken gebruik van de lokale kracht en mogelijkheden die er zijn.

13

4. De bouwstenen in de praktijk De bouwstenen passen we toe in de praktijk.

Wat betekent dit voor inwoners, partners, profes-

Voor een deel doen we dat al samen met alle

sionals en gemeente? Dat beschrijven we in dit

betrokkenen. Iedereen heeft hierin zijn eigen

hoofdstuk. We geven ook een aantal inspireren-

verantwoordelijkheid en rol te nemen, alleen

de voorbeelden uit de praktijk.

dan werkt het optimaal.

4.1

Voorkomen Moeilijke situaties kunnen soms voorkomen worden.

inwoners

partners en professionals

Inwoners zoeken op tijd hulp

Partners en professionals

De gemeente zorgt voor een

binnen hun eigen netwerk of bij

hebben beginnende problemen

goed en toegankelijk aanbod

professionals in de buurt. Helpen

snel in beeld. Zijn extra alert op

van preventieve en vrij toegan-

elkaar bij het oplossen van vragen

mensen die minder snel hulp

kelijke voorzieningen. Zorgt dat

en problemen. Zij zorgen voor

vinden of die geen hulp vragen.

inwoners weten waar zij terecht

een gezonde levensstijl. Maken

Gaan eropaf als mensen zorg

kunnen en stimuleert het gebruik

gebruik van preventieve en vrij

mijden. Stimuleren dat inwoners

van preventieve voorzieningen.

toegankelijke voorzieningen voor

gebruikmaken van hun eigen

Ondersteunt inwonersinitiatieven

ondersteuning.

mogelijkheden en oplossend

die bijdragen aan preventie en het

vermogen. Bevorderen gebruik

vergroten van het eigen netwerk

van preventieve voorzieningen en

van mensen. Stimuleert een

lichte vormen van ondersteuning

gezonde leefstijl.

om zware zorg te voorkomen.

14

gemeente

Vroeg Eropaf. Betalingsachterstanden wijzen vaak op financiële problemen. Met Vroeg Eropaf gaan we langs bij mensen met beginnende betalingsachterstanden. We ondersteunen mensen om weer zelf grip te krijgen op hun financiën en te voorkomen dat schulden problematisch worden.

AED Burgerhulpverlening. Vrijwilligers worden opgeleid en getraind om bij hartfalen snel ter plekke te zijn en te ondersteunen. Zij werken samen met de hulpdiensten en vergroten samen de overlevingskansen van mensen.

Prikkelarm zwemmen. Sporten en bewegen is voor iedereen van belang, maar niet iedereen kan zonder problemen meedoen. Sportfondsenbad, Lister en de gemeente hebben mogelijk gemaakt dat cliënten van Lister mee kunnen doen aan een prikkelarm zwemuur. Zij kunnen hierdoor in een voor hen noodzakelijk rustige omgeving bewegen en actief zijn.

Taalhuis. Het beheersen van de taal is een basisvoorwaarde om mee te kunnen doen. Bij het Taalhuis kunnen mensen terecht die hier moeite mee hebben. Zij worden snel en goed gekoppeld aan een passende ondersteuning. Er is veel! Taalcafé, Taalmaatjes, taallessen. Maar ook bijvoorbeeld ‘Zing Nederlands met me’. Een nieuwe taal leren gaat zingend stukken sneller en is nog leuk ook, samen met andere mensen.

Dementievriendelijke gemeente. Dat is IJsselstein! De projectgroep Dementievriendelijk IJsselstein zorgt ervoor dat veel organisaties en bedrijven in onze gemeente een training krijgen om dementie te herkennen. Zoals supermarkten, bibliotheek, brandweer en de gemeente zelf. Veel mensen zijn al getraind. IJsselstein ontving van Alzheimer Nederland het Certificaat ‘dementievriendelijke gemeente’.

Praktijk Ondersteuner Huisartsen Jeugd is een professional die werkzaam is in de huisartsenpraktijk. Deze helpt met vraagverheldering en het bieden van een kortdurende behandeling of een doorverwijzing bij GGZ problematiek. Hierdoor kunnen jeugdigen sneller en op een vertrouwde plek in de wijk worden geholpen en is specialistische hulp minder vaak nodig.

JOGG en Nuchter verstand. Een gezonde leefstijl begint op jonge leeftijd. Via het Jongeren Op Gezond Gewicht-programma (JOGG) bestrijden we overgewicht onder jongeren. Via Nuchter Verstand proberen we het alcoholgebruik van jongeren zo lang mogelijk uit te stellen of te beperken.

15

4.2

Dichtbij Hulp is snel en dichtbij beschikbaar. partners en professionals

inwoners

gemeente

Inwoners weten waar hulp te

Partners en professionals zijn

De gemeente zorgt dat hulp zo

vinden is. In het eigen netwerk

makkelijk bereikbaar en aanwezig

veel mogelijk in de buurt toegan-

maar ook in de professionele

in de buurt van mensen. Bijvoor-

kelijk is. Maakt voor inwoners en

zorg dichtbij. Ze hebben oog voor

beeld in zorgcentra voor ouderen,

zorgverleners inzichtelijk welke

mensen in hun omgeving die hulp

scholen, welzijnsactiviteiten, etc.

voorzieningen en hulp er zijn in

nodig hebben en helpen elkaar.

Hierdoor zijn ze bekend bij inwo-

de stad en de regio. Levert een

ners en makkelijk aanspreekbaar.

goede sociale kaart. Spreekt en

Ze reageren snel en deskundig

schrijft in begrijpelijke taal voor

op vragen om ondersteuning

iedere doelgroep. De procedures

en bieden hulp in de vertrouwde

zijn simpel.

omgeving. De geboden hulp sluit goed aan op de situatie en mogelijkheden van mensen.

Wijkleerbedrijf: handig, een hulp in de buurt. Leren en werken in de wijk, dat doen de deelnemers aan het Wijkleerbedrijf. Mensen zonder opleiding halen een diploma in de zorg, lopen stage en worden ingezet om wijkbewoners te ondersteunen. Deelnemers vergroten zo hun vaardigheden en wijkbewoners ontvangen hulp die ze anders niet zouden krijgen. Zoals boodschappen doen, cake bakken, een wandelingetje maken.

Het sociaal team en het jeugdteam. Hier kunnen inwoners terecht voor ondersteuning op het gebied van zorg en welzijn en voor vragen omtrent opvoeden en opgroeien. Soms volstaat een simpel advies of doorverwijzing, soms is er specialistische zorg nodig die via deze “loketten” verkregen kan worden. De teams werken volgens het één plan-principe en zorgen voor afstemming met ander professionals.

16

Ontwikkelpunt is voor kwetsbare mensen een plek om samen te komen voor koffie of thee en een praatje. Mensen ontmoeten elkaar in een gezellige en ontspannen sfeer. Er is ruimte om aan ontwikkeling of herstel te werken. Soms met een duwtje in de rug door een aanwezige ervaringsdeskundige. Niet meer kijken naar wat niet kan, maar kijken naar wat wel kan!

De wijktuin. Wijkbewoners en kwetsbare bewoners kunnen gezamenlijk deelnemen aan activiteiten in en rondom de wijktuin Achterveld & Groenvliet. Het is een ontmoetingsplek waar activiteiten centraal staan. Er wordt rekening gehouden met wijkbewoners die een beperking, een beperkt sociaal netwerk of klein budget hebben.

Jongeren informatiepunt (JIP) is een laagdrempelige plek speciaal voor jongeren tussen 12 en 24 jaar. Zij kunnen hier terecht met praktische en psychosociale vragen. Het JIP gaat met de jongere op zoek naar het antwoord en/of wijst ze de weg.

Netwerkcoaches zijn getrainde vrijwilligers die volgens een bewezen methode werken aan uitbreiding van sociale contacten van mensen. Er is één op één-coaching, waarbij wordt aangesloten op wat iemand al kan, weet of ooit heeft gedaan.

De Vreedzame Wijk. Deze aanpak streeft ernaar dat kinderen, jongeren en volwassenen op een positieve en zorgzame manier met elkaar omgaan, conflicten constructief oplossen, op een democratische manier besluiten nemen en open staan voor verschillen tussen mensen. Hiermee leren kinderen en volwassenen op een positieve manier met elkaar om te gaan en zich verbonden te voelen met de gemeenschap.

Vrijwilligerscentrale is HET loket voor vrijwilligerswerk. Er is een vacaturebank voor organisaties die vrijwilligers nodig hebben en voor mensen die zich willen inzetten. Vraag en aanbod worden aan elkaar gekoppeld. Ook kan men zich aanmelden als maatje voor inwoners die behoefte hebben aan tijdelijke ondersteuning, als zij weinig contacten hebben of moeilijk de deur uit kunnen.

Alzheimer Café is een ontmoetingsplek voor mensen met dementie, hun partners, familieleden, vrienden en kennissen. Ook hulpverleners en andere belangstellenden zijn welkom. De bezoekers praten in een gemoedelijke sfeer met elkaar over hun ervaringen met dementie en over mogelijkheden voor hulp en dienstverlening.

17

4.3

Samen Samen kom je tot betere oplossingen.

inwoners

partners en professionals

Inwoners helpen elkaar, delen

Partners en professionals gaan

De gemeente bevordert de

ervaringen en stimuleren elkaar in

uit van de mogelijkheden van

samenwerking tussen inwoners,

het oplossen van problemen. Zijn

mensen, zonder beperkingen te

mantelzorgers, vrijwilligers en

duidelijk over aan welke onder-

negeren. Zoeken oplossingen

professionals. Stimuleert innova-

steuning zij behoefte hebben.

die passen bij de situatie van de

tie en samenwerking tussen de

Ontwikkelen samen met andere

inwoner. Werken over de grenzen

verschillende domeinen (sociaal,

inwoners en professionals (eigen)

van organisaties heen en door-

veiligheid, wonen, economie e.a.).

ideeën die bijdragen aan het

breken schotten en protocollen

Stimuleert en ondersteunt dat

voorkomen en tegengaan van

als de oplossing daarom vraagt.

er in uitvoering ruimte is voor

problemen. Werken samen met

Ondersteunen inwoners, mantel-

professionals om oplossings-

mantelzorgers, vrijwilligers en

zorgers en vrijwilligers bij het vin-

gericht te werken. Ondersteunt

professionals aan een effectieve

den van oplossingen. Werken met

(bewoners)initiatieven gericht op

uitvoering van de hulp die hen

elkaar samen, weten van elkaar

samenwerking.

geboden wordt.

wat ze doen en benutten elkaars

gemeente

kennis en mogelijkheden. Bij problemen op meerdere terreinen maken ze samen met de inwoner één plan en zorgen ze voor één aanspreekpunt.

Stichting Leergeld. Soms kunnen kinderen om financiële redenen niet meedoen aan activiteiten die voor hun leeftijdsgenoten heel normaal zijn. Stichting Leergeld neemt financiële belemmeringen weg of verkleint deze. Het gaat om kleding om te kunnen sporten, een fiets om naar school te gaan, een zwemdiploma. De vrijwilligers gaan op bezoek en hebben oog voor de gezinnen en kinderen.

Verbindingsdag wordt jaarlijks georganiseerd voor alle zorgverleners in IJsselstein. Onderwerpen zijn: hoe stimuleren we een multidisciplinaire samenwerking? Waar blijven we elkaar vinden? Wat hebben we nodig? Zo kennen we elkaar en weten we van elkaar wat we doen.

18

Buurtgezinnen. Gezinnen ondersteunen gezinnen. Gezinnen die behoefte hebben aan ondersteuning worden gekoppeld aan “steungezinnen”. Hierdoor kunnen kinderen gewoon veilig en gezond opgroeien in hun eigen gezin. Het vraaggezin en steungezin maken samen afspraken over de ondersteuning. Variërend van af en toe logeren tot opvang van een kind op vaste dagen in de week. Het kan gaan om meerjarige ondersteuning. Dit bepalen de gezinnen zelf.

Psysalon is een nieuwe vorm van voorlichting en ontmoeting voor iedereen die betrokken is bij iemand met een kwetsbaarheid voor psychose. Er zijn bijeenkomsten die gaan over hoe je als patiënt en mantelzorger kunt werken aan herstel. Hoe doe je dat? Hoe pak je dat samen aan? De Psysalon helpt om de goede begeleiding te geven en daarbij samen overeind te blijven.

Lokaal Werkteam. We gaan de ondersteuning van mensen naar werk meer lokaal organiseren. In het Lokaal Werkteam werken professionals samen. Hiermee willen we lokale kansen bij ondernemers en lokale krachten beter benutten bij het ondersteunen van mensen naar werk.

Financiën op Orde. Het regelen van geldzaken is voor sommige inwoners best lastig. Steeds meer zaken gaan digitaal. Soms stapelen de rekeningen zich op. Financiën op Orde helpt mensen om overzicht te krijgen en zelf te behouden. Inwoners helpen elkaar. Vrijwilligers komen regelmatig bij mensen thuis, als het nodig is voor een langere tijd.

Gouden Koets is een elektrische auto, bestuurd door vrijwilligers. De Gouden Koets brengt ouderen naar vrienden, familie of activiteiten in de stad zoals museum, bibliotheek, supermarkt etc. Zo kunnen ze mee blijven doen en contacten onderhouden. De Zender Express is ook zo’n initiatief: een busje dat gerund wordt door vrijwilligers. Hiermee kunnen ouderen met elkaar op stap naar tv-studio’s, tentoonstellingen, tuincentra, theatervoorstellingen, etc.

Handje Helpen biedt ondersteuning aan thuiswonende kinderen en volwassenen met een beperking of een chronische ziekte, maar ook aan hun begeleiders. Dit wordt gedaan door vrijwilligers en stagiairs. Handje Helpen zorgt voor de juiste koppeling tussen hulpvrager en ondersteuner.

Netwerk Informele Zorg bestaat uit veel (zorg)organisaties en partijen met vrijwilligers die hulp geven aan mensen die ziek of gehandicapt zijn. Kennis en ervaringen worden gedeeld en knelpunten gesignaleerd. Het netwerk versterkt en verbindt en is daardoor waardevol.

19

4.4

Verantwoordelijkheid Iedereen pakt zijn verantwoordelijkheid.

inwoners

partners en professionals

gemeente

Inwoners zijn zelf verantwoor-

Partners en professionals

De gemeente voert de regie op

delijk voor de inrichting van hun

leveren de juiste ondersteuning

het totaal van voorzieningen en

leven. Keuzes die zij maken zijn

aan inwoners en werken oplos-

ondersteuningsaanbod. Stimu-

gericht op het voorkomen en op-

singsgericht. Zij leggen verant-

leert en ondersteunt inwoners

lossen van problemen. Ze nemen

woording af over de kwaliteit

en professionals om problemen

zelf initiatief indien er problemen

en de effecten van de hulp en

op te lossen. Waakt ervoor dat er

zijn of dreigen te ontstaan. Bij

dienstverlening die zij inwoners

geen groepen inwoners tussen

problemen gaan zij met hulp van

aanbieden. Ze onderhouden hun

wal en schip vallen. Zorgt dat er

een bekende of een professio-

deskundigheid en werken aan

een vangnet is voor inwoners die

nal op zoek naar een oplossing.

de continue verbetering van hun

dit nodig hebben. Bijvoorbeeld

Ze zijn alert op mensen in hun

ondersteuning. Ondersteuning is

inwoners met ernstige fysieke,

omgeving die hulp nodig hebben

erop gericht dat de inwoner de

verstandelijke of geestelijke be-

en zetten zich in als vrijwilliger of

regie over zijn eigen leven (weer)

perkingen of inwoners die in een

mantelzorger.

zoveel mogelijk op zich neemt.

onveilige situatie verkeren. Verder houdt de gemeente toezicht op de naleving van afspraken en op de kwaliteit van de professionele hulp. Bewaakt en bevordert de duurzaamheid van het totale stelsel van voorzieningen en hulpaanbod. Zodat de ondersteuning betaalbaar blijft en inwoners de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben.

20

Beschutte werkplekken. Sommige mensen zijn aangewezen op een meer beschutte werkplek met voldoende begeleiding. We zorgen voor voldoende plekken voor deze mensen. Bijvoorbeeld bij stichting WerkwIJSS. De meest passende plek voor onze inwoner is het uitgangspunt.

De BOKA biedt een veilig en tijdelijk onderdak aan mensen die plotseling dakloos zijn geraakt en praktische hulp en begeleiding nodig hebben. Het doel is de noodsituatie te stabiliseren en zo snel mogelijk door te stromen naar een vervolgplek. Cliënten helpen mee met het schoonhouden van het pand. Bewoners hebben een vaste begeleider met wie ze samen een actieplan maken en uitvoeren.

Kamers met aandacht voor jongeren die een jeugdhulpinstelling verlaten, maar niet thuis en nog niet helemaal zelfstandig kunnen wonen. De jongere krijgt begeleiding van de jeugdhulpverlener. Hiernaast kan ook aandacht worden geboden door de verhuurder, inwonende huisgenoten, familie of betrokken buurtbewoners.

Steunpunt Mantelzorg. Veel inwoners geven mantelzorg aan een naaste. IJsselstein telt tussen de 1500 en 2000 mantelzorgers. Goede ondersteuning aan deze mensen is noodzakelijk. Alleen dan kan het geven van zorg gecombineerd worden met werk, opleiding en een sociaal leven. Steunpunt Mantelzorg biedt ondersteuning op veel gebieden. Ook is er ontmoeting met andere mantelzorgers mogelijk zodat ervaringen uitgewisseld kunnen worden. De gemeente zet de mantelzorgers op de Dag van de Mantelzorg in het zonnetje met een feestelijke bijeenkomst en een geldelijke waardering.

(L)G-teams van VVIJ, IJFC en HCIJ. Bij de voetbalverenigingen IJFC en VVIJ kunnen mensen met een beperking sporten. Begonnen als junioren maar inmiddels doorgegroeid naar de senioren is het G-team: een hechte groep waarbij plezier vooropstaat. Veel mensen zetten zich in om dit team te laten voetballen. Ook hockeyvereniging HCIJ heeft een LG-team, voor mensen die vanwege snelheid en techniek niet mee kunnen spelen in een regulier team. Het uitgangspunt is: speel als het kan, aangepast indien nodig. Er zijn inmiddels ook andere verenigingen die dergelijke initiatieven hebben!

Familie & Co. Deze vrijwilligers hebben zelf ervaring met opvoeden en bieden andere ouders emotionele én praktische steun. De vraag staat centraal. Dit steuntje in de rug zorgt ervoor dat alledaagse problemen ouders niet boven het hoofd groeien.

21

5. En zo gaan we verder Ontwikkelopgaven in 2020-2022

5.1

Een aantal concrete ontwikkelopgaven voor de

kunnen krijgen. Die ook een poortwach-

komende jaren zijn al in beeld. Deze worden aan

tersfunctie heeft vanuit het principe licht

de hand van de visie, de vier bouwstenen en de

waar mogelijk, zwaar waar nodig. Na de

verschillende rollen van partijen uitgewerkt en

pioniersperiode is het tijd voor de volgende

vertaalt in uitvoeringsplannen en deelplannen.

fase: investeren in kwaliteit en professionaliteit. Een goed samenspel met de regionale

1.

Doorontwikkelen van de hulp bij opvoeden

backoffice die zorg inkoopt en contracten

en opgroeien.

beheert is hiervan onderdeel.

Voor een goed en duurzaam (betaalbaar) stelsel van jeugdzorg richten we ons op: • meer inzicht en grip op kosten  realiseren • uitvoering geven aan de adviezen •

vanuit de taskforce Jeugd afspraken maken met huisartsen en zorgaanbieders

• op een nieuwe manier zorg inkopen

met de juiste prikkels

• alternatief ontwikkelen voor jeugdhulp met verblijf in regionaal verband • komen tot soepele overgangen van jongeren die te oud worden voor jeugdzorg naar andere vormen van ondersteuning • meer inzetten op preventieve voorzieningen •

de discussie voeren over het morele

dilemma: hoe wijd zetten we de

poort open?

2.  Het sociaal team en het jeugdteam zijn het vangnet voor de meest kwetsbare inwoners. We willen een lokale toegang waar inwoners snel en adequaat passende zorg

22

Ook willen we de rol van de teams bepa-

meer lokaal gaan organiseren. We zijn

len bij nieuwe gemeentelijke taken zoals

gestart met een lokaal werkteam waarin

inburgering en beschermd wonen. Zorgen

professionals beter lokaal samenwerken.

voor meer synergie tussen de teams zoals

Hiermee willen we beter lokale kansen bij

beschreven in het gemeentelijk inrich-

ondernemers en lokale kracht benutten om

tingsplan. In 2019 maken we een start.

meer mensen te ondersteunen naar werk. Dit experiment is onderdeel van de Inno-

3.  Meer kwetsbare inwoners kunnen

vatieagenda WIL-gemeenten 2019-2020

zelfstandig wonen.

die gedurende deze jaren wordt uitgevoerd.

We krijgen met de decentralisatie van

Hierna wordt besloten over de voortgang.

beschermd wonen (m.i.v. 2022) en maatschappelijke opvang (na 2022) een grotere

6.  Benutten van het zelfoplossend

verantwoordelijkheid voor het zelfstandig

vermogen van inwoners met inzet van

wonen, de begeleiding en ondersteuning

vrij toegankelijke voorzieningen.

van inwoners met psychische problema-

Samen met inwoners en partners gaan we

tiek, verstandelijke beperkingen, verslaving

 meer inzetten op het gebruik en stimuleren

en mensen die dakloos zijn. Ook zijn we

van (nieuwe) preventieve voorzieningen.

verantwoordelijk voor de (sluitende) aanpak

We willen een dekkend aanbod van voor-

van personen met verward gedrag (vanaf

zieningen die voor iedereen gemakkelijk

2018) en de invoering van de Wet verplichte

vindbaar en toegankelijk zijn. Waardoor in-

GGZ (Wvggz, per 1 januari 2020). In 2020

woners nog gemakkelijker terecht kunnen

bereiden we ons voor op de hierboven

voor informatie & advies en (kortdurende)

genoemde decentralisatie.

begeleiding. Met als doel hulpvragen voorkomen of eerder oplossen. Als het kan

4.  Vlotte inburgering en integratie van nieuwkomers.

bouwen we (dure) specialistische zorg om naar laagdrempelige voorzieningen.

We willen dat nieuwkomers goed en snel integreren in de samenleving. Vanaf 2021 wordt de gemeente weer direct verantwoordelijk voor de inburgering van

7.  Extra aandacht voor ouderen door het opzetten van een seniorenaanpak. De komende jaren is er een toename van

nieuwkomers. De opgave voor de komende

het aantal ouderen. Goed kunnen inspelen

jaren is invulling geven aan deze nieuwe

hierop vraagt aandacht op het gebied van

verantwoordelijkheid. En dit als katalysa-

wonen, zorg en welzijn. In het kader van

tor gebruiken voor herijking van het totale

deze koers gaan we de komende periode

beleid en aanpak om een goede integratie

aan de slag met het manifest informele

mogelijk te maken. In 2020 bereiden we dit

zorg, invulling van afspraken dementie-

voor, de implementatie volgt in 2021.

vriendelijke gemeente en het pact voor ouderenzorg.

5.  Meer inwoners aan het werk door inzet van een lokaal werkteam. We willen de ondersteuning naar werk

>

23

8.  Stimuleren van een gezonde leefstijl om te voorkomen dat problemen groter worden. We willen een gezonde leefstijl stimuleren.

9.  Door te meten en bij te sturen de ondersteuning van inwoners verbeteren. We willen doen wat werkt. Daarom is

Dit doen we door te investeren in lokaal

inzicht nodig in wat werkt en tegen welke

gezondheidsbeleid en een inclusief sport-

kosten. We gaan er meer op aansturen om

aanbod. Centraal hierbij staat het realiseren

dit inzicht te krijgen. Een van de acties die

van sportaanbod dat toegankelijk is voor

we ondernemen is de doorontwikkeling

iedereen. Ook voor mensen met een smalle

en verbetering van de regionale backoffice

beurs, specifieke doelgroepen of voor men-

Lekstroom (RBL) en de afstemming tussen

sen die een meer aangepaste omgeving

RBL en de lokale teams. Dit is voorzien

nodig hebben. Uitwerking hiervan vindt

in 2020.

plaats in de nota sportbeleid en in de nota volksgezondheidbeleid.

5.2 Blijven leren en verbeteren We willen blijven leren en vernieuwen. Geven

verordeningen binnen het sociaal domein.

ruimte aan innovatie en creativiteit, van inwo-

Zowel voor de gemeente als voor partners.

ners, partners en professionals. En zorgen voor

Hiermee zorgen we voor samenhang en sturing

een betaalbaar sociaal domein. Dit is nooit af,

op alle onderdelen van het sociaal domein.

zoals ook de aandacht voor onze inwoners

Vanuit een heldere visie.

nooit af is. We willen dat deze koers stimulerend is en een In de begroting volgen we al de gemeentelijke

inspiratie om plannen in het sociaal domein

uitgaven in het sociaal domein. In die begroting

op af te stemmen. Dit doen we door samen te

hebben we ook de indicatoren benoemd die we

werken aan oplossingen en de effecten daarvan

volgen om te zien of we op de goede weg zijn.

in beeld te brengen. We leggen daarover verant-

Dat blijven we doen. Deze koers brengt geen

woording af aan elkaar en aan de samenleving.

verandering in die gemeentelijke cyclus van planning, bijsturing en verantwoording.

Hoe we dat precies gaan doen, dat werken we samen uit. We gaan hiervoor in overleg

24

De vier bouwstenen uit deze koers zijn als

en willen een platform vormen met

leidende principes een kapstok en toetsings-

betrokkenen om met elkaar kennis en

kader voor deelnota’s, uitvoeringsplannen en

ervaringen te delen.

25

26

Notities

Colofon Tekst en eindredactie: Gemeente IJsselstein Marc van der Zon, Wendy Goedel Vormgeving Studio Incognito Fotografie Bernard Brosi Kees van der Lee Gemeente IJsselstein december 2019

27

V1.1 december 2019