Bijlagen nota IJsselstein Gezond en Vitaal

Nota Volksgezondheidsbeleid en Seniorenbeleid 2021-2025

Bijlages

voor inwoners

1. Analyse 2 2. Monitoring van beleidsdoelstellingen 6 3. Betrokken partners

10

IJsselstein gezond en vitaal

1

Analyse Inhoud

In deze bijlage kunt u de achtergrondinformatie en cijfers vinden die gebruikt zijn voor de hoofdstukken 3 tot en met 6. Bij deze cijfers wordt telkens de bronvermelding weergegeven. De analyse opgesteld om, mede op basis van deze cijfers, te komen tot de prioriteiten voor deze nota. 1. Voorwoord van de wethouder

3

2.3 Positieve Gezondheid

10

Een groot deel van de cijfers komt uit de gezondheidsmonitor van de GGDrU en VNG website waar staat je gemeente. Deze cijfers zijn te raadplegen op: https://ggdru.buurtmonitor.nl/ 5 2. Over deze nota en: https://www.waarstaatjegemeente.nl/ . Hiernaast zijn ook de cijfers van de GemeenteBeleids5 2.1 Inleiding Monitor & Sociale Kracht en de rapportage van de jaarlijkse huisbezoeken aan 75-plussers per wijk 8 2.2 Terugkijken om vooruit te komen gebruikt.

3. Gezonde leefstijl 3. Gezonde leefstijl

3.1 Gezond gewicht

11 12

3.1 Gezond gewicht 3.2 Bewegen 12 Het percentage overgewicht (incl. obesitas) bedraagt 8% onder 2 jarigen; 10% onder 5-6 jarigen; 13 16% 3.3 Genotmiddelen onder 10-11 jarigen en 13% 3.3.1 onder 13-14 jarigen. 13 Roken Van de volwassenen heeft 51% overgewicht en onder de senioren bedraagt dit percentage 1356% in 3.3.2 Alcohol en drugs IJsselstein. Het percentage destad senioren is gedaald ten opzichte van de vorige gezondheidsmonitor14GGDrU 4. van Vitale in 2012 toen was dit percentage 62%. 15 4.1 Zorg en wonen (bron voor alle bovenstaande cijfers: gezondheidsmonitor GGDrU) 15 4.2 Openbare ruimte 4.2.1 Toegankelijkheid en mobiliteit

16

3.2 Bewegen In IJsselstein is 95% van de 10-11 jarigen en 84% van de 13-17 jarigen lid van een sportclub. 17 5. Mentale gezondheid Van de 10-11 jarigen speelt 71% minimaal 3 keer per week buiten. Dit percentage is ruim 10% lager 17 5.1 Mentale weerbaarheid dan het regionaal gemiddelde. 17 5.1.1 Stress Wanneer we naar de beweegnorm kijken zien we dat voor volwassenen: 60% van 19+ hieraan vol5.1.2 Eenzaamheid doet en landelijk is dit 63%. Voor 19-65jr is dat 57% en landelijk 60% en 65+ 69% en landelijk1872%. 18 5.2 Dementie (bron voor alle bovenstaande cijfers: gezondheidsmonitor GGDrU en waarstaatjegemeente.nl) 5.3 Geestelijke gezondheid

19

3.3 Genotmiddelen 20 6. Vitaal van jong tot oud 3.3.1 Roken 21 6.1 Jongde en 13-17 vitaal jaar dat ooit gerookt heeft neemt steeds verder af Het aantal jongeren tussen 21 8,2%. Eerste 1000 dagen In 2019 is te zien dat 3% van6.1.1 de 13-17 jarigen aangeeft ooit gerookt te hebben. In de regio is dit 21 Gezond en18% vitaalen op12% school Voor de volwassenen is het6.1.2 percentage van de senioren, dit is gelijk aan het regionale 22 6.2 Vitaal volwassen percentage. 22 (bron voor alle bovenstaande cijfers: gezondheidsmonitor GGDrU) 6.2.1 Eigen regie 6.2.2 Meedoen, ondersteuning en zorg

23

3.3.2 Alcohol en drugs 23 6.2.2.1 Vrijwilligerswerk In 2015 had 35% van de IJsselsteinse jongeren tussen de 13-17 jaar in de laatste 4 weken 24alcohol 6.2.2.2 Voorliggende voorzieningen gedronken, in 2019 was dit percentage 24 6.2.2.315%. Mantelzorg Ook onder volwassenen is een daling te zien van 18% naar 16%, bij de senioren is het percentage 25 6.2.2.4 (Medische) zorg en welzijn stabiel gebleven op 8%. Bij drugsgebruik onder de jeugd van IJsselstein 26van de 7. Uitvoering, monitoring en evaluatie is een lichte daling te zien. De percentages verschillende soorten drugs zitten allen onder de 10%. 27 7.1 Financiën (bron: voor alle bovenstaande cijfers: gezondheidsmonitor GGDrU)

2

4. Vitale stad

Voorwoord

4.1 Zorg en wonen De samenleving vergrijst. Ook in IJsselstein wordt deze toename van senioren verwacht. In 2020 was 17,7% van de inwoners ouder dan 65 jaar. In 2030 wordt verwacht dat dit percentage oploopt naar 24,6%. (bron: CBS bevolkingsstatistieken) IJsselstein is een mooie en levendige stad met een sterke sociale binding. Een stad Vanaf 1 januari 2022 wordt gestart met de doordecentralisatie van beschermd wonen. Dit betekent initiatieven kent die de gezondheid en vitaliteit van onze inwoners bevorderen. dat niet alleen die de vele 43 centrumgemeente, maar alle 352 gemeenten zich volledig gaan inzetten voor vind het mooi om te zien betrokken onze (zorg)professionals, vrijwilligers en inwoners die inIkaanmerking komen voorhoe beschermd wonen. mantelzorgers zijn. Door de samenwerking tussen deze partijen is er een basis voor (Bron:https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/kennispartners/bmc/de-financiele-doordecentralisatie-beschermd-wonen.16305090.lynkx) een gezond en vitaal IJsselstein. Op deze basis kunnen wij verder bouwen. 4.2 Openbare ruimte In het sociaal domein van IJsselstein draait het om meedoen naar eigen vermogen. 4.2.1 Toegankelijkheid en Mobiliteit Gezondheid en vitaliteit hebben invloed hierop.

Het is daarom verantwoordeInwoners van IJsselstein hebben aangegeven hoe tevreden ze zijn een metgedeelde de nabijheid van een aantal lijkheid om ieder vanuit zijn of haar rol bij te dragen aan de gezondheid en vitaliteit van de voorzieningen. Zo blijkt dat meer dan 90% (zeer) tevreden is over de nabijheid van basisonderwijs (97%), de winkels voor dagelijkse boodschappen 94% en de nabijheid van zorgvoorzieningen 91%. IJsselsteiners. Het draait namelijk om onze inwoners! Teven is circa 80% (zeer) tevreden over de nabijheid van het openbaar vervoer (82%) en sportvoorzieningen (78%). Bij gezondheid denk ik al snel aan de veelgebruikte zin “voorkomen is beter dan genezen”. (bron: GemeenteBeleidsMonitor & Sociale Kracht 2019) Preventie is een goed uitgangspunt, maar helaas valt niet alles te voorkomen. Iedereen kent Circa de helft vindt speelvoorzieningen en voorzieningen voor senioren voldoende nabij (resp. 52% gelukkige momenten, Tegenslagen kunnen van invloed zijn op de 34%. en 48%). Men is het minst positiefmaar overook detegenslagen. aanwezigheid van voorzieningen voor jongeren: gezondheid en vitaliteit. Dan staan onze inwoners (bron: GemeenteBeleidsMonitor & Sociale Kracht 2019) er niet alleen voor en kunnen zij rekenen Eén op de zes IJsselsteiners voelt zich vaak of soms onveilig Dit heeft verschilop ondersteuning, begeleiding, zorg en hulp.

Eigen regiein enIJsselstein eigen kracht(17%). staan hierbij lende oorzakencentraal. onder andere hangjongeren, te weinig verlichting of veel (meldingen van) inbraken in de wijk. (bron: GemeenteBeleidsMonitor & Sociale Kracht 2019) hebbeninmeegewerkt aan de totstandkoming van gaan deze nota wil ik of geen auto Er is een trend Alle dat partners mensen,dievooral stedelijk gebied, hun auto minder gebruiken voor hun bijdrage. Samen zullen wij ons de komende periode inzetten om In de IJsselstein meer willen of bedanken kunnen bezitten. Hier liggen diverse overwegingen aan ten grondslag. lag in 2017 hetgezondheid aantal inwoners datvan zich met de fietser verplaatst met hoger Zodat dan het landelijk en vitaliteit onze inwoners in stand te houden en33,6% te bevorderen. gemiddelde van 27%. Het aantal mensen datindeons auto pakt stadje. ligt juist lager (27,8%) dan het landelijk iedereen gezond en vitaal kan leven prachtige gemiddelde van 32,9%. (bron: waarstaatjegemeente.nl) Vriendelijke groeten,

5. Mentale gezondheid 5.1 Mentale weerbaarheid Schell Uit het landelijkEveline Corona onderzoek naar psychische gezondheid blijkt dat 85% van de deelnemers psychisch gezond is. Respectievelijk 9%, 4% en 2% van de deelnemers heeft lichte, matige of ernstige psychische gezondheidsklachten. Het percentage deelnemers van 16-24 jaar dat gezien kan worden als psychisch gezond ligt met 62% een stuk lager dan bij oudere leeftijdsgroepen (76-92%). (bron: RIVM Landelijk Corona onderzoek psychische gezondheid 2020) Vrijwel alle inwoners van IJsselstein slaan zich door moeilijke tijden heen en pakken de draad weer op als het even tegen heeft gezeten (resp. 92% en 91%). Nog eens 8 op de 10 inwoners (81%) regelen, vrijwel altijd of vaak wel, hulp als dit nodig is. Het inschakelen van bekenden wanneer dat nodig is, gebeurt relatief wat minder snel (63% vrijwel altijd of vaak wel). (bron: GemeenteBeleidsMonitor & Sociale Kracht 2019)

3

5.1.1 Stress 13-17 voelt 42% zich (zeer) vaak gestrest. Percentage ligt iets lager dan het gemiddelde van de regio 44%. (bron gezondheidsmonitor GGDrU) 5.1.2 Eenzaamheid De eenzaamheid onder 65+-ers is 9%, in de regio is dit ook 9%. Uit de beleidsmonitor is gebleken dat een klein deel van de inwoners van IJsselstein mensen om zich heen mist (6%), 4% heeft aangegeven een leegte te ervaren en 3% voelt zich vaak in de steek gelaten. Het overgrote deel ervaart dit niet. (bron voor alle bovenstaande cijfers: gezondheidsmonitor GGDrU) 5.2 Dementie Naar schatting zal in 2050 het aantal mensen met dementie in IJsselstein (van 45+) zijn opgelopen tot 7,96%. Dit is hoger dan het gemiddelde van gemeenten in Nederland dat op 6,33% staat. (bron gezondheidsmonitor GGDrU) 5.3 Geestelijke gezondheid In IJsselstein wonen ook mensen met ernstigs psychiatrische aandoeningen (EPA). In 2018 was dit 1,2 van het aantal inwoners. (bron:https://www.vektis.nl/intelligence/publicaties/factsheet-ernstige-psychiatrische-aandoeningen )

6. Vitaal van jong tot oud 6.1 Jong en vitaal 6.1.1 Eerste 1000 dagen Bij aanstaande ouders in IJsselstein heeft 80% een tijdige start van de zwangerschapsbegeleiding. In de regio is dit 77%. 9% van de ouders in IJsselstein beleefd het ouderschap als zwaar belastend. Ten opzichte van 13% van de ouders in de regio. (bron voor alle bovenstaande cijfers: gezondheidsmonitor GGDrU) 6.1.2 Gezond en vitaal op school Er zijn 3 scholen in IJsselstein met het keurmerk Gezonde School. Dit zijn De Opstap (basisonderwijs), de Baanbreker (speciaal basisonderwijs) en het Cals College (voortgezet onderwijs). (bron: https://mijngezondeschool.nl) 6.2 Vitaal volwassen 6.2.1 Eigen regie In IJsselstein ervaar 14,8% onvoldoende regie over het eigen leven tegenover 14,4% in de regio. (bron: gezondheidsmonitor GGDrU) Ervaren eigen regie vanuit cliëntervaringsonderzoek WMO: 85% geeft aan dat de ondersteuning past bij de hulpvraag en 80% geeft aan dat er samen naar de oplossing is gezocht. (bron: clientervaringsonderzoek WMO 2019)

4

6.2.2 Meedoen, ondersteuning en zorg 6.2.2.1 Vrijwilligerswerk 42% van de IJsselsteiners doet vrijwilligerswerk (bron: GemeenteBeleidsMonitor & Sociale Kracht 2019) 31% van de IJsselsteinse 65+ers doet vrijwilligerswerk. Dit is iets lager dan het regionale gemiddelde dat op 33% staat maar hoger dan het landelijk gemiddelde van 29%. (bron: waarstaatjegemeente.nl)

Voorwoord 2. Over deze nota 2.1

Inleiding

IJsselstein is een mooie en levendige stad met een sterke sociale binding. Een stad

die vele initiatieven kent die de gezondheid en vitaliteit van onze inwoners bevorderen.

6.2.2.2 voorzieningen Ik vindVoorliggende hetgezond mooi om zien vrijwilligers IJsselstein ente vitaal –hoe wiebetrokken wil dat nouonze niet?(zorg)professionals, Het is onze missie om samen meten De bekendheid van de diensten varieert van 28% tot 44%. Dit is gestegen ten opzichte van 2015. mantelzorgers zijn. Door de samenwerking tussen deze een basisde voor inwoners en samenwerkingspartners ervoor te zorgen dat partijen iedereenis iner IJsselstein (bron: inwonerspanel: Onderzoek Aanbod Welzijnsdiensten 2017) een gezond en vitaal deze basistekunnen verder bouwen. mogelijkheid omIJsselstein. gezonde enOp vitale keuzes maken.wij en vitaliteit is Uit de huisbezoeken in de heeft wijk Achterveld blijkt dat 75 plussers alGezondheid regelmatig gebruik maken van de namelijk van onschatbare waarde. diensten en voorzieningen die er in IJsselstein zijn. Toch zijn er ook veel mensen die wel van deze In het sociaalwillen domein van IJsselstein meedoen naar eigen vermogen. diensten gebruik zouden maken maar ditdraait nog het nietomdoen. (bron: de rapportage de jaarlijkse huisbezoeken aan per wijk) verantwoordeGezondheid vitaliteit hebben invloed hierop. Het is daarom een gedeelde Dit blijktvan desen te meer uit de coronapandemie die op75-plussers het moment van schrijven heerst. lijkheid om ieder om vanuit zijn ofte haar rol bijmet te dragen aanhiervan.

de gezondheid en vitaliteit Het is belangrijk rekening houden de impact De pandemie zorgtvan voorde 6.2.2.3 Mantelzorg IJsselsteiners. Het draait namelijk om onze en inwoners! meer focus op gezondheid in het algemeen op het bestrijden van een infectieziekte in In IJsselstein ontvangt 16% van de inwoners mantelzorg ten opzichte van 10% in de regio. het bijzonder. Tegelijkertijd draaitKracht gezondheid en vitaliteit om veel meer dan wel of niet (bron: GemeenteBeleidsMonitor & Sociale 2019) gezondheid denk ik alwe snel de veelgebruikte zin is beter dan ziek zijn. Daarom kijken inaan deze nota naar gezondheid in de breedste zin vangenezen”. het Landelijk is deBij verwachting dat het aantal mantelzorgers per“voorkomen zorgontvanger (75+) zalwoord. dalen van 5 mantelzorgers Preventie per zorgontvanger in 2018 naar 3 mantelzorgers per zorgvrager in 2040. is een goed uitgangspunt, maar helaas valt niet alles te voorkomen. Iedereen kent (Bron: SCP/CBS) gelukkige momenten, maar ook tegenslagen.samengevoegd Tegenslagen kunnen invloed zijn op de In deze nota is het lokale gezondheidsbeleid met hetvan seniorenbeleid. Bijna een zesde (15%) van de inwoners kent het Steunpunt Mantelzorg inhoudelijk en weet welke gezondheid eneen vitaliteit. Dan staanvan onze niet alleen voor enWe kunnen zij rekenen Zo krijgen we beter overzicht de inwoners behoeftenervan onze inwoners.

bouwen activiteiten het Steunpunt uitvoert (uit analyse blijkt dat dit percentage onder de mantelzorgers 32% op ondersteuning, zorg hulp. Eigen regie eigen staan hierbij voort op het koersdocument van heten sociaal domein. Omen goed in kracht te kunnen spelen op is). Ruim een derde (37%) kentbegeleiding, het alleen van naam. Iets minder dan de helft (48%) kent het Steuncentraal. de niet. (gezondheids)ontwikkelingen van de komende jaren, focust dit beleid op: punt Mantelzorg (bron: inwonerspanel: Onderzoek Aanbod Welzijnsdiensten 2017) Alle die hebben meegewerkt aan deentotstandkoming van deze • partners Preventie Vroegtijdige signalering inzet om de gevolgen vannota wil ik 6.2.2.4 (Medische) zorg en welzijn bedanken voor hun bijdrage. zullenen wijteons de komende periode inzetten om de gezondheidsrisico’s te Samen verminderen voorkomen. Het totaal aantal inwoners dat gebruik maakt van de collectieve zorgverzekering is 1.057, hiervan gezondheid en vitaliteit van onze inwoners stand houden en te bevorderen. Zodat • Verantwoordelijkheid Inwonersin zijn zelfte verantwoordelijk voor de keuzes zijn 637 hoofdverzekerden, 113 partners en 307 kinderen. iedereen en vitaal kan leven tot in ons stadje. diegezond zij maken met betrekking hunprachtige gezondheid en vitaliteit.

(bron: data vanuit Gezond verzekerd) • Normaliseren Iedereen krijgt in het leven te maken met tegenslagen die de Vriendelijke groeten, gezondheid en vitaliteit kunnen beïnvloeden. Dit hoort bij het leven. Hierbij willen we niet onnodig etiketten of labels te plakken.

•

Faciliteren De gemeente en haar partners maken het mogelijk dat inwoners gezonde en vitale keuzes kunnen maken.

Eveline Schell • Stimuleren Gezamenlijke inzet van gemeente, professionals en inwoners om inwoners te stimuleren meer gezonde en vitale keuzes te maken.

•

Ondersteunen Wanneer het op eigen kracht niet (meer) gaat kunnen inwoners op ondersteuning of hulp rekenen.

In dit document zetten we de beleidsdoelstellingen voor de komende vier jaar uit. Hoe wij deze doelstellingen willen bereiken wordt uitgewerkt in een aparte uitvoeringsnotitie.

3 5

Monitoring van de doelstellingen Doelstellingen 2021-2025

Monitoring

Blijvend inzetten op programma’s die inwoners stimuleren gezond te eten, te bewegen en op een gezond gewicht te komen en te blijven.

Meten aan de hand van de cijfers uit de gezondheidsmonitor GGDrU 2024 Deelname aan programma’s en interventies die inzetten op het stimuleren van een gezonde leefstijl, waaronder een gezond gewicht. Vorderingen en afronding van preventieakkoord monitoren.

Gezonde Leefstijl Gezond gewicht Het aantal volwassenen en senioren met overgewicht is in 2025 gedaald ten opzichte van de huidige cijfers: 51% (volwassenen) en 56% (senioren)

Opstellen van een lokaal preventieakkoord Bewegen In 2025 is het aantal inwoners uit IJsselstein dat aan de Beweegnorm voldoet gelijk aan of hoger dan het landelijk gemiddelde. (Sportnota 2020-2024.) Het aantal kinderen dat minimaal drie keer per week buiten speelt, ligt in 2025 boven de huidige 71% . Genotmiddelen Roken In 2025 zijn alle speeltuinen en sportverenigingen rookvrij. Alcohol en drugs In 2025 is het percentage jongeren dat onder de 18 jaar alcohol gebruikt ≤ 15% en dat drugs gebruikt ≤10% Blijvend aanbieden van voorlichting en activiteiten die inwoners informeert en bewust maakt van de nadelen van alcohol- en drugsgebruik. Vitale stad Zorg en wonen Ondersteunen van woonzorginitiatieven, conform het afwegingskader uit de Woonvisie.

6

Meten aan de hand van de cijfers op Waarstaatjegemeente.nl Meten aan de hand van de cijfers uit de gezondheidsmonitor GGDrU 2023

Alle speeltuinen en sportverenigingen zijn voorzien van een rookvrij-bord in 2025. Meten aan de hand van de cijfers uit de gezondheidsmonitor GGDrU 2023 Aanbod van voorlichting in de periode 2021-2025

Vindt plaats vanuit de Woonvisie 2019-2030

Openbare ruimte Faciliteren van een openbare ruimte die stimuleert tot gezonde leefstijl en keuzes. Bijvoorbeeld door meer ruimte te maken voor recreatie- en speelplekken met bewegingsmogelijkheden in het groen. Toegankelijkheid en mobiliteit Bij de inrichting van de openbare ruimte wordt blijvend rekening gehouden met de toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Versterken van de vervoersservice voor inwoners die niet over een auto beschikken of niet zelfstandig gebruik kunnen maken van de auto of de fiets. De tevredenheid over het aanbod en de nabijheid van voorzieningen is gelijk aan of hoger dan de huidige 85%. Inrichting van de openbare ruimte volgens het STOP-principe Mentaal gezond Psychische gezondheid stress Het aantal jongeren in IJsselstein dat zich (zeer) vaak gestrest voelt is minder dan de huidige 42% .

Vindt plaats vanuit de Integrale Visie Openbare Ruimte

Vindt plaats vanuit de Integrale Visie Openbare Ruimte Vindt plaats vanuit het Mobiliteitsplan 2020-2030. Meten aan de hand van aanbod voorziening service van deur tot deur. Meten aan de hand van de cijfers uit de GemeenteBeleidsMonitor & Sociale Kracht 2023/2025 Vindt plaats vanuit het Mobiliteitsplan 2020-2030.

Meten aan de hand van de cijfers uit de gezondheidsmonitor GGDrU 2023

Eenzaamheid Het aantal inwoners dat zich eenzaam voelt is minder dan de Meten aan de hand van de cijfers huidige 9%. uit de GemeenteBeleidsMonitor & Sociale Kracht 2023/2025 en de gezondheidsmonitor GGDrU Blijvend aanbod van activiteiten om de maatschappelijke Diverse aanbod van betrokkenheid van inwoners te vergroten.die eenzaamheid voorzieningen en mate waarvan bestrijden. hier gebruik van wordt gemaakt. Dementie IJsselstein blijft zich profileren als een dementievriendelijke Certificaat dementievriendelijke gemeente. gemeente Blijvende voorlichting en laagdrempelige ondersteuning Meten de hand van voorlichting, bieden op het gebied van dementie. ondersteuning en overige inzet op het gebied van dementie in de periode 2021-2025.

7

Geestelijke gezondheid IJsselstein organiseert in samenwerking met de 2.2 zorgverzekeraar zorg en ondersteuning, dichtbij en vindbaar. Speerpunten hierbij zijn opvang, wonen en herstel.

Terugkijken om vooruit te komen Inhoud

Wordt gemonitord vanuit het uitvoeringsplan Opvang Wonen en Herstel en De afgelopen beleidsperiode zijn er mooie stappen gezet opclientervaringsonderzoek het gebied van gezondheid Inwoners meten een geestelijk gezondheidsprobleem met vitaliteit voor de inwoners van IJsselstein.worden Per inwoner Aantal wordt ermensen naar de (onderliggende) geaccepteerd1.hulpvraag en kunnen participeren de samenleving GGZ-problematiek een 3 gekeken, zodat de in meest passende hulp en ondersteuning kan wordendie geboden. Voorwoord van de wethouder zinvolle dagbesteding hebben De inwoner staat centraal! Vitaal van jong tot oud 5 2. Over deze nota 5 Inleiding Jong en vitaalZo heeft2.1 alcohol- en drugspreventie eraan bijgedragen dat minder jongeren voor hun 18e 8 2.2 Terugkijken om vooruit te komen De eerste 1000 dagen alcohol drinken of drugs gebruiken. Ook het percentage jongeren dat begint met roken is 10 2.3 Positieve Gezondheid Borgen van het landelijke actieprogramma Kansrijke Start in Meten aan de hand van gedaald. Dankzij het JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) worden beweging en gezonde de gemeente IJsselstein. opgestarte coalitie(s) met voeding onder jongeren gestimuleerd en zijn er drie watertappunten in IJsselstein 11 3. Gezonde leefstijl professionals. geplaatst.

3.1 Gezond gewicht Blijvend aanbieden van Prenatale Zorg en Stevig Ouderschap Inkoop Prenatale Zorg* en 12 12 3.2 Bewegen aan (aanstaande) kwetsbare ouders. Stevig Ouderschap bij de GGD 3.3 Genotmiddelen De bekendheid van de beschikbare voorzieningen is licht gestegen. Meer mensen weten 13 via maatwerk. 13 3.3.1 Roken *wettelijke taak gemeenten voorzieningen zoals de aanschuiftafel, bewegings- en ontmoetingscursussen en de buurt13 3.3.2 Alcohol en drugs 1 juli 2021 kamers te vinden. De meeste gebruikers zijn tevreden over vanaf het Steunpunt mantelzorg. De vaccinatiegraad bij kinderen in deop leeftijd vanvoor 2 jaar Meten aan de van de Voor senioren is er ingezet de aanpak langer zelfstandig wonen. Ookhand is IJsselstein 14 4. Vitale stad omhoog brengen van 92% naar 95%. cijfers uit de dankzij 4.1 voorlichting en trainingen een dementievriendelijke gemeente geworden. 15 Zorg en wonen gezondheidsmonitor GGDrU 15 4.2 Openbare ruimte 2023 16 4.2.1 Toegankelijkheid en mobiliteit Op 1 december 2020 is er een digitale bijeenkomst met ketenpartners en collega’s geweest. Gezond en vitaal op school Hier zijn de cijfers van met de GGD JeugdUitvraag (2019), Volwassenen en In 2025 zijn alle scholen bekend deGezondheidsmonitors Gezonde School-aanbij scholen. 5. Mentale gezondheid Ouderen (2016) besproken.

Aan de deelnemers is input gevraagd voor de bijeenkomst en 17 pak en de Gezonde School-adviseur. 17 5.1 Mentale weerbaarheid de beleidsnota. Het concept aanbiedt Positieve Gezondheid en staat beschrevengezonde in de Het aantal scholen dat programma’s die een is toegelicht Meten (les)aanbod 17 5.1.1 Stress gezonde leefstijl stimuleren is gestegen. leefstijl op scholen. Onder volgende paragraaf. 18 5.1.2 Eenzaamheid andere te meten aan het 18 5.2 Dementie gezonde school vignet Vóór de5.3 digitale bijeenkomst van de ketenpartners is er een enquête gehouden over het 19 Geestelijke gezondheid (keurmerk). huidige beleid. Hieruit blijkt dat een groot deel van de ketenpartners zeer tevreden is over Vitaal volwassen 6. Vitaal van jong tothet oudbeleid degelijk, met heldere prioriteiten. Wel is er nog winst te 20 het beleid. Men vindt Eigen regie Jong vitaal behalen6.1 voor de en bekendheid van het beleid en de samenwerking bij de uitvoering ervan. 21 Meer dan de huidige 80% van de inwoners heeft het gevoel Meten aan de hand van de 21 6.1.1 Eerste 1000 dagen Een veelgehoord verzoek is om meer in te zetten op preventie. Daarnaast zijn ook de van eigen regie wanneer er 6.1.2 hulpGezond of ondersteuning nodig is.

cijfers uit de 21 en vitaal op school resultaten van inwonersenquêtes (inwonerspanel en het 75+ huisbezoek) gebruikt bijGGDrU gezondheidsmonitor 22 6.2 Vitaal volwassen de uitwerking van de nota. 2024 en de GemeenteBeleidsMo22 6.2.1 Eigen regie nitor & Sociale Kracht 2023/2025 23 6.2.2 Meedoen, ondersteuning en zorg 6.2.2.1 Vrijwilligerswerk

23

6.2.2.2 Voorliggende voorzieningen

24

6.2.2.3 Mantelzorg

24

6.2.2.4 (Medische) zorg en welzijn

25

7. Uitvoering, monitoring en evaluatie 7.1 Financiën

2 8

26 27

Meedoen en ondersteuning Vrijwilligerswerk wettelijke Het totaalHet aantal vrijwilligerskader is gestegen boven de huidige Meten aan de hand van de cijfers 42%. Hierbij wordt extra focus gelegd om 65-plussers te uit de GemeenteBeleidsMonitor Het ontwikkelen van lokaal gezondheidsbeleid is een wettelijke taak van gemeenten vanuit2023/2025 de stimuleren tot vrijwilligerswerk en zo het percentage binnen & Sociale Kracht en deze leeftijdscategorie boven (hierna: de huidige te krijgen. Waarstaatjegemeente.nl Wet Publieke Gezondheid WPG).31% De publieke gezondheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het rijk en de gemeenten. De wederzijdse verantwoordelijkheden op het gebied van Voorliggende voorzieningen de publieke gezondheid zijn vastgelegd in de Wpg. Deze wet is sinds Meten 1 december van kracht Samen met onze sociale partners meer bekendheid geven aan2008 de hand van de cijfers en vervangtvoorzieningen, de Wet Collectievezodat Preventie Volksgezondheid en de Quarantainewet. Op grond van de aan voorliggende meer inwoners, waaruit de GemeenteBeleidsMonitor onder de 75-plussers, hier wettelijk gebruikverantwoordelijk van maken.

voor de volgende taken: & Sociale Kracht 2023/2025 en Wpg is de gemeente dederapportage • Algemene bevorderingstaken (artikel 2 Wpg), onder andere afstemming van van de jaarlijkse huisbezoeken aan 75-plussers de publieke gezondheidszorg met de curatieve gezondheidszorg, epidemiologie, per wijk gezondheidsbevordering en medische milieukunde; Mantelzorg • Jeugdgezondheidszorg tot 19 jaar en prenatale voorlichting (artikel 5 Wpg); Meer dan de huidige 50% van de mantelzorgers IJsselstein • Ouderengezondheidszorg vanaf 65 jaarin(artikel 5a Wpg); Meten aan de hand cijfers van is bekend met• hetInfectieziektebestrijding Steunpunt mantelzorg en de mogelijkhehet inwonerspanel: Onderzoek (artikel 6 Wpg). den voor ondersteuning. Aanbod Welzijnsdiensten (Medische)zorg en welzijn Tot slot hebben gemeenten, volgens artikel 15 Wpg, de taak een Gemeentelijke Gezondheidsdienst Een sterkere verbinding tussen gemeente, Meten aan de hand van de (GGD) in stand te houden voor de uitvoering van de taken op het gebied van publieke gezondwelzijnsorganisaties, eerste- en tweedelijnszorg door het overlegstructuur en deelname heidszorg. In de provincie Utrecht is dat de Gemeentelijke gezondheidsdienst regio Utrecht opzetten van een overlegstructuur. van partners (hierna: GGDrU). Blijvend aanbieden van een collectieve zorgverzekering voor Aanbod en gebruikers collectieve inwoners met een laag inkomen.

zorgverzekering

Landelijk beleid Elke vier jaar worden op basis van de wettelijke thema’s ambities en prioriteiten vastgelegd in de lokale Nota Gezondheidsbeleid. In IJsselstein doen we dit in samenwerking met de GGDrU. Ook sluiten we aan op het Nationaal Preventieakkoord en Nationaal Sportakkoord. Met de landelijke nota van VWS richt het Rijk zich op vier thema’s om de komende vier jaar samen te werken aan een nog gezonder Nederland: 1.

Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving

2.

Gezondheidsachterstanden verkleinen

3.

Druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen

4.

Vitaal ouder worden

Deze thema’s komen ook terug in deze nota voor IJsselstein. Daarbij willen we als IJsselstein onze bijdrage leveren om de ambities in het Nationaal Preventieakkoord tot succes te maken. Deze ambities voor 2040 zijn1: •

Roken: Een rookvrije generatie.

•

Overgewicht: Minder mensen met overgewicht, obesitas en een gezondere omgeving.

•

Problematisch alcoholgebruik: Jongeren onder de 18 jaar drinken geen alcohol. De groep overmatige en zware drinkers is fors afgenomen. Drinken tijdens de zwangerschap komt niet meer voor.

1

Uit: https://www.loketgezondleven.nl/integraal-werken/wettelijk-en-beleidskader-publieke-gezondheid/ aan-slag-met-lokaal-preventieakkoord/wegwijzer-overgewicht

9

Betrokken partners Positieve Gezondheid 2.3

• • • • • • • • • • • • • • • • •

GGDrU Stichting Pulse Gezondheidszorg (huisartsen, diëtisten, fysiotherapeuten, “Gezondheid is het vermogen van mensen om psychologen) zich aan te passen Jellinek Lister en een eigen regie te voeren in het licht van fysieke, emotionele Stichting Zorgsaam en sociale uitdagingen van het leven.” Stichting Beweegsaam Vitaal IJsselstein (Machteld Huber / Definitie van gezondheid) KBO (Katholieke Bond van en voor Ouderen IJsselstein, Lopik en omstreken) PCOB (Protestants Christelijke Ouderenbond) PSIJ (Platform SamenlevingIJsselstein) POG (Plaatselijk Overleg Gehandicapten) In de volgende hoofdstukken wordt verwezen naar de pijlers van Positieve Gezondheid. Bibliotheek Bij deze pijlers wordt verder gekeken dan alleen de af- of aanwezigheid van ziekte. Daarmee Politie gaat Positieve Gezondheid over de kwaliteit van leven en de veerkracht van mensen om Provides zich aan te passen. Er wordt gekeken naar mogelijkheden (wat kun je nog wel?) in plaats Santé Partners/Vitras van belemmeringen (wat kun je niet meer?). Woonzorginstellingen

Landelijke programma’s/interventies: • JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) • GLI (Gecombineerde Leefstijl Interventie) Met de pijlers van Positieve • Gezonde School Gezondheid in gedachten • Kansrijke Start kunnen we het gesprek • aangaa Dementievriendelijke IJsselsteingemeente n over het welzijn en de gezondheid van inwoners.

Institute for Positive Health www.iph.nl

10