Bijlage: Eindrapportage Aanvullende inkomsten 2024

Bijlage 4. b instrumenten grondbeleid Vanuit de vastgestelde nota grondbeleid heeft de gemeente een aantal instrumenten ter beschikking om (incidentele) inkomsten uit grondbeleid te verwerven. Ook deze inkomsten vallen buiten de scope van het onderzoek, maar zijn het waard om te benoemen en voor te dragen voor verdere evaluatie. Het betreft de volgende instrumenten: • • •

Kostenverhaal Anterieure overeenkomsten grondprijzen

Kostenverhaal Citaat uit nota grondbeleid: (…)Kostenverhaal binnen gebiedsontwikkeling biedt de mogelijkheid tot het verrekenen van zogenaamde grondexploitatiekosten (aanleg van voorzieningen, zoals straten, riolering, groen etc.) binnen een bepaald ruimtelijk plan. Gemeenten zijn wettelijk verplicht tot het verhalen van deze kosten op de grondeigenaren en de initiatiefnemers van ontwikkelingen. (…)

Anterieure overeenkomsten Citaat uit nota grondbeleid: (…)Het meest gebruikte spoor is kostenverhaal via privaatrechtelijke (vrijwillige) contractvorming. Afspraken worden vastgelegd in een anterieure overeenkomst. In zo’n overeenkomst legt de gemeente de afspraken met een marktpartij vast over het bouwrijp maken, het inrichten van de openbare ruimte, het uitvoeren van werken en het te realiseren woningbouwprogramma. Dit kan gaan om voorzieningen en rechtshandelingen die gemaakt worden binnen het plangebied, maar ook om voorzieningen buiten het plangebied. Kostenverhaal via het private spoor heeft de voorkeur, omdat partijen over de te regelen onderwerpen kunnen overleggen en onderhandelen.(…) Daarnaast verhaalt de gemeente ook ambtelijke kosten via deze weg.

Voor het kostenverhaal en de anterieure overeenkomst geldt dat de gemeente beide instrumenten al hanteert. Voorwaarden hiervoor zijn dat de juridische basis moet worden vastgelegd in een nota kostenverhaal. Deze nota wordt in 2025 vastgesteld. De gemeente heeft in ontwikkeling van de nota Kostenverhaal onderzocht of er aanvullende kostenverhaal kan plaatsvinden op het gebied van Bovenwijkse Voorzieningen. Op dit moment ontbreekt daar de mogelijkheid voor. Deze kan ontstaan als dit onderdeel wordt van een actualisatie van de Omgevingsvisie. Grondprijzen Citaat uit nota grondbeleid: (…)Als de gemeente een actieve grondpolitiek bedrijft dan houdt de gemeente zich bezig met het produceren van bouwrijpe grond om deze vervolgens in de verkoop te brengen. Hierbij is het van belang om goed na te denken over de grondprijsbepaling.(…)

De bepaling van grondprijzen vindt zijn beslag in de jaarlijks vast te stellen grondprijzenbrief. Aanvullend kan er op basis van deze brief bij een bestemmingswijziging een zogeheten planbatenheffing voor aanvullende inkomsten van de gemeente zorgen.Tot op heden wordt dit instrument in de gemeente IJsselstein niet toegepast, mede omdat bestemmingswijziging tot op heden alleen wordt toegepast bij planontwikkeling waarbij initiatiefnemers vooraf gecontracteerd zijn middels een Anterieure Overeenkomst (AOK).

In de position paper grond dd. 8 februari 2024, opgesteld door de vereniging van grondbedrijven met medewerking van de VNG, wordt van een planbatenheffing gesteld: (…)een planbatenheffing belast specifieke percelen die een meerwaarde krijgen door een bestemmingswijziging. Dit lijkt een goed instrument, omdat dit specifiek kan worden ingezet (...) Door bijvoorbeeld een belastingheffing van 50% in te voeren over het verschil tussen de huidige waarde met huidige bestemming en de toekomstige waarde na bestemmingswijziging, kan een extra geldstroom georganiseerd worden om voldoende betaalbare woningbouw mogelijk te maken.(…)

Dit instrument is nog niet door de gemeente toegepast en ook hiervoor geldt dat de juridische basis bij gemeente IJsselstein ontbreekt zolang er geen grondprijzenbrief is vastgesteld.

Bijlage 5. Aanknopingspunten niet verder onderzocht •

Commerciële huur vastgoed: is niet nieuw. Daarnaast loopt het onderzoek al.

Bijlage 6. Verkennende gesprekken grote gemeenten Van grote gemeenten wordt verwacht dat ze in de regel kunnen beschikken over de slagkracht en de inventiviteit om de herindeling van het gemeentefonds financieel op te kunnen vangen. Wellicht dat kleinere gemeenten als IJsselstein kunnen leren van de maatregelen om aanvullende inkomsten te genereren, zo was de gedachte. Verkennende gesprekken zijn gevoerd met financiële sleutelfiguren binnen de ambtelijke organisatie van drie 100.000+ gemeenten. Uit de gesprekken is vooral naar voren gekomen dat de grote gemeenten nog vol strijdlust zitten en zich, in VNG-verband, bezinnen op maatregelen om het kabinet op andere gedachten te brengen en de herijking van het gemeentefonds te temporiseren of zelfs af helemaal te stellen. Gevraagd naar de alternatieven indien het kabinet zich niet laat vermurwen geven de gemeenten relatief eensluidende antwoorden dat ze intern bezig zijn met het oplijnen van korte termijn maatregelen die snel genomen kunnen worden indien het verzet nutteloos blijkt te zijn (zonder uitzondering zijn dit bezuinigingen en worden geen maatregelen genomen om op korte termijn extra inkomsten te genereren). Voor de langere termijn denken de drie gemeenten aan verschillende manieren om aanvullende inkomsten te genereren, al is de ene gemeente daar meer uitgesproken over dan de andere gemeente. 1.

Taken teruggeven aan het RIJK; dit is niet zozeer een manier om aanvullende inkomsten te genereren, maar om middelen vrij te maken om anders te besteden. In hoeverre dit een realistisch scenario is moet duidelijk worden, maar het is in ieder geval een scenario dat de gemeenten onderzoeken.

2. Verkopen van vastgoed; de grotere gemeenten beschikken over vastgoedreserves die de kleinere gemeenten niet hebben. Verkoop van vastgoed wordt snel genoemd als maatregel en de gemeenten doen onderzoek naar de opties. Veel gemeentelijk vastgoed kent een status als monument en dat brengt in de regel hoge onderhoudslasten met zich mee. 3. Ontwikkelen van warme gronden; grotere gemeenten beschikken over de middelen om een actief grondbeleid te voeren.