Document · PDF

Bijlage: Eindrapportage Aanvullende inkomsten 2024

Commissie Bestuur 13 februari 2025, gemeente IJsselsteinBij agendapunt: 20:10 uur Debataanvraag PvdA - RIB 3: 'Onderzoek aanvullende inkomsten'8.701 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Aanvullende inkomsten Onderzoek naar structurele inkomstenbronnen i.v.m. het ravijnjaar

Gemeente IJsselstein

Management samenvatting Vanaf begrotingsjaar 2026 vindt een verwachte herijking plaats van het gemeentefonds. De herverdeling van het gemeentefonds zal naar verwachting negatieve gevolgen hebben voor gemeente IJsselstein. Daarbovenop komt de al aangekondigde korting door de rijksoverheid op het gemeentefonds vanaf 2026. Tenslotte heeft de gemeente te maken met kostenstijgingen die het gevolg zijn van marktomstandigheden. Om al deze redenen wordt 2026 ook wel het ravijnjaar genoemd. Gemeente IJsselstein heeft in 2024 een onderzoek uitgevoerd om de uitgaven en de inkomsten gedetailleerd in beeld te brengen. Daarbij zijn tevens de mogelijkheden voor bezuinigingen bekeken en is beoordeeld in hoeverre de bestaande inkomstenbronnen kunnen worden benut.

Referentie Om de maatschappelijke werkzaamheden maximaal te kunnen uitvoeren is het belangrijk om alle mogelijke inkomstenbronnen in kaart te hebben. Hoofdzakelijk is de gemeente op zoek naar welke aanvullende inkomstenbronnen kunnen worden ingezet. Verwachte uitkomsten: 1. Inzicht in alle significante (€ 50.000+/jaar) mogelijke aanvullende structurele inkomstenbronnen. Dit wil zeggen inkomsten die we nu nog niet hebben. Denk hierbij bijvoorbeeld aan precario; 2. Een onderbouwde inschatting van de potentiële baten, inschatting van bijbehorende kosten (incl. extra fte) en reëel invoeringspad per in punt 1 benoemde inkomstenbronnen;

3. Een duidelijke inhoudelijke toelichting op punt 1 en 2, inclusief kanttekeningen en risico’s. Het rapport bestaat uit vier hoofdstukken met aanknopingspunten die mogelijk voldoen aan de scope van de opdracht om aanvullende structurele inkomstenbronnen > €50.000 te vinden. Achter het rapport bevinden zich een aantal bijlagen met aanvullende inkomstenbronnen die niet voldoen aan de scope, maar in diverse gevallen interessant genoeg zijn om in een bijlage op te nemen. Binnen de scope van het onderzoek zijn het nieuwe belastingen die voor structurele aanvullende inkomsten voor de gemeente IJsselstein kunnen zorgen. Deze belastingen zijn in hoofdstukken 1 tot en met 4 beschreven. Andere inkomstenbronnen zijn niet structureel, zijn al in beeld en worden al onderzocht, of worden al benut, maar kunnen verder worden geoptimaliseerd, zoals inkomsten uit treasury. Overzicht onderzochte aanvullende inkomsten Binnen scope Reclamebelasting Terrasbelasting Forensenbelasting Toeristenbelasting Buiten scope Brede Specifieke Uitkering GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) Treasury Bedrijvenparkmanagement Grondbeleid

Inhoud Management samenvatting ...................................................................................................................................................... 2 Hoofdstuk 1: reclamebelasting ................................................................................................................................................ 5 Heffingsgrondslag ................................................................................................................................................................... 5 Prognose aanvullende inkomsten .................................................................................................................................... 5 Invoeringspad heffing ............................................................................................................................................................ 5 Kosten implementatie en invordering ............................................................................................................................ 6 Kosten BSR ...........................................................................................................................................................................

6 Interne kostenraming ........................................................................................................................................................ 7 Risico en impact op prognose ............................................................................................................................................ 8 Geprognosticeerd totaal lasten en baten reclamebelasting 2027...................................................................... 8 Hoofdstuk 2: Terrasbelasting .................................................................................................................................................. 9 Heffingsgrondslag ................................................................................................................................................................... 9 Prognose aanvullende inkomsten .................................................................................................................................... 9 Kosten implementatie en invordering ............................................................................................................................ 9 Kosten BSR ...........................................................................................................................................................................

9 Interne kostenraming ..................................................................................................................................................... 10 Risico en impact op prognose ............................................................................................................................................ 11 Geprognosticeerd totaal lasten en baten terrasbelasting 2027 .......................................................................... 11 Hoofdstuk 3: Forensenbelasting ...........................................................................................................................................12 Heffingsgrondslag ..................................................................................................................................................................12 Prognose aanvullende inkomsten ...................................................................................................................................12 Invoeringspad heffing ...........................................................................................................................................................12 Kosten implementatie en invordering ...........................................................................................................................12 Kosten BSR

..........................................................................................................................................................................13 Interne kostenraming ......................................................................................................................................................13 Risico en impact op prognose ...........................................................................................................................................14 Geprognosticeerd totaal van lasten en baten forensenbelasting 2027 ..........................................................15 Hoofdstuk 4: Toeristenbelasting ........................................................................................................................................... 16 Heffingsgrondslag .................................................................................................................................................................. 16 Prognose aanvullende inkomsten ...................................................................................................................................

16 Invoeringspad heffing ...........................................................................................................................................................18 Kosten implementatie en invordering ...........................................................................................................................18 Kosten BSR ..........................................................................................................................................................................18 Interne kostenraming ...................................................................................................................................................... 19 Risico en impact op prognose ......................................................................................................................................... 20 Geprognosticeerd totaal lasten en baten toeristenbelasting 2027 ................................................................ 20 Bijlagen ............................................................................................................................................................................................21

Gezond en Actief Leven Akkoord ............................................................................................................................21

Treasury ........................................................................................................................................................................21

Bedrijvenparkmanagement ..................................................................................................................................21

a Actief grondbeleid .................................................................................................................................................21

b Instrumenten grondbeleid ..............................................................................................................................................21 5.

Aanknopingspunten niet verder onderzocht .................................................................................................21

Verkenning grote gemeenten ..............................................................................................................................21

Bijlage 1. Gezond en Actief Leven Akkoord ................................................................................................................ 22 Bijlage 2. Treasury ................................................................................................................................................................23 Bijlage 3. Bedrijvenparkmanagement .......................................................................................................................... 24 Bijlage 4. a Actief Grondbeleid ........................................................................................................................................ 25 Bijlage 4. b instrumenten grondbeleid .......................................................................................................................... 27 Bijlage 5. Aanknopingspunten niet verder onderzocht .........................................................................................29 Bijlage 6. Verkennende gesprekken grote gemeenten ......................................................................................... 30

Hoofdstuk 1: reclamebelasting Heffingsgrondslag Reclamebelasting is een belasting die bedrijven betalen aan de gemeente voor het plaatsen van reclame-uitingen in de openbare ruimte of vanaf privé-eigendom die zichtbaar zijn voor het publiek. Het kan bijvoorbeeld gelden voor uithangborden, gevelreclame, reclamezuilen, spandoeken, en andere uitingen die de aandacht trekken van passanten. De reden is vaak om de hoeveelheid reclame in de openbare ruimte te reguleren en om inkomsten te genereren voor bijvoorbeeld stadsverfraaiing of onderhoud van de openbare ruimte. De grondslag voor de heffing is een openbare aankondiging die zichtbaar is vanaf de openbare weg.

Prognose aanvullende inkomsten Binnen het belastinggebied van de BSR wordt door twee gemeenten reclamebelasting geheven, dit zijn gemeenten West Maas en Waal en gemeente Tiel. Gemeente West Maas en Waal hanteert een basistarief van € 240 en flexibel tarief afhankelijk van waarde pand. Belasting geldt alleen in het centrum. Gemeente Tiel hanteert een basistarief van € 552 en flexibel tarief daarbovenop afhankelijk van waarde pand. Belasting geldt in het centrum en op industrieterrein. Voorgestelde berekening voor IJsselstein: Een basistarief van € 350 en flexibel tarief van € 1,50 per € 1.000 voor iedere WOZ-waarde boven €300.000 pand. Belasting geldt in gehele gemeente. Op basis van het WOZ-bestand van gemeente IJsselstein zijn 266 panden geïnventariseerd met classificatie “winkel”. Deze panden kunnen in principe worden aangeslagen voor het basistarief van de reclamebelasting. Om het flexibele tarief te berekenen is de totale WOZ-waarde van de panden boven € 300.000 berekend en op deze totale waarde is het flexibele tarief berekend (zie onderstaand). NB: in onderstaande berekening is uitgegaan van de uitleg dat winkels worden aangeslagen voor reclamebelasting (dit komt overeen met de uitleg die BSR hanteert bij gemeente West Maas en Waal). Het staat de gemeente echter vrij een andere definitie toe te passen. Berekening: Aantal panden 2023 266

Totaal WOZ-waarde boven € 300.000 266 * €350

266

€ 64.135.810/ 1.000 * €1,50

Totaal

Totaal inkomst € 93.100

Basistarief

€ 96.203

Flexibel tarief

€ 189.303

Eigenaar pand wordt aangeslagen

Invoeringspad heffing •

Er moet een verordening komen die op zijn vroegst vanaf 2027 de heffing en invordering mogelijk maakt. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen gevelreclame en verrijdbare reclameborden (laatste zijn moeilijk te belasten en niet meegenomen in de initiële berekening). Ook zal in de verordening een uitwerking van de heffingsgrondslag moeten worden opgenomen. Te denken valt aan een onderscheid tussen winkelpanden en kantoorpanden, of de belasting in heel de gemeente of een deel van de gemeente wordt geheven en hoe de tariefstelling wordt bepaald.

•

Zodra de gemeenteraad heeft besloten tot invoering wordt een offerte gevraagd aan BSR om tot implementatie over te gaan. Reeds bestaande data is voldoende om tot implementatie over te gaan. Er hoeven geen extra kosten worden gemaakt om data te verzamelen. Verificatie van de data wordt door BSR uitbesteed aan een gespecialiseerd bureau. Dit kan betekenen dat een pand dat in de WOZ-administratie als winkel is vastgesteld, toch niet wordt aangeslagen voor reclamebelasting omdat de heffingsgrondslag als onvoldoende wordt beschouwd. Bij gemeente Maasdriel gold dit voor ongeveer 10%.

Kosten implementatie en invordering Er wordt een onderscheid gemaakt tussen kosten die de BSR maakt en een raming van interne kosten gemeente IJsselstein.

Kosten BSR Voor de berekening van de implementatie en invordering van de reclamebelasting maakt BSR een offerte op. Deze offerte bestaat uit een eenmalige kostenpost voor implementatie en de jaarlijkse kosten. Hieronder is (een gedeelte van) de offerte opgenomen voor invoering van reclamebelasting bij gemeente Maasdriel. Citaat uit offerte BSR reclamebelasting gemeente Maasdriel: (…) De eenmalige kosten zijn de kosten die BSR maakt om deze belastingsoort voor gemeente te kunnen gaan heffen. Daaronder valt bijvoorbeeld de inrichting van het belastingsysteem en het aangifteportaal. Eenmalige kosten (vaste prijs)

Vast of nacalcu latie

Aantal

Projectleiding implementatie

Vast Vast

Inrichting belastingsysteem Opbouw basisbestand 2025 (Legitiem)

Tarief per dag

Totaal

€

1.250

€

10.000

€

720

€

7.200

€

2.000

€

19.200

dagen

Nacalculatie

Totaal

(…) BSR hanteert voor het verdelen van de kosten een minimum aantal van 500 regels en biljetten. De jaarlijkse kosten voor het heffen en innen worden daarmee minimaal 500 x € 6,33 = € 3.165. Naast deze kosten voor heffen en invorderen door BSR wordt in opdracht van BSR door het bedrijf Legitiem jaarlijks een inventarisatie uitgevoerd naar openbare uitingen vanaf de openbare weg. De factuur voor deze inventarisatie wordt rechtstreeks doorbelast aan gemeente. De kosten voor deze inventarisatie bedragen circa € 11 per object. Uitgaande van ruim 100 objecten (het eerste jaar) komt dit op circa € 1.400 De inschatting van de totale jaarlijkse kosten komt daarmee op € 4.565 (…) Samenvatting kostenindicatie Bedrag Eenmalige en jaarlijkse kosten reclamebelasting BSR Eenmalig € 19.200 Jaarlijks

€

4.565

Interne kostenraming Naast de kosten die BSR de gemeente in rekening brengt, zijn er de kosten van de gemeentelijke organisatie die toe te rekenen zijn aan implementatie en uitvoering. De bedragen zijn een indicatieve inschatting van de kosten. Samenvatting kostenindicatie Eenmalige en jaarlijkse kosten gemeente IJsselstein Eenmalige kosten: • Opstellen verordening • Communicatie en voorlichtingskosten • Overhead

Bedrag

€ €

5.000 5.000 4.000

Totaal kosten eenmalig Jaarlijkse kosten: • Actualiseren verordening • Handhaving 0,05 FTE • Kosten bezwaar en beroep Totaal kosten jaarlijks

€

12.000

€

3.500 3.450 PM (BSR)

€

7.450

Eenmalige kosten: • Opstellen verordening. De jurist rekent vier uur voor het opstellen van een verordening. Bij het genoemde bedrag wordt verder het hele ambtelijk-bestuurlijke traject begrepen. • Communicatie- en voorlichtingskosten. De invoering van een nieuwe belasting moet gecommuniceerd en uitgelegd worden aan de belastingplichtigen. Hiervoor kan de gemeente verschillende communicatiekanalen inzetten. • Overhead. Dit bedrag is verder niet gespecificeerd. Te denken valt aan inzet van de administratie, de businesscontroller, beleidsmedewerkers. Jaarlijkse kosten: • Actualiseren verordening. Deze lasten zijn lager dan bij het opstellen, maar ook hier moet het bestuurlijk traject worden gevolgd. • Handhaving. De geprognosticeerde kosten voor handhaving bestaan uit controles of wordt voldaan aan de eisen voor heffing en invordering. Indien bezwaar wordt ingediend, moet de gemeente aantoonbaar kunnen maken dat handhaving van de heffing en invordering plaatsvindt. De opgenomen bedragen zijn een inschatting. Het alternatief is dat de werkzaamheden ten koste gaan van bestaand werk. Daarnaast moet eenmalig hogere kosten gemaakt worden om het proces in te regelen. • Kosten voor bezwaar en beroep. De kosten voor bezwaren (niet zijnde OZB) worden mee gecalculeerd in de kosten voor het uitvoeren van de nieuwe heffingssoort.

Die komen tot uiting in de factor waarmee het aantal aanslagregels (minimaal 500) wordt vermenigvuldigd. Bij reclamebelasting wordt de factor op 1 gehouden waardoor in de berekening geen extra kosten worden opgenomen.

Risico en impact op prognose Invoering van deze belasting betekent dat rekening moet worden gehouden met risico dat reclame wordt weggehaald en dat heeft weer gevolgen voor het straatbeeld. Voor de totale berekening wordt uitgegaan van een vermindering van 10% van de opbrengst. Daarnaast wordt een voorbehoud doorberekend dat 10% van de geheven reclamebelasting (eventueel na bezwaar en beroep) niet voldoet aan de heffingsgrondslag en afgeboekt moet worden. Vanuit economisch perspectief zijn er meerdere voor- en nadelen aan de invoering van reclamebelasting gekoppeld. De voordelen zijn dat het overmatige reclame ontmoedigt en het verschil in reclamecapaciteit van kleine bedrijven tegenover grote bedrijven mogelijk verminderd. De nadelen zijn echter dat ook de kleine bedrijven extra belast worden en dit soms naast de bestaande BIZbijdrage. Ook is reclame essentieel om klanten aan te trekken en geeft het administratieve druk voor de ondernemers en gemeente.

Geprognosticeerd totaal lasten en baten reclamebelasting 2027 Tabel berekening aanvullende inkomsten uit reclamebelasting Geprognosticeerde inkomsten

€ 189.303

Kosten BSR (eenmalig in 2027)

-€

19.200

Kostenindicatie IJsselstein (eenmalig in 2027)

-€

12.000

Inschatting risico (10% verlies)

-€

18.930

Niet voldoen aan heffingsgrondslag (10%)

-€

18.930

Totaal in 2027

€ 120.243

Na 2027 jaarlijks geprognosticeerde baten: € 139.428

Hoofdstuk 2: Terrasbelasting Heffingsgrondslag Terrasbelasting is een vergoeding die wordt betaald voor het gebruik van openbare ruimte voor een terras. Dit is bijvoorbeeld een stoep of plein voor de horecazaak. Hiermee ontvangt de gemeente een vergoeding voor het gebruik van haar grond. De grondslag voor de belasting is het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond.

Prognose aanvullende inkomsten Terrasbelasting wordt geheven per m2 en kan afhankelijk worden gemaakt van type terras: permanent overdekt, niet overdekt, met of zonder terrasverwarming. Binnen het belastinggebied van BSR wordt geen terrasbelasting geheven, dus vanuit BSR is er geen voorbeeld voor de berekening. Voor de berekening gaan we uit van een gemiddelde terrasomvang van 10 m2 op gemeentegrond en een gemiddelde heffing van € 85/ m2/ jaar. Ter vergelijking: gemeente Amsterdam hanteert een gemiddelde terrasomvang van 15m2 (rekeneenheid bron: data.amsterdam.nl)) en de tarieven variëren van € 54,70 (onoverdekt terras winterseizoen gehele stad) tot en met € 282,30 (overdekt terras jaartarief binnenstad). (bron: https://www.amsterdam.nl/belastingen-heffingen/) Op basis van cijfers van de gemeente IJsselstein zijn er 110 terrassen geteld binnen de gemeente in 2023. Berekening: aantal terrassen

Gem omvang

Gem. heffing

Totaal inkomst

110

10 m2

€ 85/ meter/ jaar

€ 93.500

Invoeringspad heffing • Er moet een verordening komen die op zijn vroegst vanaf 2027 de heffing en invordering mogelijk maakt. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen de verschillende type terrassen. • Zodra de gemeenteraad heeft besloten tot invoering wordt een offerte gevraagd aan BSR om tot implementatie over te gaan. Reeds bestaande data is onvoldoende om tot implementatie over te gaan. Er zullen extra kosten worden gemaakt om data te verzamelen. Verzameling van de data wordt door BSR uitbesteed aan een gespecialiseerd bureau. De kosten hiervoor worden onder kosten implementatie en invordering opgenomen.

Kosten implementatie en invordering Er wordt een onderscheid gemaakt tussen kosten die de BSR maakt en een raming van interne kosten gemeente IJsselstein.

Kosten BSR In tegenstelling tot de reclamebelasting die op basis van het WOZ-bestand kan worden geheven en ingevorderd, moet voor de terrasbelasting door de ondernemer aangifte worden gedaan. De opbouw van de kosten verandert daardoor. Hieronder is (een gedeelte van) de offerte opgenomen die de BSR heeft gericht aan gemeente Maasdriel voor de implementatie van verblijfsbelasting. Dit is natuurlijk een andere belasting, maar het gemeenschappelijke kenmerk is dat ook deze belasting wordt geheven op basis van een aangifte door de ondernemer.

Citaat uit offerte BSR verblijfsbelasting gemeente Maasdriel: (…) De eenmalige kosten zijn de kosten die BSR maakt om deze belastingsoort voor gemeente te kunnen gaan heffen. Daaronder valt bijvoorbeeld de inrichting van het belastingsysteem en het aangifteportaal. Eenmalige kosten (vaste prijs)

Aantal dagen 4 8

Tarief per dag

Totaal

Implementatieprojectleiding € 720 € 2.880 Inrichting belastingsysteem € 650 € 5.200 Totaal € 8.080 (…) De jaarlijkse kosten zijn een inschatting en worden op basis van nacalculatie (volgens de kostentoedelingsafspraken van BSR) in rekening gebracht. (…) Regel/biljet Kosten aanslagregels en - Vermenigvuldigingsfactor Kosten biljetten verblijfsbelasting Aanslagregel € 1,38 10,0 € 13,80 verblijfsbelasting Aanslagbiljet € 2,55 3,0 € 7,65 verblijfsbelastingen Totaal per aanslag € 21,45 (…) Gemeente verwacht jaarlijks circa 350 aanslagen belasting. BSR hanteert voor het verdelen van de kosten een minimum aantal van 500 regels en biljetten. De jaarlijkse kosten voor de aanslagen worden daarmee minimaal 500 x € 21,45 = € 10.725 (…) Bedrag Samenvatting kostenindicatie Eenmalige en jaarlijkse kosten belasting BSR Eenmalig € 8.080 Jaarlijks

€

10.725

Interne kostenraming Naast de kosten die BSR de gemeente in rekening brengt, zijn er de kosten van de gemeentelijke organisatie die toe te rekenen zijn aan implementatie en uitvoering. Omdat de ondernemer aangifte moet doen is uitgegaan van hogere eenmalige communicatie en voorlichtingskosten. De bedragen zijn een indicatieve inschatting van de kosten. Samenvatting kostenindicatie Eenmalige en jaarlijkse kosten gemeente IJsselstein Eenmalige kosten: • Opstellen verordening • Communicatie en voorlichtingskosten • Overhead Totaal eenmalig Jaarlijkse kosten: • Actualiseren verordening • Handhaving 0,1 FTE • Kosten bezwaar en beroep Totaal jaarlijks

Bedrag

€ €

5.000 8.500 4.000

€

17.500

€

3.500 6.900 PM (BSR)

€

10.400

•

(waar de reclamebelasting een aanslagbelasting is), worden meer kosten voor communicatie gerekend om de belastingplichtigen te wijzen op hun verantwoordelijkheid om zelf aangifte te doen. Overhead. Dit bedrag is verder niet gespecificeerd. Te denken valt aan inzet van de administratie, de businesscontroller, beleidsmedewerkers.

Jaarlijkse kosten: • Actualiseren verordening. Deze lasten zijn lager dan bij het opstellen, maar ook hier moet het bestuurlijk traject worden gevolgd. • Handhaving. De geprognosticeerde kosten voor handhaving bestaan uit controles of wordt voldaan aan de eisen voor heffing en invordering. Indien bezwaar wordt ingediend, moet de gemeente aantoonbaar kunnen maken dat handhaving van de heffing en invordering plaatsvindt. Ook hier geldt dat voor een aangiftebelasting meer kosten moeten worden gemaakt. De opgenomen bedragen zijn een inschatting. Het alternatief is dat de werkzaamheden ten koste gaan van bestaand werk. Daarnaast moet eenmalig hogere kosten gemaakt worden om het proces in te regelen. Om te kunnen handhaven is daarnaast geactualiseerd terrassenbeleid vereist. • Kosten voor bezwaar en beroep. De kosten voor bezwaren (niet zijnde OZB) worden mee gecalculeerd in de kosten voor het uitvoeren van de nieuwe heffingssoort. Die komen tot uiting in de factor waarmee het aantal aanslagregels (minimaal 500) wordt vermenigvuldigd. Bij terrasbelasting wordt de factor op 1 gehouden waardoor in de berekening geen extra kosten worden opgenomen.

Risico en impact op prognose Invoering van deze belasting betekent dat rekening moet worden gehouden met het risico dat terrassen worden weggehaald en dat heeft weer gevolgen voor het straatbeeld. Voor de totale berekening wordt uitgegaan van een vermindering van 20% van de opbrengst. Een beperking van precario is dat een terras op een verhuurd stuk gemeentegrond moet worden gedoogd. Belastingheffing is in die gevallen niet mogelijk. Wat betreft precario is het aan te raden om deze te koppelen aan de horecastructuurvisie die in 2026 op de planning staat.

Geprognosticeerd totaal lasten en baten terrasbelasting 2027 Tabel berekening aanvullende inkomsten uit terrasbelasting Geprognosticeerde inkomsten

€ 93.500

Kosten BSR (eenmalig in 2027)

-€ 8.080

Kostenindicatie IJsselstein (eenmalig in 2027)

-€ 17.500

inschatting risico (20% verlies)

-€ 18.700

Totaal eenmalig in 2027

€ 49.220

Na 2027 jaarlijks geprognosticeerde baten € 53.675

Hoofdstuk 3: Forensenbelasting Heffingsgrondslag De forensenbelasting dient ertoe om mensen die relatief veel in een gemeente verblijven, maar geen ingezetene zijn van deze gemeente, mee te laten betalen aan voorzieningen in die gemeente. Het doel is niet om kosten voor deze voorzieningen één op één te verhalen, maar juist om een bijdrage te vragen aan het algemene voorzieningenniveau van de gemeente. De heffingsgrondslag voor de forensenbelasting is het beschikbaar houden voor zichzelf voor een periode van meer dan 90 dagen per jaar van een gemeubileerde woning en deze woning is niet het hoofdverblijf. Onder een 'gemeubileerde woning' vallen niet alleen (recreatie)woningen, maar ook bijvoorbeeld stacaravans en chalets. (voorbeeld gemeente Coevorden) De forensenbelasting komt niet in de plaats van de OZB. De forensenbelasting kan worden ingesteld omdat een niet-ingezetene niet meetelt in de berekening van de hoogte van het gemeentefonds. De gemeente derft inkomsten waar de forens wel kan profiteren van de gemeentelijke voorzieningen.

Prognose aanvullende inkomsten Binnen het belastinggebied van de BSR wordt forensenbelasting geheven door gemeente West Maas en Waal. Het tarief dat ze hanteren is €432,15. De belasting is gericht op de permanente bewoning van het vakantiepark in de gemeente, maar West Maas en Waal denkt erover na de heffing te discontinueren in verband met de kosten en het gebrek aan capaciteit van de handhaving. Voor de berekening van de inkomsten gaan we voor gemeente IJsselstein uit van een tarief van € 500 per woning per jaar. Op basis van een vergelijking van de BRP en het WOZ-beschikkingenbestand is een aantal van 540 regels in het WOZ-bestand vastgesteld waarbij geen match met een regel in de BRP kon worden gevonden. Nader onderzoek zal per regel in het bestand moeten uitwijzen of wordt voldaan de heffingsgrondslag. Voor de berekening wordt uitgegaan van een ‘voorzichtig’ aantal van 150 forensen. Dit is gebaseerd op de inschatting dat 75% van de vaste chalets en 15% van de vaste ligplaatsen in aanmerking komen voor deze belasting, aangevuld met enkele overige belastbare objecten.

Invoeringspad heffing •

• •

Er moet een verordening komen die op zijn vroegst vanaf 2027 de heffing en invordering mogelijk maakt. In de verordening moet de definitie van wat door de gemeente als een forens wordt beschouwd, worden vastgelegd. De definitie bepaalt uiteindelijk de reikwijdte van de belasting. De heffingsgrondslag wordt gebaseerd op een vergelijking tussen de BRP en het WOZbeschikkingenbestand. Beide bestanden moeten op peildatum actueel zijn. Zodra de gemeenteraad heeft besloten tot invoering wordt een offerte gevraagd aan BSR om tot implementatie over te gaan. Reeds bestaande data is onvoldoende om tot implementatie over te gaan. Er zullen extra kosten worden gemaakt om data te verzamelen. Verzameling van de data wordt door BSR uitbesteed aan een gespecialiseerd bureau. De kosten hiervoor worden onder kosten implementatie en invordering opgenomen.

Kosten implementatie en invordering Er wordt een onderscheid gemaakt tussen kosten die de BSR maakt en een raming van interne kosten gemeente IJsselstein.

Kosten BSR De forensenbelasting is evenals de reclamebelasting een belasting die per aanslag wordt geheven. Er hoeft geen aangifte te worden gedaan. Voor de berekening van de implementatie en invordering van de forensenbelasting gaan we uit van de offerte die de BSR heeft opgemaakt voor de reclamebelasting van gemeente Maasdriel. Deze offerte bestaat uit een eenmalige kostenpost voor implementatie en de jaarlijkse kosten. Hieronder is (een gedeelte van) de offerte opgenomen voor invoering van belasting bij gemeente Maasdriel. Citaat uit offerte BSR belasting gemeente: (…) De eenmalige kosten zijn de kosten die BSR maakt om deze belastingsoort voor gemeente te kunnen gaan heffen. Daaronder valt bijvoorbeeld de inrichting van het belastingsysteem en het aangifteportaal. Eenmalige kosten (vaste Vast of Aantal Tarief per dag Totaal prijs) nacalcu dagen latie Projectleiding Vast 8 € 1.250 € 10.000 implementatie Vast 10 € 720 € 7.200 Inrichting belastingsysteem Nacal€ 2.000 Opbouw basisbestand 2025 culatie (Legitiem) Totaal € 19.200 (…) BSR hanteert voor het verdelen van de kosten een minimum aantal van 500 regels en biljetten.

De jaarlijkse kosten voor het heffen en innen worden daarmee minimaal 500 x € 6,33 = € 3.165 Naast deze kosten voor heffen en invorderen door BSR wordt in opdracht van BSR door het bedrijf Legitiem jaarlijks een inventarisatie uitgevoerd naar openbare uitingen vanaf de openbare weg. De factuur voor deze inventarisatie wordt rechtstreeks doorbelast aan de gemeente. De kosten voor deze inventarisatie bedragen circa € 11 per object. Uitgaande van ruim 100 objecten (het eerste jaar) komt dit op circa € 1.400 De inschatting van de totale jaarlijkse kosten komt daarmee op € 4.565 (…) Samenvatting kostenindicatie Bedrag Eenmalige en jaarlijkse kosten belasting BSR Eenmalig € 19.200 Jaarlijks € 4.565

Interne kostenraming Naast de kosten die BSR de gemeente in rekening brengt, zijn er de kosten van de gemeentelijke organisatie die toe te rekenen zijn aan implementatie en uitvoering. De kosten voor handhaving zijn hoger omdat in het geval van bezwaar de gemeente moet kunnen aantonen dat er controles hebben plaatsgevonden. Deze bedragen zijn een indicatieve inschatting van de kosten. Samenvatting kostenindicatie Eenmalige en jaarlijkse kosten gemeente IJsselstein Eenmalige kosten: • Opstellen verordening • Communicatie en voorlichtingskosten • Overhead Totaal eenmalig Jaarlijkse kosten: • Actualiseren verordening • Handhaving 0,2 FTE • Kosten bezwaar en beroep Totaal jaarlijks

Bedrag

€ €

5.000 5.000 4.000

€

14.000

€

3.500 13.800 Offerte BSR

€

17.300

Eenmalige kosten: • Opstellen verordening. De jurist rekent vier uur voor het opstellen van een verordening. Bij het genoemde bedrag wordt verder het hele ambtelijk-bestuurlijke traject begrepen. • Communicatie- en voorlichtingskosten. De invoering van een nieuwe belasting moet gecommuniceerd en uitgelegd worden aan de belastingplichtigen. Hiervoor kan de gemeente verschillende communicatiekanalen inzetten. • Overhead. Dit bedrag is verder niet gespecificeerd. Te denken valt aan inzet van de administratie, de businesscontroller, beleidsmedewerkers. Jaarlijkse kosten: • Actualiseren verordening. Deze lasten zijn lager dan bij het opstellen, maar ook hier moet het bestuurlijk traject worden gevolgd. • Handhaving. De geprognosticeerde kosten voor handhaving bestaan uit controles of wordt voldaan aan de eisen voor heffing en invordering. Indien bezwaar wordt ingediend, moet de gemeente aantoonbaar kunnen maken dat handhaving van de heffing en invordering plaatsvindt. In het geval van deze belasting moet de gemeente aantoonbaar kunnen maken dat de belastingplichtige meer dan 90 dagen per jaar de beschikking heeft over de woning. Dat maakt de controle intensiever. De opgenomen bedragen zijn een inschatting. Omdat de handhaving niet te koppelen is met bestaande taken is de inzet relatief hoog. Hiermee is de kans groter dat het ten koste gaat van bestaand werk.

• Kosten voor bezwaar en beroep. De kosten voor bezwaren (niet zijnde OZB) worden mee gecalculeerd in de kosten voor het uitvoeren van de nieuwe heffingssoort. Die komen tot uiting in de factor waarmee het aantal aanslagregels (minimaal 500) wordt vermenigvuldigd. Bij forensenbelasting zal de factor hoger zijn dan 1 in verband met een verwacht hoger aantal bezwaren. Dit zal door BSR in de offerte worden opgenomen.

Risico en impact op prognose Invoering van deze belasting betekent dat rekening moet worden gehouden met risico dat forensen vertrekken uit IJsselstein. Het risico wordt laag ingeschat omdat de belasting relatief laag is en de doelgroep in de hogere inkomenscategorie valt. Dat een belastingplichtige voldoet aan de heffingsgrondslag is moeilijk aantoonbaar te maken. Om die reden wordt een voorbehoud doorberekend dat 10% van de geheven forensenbelasting (eventueel na bezwaar en beroep), ondanks grotere inzet handhaving, alsnog niet zal voldoen aan de heffingsgrondslag en afgeboekt moet worden. Daarnaast zijn de inkomsten een inschatting aan de hand van BRP en WOZ gegevens. Daardoor is het risico relatief groter dat de werkelijke inkomsten af zullen wijken van de prognose.

Geprognosticeerd totaal van lasten en baten forensenbelasting 2027 Tabel berekening aanvullende inkomsten uit forensenbelasting Geprognosticeerde inkomsten

€ 75.000

Kosten BSR (eenmalig in 2027)

-€ 19.200

Kostenindicatie IJsselstein (eenmalig in 2027)

-€ 14.000

Niet voldoen aan heffingsgrondslag (10% verlies)

-€ 15.000

Totaal eenmalig in 2027

€ 26.800

Na 2027 jaarlijks geprognosticeerde baten: € 38.135

Hoofdstuk 4: Toeristenbelasting Toeristenbelasting wordt geheven wanneer iemand verblijft in een gemeente waar hij of zij niet staat ingeschreven. Dit geldt voor overnachtingen in accommodaties zoals hotels, campings, pensions, caravans of bungalows. Ook dagverblijf op het water of op het grondgebied van een gemeente, zoals de Waddeneilanden, kan onder deze belasting vallen. Zakelijke verblijven in een andere gemeente vallen hier ook onder. De belastingaanslag wordt opgelegd aan de eigenaar van de accommodatie, zoals een hotel, camping of rederij. Deze eigenaar mag de kosten doorberekenen aan de gasten. De hoogte van de toeristenbelasting verschilt per gemeente. Gemeenten bepalen zelf of zij deze belasting heffen en hoe het tarief wordt berekend. Dit kan een vast bedrag per verblijf zijn of een percentage van de overnachtingsprijs. De regels hiervoor staan in een gemeentelijke verordening, die op te vragen is bij de betreffende gemeente. Gemeenten kunnen de inkomsten uit toeristenbelasting gebruiken om extra kosten te dekken die voortvloeien uit toerisme, zoals het onderhoud van straten, stranden en infrastructuur. Deze belasting helpt om de kwaliteit van de voorzieningen op peil te houden ondanks de verhoogde druk door toeristen.

Heffingsgrondslag Voor dit advies gaan we op de eerste plaats uit van de 'gewone' toeristenbelasting, zoals de VNG deze omschrijft. Deze wordt geheven zodra niet-ingezetenen verblijf houden in de gemeente. Het begrip 'verblijf' is veelomvattend. Naast overnachtingen in hotels of op campings, kan ook worden gedacht aan het verblijf op het strand of het rondvaren op gemeentewateren. Gemeenten mogen zelf bepalen of zij toeristenbelasting heffen en hoe zij het tarief berekenen. Bijvoorbeeld een vast bedrag per verblijf of een percentage per overnachtingprijs. Elke gemeente kan de hoogte regelen in een eigen verordening. We hanteren in deze verkenning het principe dat er per persoon per overnachting een bepaald bedrag dient te worden betaald. Daarnaast bestaat er ook nog watertoeristenbelasting. Dat is een vorm van toeristenbelasting die vooral in waterrijke gemeenten worden geheven. Het belastbaar feit is het verblijf op vaartuigen in het gemeentelijk belastinggebied. In de praktijk is de heffing van deze vorm van toeristenbelasting gekoppeld aan het innemen van een ligplaats. Ook deze belasting geldt alleen voor niet-ingezetenen.

Prognose aanvullende inkomsten Om te kunnen beoordelen wat de opbrengst van toeristenbelasting is, moeten we inzicht krijgen in het aantal accommodaties binnen de gemeentegrenzen. Het innen van toeristenbelasting kan alleen bij legale en niet bij gedoogde accommodaties. Dat overzicht ontbreekt op dit moment. In iets meer dan de helft van de gemeenten ligt het tarief van toeristenbelasting tussen de € 1 en € 2 per nacht. Vandaar dat wij uitgaan van een rekentarief van € 1,50 per nacht. Voor de watertoeristenbelasting gaan we uit van een vast bedrag per ligplaats per jaar (omdat er in de jachthaven voornamelijk vaste ligplekken zijn). Voor een gemeente als De Ronde Venen is dat gemiddeld genomen zo’n € 120 per boot en dat nemen wij ook als uitgangspunt. De gemeente kent naast de verblijfsaccommodaties op de camping en de jachthaven een aantal B&B’s en AirBNB’s. Er is op dit moment nog geen beleid. Deze is er eerst nodig om ze te kunnen belasten. Bij de verkenning is het belangrijk om te vermelden dat er rekening mee gehouden moet worden met de bezettingspercentages. Ook dient rekening gehouden te worden met een eventuele winterseizoensluiting en het feit dat ingezetenen geen toeristenbelasting hoeven te betalen.

Op basis van het aantal verblijfsaccommodaties dat bekend is bij de gemeente (en de hierboven gestelde randvoorwaarden), ziet de geschatte opbrengst van de toeristenbelasting er als volgt uit:

Opbrengst klein catergorie Accommodaties/overnachtingsplekken Tarief

€

11 1,50

Totaal

€

6.022,50

Accommodaties/overnachtingsplekken Tarief

€

104 1,50

Totaal

€

20.030,40

Opbrengst midden catergorie

Opbrengst groot catergorie Accommodatiesovernachtingsplekken Tarief

€ €

Totaal

€

Bij de jachthaven zou watertoeristenbelasting geheven kunnen worden. De jachthaven beschikt over ongeveer 220 vaste ligplaatsen. De te verwachten opbrengst is zo’n € 26.000, als er vanuit wordt gegaan van € 120 per ligplaats per jaar. Maar het is onduidelijk hoeveel boten van niet-ingezetenen zijn, dus dat is een grote onzekerheid bij de opbrengst.

Opbrengst waterverblijf Vaste ligplaatsen Tarief

€

220 120,00

Totaal

€

26.400,00

In IJsselstein is geen grootschalige huisvestigingslocatie voor arbeidsmigranten. Voor deze huisvesting mag ook toeristenbelasting geheven worden. Maar voor IJsselstein zal dat dus geen inkomsten genereren. Al met al zijn de baten zo’n € 52.500. Met de kanttekening dat het lastig is om een goede inschatting te geven van de opbrengsten van de eventuele invoering van toeristenbelasting, omdat we zoals eerder al beschreven het aantal accommodaties niet goed in beeld hebben en dus niet precies weten waar we wel en geen belasting kunnen heffen. Bovendien hebben we bij de berekening van de watertoeristenbelasting het aantal niet-ingezeten niet kunnen meenemen. Daarom is het advies ook om, in het geval de gemeente toeristenbelasting wil gaan invoeren, sowieso een nauwkeurige verkenning uit te laten voeren door een specialistisch bureau. Dat kost eenmalig zo’n € 5.000, leert navraag in De Ronde Venen. Op dit moment is er geen sprake van grootschalige accommodaties. Mochten de plannen voor een hotel in de Noordwesthoek concreter worden, dan zal dat beeld m.b.t de inkomsten er waarschijnlijk gunstiger uit gaan zien. Dit was ook te zien in bijvoorbeeld Midden-Delftland, waar de komst van een Van der Valkhotel van 140 kamers tussen de € 100.000 en € 125.000 per jaar zou op gaan brengen.

Invoeringspad heffing •

•

Er moet een verordening komen die op zijn vroegst vanaf 2027 de heffing en invordering mogelijk maakt. Eerder is niet uitvoerbaar, omdat eerst de Visie Recreatie en Toerisme afgewacht moet worden. Die biedt kaders en richting voor de ontwikkeling van bijvoorbeeld meer verblijfsaccommodaties. Die zijn noodzakelijk voor een substantiële opbrengst. De reeds bestaande data is onvoldoende om tot implementatie over te gaan. Er moeten extra kosten worden gemaakt om de juiste data te verzamelen. De huidige data zijn slechts een ruwe schatting. Dus zodra de gemeenteraad heeft besloten tot invoering in te gaan, zou dat onderzoek in werking moeten worden gezet. Bij ondernemers leeft altijd een gevoeligheid met betrekking tot toeristenbelasting. Een goede communicatie in het proces is daarom belangrijk.

Kosten implementatie en invordering Er wordt een onderscheid gemaakt tussen kosten die de BSR maakt en een raming van interne kosten gemeente IJsselstein.

Kosten BSR Voor het innen van toeristenbelasting zouden we, net zoals bij het innen van andere belastingen, gebruik kunnen maken van Belasting Samenwerking Rivierenland (BSR). Voor de implementatie van de belasting bedragen de kosten eenmalig € 8.080. Verder bedragen de jaarlijkse kosten minimaal € 10.725 (BSR hanteert voor het verdelen van de kosten een minimum aantal van 500 regels en biljetten). BSR is daarbij verantwoordelijk voor de uitnodiging tot aangifte, de aanslagoplegging, de bezwaarafhandeling en de invordering. De gemeente is verantwoordelijk voor het bestandsbeheer, eventuele controles en eventueel onderzoek naar bezwaarafhandeling. De inschatting is dat dergelijke werkzaamheden, exclusief de eventuele controles (die ook door een derde partij uitgevoerd zouden kunnen worden) ook daarnaast nog enige inzet van de gemeente vraagt. Dat komt voor de gemeente neer op zo'n € 6.000 op jaarbasis (dus exclusief de controle/handhaving). Toeristenbelasting en watertoeristenbelasting worden door BSR als dezelfde belastingsoort gezien. Hiervoor hoeft dus niet extra voor worden betaald. Voor respectievelijk toeristenbelasting en watertoeristenbelasting dienen er aparte verordeningen opgesteld te worden. Te weten een Verordening verblijfsbelasting en Verordening watertoeristenbelasting. Dat maakt de te verwachten kosten op minimaal zo’n € 16.725 per jaar, na het invoeringsjaar.

In dat jaar komen de kosten uit op zeker € 24.805. Als we willen dat BSR de inning van de verblijfsbelasting voor een komend jaar voor ons regelt, dan moet de dienst dat voor 1 juli weten. De kosten zijn hierbij gebaseerd op de geldende tarieven van 2024. De verwachting is dat deze tarieven ieder jaar hoger kunnen worden.

Interne kostenraming We zouden er ook voor kunnen kiezen om de gehele inning intern te regelen. In Woerden gebeurt dat ook. In Woerden is de ambtenaar zo’n 70 uur per jaar kwijt aan de inning van deze belasting. In IJsselstein hebben we geen ambtenaren in huis die belasting innen. Deze uren zouden we in moeten kopen. Dat kost de gemeente per jaar. Het uitgangspunt voor IJsselstein zal zijn dat de personele inzet circa € 28.000 euro zal bedragen wanneer er iemand voor aangenomen moet worden. Indien de taken bij een functie belegd kan worden die reeds in dienst is dan zal dat aanzienlijk schelen in de overhead kosten. Woerden wil de belasting digitaal gaan innen, maar de verwachting is dat dit alleen voor grootschalige verblijfsaccommodaties gaat werken. Er wordt daarbij de speciale tool Visitor Data gebruikt, dat het aantal overnachtingen registreert. Ook steden als Utrecht en Den Haag werken met dit systeem. Het bouwen van dit systeem kost eenmalig zo’n € 9.000. Daarna kosten de modules in gebruik en beheer een paar duizend euro per jaar. Voor de registratie van de overnachtingen via AirBNB moet de huisvestingsverordening nog wel worden aangepast. Woerden zegt geen compleet beeld te hebben van het aantal adressen. Dat hebben wij ook niet; daarmee moeten we ook in deze verkenning altijd rekening houden met een foutmarge qua kosten en baten.

Als wij starten met de toeristenbelasting, dan moeten we eerst eenmalig inrichten. Het vraagt om een invorderingsambtenaar en een heffingsambtenaar. Eenmalige kosten: • Opstellen verordening. De jurist rekent vier uur voor het opstellen van een verordening. Bij het genoemde bedrag wordt verder het hele ambtelijk-bestuurlijke traject begrepen. • Communicatie- en voorlichtingskosten. De invoering van een nieuwe belasting moet gecommuniceerd en uitgelegd worden aan de belastingplichtigen. Hiervoor kan de gemeente verschillende communicatiekanalen inzetten. • Overhead. Dit bedrag is verder niet gespecificeerd. Te denken valt aan inzet van de administratie, de businesscontroller, beleidsmedewerkers. Jaarlijkse kosten: • Actualiseren verordening. Deze lasten zijn lager dan bij het opstellen, maar ook hier moet het bestuurlijk traject worden gevolgd. • Handhaving. De kosten voor handhaving zijn niet meegenomen. • Kosten voor bezwaar en beroep. De kosten voor bezwaren (niet zijnde OZB) zijn niet mee gecalculeerd in de kosten voor het uitvoeren van de nieuwe heffingssoort. • De kosten voor de ondernemer zijn niet meegenomen omdat deze dit niet de interne kosten van de gemeente zijn.

Risico en impact op prognose Duidelijk na deze eerste verkenning in het meest positieve scenario (extern) de kosten jaarlijks zeker € 16.725 zullen zijn, als we via BSR gaan innen. De implementatiekosten het eerste jaar bedragen nog zo’n € 13.000 extra (€ 8.080 bij BSR en € 5.000 bij het adviesbureau). Met een verwachte jaarlijkse opbrengst van circa € 52.500 wordt het jaarlijks (na het aanloopjaar) verwachte resultaat circa € 35.775 positief. Belangrijk daarbij is om mee te nemen dat de opbrengst naar verwachting nog lager uit kan vallen, omdat we geen goed beeld hebben van het aantal verblijfsaccommodaties waar we kunnen innen. Bovendien hebben we bij de jachthaven bij deze berekening nu geen zicht op het aantal ingezeten met een ligplaats, bij wie we dus geen belasting mogen heffen. Het is belangrijk dat de gemeente een visie Recreatie en Toerisme ontwikkelt. Dat schept de juiste kaders die noodzakelijk zijn om belasting te kunnen invoeren en de juiste kaders voor een uitvoeringsplan om de opbrengsten van deze belasting substantieel te vergroten en effectief te kunnen inzetten (eventueel als doelbelasting). Een belangrijk kader is bijvoorbeeld het in beeld hebben/brengen van het aantal verblijfsaccommodaties. Kortom als we aan de juiste knoppen draaien, kan de opbrengst verhoogd worden.

Zo kunnen de baten omhoog gaan, door bijvoorbeeld realisatie van meer verblijfaccommodaties. Door de komst van een hotel in de Noordwesthoek zou de opbrengst substantieel hoger worden. Het is daarom zinvol om de goede kaders voor het invoeren van toeristenbelasting al op orde te hebben, voordat het hotel ook echt gerealiseerd gaat worden.

Geprognosticeerd totaal lasten en baten toeristenbelasting 2027 Vergelijking intern en extern

Geprognosticeerde opbrengst (intern) Opbrengst klein catergorie Opbrengst midden catergorie Opbrengst waterverblijf Opbrengst groot catergorie

€ € € €

6.022,50 20.030,40 26.400,00 -

Lasten jaarlijks Lasten eenmalig

€ €

-28.000,00 -5.000,00

Totaal

€

19.452,90

Opbrengst klein catergorie Opbrengst midden catergorie Opbrengst waterverblijf Opbrengst groot catergorie

€ € € €

6.022,50 20.030,40 26.400,00 -

Lasten jaarlijks Lasten eenmalig

€ €

-16.725,00 -13.080,00

Totaal

€

22.647,90

Geprognosticeerde opbrengst (extern)

Bijlagen 1. Gezond en Actief Leven Akkoord 2. Treasury 3. Bedrijvenparkmanagement 4. a Actief grondbeleid b Instrumenten grondbeleid 5. Aanknopingspunten niet verder onderzocht 6. Verkenning grote gemeenten

Bijlage 1. Gezond en Actief Leven Akkoord Gemeente IJsselstein haalt in 2024 ruim € 500.000 op ten behoeve van het Gezond en Actief Leven akkoord. Geld wordt namens gemeente IJsselstein besteed door welzijnsorganisatie Pulse onder andere aan sportopbouwwerk en programma’s om obesitas onder kinderen en valpreventie onder ouderen te voorkomen. In een gedegen proces voorafgaand aan de aanvraag is door de gemeente ook de sport- en cultuurverenigingen, professionele hulpverleners als fysiotherapeuten en de GGD betrokken. Voor 2024 heeft de gemeente op alle onderdelen waarvoor een plan van aanpak werd geschreven het optimale resultaat en de maximale ontvangst kunnen boeken. Dit bedrag kan met toekomstige plannen van aanpak wellicht worden vermeerderd, maar de extra baten wegen niet tegen de verkrijgingskosten en de risico’s op. Voor de brede Spuk geldt namelijk dat geld dat niet is besteed moet worden terugbetaald.

Bijlage 2. Treasury Treasury is het geheel aan taken ter verkrijging, sturing en beheersing van, het verantwoording afleggen over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Vanuit de treasury zijn er in ieder geval drie knoppen om aan te draaien om aanvullende inkomsten te genereren: 1. Gemeente IJsselstein betaalt zijn facturen op tijd en in veel gevallen reeds binnen 7 tot 14 dagen na factuurdatum. Als de gemeente de zelf opgelegde betaaltermijn crediteuren van 30 dagen handhaaft levert dit rentevoordelen op. Immers: het geld wordt langer bewaard. We zijn bezig dit te kwantificeren en te onderzoeken hoe dit praktisch uitvoerbaar is. 2. Liquiditeitsplanning:. Het plannen van investeringen en budgetoverschrijdingen is moeilijk. Het heeft een beperkte consequentie voor treasury zolang er geld op de schatkist staat, maar het draagt er wel toe bij dat een liquiditeitsplanning moeilijker is te maken. Door middel van een goede liquiditeitsplanning kun je geen geld verdienen, maar je kunt daarmee wel voorkomen dat je kort geld leningen moet aantrekken tegen een hoger rentepercentage. 3. Schatkistbankieren: De rente die de schatkist betaalt ligt gemiddeld minimaal 0,3 % hoger dan de marktrente van een lange-termijn lineaire lening met een looptijd van 10 jaar.

Mits de gemeente de eigen uitgaven en inkomsten goed in beeld heeft kan de treasurer een ideaalcomplex creëren om: • Schommelingen in de rente te kunnen spreiden • Te kunnen profiteren van tijdelijke rentedalingen Hierbij moet echter op marktontwikkelingen ingesprongen worden met alle risico’s van dien. Ook is dit niet gelijk inzetbaar en schuurt het al snel met de geldende wetgeving. Inmiddels is bekend geworden dat het rijk het schatkistbankieren voor decentrale overheden minder gunstig maken door de rente met 0,2% te verlagen. Het ziet er daarmee naar uit dat de eventuele mogelijkheid voor aanvullende rente-inkomsten binnenkort vervallen. Berekening Een actieve rentepolitiek kan op jaarbasis 0,3%- 0,4% voordelige rente boven de marktrente realiseren. Op een leningportefeuille van ongeveer € 25 mln. is dat ongeveer € 70.000 - € 100.000.

Tabel berekening aanvullende inkomsten door middel van treasuryinstrumentarium 2024

2025

2026

Betaaltermijn crediteuren

Niet kwantificeren

liquiditeitsplanning

Niet kwantificeren

schatkistbankieren

€70.000-€100.000

Bijlage 3. Bedrijvenparkmanagement Een aantrekkelijk bedrijvenpark op een strategische locatie biedt meerwaarde aan een gemeente en aan bedrijven als vestigingslocatie. Gemeenten sluiten een privaatrechtelijke overeenkomst met de bedrijfsvereniging waarin ze afspraken maken over, onder andere; onderhoud groen, bewaking, afvalinzameling heelheid, veiligheid en netheid. In principe worden de middelen die met de overeenkomst worden gegenereerd aangewend om de afspraken uit de overeenkomst uit te kunnen voeren. In hoeverre bedrijvenparkmanagement als verdienmodel voor een gemeente kan worden ingezet is afhankelijk van een groot aantal variabelen, maar het begint met een inventarisatie van de staat van het bedrijvenpark, de mate waarin aanvullende taken binnen de eigen organisatie kunnen worden opgevangen en het gesprek dat op gang moet worden gebracht met de bedrijven die op het park resideren; de zogeheten draagvlakmeting. Het is hoe dan ook een intensief voortraject. Er is geen berekening gemaakt om de aanvullende inkomsten te kunnen prognosticeren omdat het aantal variabelen te groot is om een goede inschatting te kunnen maken. Ervaringen uit andere gemeenten tonen echter aan dat voor zowel de gemeente als voor bedrijven bedrijvenparkmanagement voordelen heeft.

Bijlage 4. a Actief Grondbeleid Het grondbeleid kent geen structurele aanvullende inkomsten zoals bedoeld in de scope van het onderzoek. Het doel van het opnemen van deze bijlage is om een signaal af te geven dat met een actief grondbeleid winst behaald kan worden in gebiedsontwikkeling. Deze positieve resultaten kunnen via de reserve grondbedrijf terugvloeien naar de algemene reserve en daarmee ingezet worden voor investeringen van algemeen nut. Met andere woorden: als overheid proberen we maatschappelijke waarde te creëren en dit is een voorbeeld van hoe, door middel van een andere beleidsaanpak op een specifiek beleidsterrein, meer maatschappelijke waarde kan worden gecreëerd. De verhoging van maatschappelijke waarde leidt tot een waarde groei van het vastgoed en dus aanwas van de WOZ -inkomsten. Bedrijventerreinen Een voordeel van actief grondbeleid is dat als de grond in eigendom is dat je meer kan sturen middels een uitgifteprotocol. Hiermee kan je als gemeente bijvoorbeeld voorkeur geven aan bedrijfsverhuizingen binnen de gemeente. Zoals: 1. De gemeente moet duidelijke regels opstellen voor de toewijzing van grond, waardoor transparantie en eerlijke kansen ontstaan. Door gronden doelgericht uit te geven, kunnen lokale bedrijven ondersteund worden om te blijven groeien binnen de regio. Dit bevordert werkgelegenheid en economische stabiliteit. 2.

Met een actief grondbeleid bepaalt de gemeente middels het grondbeleid de grondprijzen en uitgiftevoorwaarden. Hierdoor kunnen stimulerende voorwaarden worden gecreëerd voor lokale bedrijven, zoals betaalbare erfpacht of aankoopopties, waardoor deze bedrijven zich niet genoodzaakt voelen om te verhuizen. 3. De gemeente kan prioriteit geven aan lokale bedrijven bij de toewijzing van grond. 4. Een goed gestructureerd uitgifteprotocol geeft ondernemers zekerheid over procedures en criteria voor gronduitgifte. 5. De gemeente kan sturen op duurzame inrichting van bedrijventerreinen en het clusteren van bedrijven uit specifieke sectoren. Woningbouw Paardenveld-Noord is een wijk die op de planning staat om te worden ontwikkeld tot een hoogwaardige woonwijk. Er worden 120 sociale huurwoningen gebouwd en 280 woningen voor de verkoop. Er is een voorstel in de maak om de ontwikkeling door middel van actief grondbeleid mogelijk te maken. De prognose is dat bij actief grondbeleid dit voor deze wijk een ca. 30% hogere grondopbrengst op zal leveren ten opzichte van passief grondbeleid. Dit wordt mogelijk gemaakt door een projectontwikkelaar bouwrijpe grond en een kant en klaar omgevingsplan aan te bieden. Het ontwikkelrisico wordt voor de projectontwikkelaar verlaagd ten opzichte, wanneer de ontwikkelaar verantwoordelijk is voor het verkrijgen van een bouwtitel.

Het risico ligt in de voorbereiding bij de gemeente hetgeen wel invloed heeft op het weerstandsvermogen, Om een actief grondbeleid mogelijk te maken is voldoende interne capaciteit een belangrijke randvoorwaarde. Dit personeel staat structureel op de begroting ook als er geen inkomsten uit een GREX zijn. Dit zal zeker in de startfase van dit beleid een nadelig effect hebben. De kosten van actief grondbeleid lopen vaak jaren op alvorens men er de positieve resultaten van heeft. Een lange termijn afweging is daarom ook noodzakelijk bij het instellen van actief grondbeleid. Bij de afweging voor actief grondbeleid is een zorgvuldige afweging nodig tussen risico’s, beschikbare ontwikkelkansen, aanwezigheid capaciteit en de bestuurlijke wensen voor groei of ontwikkeling van de stad.

Grondverwervingsrisico: Gronden verwerven ten behoeve van ontwikkeling is een strategisch vak wat gepaard gaat met voorinvesteringen. Om een actief grondbeleid mogelijk te maken is er behoefte aan strategisch bezit, deze markt kent grote concurrentie vanuit projectontwikkelaars. De gemeente heeft echter ook instrumenten om dit naar zich toe te trekken zoals bijvoorbeeld de Wet Voorkeursrecht Gemeente (Wvg) en onteigeningsmogelijkheden. Bij voorkeur gaat dit proces echter altijd minnelijk. . Voor Paardenveld-Noord geldt echter dat de gronden grotendeels al in eigendom van de gemeente is. Dit risico wordt niet verder besproken. Tijdrisico: De kosten gaan voor de baten uit. Prijsstijgingen in bouwkosten kunnen wellicht niet volledig worden afgewenteld op de koper. Het kan voordelig uitvallen; zo is in 2023 de verkoopwaarde van woningen met ca. 10% gestegen tegen 2,5 a 3 % van de bouwkosten stijging, maar het kan ook zomaar andersom zijn. Tijdens de bankencrisis van 2008 daalden de waarde van woningen harder dan de kosten waardoor veel gemeenten problemen kregen met de grondexploitaties. Dit is het kantelpunt geworden waarop veel gemeenten faciliterend grondbeleid zijn gaan normaliseren. Planschaderisico (Nadeelcompensatie) : Bouwplannen kunnen gevolgen hebben voor de waarde van bestaand vastgoedin de omgeving.

Planschaderisico heet sinde de invoering van de Omgevingswet Nadeelcompensatie, dit behelst de “schade” die volgt op claims van huiseigenaren. Doordat de juridische afwikkeling zich kan uitstrekken over meerdere jaren speelt hier zijdelings ook vaak het tijdrisico. Het is aan de eiser om te bewijzen dat er sprake is van een verminderde waarde, met functies als wonen zijn deze effecten vaak beperkt, in het geval van bedrijfsmatige ontwikkelingen is hier een groter risico op. Bodemsaneringsrisico: Schadelijke stoffen die zich in de bodem bevinden (bijvoorbeeld als daar een fabriek heeft gestaan) kunnen een serieuze kostenpost voor ieder plan zijn, waarvan de omvang niet altijd duidelijk is. Om die reden wordt in aanloop naar planrealisatie altijd uitvoerig onderzoek gedaan om deze risico’s te beperken. POK (Plan Ontwikkelings Kosten): De doorlooptijd van omgevingsplannen kan, met name door juridische procedures, vertraagd worden met als gevolg dat het tijdrisico optreedt, hetgeen meer tijdsinzet van de gemeentelijk organisatie vraagt. Door het ontwikkelen van betere participatiemodellen is het streven dat gerechtelijke procedures afnemen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15067790/1