Bijlage 5 Gebiedspaspoort Cluster 4 Utrecht Zuid-Zuidwest interactief
Tekst van het document
Gebiedspaspoort
4. UTRECHT ZUID-ZUIDWEST Toekomstvisie 2040 Recreatieschap Stichtse Groenlanden en (aanliggend) Staatsbosbeheer
Gebiedspaspoort
ept c n o C UTRECHT ZUID-ZUIDWEST CLUSTER 4
DIT DOCUMENT IS INTERACTIEF
Doel Het gebiedspaspoort beschrijft het cluster omgeving Utrecht Zuid-Zuidwest met daarin de deelgebieden IJsselbos, Nedereindse park, IJsselsteinse bos en recreatiegebied Noordwest Lopikerwaard. Het doel van het gebiedspaspoort is het inzichtelijk maken van de kenmerken, functies, kansen en knelpunten, eigendom en beheer voor de deelgebieden. Dit wordt gedaan aan de hand van een ruimtelijke analyse, Cluster 4 - Utrecht Zuid-Zuidwest
recreatieve analyse en een financiële analyse. Het gebiedspaspoort dient als opstap voor de Toekomstvisie 2040 van Stichtse Groenlanden en Staatsbosbeheer.
Inhoudsopgave 1. Ruimtelijke analyse 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6
Ontstaansgeschiedenis van het gebied Structuurdragers Ruimtelijke samenhang Planologische kaders en ontwikkelingen Klimaat Kansen en knelpunten
2. Recreatieve analyse 2.1 2.2 2.3 2.4
Huidig gebruik Doelgroepen Impact van trends en ontwikkelingen Kansen en knelpunten
3. Eigendom en beheer 3.1 3.2 3.3
Beheerverantwoordelijkheden van recreatieve voorzieningen Financiële analyse Kansen en knelpunten
4. Richtinggevende uitspraken Bronnen Bijlage
1. Ruimtelijke analyse Ligging Het cluster Utrecht Zuid-Zuidwest is gelegen aan de zuidwestzijde van de stad Utrecht. Aan de oostzijde wordt het begrensd door de A2 en aan de noordzijde door de A12. Dit gebied in de oksel van de snelwegen is ook wel bekend als polder Rijnenburg, waar toekomstige woningbouw
noord westhoek Hollandsche IJssel
gepland staat. Aan de zuidzijde wordt het cluster omrand
di jk
Hollandsche IJssel.
el ss
Nieuwegein. Een belangrijke watergang in het gebied is de
IJ
door IJsselstein en aan de oostzijde (achter de snelweg) door
no or d IJ el ss di
IJsselsteinse bos noord
jk zu id
Hollandsche IJssel uiterwaarden
IJsselsteinse bos zuid
Nedereindse plas
IJsselbos
IJsseloevers
Hollandsche IJssel nabij Marnemoende (Groen Groeit Mee, 2022)
4
1.1 Ontstaansgeschiedenis van het gebied tot 1000 | Oude rivierlopen en stroomruggen
1600 - 1900 | boezems en eendenkooien
Het landschap van dit cluster maakt onderdeel uit van de
Het lage en natte karakter van de voormalige komgronden
Lopikerwaard, een gebied dat wordt gekenmerkt door de
werd versterkt door de grootschalige ontginningen. Dit
vele stroomstelsels van oude rivieren. Zo’n zesduizend
zorgde voor verdere bodemdaling en wateroverlast.
jaar geleden liep er een hoofdstroom van de Rijn, het
Rond de 16e eeuw werden er dan ook steeds meer
zogeheten Benschoopse stroomstelsel. De vestingsteden
boezems aangelegd om water tijdelijk op te slaan, om dit
IJsselstein en Oudegein liggen op oude stroomruggen
vervolgens in fasen op de river te lozen. De Benschopper
van dit stelsel. In de eeuwen daarna vormde zich de
Molenvliet is een van deze boezems. Het voornaamste
Hollandsche IJssel met typerende blokverkavelingen
grondgebruik in het ontginningslandschap was veeteelt,
nabij de bebouwing.
hennepteelt en een veelheid aan eendenkooien (eind 18e eeuw telde de lopikerward zo’n 50 eendenkooien).
1000 - 1600 | Grote ontginningen en lintdorpen Na de bedijking van de Lek (11e eeuw) werd er
1900 - 2000 | Nieuwe lijnen in het landschap
gestart met systematische ontginningen. De gegraven
In de loop van de tijd vond er verdichting plaats van
Benschopsche Wetering vormde de ongtinningsbasis
de boerderijlinten. Een zeer grote verandering in het
en centrale afwatering van de Hollandsche IJssel. In
voorheen agrarisch gedomineerde landschap is de
de 12e eeuw werd ook de Hollandsche IJssel bedijkt
enorme verstedelijking van IJsselstein. Deze kern groeide
waarmee het een nieuwe ontginningsas vormde.
zo goed als vast aan Nieuwegein. Met de aanleg van de A2
Langs de verschillende ontginningsassen ontstonden
en A12 werden er bovendien twee dominerende lijnen aan
boerderijlinten met kerken en kastelen. Benschop vormde
het landschap toegevoegd. De Nedereindse plas verwijst
een van de belangrijkste linten. Langs de Hollandsche
naar de zandwinning voor deze ontwikkelingen.
Ijssel ontstonden twee historische (kasteel)steden,
6
IJsselstein en Montfoort.
1815 - De Hollandsche IJssel met historische kasteelstad IJsselstein op de stroomrug en ontginningen in de lage komgronden.
1900 - Een landschap met vele boezem(kades), veeteelt en eendenkooien
Gezicht over de Hollandsche IJssel te IJsselstein, met rechts de huizen langs de Panoven (Het Utrechts Archief, 1900)
1975 - de ontginningslinten verdichten, IJsselstein Groeit en er wordt gestart met de aanleg van de A2 en A12
2000 - IJsselstein en Nieuwegein zijn enorm verstedelijkt en aan elkaar gegroeid
1.2 Structuurdragers De belangrijkste ruimtelijke structuurdragers en identiteitsdragers van het gebied zijn de lange lijnen van de Hollandsche IJssel en de historische, kleinschalige veenontginningslinten. Naast dat deze linten richting geven in het landschap vormen ze een belangrijke verbinding tussen de stad (IJsselstein) en het buitengebied.
De Hollandsche Ijssel met haar stroomrug als belangrijke structuurdrager
De lange ontginningslinten en de Hollandsche IJssel vormen belangrijke lijnvormige structuurdragers van het gebied (gemeente IJsselstein ism KuiperCompagnons, 2021)
8
Het weidse veentontginningslandschap met haar lange lijnen en sloten vormt een kenmerkende structuurdrager
1.3 Ruimtelijke samenhang Cluster Utrecht Zuid-Zuidwest is gevormd door de Hollandsce IJssel meander met haar relatief smalle, zandige oeverwallen. Het gebied heeft een half-open karakter met kleinschalige blokverkaveling. De hoger gelegen oeverwal vormde de basis voor ontginning, hier ontstonden karakteristieke ontginningslinten. De stroomrug wordt opgevolgd door de lager gelegen komgronden en veenontginningen met een bodem van klei en veen. Het veenontginningslandschap wordt gekenmerkt door haar openheid en weidse vergezichten. De veelheid aan sloten laat het natte karakter van het gebied goed zien. Het gebied vormt een belangrijke schakel tussen de stadsrand Nieuwegein/IJsselstein en het buitengebied.
Ruimtelijke analyse
10
IJsselsteinse bos | divers bos met open plekken, geïsoleerde ligging
IJsselsteinse bos | het westelijk deel is een jong bos met strakke zichtlijnen (DE fabriek Utrecht)
Nedereindse plas | waterrijk karakter en weidse vergezichten richting de open polder
Recreatiegebied noordwest Lopikerwaard | momenteel wordt het gebied gekarakteriseerd door open weiland
1.4 Planologische kaders en ontwikkelingen - natuur en water Huidig ruimtelijk beleid
Ruimtelijke ontwikkelingen
Het landschap rond het cluster Utrecht Zuid-Zuidwest
Onderstaand overzicht geeft op een globale wijze inzicht in
kent verschillende beschermingscategorieën voor natuur,
de belangrijkste ruimtelijke ontwikkelingen in het gebied
en waterkwaliteit. Onderstaande kaarten geeft op een
en de wijze waarop deze een raakvlak kunnen hebben
beknopte wijze weer waar deze waarden te vinden zijn
met de doorontwikkeling van de (recreatie) gebieden in dit
en hoe deze mogelijk van toepassing kunnen zijn op de
cluster. Voor verdere informatie zie ook de bronnenlijst in
(recreatie)gebieden in de omgeving.
de bijlage.
Slechts een klein gedeelte van het gebied valt onder de
Vanuit de gemeente IJsselstein wordt er ingezet op
zonering Natuurnetwerk Nederland. Dit focust zich op
het versterken van de bestaande natuurwaarden
het gebied rond de Hollandsche IJssel aan de noordzijde
en het ontwikkelen van een robuuste groen-blauwe
van het cluster. Het IJsselbos valt in haar geheel
verbinding tussen het landbouwgebied, de Hollandsche
onder NNN. Het resterende buitengebied heeft een
IJssel en de Kromme IJssel (gemeente IJsselstein en
primair agrarische functie en wordt als zeer waardevol
KuiperCompagnons, 2021).
voedselproductiegebied gemarkeerd. Een groot deel van het cluster valt bovendien onder de zonering kwetsbare strategische grondwatervoorraden (zodat er in de toekomst voldoende mogelijkheden zijn voor de winning van grondwater voor de drinkwatervoorziening) en het gebied in en rondom het IJsselbos kent zelfs een grondwater beschermingszone (bij ontwikkelingen op en in de bodem moet altijd rekening gehouden worden met het drinkwaterbelang).
NNN Planologische natuurkaders (Provincie Utrecht, 2024)
UNESCO - Stelling van Amsterdam Planologische waterkaders (Provincie Utrecht, 2024)
De gemeente IJsselstein zet met haar omgevingsvisie in op het verbeteren van bestaande natuur en het ontwikkelen van een groenblauwe verbinding langs de Hollandsche IJssel richting het landbouwgebied en de Kromme Ijssel (gemeente IJsselstein ism KuiperCompagnons, 2021)
14
Planologische kaders en ontwikkelingen - IJsselbos Het IJsselbos valt onder het Kromme IJsselgebied. In het gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied
In de omgevingsvisie van Nieuwegein worden uitdagingen
(vastgesteld door gemeente IJsselstein) worden een
en ambities geschetst voor de gemeente. Vooral de
aantal landschappelijke kwaliteiten en ruimtelijke opgaven
westelijke rand is hierin relevant voor cluster 4. Vanuit
geschetst die kunnen bijdragen aan het versterken van het
deze visie worden drie hoofdopgaven genoemd:
gebied. Op het gebied van landschap, natuur en recreatie
duurzaamheid, veiligheid en gezondheid. Deze opgaven
worden er de volgende kansen gezien:
krijgen ruimtelijk vorm in vier speerpunten:
•
verbindt stad en land en ontwikkel een fijnmazig
•
Verbonden met de stad, verbonden met elkaar
recreatief netwerk
•
Fijne en groene stad met een levendig centrum
verbindt de natuurnetwerk tussen Nieuwegein,
•
Een toekomstbestendige stad voor jong en oud
IJsselstein en het rivierenlandschap van de IJssel en
•
Een bedrijvige stad in een sterke regio
de Lek
(gemeente Nieuwegein, 2020)
•
•
benut de waterbergende functie van de Kromme IJssel en draag bij aan een klimaatadaptief IJsselstein.
•
zoek naar verbreding en verduurzaming in de landbouwsector.
Ruimtelijke ontwikkeling van Nieuwegein | Omgevingsvisie Nieuwegein 2040 (gemeente Nieuwegein, 2020)
16
Sfeerimpressie en Visiekaart Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied (gemeente IJsselstein - Ruimtevolk - flux, 2022)
Planologische kaders en ontwikkelingen - Nedereindse park Dit jaar (2024) is de programmatische verkenning voor
Op het gebied van natuur en ecologie wordt er ingezet op
Rijnenburg vastgesteld en wordt het toekomstbeeld voor
de ontwikkeling van natuurvriendelijke oevers met ruimte
Nedereindse park opgesteld.
voor vogels en vissen. Ook voor mensen wordt er meer
•
ruimte voor verschillende gebruikers (wandelaars,
(ruig) groen ontwikkeld om natuur beleefbaar te maken
fietsers, skaters) met gescheiden paden
en er een educatief aspect aan te koppelen. Een lange
eventueel toevoegen van een vlonderpad of een blote
termijn ambitie is het gebied op grotere schaal verbinden
voetenpad
met omliggende groenstructuren zoals het IJsselsteinse
noordelijke hoofdontsluiting voor auto’s met parkeren
Bos, een verbetering voor zowel natuur als de recreant.
• •
aan de buitenranden •
een natuurspeeltuin
•
een losloopgebied voor honden
•
uitkijkpunten/ vlonders (opvallend icoon op de heuvels)
•
aanvulling op bestaande sportfuncties tot een parkgebied waarin sporten, spelen en bewegen voor een breed publiek wordt gefaciliteerd.
•
kleinschalige horeca
Toekomstbeelden Nedereindse Park (gemeente Utrecht, 2024)
18
Planologische kaders en ontwikkelingen - Buitengebied Hollandsche IJssel Vanuit de omgevingsvisie gemeente IJsselstein wordt er in het Buitengebied Hollandsche IJssel ingezet op het behouden en versterken van de waardevolle natuurgebieden rond de Hollandsche IJssel. Ook wordt er gestreefd naar een gezond en veerkrachtig watersysteem (gemeente IJsselstein ism KuiperCompagnons, 2021). In de uitvoeringsagenda van de Economische Visie 2024-2030 IJsselstein wordt bovendien gepleit voor (verbeterde) fietsverbindingen van en naar het buitengebied. Fietspad IJsselwetering is hier onderdeel van (gemeente IJsselstein ism Bureau Buiten, 2024). In 2023 is er door de Provincie Utrecht, gemeenten IJsselstein, Nieuwegein, Montfoort en Utrecht, Staatsbosbeheer en Hoogheemraadschap de Stichtse REI
Het Hollan trekkelijk e mogelijkhe moeten elk erken. Het tige inricht wordt na h
ME
ER
ND
IJK
EG SEW
ND
IJssel. Hiermee is het gebied een van de vier
Masterp
DE
gestart: Groen Groeit Mee voorbeeldgebied Hollandsche
1 Bospaden 2 Bloemrijkgrasland (stroken) 3 Parkeerplaats recreatiebos 4 Informatiepanelen Staatsbosbeheer 5 Folly / Palviljoen met informatie 6 Bewegwijzering
NE
Rijnlanden (HDSR) een gebiedsgerichte samenwerking
voorbeeldgebieden van Groen Groeit Mee, in de provincie
P
7
8
9
P
Utrecht. 1 2
10
11
N228
7 Pad langs verbrede watergang 8 Natuurvriendelijke oevers 9 Laanbeplanting tussen bospercelen 10 Gebogen pad dat verwijst naar tracé van de Crevasse ruggen (restgeul) 11 Fietspad
P
P
3
P
4
12 5
Toekomstig natuurgebied uiterwaarden (NNN)
14
DIJK SSEL RD IJS
6
P P P
15
P
16
NE DE REI ND SEW EG
12 Bosmantel 13 Bomenrij als begrenzing bosperceel 14 Cluster van bomen 15 Paddenpoel 16 Kunst in het Landschap (perspectief )
18
21
22
23
17 Graspaden 18 Parkeren in een ‘Laan’ 19 Pad langs maisakker 20 Mantelzoom vegetatie 21 Oversteek met planken (diverse plekken) 22 Picknicktafels 23 Open velden / ligweide met ruimte voor picknick
MASTERPLAN HOLLANDSE IJSSELGEBIED Streefbeeld deelgebied Hollandsche IJssel, uit de omgevingsvisie IJsselstein (gemeente IJsselstein ism KuiperCompagnons, 2021)
20
Het parker dijk. De no open plek, een ´parke (toekomsti
20
19
Ruimtelijk raamwerk van de toekomstige inrichting | Masterplan Hollandsche IJsselgebied (Sweco, 2018)
De entrees Nedereind gaan op in zuidelijke o aan de Noo heeft in zu
In het gebi noordwest boog in he de kom van viljoen) om ologische a
Bos 2016
17
In het gebi Sloten die onwenselij brede wate ‘linten’ waa mogelijk n
In het plan invulling g van het ge lijk) gekopp merslocati de ´fietskn
NOO
(NNN)
13
De hoofdst schapspatr kende kave linten) wiss gewaarbor ‘schuine lij schuine lijn wandelpad
Bos 1980 P
Om het ge ving van b diversiteit i rijkgrasland langs slote zitplekjes.
Planologische kaders en ontwikkelingen - Utrechts Programma Landelijk gebied
1.5 Klimaat
Vanuit het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG)
Om recht te doen aan de diversiteit van landschappen in
Om inzicht te krijgen in de grote uitdagingen die door
wordt er gewerkt aan grote vraagstukken zoals het
de provincie Utrecht is er een onderverdeling gemaakt. Dit
verminderen van stikstof, het verbeteren van de bodem-
cluster valt onder de veenweidegebied Het Groene Hart.
en waterkwaliteit, het versterken van de natuur en het
In toekomst wordt er hier ingezet op:
toekomstbestendig inrichten van ons landelijk gebied.
•
Momenteel wordt er gewerkt aan een integrale aanpak
minder uitstoot van koolstofdioxide (CO2)uit veenbodems door de grondwaterstand te verhogen
waarbij verschillende partijen worden meegenomen, denk
•
meer duurzame landbouw en minder intensief
aan agrariërs, inwoners, natuurorganisaties,
•
een deel van het gebied is geschikt gemaakt voor
waterschappen, gemeenten en buurprovincies. In 2025 wordt er een definitief plan verwacht.
weidevogels. •
er is een rijke blauwe dooradering; een netwerk van met elkaar verbonden natuurvriendelijke sloten,
In het concept UPLG zijn een aantal structurerende principes opgesteld die leidend zijn: •
voldoende en schoon water
•
inspelen op klimaatverandering
•
kwaliteit van de natuur verbeteren
•
rivieren en plassen. •
de natuur in Natura 2000-gebieden is hersteld, en er zijn moerasgebieden en waterbuffers aangelegd.
is gebruik gemaakt van de Klimaateffectatlas. De kaartbeelden laten zien waar de effecten van wateroverlast-hitte-droogte-overstroming in de komende decennia de meeste impact zullen hebben, en waar mogelijk maatregelen nodig zullen zijn: Het overgrote deel van dit cluster wordt gekarakteriseerd door een waterrijk veenweidelandschap. De intensieve bemaling van de afgelopen decennia heeft geleid tot een laag gelegen gebied. Dit zorgt voor wateroverlast, kwel en lokale verzilting. Bemaling van agrarisch grasland heeft bovendien als gevolg dat het veen verder inklinkt
(Provincie Utrecht, 2023)
en CO2 naar de omgeving uitstoot. Ook kampen veel
minder stikstofuitstoot
Dit cluster valt onder de gebiedsuitwerking Utrechtse
een toekomstbestendige invulling is het van belang dat er
•
duurzame landbouw
Waarden, en daarin moet de uitwerking in het kader van
•
minder broeikasgassen uit veehouderij (methaan)
Groen Groeit Mee een plek krijgen.
•
aansluiten bij andere projecten van de provincie
Landschappelijke deelgebieden uit het concept Utrechts Programma Landelijk Gebied (Provincie Utrecht, 2023)
22
klimaatverandering op de clustergebieden afkomen
landbouwbedrijven in dit gebied met droogtestress. Bij vooral bij de laagst gelegen delen plek voor waterberging wordt gereserveerd.
Klimaateffecten op kaart (Provincie Utrecht, 2024)
1.6 Kansen en knelpunten - Ruimtelijk Op basis van de landschappelijke analyse, gebiedsbezoeken en huidig beleid kunnen er een aantal
•
kansen en knelpunten worden geformuleerd.
Zorg in gebied van de Nedereindse plas voor een scheiding van fietsers en wandelaars. Rond de plas liggen kansen voor verbrede fietspaden en door het
Kansen & Knelpunten:
gebied kan de focus meer liggen op wandelaars. In
•
Er liggen kansen om een meer onderscheidende
te toekomst biedt dit gebied mogelijk aanleiding voor
identiteit voor de verschillende deelgebieden te
voor sportwedstrijden (triathlon).
versterken en/of te ontwikkelen: - IJsselbos: ecologische stapsteen tussen het gebied
•
Vertel het verhaal van het veenlandschap door noord-
Kromme IJssel en de (uiterwaarden van) Lek.
zuid doorgangen te creeeren vanuit de historische
- Nedereindse plas: sport en outdoor recreatie met de
linten.
skipiste als bovenregionale trekpleister. •
Het is wenselijk dat er meer voetpaden worden
•
Benadruk zichtlijnen op markante gebouwen zoals de
aangesloten vanuit het park op de wijken IJsselveld-
Watertoren Nieuwegein, de kerktoren van IJsselstein
Oost en IJsselveld-West.
en tv-mast en de Douwe Egberts fabriek te Utrecht.
- Gebied ten noorden van Marnemoende: nieuwe
Deze helpen om een gebied oriëntatie te geven.
(uiterwaarden) natuurontwikkeling en zwemlocatie - IJsselsteinse bos: recreatief bos met natuur.
•
Ook liggen er kansen om het gebied beter te verbinden met het aangrenzend woongebied van
•
Er ligt een kans om recreatie beter te spreiden
Nieuwegein (A2 barrière) en de mogelijke nieuwbouw
door de werken aan een intensiteit zonering. Naast
van Rijnenburg. Deze laatste vraagt om heldere
het versterken van de aantrekkingskracht door
(nieuwe) noord-zuid verbindingen, parallel met de
gebiedsidentiteiten te verbeteren vraagt dit om
bestaande veenverkaveling. Wellicht door middel van
het versterken van recreatieve verbindingen. In
een nieuwe/extra fietsrug over de Hollandsche IJssel.
IJsselbos | krappe onderdoorgang A2 richting het IJsselbos, langs de Kromme IJssel, kans voor een aaneengesloten, prettige route langs de Hollandsche IJssel richting het IJsselbos
dit cluster biedt de Hollandsche IJssel aanleiding als stevige recreatieve hoofdstructuur tussen de verschillende gebieden. Hier ligt de focus op de wandelaar (er liggen kansen om het jaagpad als een aaneengesloten structuur te ontwikkelen). Voor fietsers liggen er kansen om het IJsselweteringfietspad door te trekken richting het noorden en zuiden. De IJsseldijk kan daarmee voor auto’s de belangrijkste route blijven. Ook liggen er kansen om het gebied beter te verbinden met het aangrenzend woongebied van Nieuwegein (A2 barriere) en de mogelijke nieuwbouw van Rijnenburg. Deze laatste vraagt om heldere (nieuwe) noord-zuid verbindingen, parallel met de bestaande veenverkaveling. Naast het ontwikkelen van deze nieuwe schakels liggen er kansen om huidige verbindingen te versterken door te werken met heldere bebording (route en informatie). •
Zorg voor heldere en uitnodigende entrees naar de verschillende gebieden.
IJsseldijk | ontlast de IJsseldijk en zorg voor een alternatieve, veilige route voor fietsers en wandelaars (kansen voor fietspad IJsselwetering / Marrepad) 24
2. Recreatieve analyse 2.1 Huidig gebruik Om inzicht te krijgen in welke recreatieve waarde de gebieden hebben, is per gebied de gebruikswaarde, belevingswaarde en attractiewaarde bepaald: •
Gebruikswaarde: wat voor activiteiten zijn er mogelijk?
•
Belevingswaarde: welke belevingssferen zijn er in het gebied?
•
Attractiewaarde: wat trekt bezoekers juist naar dit gebied?
Nedereindse Park Gebruikswaarde: Terrein wordt gebruikt voor fietsen, wandelen, (nacht)vissen, mountainbiken en skeeleren. Faciliteiten: kunstskibaan, mountainbikeparcours, wieler- en skeelercentrum, parkeerterreinen, toiletgebouw, picknicktafels, horeca (tijdens opening skipiste), oeverwand met kijkscherm, wilgenlabyrinth, doorgaand fiets- en wandelpad, evenementen. Zwemmen in de plassen is niet toegestaan. Honden: aangelijnd toegestaan. Belevingswaarde: De belevingswaarde bij het Nedereindse park verschilt van rust aan de plas, en reuring rondom de kunstkibaan. Dit zorgt voor een divers gebied waar verschillende belevingswaarden en hoogteverschillen gelden. Attractiewaarde: De attractiewaarde in dit gebied ligt vooral rondom de kunstskibaan en wielerbaan, welke je ergens anders in de omgeving niet kunt vinden. Bezoekersaantallen: de Nedereindse Plas trekt circa 86.000 unieke Nederlandse bezoekers en 0,5-0,75 miljoen Nederlandse bezoeken per jaar (2022). Gemiddeld zorgt dit voor 7.000 bezoeken per hectare. Dit is een hoge gemiddelde bezoekersdichtheid, maar het gebied kent juist ook hoge bezoekerspieken en relatief rustige momenten. Waardering: Bezoekers beoordelen het gebied met een 7,0, dat is onder het gemiddelde van 7,9 (bron: bezoekersonderzoek recreatiegebieden Utrecht).
26
2.2 Doelgroepen Hollandsche IJssel: Noordwesthoek
Hollandsche IJssel: IJsselsteinse Bos
De Leefstijlvinder is een manier om toeristisch-recreatieve
Gebruikswaarde: Gebied dat nog niet specifiek ingericht is
Gebruikswaarde: Bos met paden dat wordt gebruikt voor
doelgroepen te segmenteren. Het model geeft inzicht in
voor natuur en/of recreatie.
wandelen en honden uitlaten.
hoe verschillende leefstijlen aankijken tegen vakantie en
Faciliteiten: wandelpaden en excursies voor jong en
Faciliteiten: halfverharde paden, geboortebos, bankjes,
vrije tijd en biedt handvatten om recreanten op basis van
oud, jachthaven Marnemoende (met restaurant,
parkeerterrein, pannenkoekenhuis tegenover het
hun wensen te sturen. De Leefstijlvinder onderscheidt 7
verblijfsrecreatie, verhuurvloot, vergaderunits en
parkeerterrein en wandelroute met QR-codes.
leefstijlen, elk met hun eigen wensen, gedrag en karakter.
bootstalling)
Honden: zijn in het gebied aangelijnd welkom en in een
Onderstaande afbeelding geeft een overzicht van de
Honden moeten aangelijnd zijn.
deel van het bos los (locaties op borden aangegeven).
leefstijlverdeling in Nederland.
Belevingswaarde: Dit deelgebied kent weinig
Belevingswaarde: net als het IJsselbos richt het
voorzieningen en biedt daarmee nog een beleving gericht
IJsselsteinse bos zich vooral op natuurbeleving en rust. Er
op natuurbeleving en rust.
zijn weinig tot geen voorzieningen.
Attractiewaarde: De grootste attractiewaarde wordt
Bezoekersaantallen: zie bezoekersaantallen IJsselbos
hier gevormd door Jachthaven Marnemoende, waar je verschillende voorzieningen vindt.
Waardering: zie waardering IJsselbos
IJsselbos Gebruikswaarde: Faciliteiten: halfverharde paden, open grasvelden (onduidelijk of deze als speel-/ ligweiden fungeren), parkeerterrein, natuurleerpad en natuurwandelroute, verblijfgebied voor flora en fauna. Honden: hondenlosloopgebied. Belevingswaarde: Het is een bos met wee plassen. En langs de Kromme Rijn ligt een waardevolle strook nat bos
Leefstijlen verdeling in Nederland (bron: Leefstijlvinder)
die een verbinding vormt voor natuur vanuit Nieuwegein richting het open rivierenlandschap. Dit gebied is niet intensief ingericht en richt zich daarmee vooral op de natuurbeleving en rust voor inwonrs van IJsselstein en Nieuwegein. Bezoekersaantallen: IJsselbos en IJsselsteinse bos gezamenlijk circa 67.000 unieke Nederlandse bezoekers en minder dan 0,5 miljoen Nederlandse bezoeken per jaar (2022). Waardering: het IJsselbos en IJsselsteinse bos trekken gezamenlijk circa 67.000 unieke Nederlandse bezoekers en minder dan 0,5 miljoen Nederlandse bezoeken per jaar (2022). Gemiddeld zorgt dit voor 1.400 bezoeken per hectare. Dit is een lage bezoekersdichtheid.
In Utrecht wonen boven gemiddeld Avontuurzoekers (28,6%), in IJsselstein boven gemiddeld Stijlzoekers (20,5%) en in Nieuwegein boven gemiddeld Plezierzoekers (21,4%). Avontuurzoekers zijn creatief, avontuurlijk, eigenwijs en
ondernemen graag luxe(re) activiteiten als golfen, een
geïnteresseerd in anderen. Ook omschrijven ze zichzelf
sauna bezoeken of varen met een bootje.
als intelligent en ondernemend. Ze vinden het lekker om hun eigen gang te gaan, en vinden het dan ook niet erg om
Plezierzoekers zijn spontane, avontuurlijke, sociale,
alleen te zijn. Als ze met anderen optrekken, dan zijn dat
vrolijke en impulsieve mensen. De naam van deze groep
het liefst creatieve en vernieuwende denkers, of mensen
zegt het al: Plezierzoekers zijn op zoek naar gezelligheid,
die weten wat ze willen. Ze hechten veel waarde aan
entertainment en plezier. Met andere woorden: het zijn
vrijheid, uniek zijn en genieten van het leven.
échte gezelligheidsdieren. Ze zoeken de gezelligheid het liefst op met een groep mensen en vinden het minder
Stijlzoekers zijn gedreven, doelgerichte, ambitieuze,
fijn om alleen te zijn. Voor hen staat plezier hebben in
ondernemende en zelfverzekerde mensen. Ze houden van
het leven op nummer één. Een dag niet gelachen, is een
exclusiviteit, luxe en comfort. Tijdens hun vakantie of een
dag niet geleefd! Plezierzoekers gaan graag uit, houden
dagje weg worden ze graag geprikkeld, dus er mag veel te
van festivals en bezoeken graag plekken als casino’s,
doen zijn. Daarnaast zijn ze sportief: ze zijn graag zelf in
escaperooms en pretparken.
beweging of bezoeken sportwedstrijden. Stijlzoekers zijn graag onder gelijkgestemden, die waarden als ambitie, uitdaging en daadkracht met hen delen. Stijlzoekers
28
2.3 Impact van trends en ontwikkelingen Groeiende recreatiebehoefte
Leefstijlvinder in Nederland
•
Woningbouw bij Rijnenburg (ca. 25.000 geplande woningen) heeft invloed op het gebruik van Nedereindse Park en de hoeveelheid groen in en rondom het gebied.
Groei in routegebonden recreatie leidt tot noodzaak investeringen in recreatieve structuur •
De natuur heeft dringend behoefte aan robuuste verbindingen om geïsoleerde gebieden met elkaar te verbinden. Daarom kansen voor ecologische verbindingen.
•
Kansen voor recreatieve verbindingen: een fietsen wandelverbinding bij Nedereindse Park en deelgebieden beter met elkaar verbinden.
Toenemend belang van actief ‘buiten zijn’ vanwege Dominante leefstijl bewoners per gemeente (links) en per buurt / wijk (rechts) in gemeenten Utrecht, IJsselstein en Nieuwegein (bron: Leefstijlvinder 2024).
gezondheid •
Behoefte aan een meer beweegvriendelijke inrichting wandel- en fietsrondjes en sport- en speeltoestellen. Kansen voor de gebieden aan de Hollandsche IJssel.
Aansluiting Leefstijlen vraag en aanbod Deze tabel geeft weer welke doelgroepen per gebied worden bediend (op basis van type landschap, aanwezigheid van voorzieningen en functie van het gebied).
Doelgroep Nedereindse Park
Plezierzoekers en Stijlzoekers door de verschillende sport en spelmogelijkheden. Uitstraling en inrichting past hier echter niet zo goed bij (zie ook het lage cijfer).
Hollandsche IJssel: Noordwest
Rustzoekers door natuur en wandelmogelijkheden
Lopikerwaard
dichtbij huis en Stijlzoekers door de jachthaven en bijbehorende faciliteiten.
30
Hollandsche IJssel: IJsselbos
Rustzoekers door natuur en wandelmogelijkheden dichtbij huis.
Hollandsche IJssel: IJselsteinse bos
Rustzoekers door natuur en wandelmogelijkheden dichtbij huis.
Diversiteit van activiteiten neemt toe •
Kansen voor zonering van bezoekers in Nedereindse Park.
2.4 Kansen en knelpunten - Recreatief
Algemeen:
Nedereindse Park en Plas:
Hollandsche IJssel: IJsselbos:
•
•
•
•
Er wordt gewerkt aan een groenblauwe verbinding tussen het landbouwgebied, de Hollandsche IJssel
genomen als zwemwater, maar werden kort daarna
en de Kromme IJssel.
gesloten i.v.m. verontreiniging en uitstekende
Er is een uitbreidingslocatie in het zuiden (Kromme
afvalobjecten. Er is geen perspectief dat dit weer
IJssel Park) voor woningbouw: duurzame wijk met
zwemwater wordt.
het behoud van landschappelijke waarden. •
•
De plassen waren 15-20 jaar geleden in gebruik
andere deelgebieden in het cluster. •
Weinig prullenbakken en veel hondenontlasting op en langs de paden.
•
Gebied mist een duidelijke focus/doelgroep en is op
Het gebied heeft twee grote parkeerterreinen (1
sommige plekken een beetje onbeduidend. Daarmee
Verbinding vanaf Nieuwegein naar de deelgebieden
bij de skipiste en 1 ten zuiden van het gebied).
wordt bedoeld dat niet iedere plek in het IJsselbos even
verbeteren. Er wordt gewerkt aan veilige directe
Deze parkeerterreinen liggen momenteel in
bekend is en van even grote waarde voor recreatie en
fietsverbindingen naar alle windrichtingen,
het gebied en nemen veel ruimte in. Kans om
natuur.
waarbij Nieuwegein en Utrecht prioriteit hebben
de parkeerterreinen anders in te delen en het
(Omgevingsvisie IJsselstein).
parkeerterrein ten zuiden van het gebied te
waterplassen en bosschages, waardoor het aantrekkelijk
Ontwikkeling van het landschapspark Kromme
verplaatsen naar de rand van het gebied.
uitloopgebeied zal zijn voor de nieuwe stedelijke
Ontwikkeling Toekomstbeeld Nedereindse Park:
ontwikkkeling IJsselstein zuid.
IJssel met goede verbindingen onder de A2 door
•
Het gebied ligt geïsoleerd en heeft geen relatie met de
•
•
Het middendeel van het IJsselbos heeft open plekken met
naar het open landschap voor natuur en langzaam
o.a. beleefpad ontwikkeling van top tot vlonder
verkeer.
en zonnepanelen op de oostelijke plas van
een eigen natuurwaarde. Deze natuur kan beter onder
Realisatie doorfietsroute met agglomaratie Utrecht
Nedereindse Park en vanuit het Nedereindse Park
de A2 door verbonden worden met een natte natuurlijke
stad Utrecht (Economische visie IJsselstein).
een nieuwe langzaamverkeerverbinding naar de
verbinding richting Lekdijk.
•
Extra verbindingsroute van Rijnenburg naar
IJsselsteinse bossen.
•
IJsselstein ontwikkelen (Economische visie
•
IJsselstein).
•
Het Hollandsche IJsselgebied wordt beschouwd als
•
• •
uitloopgebied van Rijnenburg. Daarnaast is meer recreatieruimte nodig om de recreatiebehoefte op
•
•
Zoek verbinding tussen het Nedereindse Park en de
Hollandsche IJssel - IJsselsteinse bos:
ontwikkeling van de Poort van Nieuwegein.
•
•
Gebied mist een duidelijke focus/doelgroep en is op
Kansen: ontwikkeling Rijnenburg en verbinden met
sommige plekken een beetje onbeduidend. Daarmee
omgeving.
wordt bedoeld dat niet iedere plek in het IJsselsteinse bos
Kansen voor zonnevelden op water
even bekend is en van even grote waarde voor recreatie en
te vangen. •
Er is een natte bosrand langs de Kromme IJssel met
natuur.
Kansen voor de ontwikkeling van een MTB-route
Hollandsche IJssel - Noordwest Lopikerwaard:
Oudenrijn.
•
•
Ontwikkeling Masterplan (Noordwesthoek
Kansen voor verbindingen tussen deelgebieden en naar Rijnenburg vanuit het bos.
Kansen voor ontwikkeling van natuur en recreatie
Hollandse IJssel): Staatsbosbeheer heeft de taak
combineren met waterberging, in terreinen of delen
om dit gebied in te richten.
Programma Groen Groeit Mee:
In ontwikkeling: Jaagpad Hollandsche IJssel in
•
Er speelt een veiligheidsopgave in het gebied
wandelknooppunt, recreatie en natuurontwikkeling
•
(Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden). Er zijn twee
daarvan waar de ontwikkeling nog op gang moet
•
komen. •
Inrichting van Rijnenburg nu al groen vormgeven.
•
Er liggen kansen in het meer ontwikkelen van de
•
route Hitteschild/Robijnpad (fietsverbinding). •
aan de zuidzijde van de Hollandsche IJssel
keringen waarvan de kering direct aan de Hollandsche
Ambitie voor het realiseren van struinpaden en
Ijssel op sommige plekken verhoogd moet worden. Meer
fietsnetwerken in de Lopikerwaard (Regionale
landinwaarts ligt een oudere kering, met een fietspad erop.
Omgevingsagenda Lopikerwaard)
Het idee is om die oude kering weer de hoofdkering te
Kansen rondom het fijnmaziger inrichten van het recreatief netwerk (wandelen, fietsen en
maken. •
Dit gebied biedt kansen voor energietransitie en in
kanoroutes) (Regionale Omgevingsagenda
het algemeen meer voor biodiversiteit, recreatie,
Lopikerwaard)
klimaatrobuustheid en betere waterkwaliteit. •
Het is belangrijk nieuwe langzaamverkeerroutes te maken vanuit Nieuwegein-Nedereindsche weg richting IJsselsteinsebossen, omdat fietsen/wandelen over de Nedereindseweg gevaarlijk is met het verkeer.
32
Westbroekse Zodden (SBB)
217,3 47,5
Kerkeindse polder (SBB)
3. Eigendom en beheer
oppervlakte (ha) Cluster 3: West
73,2 20,2
3.1 Beheerverantwoordelijkheden van recreatieve voorzieningen Strijkviertel (SGL)
Nedereindse Park en Plas: •
Eigendom van gemeente Utrecht, in beheer van Recreatieschap Stichtse Groenlanden, uitgevoerd door Staatsbosbeheer.
•
Voorzieningen worden onderhouden door de
Eigendom en beheer door Staatsbosbeheer.
•
Weinig voorzieningen en daardoor extensief beheer.
Hollandsche IJssel: IJsselsteinse bos noord en zuid: •
Oorspronkelijk RODS-gebied. Eigendom en beheer door Staatsbosbeheer.
•
Het oude gedeelte is recht uitgelijnd en op productie gericht, het nieuwe gedeelte meer organisch ingericht en beheerd. Beide gebieden een focus op extensief beheer.
Bestedingen •
Nedereindse Park en Plas: €0,73, p.p. gemiddeld (gemiddeld in Utrecht: €6,40):
•
34
IJsselbos/IJsselsteinse bos: €3,03 p.p. gemiddeld
Cluster 5: Vinkeveense Plassen Winkelpolder (SGL) Vinkeveense noordplas (SGL) Vinkeveense zuidplas (SGL) Vinkeveense kleine plas (SGL) eiland 1 (SGL) eiland 2 (SGL) eiland 3 (SGL) eiland 4 (SGL) eiland 5 (SGL) eiland 6 (SGL) eiland 7 (SGL) eiland 8 (SGL) eiland 9 (SGL) eiland 10 (SGL) eiland 11 (SGL) eiland 12 (SGL) Marickenland (SBB) Polder Demmerik (SBB) De Gagels Kockengen Angstelkade Nieuwer Ter Aa
oppervlakte (ha) 915,8 4,6 271,7 198,2 8,6 2,0 3,3 2,8 2,3 1,9 0,5 0,9 4,4 3,1 0,4 0,3 1,0 197,0 160,5 12,6 32,0 1,9 5,9
Cluster 6: Gebieden langs de lek Bosje A27 (SGL) t Waal West (SGL) Boomgaard 't Waal (SGL) t Waal oost (SGL) t Waalse bos (SGL) recreatieplas Honswijkerplas (SGL)
oppervlakte (ha) 324,6 2,0 13,4 5,9 10,4 21,2 53,9
id
•
zu
Hollandsche IJssel: IJsselbos:
IJsselsteinse bos noord
jk
het beheer intensiever worden.
47,9 0,0 56,8 10,0 22,0 11,6
di
Afhankelijk van de toekomstige ontwikkelingen kan
IJsselsteinse bos zuid (SBB) IJsselsteinse bos noord (SBB) noord westhoek Hollandsche IJssel (SBB) IJsseldijk noord (SBB) IJsseldijk zuid (SBB) Hollandsche IJssel uiterwaarden (SBB)
el ss
in te richten en in te spelen op diverse doelgroepen.
84,6 IJ
beheer. Staatsbosbeheer heeft de taak om het gebied
Nedereindse plas (SGL)
d
Weinig tot geen voorzieningen en daardoor extensief
oppervlakte (ha) Cluster 4: Hollandsche IJssel en Nedereindse Plas 261,3 IJsselbos (SBB) 26,6 IJsseloevers (SBB) 1,9
noord westhoek Hollandsche IJssel
or
•
2,6
no
Eigendom en beheer door Staatsbosbeheer.
Grutto (SGL)
jk
•
19,5
di
Hollandsche IJssel: Noordwesthoek
Oortjespad en plas Eend (SGL)
circa 260 hectare.
el ss
extensief beheerd.
deelgebieden. Cluster 4 heeft een totaal oppervlakte van
8,5 6,0 16,4
IJ
ondernemers en gebruikers zelf. Daaromheen wordt
Haarrijnse plas (SGL) Hampoort (SGL) hectare) van het gehele cluster en de onderliggende De Bijleveld (SBB)
Onderstaande tabel geeft inzicht in de oppervlakte (in
Hollandsche IJssel uiterwaarden
IJsselsteinse bos zuid
Nedereindse plas
IJsselbos
IJsseloevers
3.2 Financiële analyse
3.3 Kansen en Knelpunten - Eigendom en beheer
Kosten beheer en handhaving en toezicht:
•
De instandhouding van de gebieden brengt kosten met
In onderstaande tabel is aangegeven welk ‘beheerregime’
zich mee waaronder regulier onderhoud, groot onderhoud
van toepassing is op de gebieden:
en handhaving & toezicht.
upgrade (bijvoorbeeld het Wilgenlabyrinth dat een kwaliteitsverbetering nodig heeft). •
1.
Fietspad asfalt (10%)
2.
Gebouwen (9%)
3.
Speel- en ligweiden (8%)
4.
Bijdrage Routebureau (5%)
5.
Brug (5%)
6.
Correctie voorzieningen (5%)
Inkomsten: Vanuit sommige gebieden komen ook inkomsten uit exploitaties. De belangrijkste inkomsten uit de gebieden zijn: •
Erfpachtovereenkomsten.
•
Huur- en gebruiksovereenkomsten voor verschillende activiteiten (o.a. evenementen, jacht- en visrecht en snackuitgifte)
Financiering: Over het geheel genomen zijn voor de instandhouding van deze publieke natuur- en recreatievoorzieningen de kosten hoger dan de inkomsten. De benodigde financiering van de (resterende) kosten voor instandhouding is afhankelijk van de beheerder en een eventuele ‘status’ van het gebied als RodS-gebied (Recreatie om de stad, een rijksprogramma voor aanleg en beheer van recreatiegebieden in de Randstad). De financiering van de instandhouding van de gebieden van het Recreatieschap wordt gedragen door de deelnemers in het recreatieschap. Voor de gebieden met een RodS-status is een aparte bijdrage, maar door de (rijks)bezuinigingen vanaf 2012 is hierop een structureel tekort. De financiering van de Staatsbosbeheer-gebieden komt vanuit het Subsidiestelsel natuur en landschap (SNL). Specifiek voor de recreatievoorzieningen (zoals paden, bruggen, parkeerplaatsen) is hiervoor een voorzieningenbijdrage €48,31 per ha en toezichtbijdrage €22,43 per ha (Bij12, 2024). Deze standaardbijdrage is voor heel Nederland even hoog, ongeacht het gebruiksniveau, en is voor de Utrechtse gebieden te laag om het huidige voorzieningenniveau in stand te houden.
36
De eigendoms- en beheersituatie van Nedereindse Park is ingewikkeld (veel verschillende partijen).
In onderstaand lijstje is opgenomen wat voor onderhoud en beheer de grootste kostenposten zijn:
Het beheer van Nedereindse Park verdient een
Kansen voor versimpeling en eenduidigheid. •
Verschillende belangen rondom evenementen bij Nedereindse Park: kosten en baten zijn door verschillende belangen niet in balans.
•
Staatsbosbeheer heeft de taak om Hollandsche IJssel: Noordwesthoek in te richten, te beheren en er een verdienmodel aan te koppelen. Hier ligt een kans én risico, omdat financiering uit exploitatie achter loopt bij de inrichting en inkomsten uit exploitatie risico met zich meebrengen. Geen SNL financiering.
4. uitspraken ||cluster cluster44- -Utrecht UtrechtZuid-Zuidwest Zuid-Zuidwest 4. Richtinggevende Richtinggevende uitspraken
4. Richtinggevende uitspraken | cluster 4 - Utrecht Zuid-Zuidwest
38
Opgaven Opgaven
Zonering en gebiedsentrees
De verschillende kansen en knelpunten, vatten we samen in een aantal opgaven. In de onderstaande tabel is De verschillende kansen en knelpunten, vatten we samen in een aantal opgaven. In de onderstaande tabel is weergegeven welke opgaven spelen in de verschillende gebieden. weergegeven welke opgaven spelen in de verschillende gebieden.
Ontwikkel het gebied rond de Noordwesthoek als een nieuwe gebiedsentree met daarbij (commerciële) voorzieningen. Voeg daarnaast ook commerciële exploitatie toe bij de Nedereindse plas.
4.Rekening houden met klimaatveran dering
•
Ontwikkel de noordwesthoek Hollandsche IJssel als intensief recreatiegebied, evenals de noordelijke zone van de Nedereindse Plas en Park.
•
Het rivierbed van de Hollandse IJssel is een belangrijke plek voor waternatuur en -berging en biedt aanleiding voor een nieuwe (natuurlijke) zwemlocatie.
b. Klimaatadaptatiekansen
a. Beheer kostenstijgingen
d. Externe ontw
c. Achterblijvende inkomsten
b. Afhankelijkheden
3.Realiseren / versnellen ambities en plannen voor de gebieden
a. Plannen
c. Scheiding nat-recr
b. Geïsoleerde gebieden
2.Creëren van overzicht en sturen op variatie en balans a. Samenhang en balans
d. Handhaving, honden
c. Verbindingen
b. Update
a. Identiteit / beleving
1.Beperkte middelen voor beheer, maar wel meer en veranderende recreatiebehoefte.
•
•
In het IJsselsteinse Bos ligt het accent op meer extensieve natuurgerichte recreatie.
•
De provincie werkt aan de realisatie van een fietspad (oude afspraak RodS): aandacht voor ‘micro-zonering i.v.m. noodzaak tot scheiden recreatiestromen (wandelen en fietsen), beheer paden, veiligheid etc.
Identiteit
Nedereindse Park en Plas Noordwesthoek (SBB) IJsselbos (SBB) IJsselsteinse bos (SBB)
•
Ontwikkel de Nedereindse plas als fiets- en wandelgebied met verschillende voorzieningen en een focus op sport en spel. Kunst of een blikvanger en verbetering van de biodiversiteit (zie hieronder) verbeteren ook de beleving en identiteit.
•
Belangrijke opgaven in dit cluster zijn het ontwikkelen van de plannen voor het opvangen van toekomstige vraag Belangrijke in dit clusterhet zijnrealiseren het ontwikkelen van de plannen voor het opvangen vanvoor toekomstige (samen metopgaven andere stakeholders, van verbindingen en ontwikkelen van identiteit gebieden.vraag
natuur en het agrarisch landschap.
(samen met andere stakeholders, het realiseren van verbindingen en ontwikkelen van identiteit voor gebieden. De opgaven vragen om een inzet gericht op het optimaliseren van aanbod, meer variatie en versterken van de balans De opgaven vragen omdoor: een inzet gericht op het optimaliseren van aanbod, meer variatie en versterken van de balans qua recreatie. Dit kan De gebieden recreatief gebruik te intensiveren of juist te extensiveren (de horizontale waarbij keuzes qua recreatie.voor Dit kan door: De gebieden voor recreatief gebruik te intensiveren of juist teas), extensiveren (de horizontale gemaakt kunnen worden om de ontwikkelingen zelf (als Staatsbosbeheer of Stichtse Groenlanden) op te pakken, of as), keuzes gemaakt kunnen worden om de ontwikkelingen zelf (als Staatsbosbeheer of Stichtse Groenlanden) dat waarbij aan anderen te laten (De verticale as). op te pakken, of dat aan anderen te laten (De verticale as). In dit schema vinden we de gebieden in dit cluster vooral in rechterbovenhoek: intensiveren van het recreatief gebruik, waarbij Staatsbosbeheer en Stichtse Groenlanden zelf aan de slag gaan.
Hierbij is het van belang om in te spelen op de transitieopgaven: stedelijke het recente verleden, op korte en lange termijn), In dit schema vinden we ontwikkelingen de gebieden in omgeving dit cluster(in vooral in rechterbovenhoek: intensiveren van het recreatief dijkversterking, energietransitie, landbouwtransitie. Hierbij is het van belang de ontwikkelingen uit het Toekomstbeeld gebruik, waarbij Staatsbosbeheer en Stichtse Groenlanden zelf aan de slag gaan. Hierbij is het van belang om in Nedereindse park en het Ontwikkelperspectief Hollandsche IJssel te realiseren, waarbij de zone langs de Hollandsche te spelen op de en transitieopgaven: stedelijke IJssel voor natuur recreatie ontwikkeld wordt.ontwikkelingen omgeving (in het recente verleden, op korte en lange Belangrijke aandachtspunten zijn daarbij het realiseren van onderlinge verbindingen in het gebied en een goede uit en voor termijn), dijkversterking, energietransitie, landbouwtransitie. Hierbij is het van belang de ontwikkelingen het recreatie bruikbare landschappelijke aansluiting op Rijnenburg. Koppel in dit gebied recreatie-ingrepen altijd aan de Toekomstbeeld Nedereindse park en het Ontwikkelperspectief Hollandsche IJssel realiseren, waarbij de zone genoemde transitie-opgaven zoals waterberging, kadeversterking, duurzame energie, en te toekomstbestendige landbouw.
Verbindingen Zet de Hollandsche IJssel in als recreatieve, doorlopende structuur door het jaagpad verder uit te breiden
•
Ontwikkel de IJsselwetering/Marrepad als heldere fietsverbinding tussen de verschillende deelgebieden
•
Zorg voor een fijnmazige langzaamverkeerroute-koppelingen in noord-zuid richting Rijnenburg in aansluiting op groene structuren van Rijnenburg zelf (nog te ontwikkelen)
Biodiversiteit
aansluiting op Rijnenburg. Koppel in dit altijd genoemde transitie-opgaven Met de richtinggevende uitspraken geven wegebied vanuit recreatie-ingrepen de gebieden invulling aan aan dezede visie en scenario’s. We gaan in op zoals zonering en kansrijke (gebieds)entrees, identiteit en verbindingen. waterberging, kadeversterking, duurzame energie, en toekomstbestendige landbouw.
•
Ontwikkel het IJsselbos als waardevolle ecologische stapsteen tussen Park Oudegein en richting De Lek
•
Versterk de biodiversieit rond de Nedereindse Plas
•
Verbindingen maken en versterken door groenblauwe dooradering en stapstenen: zowel tussen de deelgebieden als in de grote omgeving.
•
Uiterwaarden Hollandsche IJssel nog inrichten (NNN en ook kansen voor uitbreiding NNN in aanliggende gebieden, niet SBB)
Zonering en gebiedsentrees • Ontwikkel het gebied rond de Noordwesthoek als een nieuwe gebiedsentree met daarbij (commerciële) zelf ontwikkelen voorzieningen. Voeg daarnaast ook commerciële exploitatie toe bij de Nedereindse plas. • Ontwikkel de noordwesthoek Hollandsche IJssel als intensief recreatiegebied, evenals de noordelijke zone van de Nedereindse Plas en Park. Noordwesthoek • Het rivierbed van de Hollandse IJssel is een belangrijke plek voor waternatuur en -berging en biedt aanleiding voor een nieuwe (natuurlijke) zwemlocatie. Nedereindse Park en Plas • In het IJsselsteinse Bos ligt het accent op meer extensieve natuurgerichte recreatie. • De provincie werkt aan de realisatie van een fietspad (oude afspraak RodS): aandacht voor 'micro-zonering i.v.m. IJsselsteinse bos noodzaak tot scheiden recreatiestromen (wandelen en fietsen), beheer paden, veiligheid etc.
Financiële consequenties •
Intensiveren van recreatieve inrichting zorgt voor intensiever beheer en daardoor hogere jaarlijkse beheerkosten.
•
Ook het realiseren van nieuwe verbindingen vraagt investeringen en heeft beheerconsequenties.
•
Het toevoegen van commerciële exploitaties bij het Nedereindse park en de Noordwesthoek draagt bij aan inkomsten voor het Recreatieschap / Staatsbosbeheer.
•
Over recreatie in combinatie met duurzame landbouw (bijvoorbeeld een toegankelijk voedselbos) kunnen mogelijk afspraken gemaakt worden met een maatschappelijk of particulier initiatief over het uitvoeren van beheer. Voor het
recreatie intensiveren
recreatieschap of SBB zorgt dit dan voor lagere beheerkosten en intensiever gebruik. •
Afspraken met het Waterschap over waterberging kan resulteren in een bijdrage in aanlegkosten en mogelijk een bijdrage in de beheerkosten. Door koppeling van paden met groenblauwe dooradering kan een bijdrage aan aanleg, en mogelijk ook voor een deel beheer gerealiseerd worden.
•
recreatie-as
Maak een nieuwe langzaamverkeer verbinding vanuit het Nedereindsepark door het landschap naar het IJsselsteinse bos.
het realiseren van onderlinge verbindingen in het gebied en een goede en voor recreatie bruikbare landschappelijke Richtinggevende uitspraken
ontwikkel-as
•
•
langs de Hollandsche IJssel voor natuur en recreatie ontwikkeld wordt. Belangrijke aandachtspunten zijn daarbij
Identiteit • Ontwikkel de Nedereindse plas als fiets- en wandelgebied met verschillende voorzieningen en een focus op sport recreatie IJsselbos en spel. Kunst of een blikvanger en verbeteringextensiveren van de biodiversiteit (zie hieronder) verbeteren ook de beleving en identiteit.
Koppel de versterking van de beleving en identiteit van de andere gebieden aan het rivierlandschap, beleving van
Belangrijke opgaven in dit cluster zijn het ontwikkelen van de plannen voor het opvangen van toekomstige vraag, het realiseren van verbindingen en ontwikkelen van identiteit voor gebieden.
door een derde partij 38
Bronnen
Bijlage Schetsen werkbijeenkomst 30 september, locatie Fort Rhijnauwen
•
Atlas provincie Utrecht, 2024 https://gis.provincie-utrecht.nl/Geocortex/WebViewer/?app=e691e7d6b6d348b1a331dd5d298ac85c
40
•
Concept Utrechts Programma Landelijk Gebied, Provincie Utrecht, 2023
•
Economische visie Uitvoeringsagenda 2024 – 2030, gemeente IJsselstein met Bureau Buiten, 2024
•
Gebiedsperspectief voor het Kromme Ijsselgebied, gemeente IJsselstein, Ruimtevolk en Flux, 2022
•
Leefstijlvinder, 2024
•
Masterplan Hollandsche IJsselgebied, Sweco, 2018
•
Omgevingsvisie IJsselstein: Behoud én ontwikkeling, gemeente IJsselstein ism KuiperCompagnons, 2021
•
Omgevingsvisie Nieuwegein 2040, gemeente Nieuwegein, 2020)
•
Samenvatting Toekomstbeeld Nedereindse plas, gemeente Utrecht, 2024
•
Staatsbosbeheer.nl , 2024
•
Tastbare Tijd, cultuurhistorische atlas van de provincie Utrecht, Roland Blijdestijn Provincie Utrecht, 2005
•
Topotijdreis, 2024
Gebiedspaspoort
4. UTRECHT ZUID-ZUIDWEST Toekomstvisie 2040 Recreatieschap Stichtse Groenlanden en (aanliggend) Staatsbosbeheer