Bijlage 4 - procesbrief 2022 WIL

Gemeente IJsselstein T.a.v. gemeenteraad IJsselstein Postbus 26 3400 AA IJSSELSTEIN

Bladnummer: 1/5 Contactpersoon: R. Teijema Afdeling: Strategie Telefoon: 030 702 25 06 E-mail: r.teijema@wil-lekstroom.nl

Nieuwegein, 2 december 2020 Ons kenmerk: Uw kenmerk: Betreft:

DIR/134905/2020 Procesbrief Werk en Inkomen Lekstroom 2022

Geachte raad, Normaal gesproken ontvangt u rond deze tijd van WIL onze ontwerp Kaderbrief waarin wij vooruitkijken naar het jaar t+2 en met u onze eerste inhoudelijke en financiële plannen delen. Dit jaar is evenwel anders: de impact van een aantal grote ontwikkelingen is op dit moment niet accuraat in te schatten en te vertalen in beleids- en financiële voornemens. Tegelijkertijd is de verwachting dat de impact van onder andere de coronacrisis en de innovatieagenda/herijking opdracht WIL van grote invloed gaat zijn op de begroting waarmee WIL in 2022 moet werken. De inzet van WIL in 2021 is evenzeer nog niet vastgesteld aangezien een zienswijzeproces m.b.t. de Begrotingswijziging 2021 nog loopt; een goed fundament voor de begroting 2022 ontbreekt daarmee. Het algemeen bestuur WIL kiest daarom voor een alternatief: een procesbrief waarin wij u meenemen in het proces richting het opstellen van de begroting 2022 en de actualisering en (mogelijke) wijziging van de begroting 2022 eind 2021. In deze procesbrief zit ook de toezegging om net als dit jaar n.a.v. de positieve ervaringen rondom het Kaderstellend Raadsdebat Nullijn 2021 ook in 2021 u als raad weer de positie en mogelijkheid te geven aan de voorkant input te leveren voor de begroting 2022. Namens het algemeen bestuur bied ik u de procesbrief 2022 aan.

Deze procesbrief vervangt de ontwerp kaderbrief die u gewoonlijk begin december ontvangt. De (concept) kaderbrief 2022 zou onze (beleids)voornemens, met daar waar mogelijk op hoofdlijnen een financiële doorvertaling van deze voornemens, als ook een conceptbegroting (op hoofdlijnen) voor 2022 bevatten. Op dit moment verwachten wij dat bij de start van 2022 de werkelijkheid wezenlijk anders zal zijn dat die waar we nu mee te maken hebben. Dit is echter op dit moment nog onvoldoende concreet te maken. Zo is de impact van een aantal belangrijke en ingrijpende ontwikkelingen (herijking opdracht WIL, impact coronacrisis) onvoldoende in te schatten. Hierdoor is het op dit moment, ruim een jaar voor 2022, niet mogelijk om reële en accurate beleidsmatige en financiële voornemens voor 2022 te maken. Vandaar een procesbrief. Minstens zo belangrijk is dat er op dit moment een zienswijzeproces gestart wordt m.b.t. de inzet van WIL in 2021 (i.k.v. Nullijn 2021). De inzet van WIL in 2021 is daarmee nog niet eens helder. Daarom kiest het algemeen bestuur er voor om in plaats van een ontwerp kaderbrief een procesbrief 2022 te versturen.

Hierin schetsen wij de ontwikkelingen en geven aan op welke momenten richting Stadsplein 1B, 3431 LZ Nieuwegein | Postbus 2708, 3430 GC Nieuwegein | Antwoordnummer 2568, 3430 VB Nieuwegein t 030 – 7022 300 | e info@wil-lekstroom.nl | i www.wil-lekstroom.nl | KvK 57354944 | IBAN NL51 BNGH 0285 1588 72

Pagina: 2/5

2022 wij de actuele ontwikkelingen beleidsmatig en financieel doorvertalen in de begroting 2022. Dat wij hierbij belang hechten aan de inbreng van raden, de wijze en de momenten waarop u uw rol als raad kunt oppakken, schetsen wij ook in deze procesbrief. Het betrekken van u als raad start er mee dat wij graag uw opmerkingen en eventuele bedenkingen naar aanleiding van deze procesbrief ontvangen voor 1 maart 2022. Hierbij kunt u zich uitlaten over de kernelementen uit deze procesbrief, de uitgangspunten die worden benoemd. Dit biedt u tevens de mogelijkheid om aan de kop van het proces het bestuur op inhoud en proces al één en ander mee te geven. De ontwikkelingen en vooruitzichten in aanloop naar 2022 zijn dus totaal anders en waarschijnlijk ingrijpender dan wij sinds de start van WIL gewend zijn. De volgende factoren zijn voornamelijk van invloed op de verwachtingen voor 2022: • De effecten en van de coronacrisis op het volume van het klantenbestand zullen naar verwachting fors zijn • De arbeidsmarktontwikkelingen als gevolg van de coronacrisis • De evaluatie in het kader van de Innovatieagenda staat voor het tweede en derde kwartaal 2021 gepland. Deze evaluatie moet leiden naar een herijking van de opdracht en de financiering van WIL in 2022 • Er zijn voor 2022 geen (grote) wijzigingen op het gebied van wet of regelgeving gepland.

In die zin verwachten we nog geen beleidsvoornemens met eventuele financiële gevolgen • De definitieve inzet van WIL in 2021, inhoudelijk en financieel, moeten nog worden vastgesteld. Dat gebeurt waarschijnlijk in april 2021 als het algemeen bestuur op grond van alle zienswijzen de inzet van WIL vaststelt. De gevolgen en impact van genoemde ontwikkelingen kunnen wij op dit moment onvoldoende nauwkeurig en accuraat inschatten. Wat is voor 2022 van belang? 1 | In tijden van corona: crisis en ontwikkelingen arbeidsmarkt Sinds de coronacrisis begin 2020 startte is duidelijk geworden dat de impact voor een uitvoeringsorganisatie zoals WIL groot is. Niet alleen voeren wij de Tozo regeling uit, met als gevolg een nieuwe groep klanten die voorheen grotendeels buiten beeld bleef. Maar deze zelfstandigen zullen ook in 2021 en 2022 te maken hebben met de gevolgen van de huidige ontwikkelingen. Opdrachten blijven uit, schuldenproblematiek wordt nijpender, nieuw werk ligt niet voor iedereen binnen handbereik, sommigen hebben met een grote inkomensdaling te maken. De verwachting is dat een deel van deze groep de komende jaren langere tijd een beroep op de verschillende diensten van WIL zal doen. Er is een trend te zien dat meer mensen hun baan verliezen, wat uiteindelijk na een WW-periode, voor een deel van deze groep instroom in de Participatiewet betekent.

Tot nu toe is de storm tot een bries beperkt gebleven, mede door de succesvolle inzet van het matchingsteam. In hoeverre dit mogelijk blijft moet worden afgewacht. De scenario’s die als meest reëel worden gezien betekenen voor de Lekstroom al een volumetoename van het klantenbestand met 25%. Tegelijkertijd verandert de arbeidsmarkt. We blijven inzetten om de kwetsbare groepen te plaatsen op de arbeidsmarkt. Op de veranderende arbeidsmarkt daalt echter de bereidheid van werkgevers om te investeren in de kwetsbare groepen. De veranderende arbeidsmarkt biedt, mede door de inzet van het matchingsteam van WIL en de gemeenten, juist ook weer meer kansen om mensen met recente werkervaring op korte termijn opnieuw een plek op de arbeidsmarkt te bieden. De verwachting is echter ook dat werk gaat veranderen met behoefte aan andere competenties en vaardigheden tot gevolg. Wat de precieze gevolgen voor onze klanten zal zijn is nog lang niet uitgekristalliseerd. De scenario’s die landelijk worden geschetst stemmen echter weinig positief. Dat de tweede golf begonnen is, zorgt er voor dat de scenario’s met grote impact (lees instroom) steeds reëler worden. Op het moment van het opstellen van deze procesbrief is echter de onzekerheidsmarge van de scenario’s te groot om nu al een reële inschatting van de daadwerkelijke volumeontwikkeling van ons klantenbestand te kunnen maken.

Wij hopen en verwachten dat bij het opstellen van de ontwerpbegroting al meer inzicht in de volumeontwikkeling gegeven kan worden met een bijbehorende financiële doorvertaling. 2 | Innovatieagenda 2019-2020 WIL en gemeenten Ook in 2020 en 2021 voeren de deelnemende gemeenten samen met WIL samen de Innovatieagenda 2019-2020 WIL- Gemeenten uit. Hiermee werken u, de raden van de andere deelnemende gemeenten

Pagina: 3/5

en WIL samen aan de herijking van de opdracht van WIL, inclusief de financiering, de governance en het beleid/uitvoering(smandaat). Door de effecten van de coronacrisis is dat in de eerste helft van 2020 op onderdelen onvoldoende uit de verf gekomen, mede omdat de dienstverlening in direct contact met de klanten niet mogelijk was. Ondanks de impact van Corona (economische crisis, veranderende arbeidsmarkt) zijn gemeenten en WIL er in de lokale werkteams in geslaagd flexibel in te spelen op de nieuwe situatie. De veranderende omstandigheden leiden eind 2020 waarschijnlijk tot gedeeltelijke aanpassing van de lokale werkplannen en de focus die gemeenten bij de besteding van het Participatiebudget aanbrengen. Omdat de evaluatie uiteindelijk tot besluitvorming over de opdracht van WIL moet leiden is het belangrijk dat we voldoende ervaring opdoen en genoeg kunnen leren van de uitvoering van de Innovatieagenda. Daarom is al besloten de evaluatie in het tweede en derde kwartaal 2021 uit te voeren en eind van de zomer 2021 aan de raden aan te bieden. Hiermee is de verwachting dat er voldoende ervaring kan worden opgedaan om de gewenste input voor besluitvorming over de opdracht van WIL mogelijk te maken. De herijking van de opdracht kan de gehele dienstverlening van WIL beslaan en mogelijk tot een wijziging (op onderdelen) van de GR leiden.

Het is ook een opmaat voor de transformatie die de taakverdeling tussen WIL en gemeenten aangaat. Het is duidelijk dat een wijziging van de opdracht ook consequenties voor de begroting van WIL zal hebben. De mate waarin is afhankelijk van de daadwerkelijke wijzigingen. Doordat de evaluatie na de zomer 2021 aan de raden wordt aangeboden, zal de mogelijke impact eerst eind 2021, begin 2022 vorm krijgen. 3 | Wetswijzigingen Op dit moment staan er geen (grote) wijzigingen in wet- en regelgeving voor 2022 op de agenda. In die zin verwachten wij op beleidsmatig en financieel vlak geen wijzigingen die in de ontwerp begroting opgenomen moeten worden. Hier bestaat dus ook geen noodzaak of urgentie iets in een Kaderbrief op te nemen. Conclusie De evaluatie van de Innovatieagenda (incl. herijking van de opdracht van WIL) en de ontwikkelingen als gevolg van de coronacrisis (incl. veranderende arbeidsmarkt) zorgen er voor dat er op dit moment geen basis is om een reële inschatting te maken van de (beleids)voornemens en financiële doorvertaling in een Kaderbrief te maken. Tegelijkertijd ontbreken wijzigingen in wet- en regelgeving die op dit moment een Kaderbrief rechtvaardigen. Een ontwerp kaderbrief op dit moment heeft het risico dat richting de ontwerp begroting 2022 grote bijstellingen moeten worden opgenomen omdat de ontwikkelingen niet volgens de inschatting verlopen.

Dat brengt risico’s met zich mee. Dit wil het bestuur voorkomen en het bestuur kiest daarom voor een procesbrief in plaats van een kaderbrief. Het proces richting 2022 Het bestuur hecht er waarde aan om richting 2022 op de juiste momenten met de raden of raadsleden in gesprek te zijn. Bij het bepalen van het juiste moment spelen formele afspraken een rol, maar ook de betrouwbaarheid van inschatting van de ontwikkelingen, maar ook soms op voorhand met elkaar in gesprek gaan zoals bijvoorbeeld bij het Kaderstellend Raadsdebat van oktober 2021. Onderstaande overzicht laat zien wanneer, waarover en hoe de raden de komende periode betro kken te worden. Wanneer? November/december 2021 April 2021 Oktober 2022 November/december 2021

Wat? 1ste Begrotingswijziging 2021 Begroting 2022 Ophalen kaderstellende noties 1ste Begrotingswijziging 2022

Vorm? Formeel zienswijzeproces Formeel zienswijzeproces Kaderstellend Raadsdebat Formeel zienswijzeproces

De begrotingswijziging 2021 wordt hier genoemd omdat de verwachting is dat de (ontwerp) begroting 2022 voor een belangrijk deel voortbouwt op de keuzes die bij de begrotingswij ziging 2021 worden gemaakt.

Pagina: 4/5

1ste Begrotingswijziging 2021 Nu er gekozen is voor een procesbrief zal de ontwerp Begroting 2022 het eerste moment zijn dat de raad formeel haar invloed heeft met een zienswijze procedure. Gelet op de insteek en uitkomsten van het Kaderstellend Raadsdebat is het evenwel aannemelijk dat de zienswijzen van de raden op de 1 ste Begrotingswijziging 2021 evenwel al als eerste blik vooruit richting 2022 beschouwd kan worden. Het bestuur kan bij het opstellen van de ontwerp Begroting 2022 de zienswijzen op de 1ste Begrotingswijziging 2021 als eerste leidraad in deze meenemen. Ontwerpbegroting en Begroting 2022 De ontwerp Begroting 2022 zal, zo als elk jaar, het beleid en de financiële gevolgen voor het volgende jaar aangeven. Wij verwachten dat begin 2021 op onderdelen al een betere inschatting gemaakt kan worden van de impact van (een deel van) de hiervoor genoemde ontwikkelingen. Dit is het volgende moment dat de betrokkenheid en de formele rol van de raad invulling wordt gegeven. De raden hebben de mogelijkheid met een zienswijze aan te geven hoe zij tegenover de beleidsmatige- en financiële keuzes in de ontwerp Begroting 2022 staan. Het bestuur zal, zoals gebruikelijk, bij de vaststelling van de Begroting 2022 aangeven op welke wijze zij met de zienswijzen omgaat.

Op voorhand in gesprek met de raadsleden: tweede Kaderstellend Raadsdebat 2021 De verwachting is dat na de zomer zeker op het gebied van de effecten van de coronacrisis, de veranderende arbeidsmarkt en bijbehorende volumeontwikkeling, veel meer inzicht in de impact mogelijk wordt. De eerste conclusies van de evaluatie Innovatieagenda zullen dan ook vorm krijgen. Daarmee zal hopelijk ook een eerste inschatting van de herijking van de opdracht voor de begroting zich aftekenen. Het bestuur is voornemens om, net als dit jaar, begin kwartaal 4 met de raadsleden in gesprek te gaan teneinde kaderstellende noties op te halen die gehanteerd kunnen worden bij de aanpassing van de begroting 2022 zodat WIL 2022 kan starten met een reële begroting die past bij de actuele ontwikkelingen. De vorm waarin het bestuur met u het gesprek zal aangaan zal later bepaald worden, waarbij één van de opties zal zijn om dit weer in (soort)gelijke vorm als het Kaderstellend Raadsdebat te doen. Begrotingswijziging 2022 Gezien het voorgaande is het de verwachting dat het voorgaande leidt tot een begrotingswijziging 2022 eind 2021. De rol zal conform de GR-afspraken een formele rol hierin hebben middels een zienswijzeprocedure.

Tot slot In deze procesbrief hebben we toegelicht waarom er geen kaderbrief 2022 wordt verstuurd en op welke momenten het bestuur de raden en de raadsleden betrekt richting begrotingswijziging 2022. Uiteraard staat onze dienstverlening in de tussentijd niet stil. Met oog voor de bedrijfsomgeving en uw wensen ontwikkelt WIL zich verder op de ingeslagen route, rekening houdend met de keuzes in de begrotingswijziging 2021. Wij ondersteunen onze klanten vanuit hun eigen kracht, bij het naar vermogen participeren in deze maatschappij. Zo zijn zij in staat gericht werk te maken van hun eigen perspectief. In afstemming en samenwerking met u, willen wij het verschil blijven maken voor de klant. Wij zijn een toekomstgerichte organisatie met oog voor de leefwereld van de klant, voor wie we toekomstbestendige resultaten willen boeken. Ook voor 2022 kunt u erop rekenen dat wij ons, in samenwerking met u en de andere deelnemende gemeenten blijven richten op: 1. Een duidelijke en zorgvuldige uitvoering van ons takenpakket. Daardoor vergroten we de kansen voor alle inwoners, om naar vermogen te participeren en/of uit de schulden, armoede of sociaal isolement te komen of te blijven. 2. Een doeltreffende uitvoering die is gebaseerd op de bedoeling en onze leidende principes. Wij streven er daarmee naar om de kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners op een hoog niveau te houden. 3.

Een duurzaam doeltreffende uitvoering die met meer control tot risicoreductie voor de deelnemende gemeenten leidt.

Pagina: 5/5

4.

Een toekomstgerichte uitvoering en beleidsontwikkeling. Zo is WIL in staat mee te bewegen met de voortdurende dynamiek op de arbeidsmarkt en binnen het sociale domein.

Hoogachtend,

E. Eggengoor Voorzitter AB Werk en Inkomen Lekstroom

R. Esser Directeur Werk en Inkomen Lekstroom