9. Raadsinformatiebrief Stand van zaken eenzaamheidsbestrijding 2024

postadres Postbus 26, 3400 AA IJsselstein

bezoekadres Overtoom 1 3401 BK IJsselstein t 14 030 f 030 6884350 e info@ijsselstein.nl

Gemeenteraad IJsselstein Postbus 26 3400 AA IJSSELSTEIN

betreft

Stand van zaken eenzaamheidsbestrijding 2024

uw kenmerk uw brief van behandeld door

zaaknummer

238844

Lotte Kermans

datum

28 januari 2025

blad 1 van 5 bijlagen

Geachte raadsleden, Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de situatie rondom de lokale aanpak tegen eenzaamheid in onze gemeente. We geven inzicht in de cijfers, een update van de activiteiten die binnen IJsselstein georganiseerd worden om eenzaamheid tegen te gaan en tevens delen we de uitkomsten van de jaarlijkse benchmark Een tegen Eenzaamheid met u. Eenzaamheid in Nederland Iedereen kan te maken krijgen met het gevoel van eenzaamheid, van jong tot oud. Het gevoel van ‘erbij horen’ en ‘ertoe doen’ is voor ieder mens een basisbehoefte. Verbondenheid met mensen en je omgeving blijkt voor velen onmisbaar om gezond, actief en betrokken te zijn. Het gevoel van eenzaamheid is daar het tegenovergestelde van. En dat maakt eenzaamheid niet alleen een vervelend gevoel voor een persoon om mee om te gaan, maar een opgave voor de hele samenleving. De invloed van eenzaamheid kan groot zijn. Zeker als het langdurig aanhoudt, leidt eenzaamheid onder andere tot gezondheidsrisico’s en minder meedoen in de samenleving. Eenzaamheid is een groeiend maatschappelijk probleem in Nederland. Landelijke cijfers tonen aan dat bijna de helft van de volwassenen (48,6%) in Nederland zich eenzaam voelt. Maatschappelijke ontwikkelingen zoals de scheiding van wonen en zorg en vergrijzing kunnen van invloed zijn op en leiden tot het gevoel van eenzaamheid.

De cijfers en ontwikkelingen benadrukken de urgentie van een gerichte aanpak om de negatieve gevolgen van eenzaamheid te beperken. Eenzaamheid in gemeente IJsselstein In gemeente IJsselstein zijn de cijfers vergelijkbaar met het landelijke beeld. Uit de meest recente gezondheidsmonitor blijkt dat in 2022 46 procent van de inwoners zich eenzaam voelt. 10 procent van de inwoners voelt zich zelfs ernstig tot zeer ernstig eenzaam. Het eenzaamheidspercentage is het hoogst in de buurten IJsselveld-Oost en Paardenveld. In de buurten met meer eenzaamheid komt het hebben van een langdurige ziekte én beperking vaker voor dan gemiddeld (44% ten opzichte van het gemeentepercentage van 28%). Een matig tot hoog risico op angst of depressie komt hier ook vaker dan gemiddeld voor (48% ten opzichte van het gemeentepercentage van 40%). Lokale aanpak eenzaamheid gemeente IJsselstein In de programmabegroting 2023 is jaarlijks € 100.000 gereserveerd voor de bestrijding van eenzaamheid. Voor de besteding van deze middelen is de incidentele subsidie Samen IJsselstein (www.ijsselstein.nl/samenijsselstein) opgezet.

De gemeente IJsselstein gebruikt uw persoonsgegevens uitsluitend voor het doel waarvoor zij zijn verstrekt. Voor meer informatie daarover verwijzen wij u naar www.ijsselstein.nl/privacy.

Bankrelatie BNG NL79BNGH028.50.09.958 Bankrelatie RABO NL83RABO0320.72.82.85

datum ons kenmerk blad 2 van

28 januari 2025 238844 5

In onze lokale aanpak richten we ons op het signaleren, voorkomen en verminderen van het gevoel van eenzaamheid. De aanpak wordt versterkt door samenwerking met diverse partners, zoals het Fulcotheater, Museum IJsselstein en Bewonersgroep EURANJE. Samen met deze en andere partners wordt een breed scala aan activiteiten en interventies georganiseerd. In 2024 zijn de volgende activiteiten georganiseerd:

•

Stichting Appeltaartconcerten heeft dit jaar 8 unieke concerten georganiseerd, waarbij klassieke muziek werd gebracht naar mensen die niet (meer) in staat zijn reguliere concerten te bezoeken. De laagdrempelige concerten vonden plaats op verschillende locaties, zoals de Ontmoetingskerk, de Oase en diverse woonzorginstellingen in IJsselstein. Een geweldige manier om de magie van muziek toegankelijk te maken voor iedereen!

•

Het Theehuis in Studio10 was een wekelijkse ontmoetingsplek. In samenwerking met St. Pulse, Alzheimer NL en de gemeente, werd een cultuursensitief Theehuis opgezet, speciaal voor ouderen met een migratieachtergrond. Het bood een warme, informele ruimte waar ouderen elkaar konden ontmoeten en waar verhalen en ervaringen werden gedeeld. Dit initiatief heeft bijgedragen aan het versterken van sociale contacten en het behoud van culturele verbindingen. Meer informatie over dit bijzondere project is te vinden op: Theehuis. Nu het Theehuis niet meer kan plaatsvinden in Studio10 wordt de activiteit voortgezet op het Kameraplein.

•

Het Fulcotheater en Museum IJsselstein organiseerden speciale vrijwilligersdagen om hun dankbaarheid te tonen aan de toegewijde vrijwilligers van IJsselstein. Daarnaast werd geprobeerd nieuwe vrijwilligers aan te trekken door hen de mogelijkheid te bieden een introducee mee te nemen. Dit is een fantastische manier om nieuwe sociale netwerken te creëren en tegelijkertijd het belang van vrijwilligerswerk te onderstrepen!

•

Dansdocenten Leah Jacob en Susi Rosenfeld gaven wekelijkse dans-spel-storytelling workshops aan diverse groepen mensen in kwetsbare situaties. De workshops waren gericht op nieuwkomers, ouderen, mensen uit de LHBTIQIA+ gemeenschap en jongvolwassenen met een verstandelijke beperking. Dit was niet alleen een kans om creatief en fysiek bezig te zijn, maar ook om verbindingen te leggen en zelfvertrouwen op te bouwen door middel van dans en verhalen.

•

Bridge Club IJsselstein (BCIJ) organiseerde een beginnerscursus bridge, een uitstekende manier voor zowel jong als oud om strategisch en sociaal bezig te zijn. Deze cursus biedt deelnemers de kans om nieuwe vaardigheden te leren en tegelijkertijd sociale contacten te leggen.

•

Stichting Beheercommissie Meridiaan Tramzicht heeft een nieuwe televisie aangeschaft die ingezet wordt om gezamenlijke activiteiten te organiseren. Dit is een mooie manier om samen te komen, te genieten van films, evenementen en andere gezamenlijke ervaringen die de onderlinge banden versterken.

•

Docente Maud de Wit gaf cursussen in Yoga en Art en Theatersport, waarbij inwoners van IJsselstein de kans kregen om voor een gereduceerd tarief deel te nemen. Deze cursussen boden niet alleen fysieke en creatieve uitdaging, maar ook de mogelijkheid om te ontspannen en nieuwe vaardigheden te ontdekken.

•

Bewonersgroep EURANJE organiseerde verschillende activiteiten voor de bewoners van het Europakwartier, waarmee ze een gezellige en betrokken gemeenschap hebben gecreëerd waarin iedereen zich welkom voelde en actief kon deelnemen aan het leven in de wijk.

datum ons kenmerk blad 3 van

28 januari 2025 238844 5

•

Veilig Verkeer Nederland bood een Opfriscursus Auto aan voor senioren, zodat zij hun kennis van verkeersregels en -gedrag konden opfrissen en veilig konden blijven deelnemen aan het verkeer. Dit is een waardevol initiatief dat de mobiliteit en zelfredzaamheid van ouderen bevordert.

•

Stichting Het Kan Anders organiseerde na het succes van 2023 dit jaar wederom een grootschalige ouderen-dag in ’t Heem, waar maar liefst 250 ouderen konden genieten van live muziek, spelletjes en lekkernijen. Dit evenement was een fantastische manier om ouderen te betrekken bij sociale en culturele activiteiten, en hen een fijne en ontspannende dag te bieden.

Afbeelding 1. Ouderen-dag georganiseerd door Stichting Het Kan Anders •

Stichting Visiteclowns bracht humor en warmte naar ouderen met dementie en mensen met een verstandelijke beperking. Door middel van respectvolle en subtiele clownstechnieken, muziek en humor creëerden zij bijzondere momenten van verbinding en blijdschap. Deze bezoeken zijn een belangrijke manier om de sociale isolatie van kwetsbare groepen te verminderen.

•

Stichting Zender Express heeft dankzij een financiële bijdrage van Samen IJsselstein een nieuwe bus aangeschaft die ouderen in IJsselstein helpt weer op stap te gaan. Dit maakt het voor ouderen mogelijk om deel te nemen aan sociale activiteiten en zich weer verbonden te voelen met hun gemeenschap.

•

Boerderij de Achterhof organiseerde buurttafels, waarbij sociale interactie en gemeenschapszin centraal stonden. Dit initiatief biedt bewoners de kans om in een informele setting met elkaar in gesprek te gaan en nieuwe contacten te leggen.

•

Geloof in IJsselstein organiseerde een Sinterklaas sportevenement in samenwerking met Buurtgezinnen, waarbij zowel sportieve activiteiten als gezelligheid voorop stonden. Dit evenement bevorderde niet alleen de fysieke gezondheid, maar ook de sociale verbinding tussen de deelnemers.

•

Stichting Pulse organiseerde het programma Join Us, waar jongeren die op zoek zijn naar meer sociaal contact samenkomen, leuke activiteiten ondernemen en werken aan hun sociale vaardigheden. Dit programma is een mooie manier om jongeren met elkaar in contact te brengen en hen te ondersteunen in hun persoonlijke ontwikkeling. Meer informatie over Join Us is te vinden op: Join Us.

datum ons kenmerk blad 4 van

•

28 januari 2025 238844 5

Stichting Prago biedt volwassenen die moeite hebben met regulier onderwijs de mogelijkheid om onderwijs op maat te volgen. Dit stelt hen in staat om door middel van basiseducatie hun vaardigheden te ontwikkelen en een actieve rol in de samenleving te blijven spelen. Een onmiskenbaar waardevol initiatief voor iedereen die wil blijven leren en participeren in de maatschappij. Meer informatie over Stichting Prago is te vinden op: Stichting Prago.

Deze initiatieven spelen een belangrijke rol in het versterken van de sociale cohesie en het bevorderen van actieve deelname van verschillende groepen in de samenleving. Landelijk actieprogramma en bechmark Eén tegen Eenzaamheid Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is in 2018 gestart met het actieprogramma Eén tegen Eenzaamheid. Dit programma heeft als doel om eenzaamheid in Nederland te verminderen. Via drie actielijnen wordt gewerkt aan: 1. Meer bewustwording in de samenleving over eenzaamheid; 2. Meer maatschappelijk initiatief tegen eenzaamheid; 3. In alle gemeenten een lokale aanpak tegen eenzaamheid. Ook IJsselstein is aangesloten bij dit landelijk actieprogramma. Dit houdt in dat het college heeft uitgesproken een lokale aanpak tegen eenzaamheid te ontwikkelen en aan te sluiten bij de vijf pijlers die een onderdeel zijn van een duurzame aanpak: 1. Bestuurlijk commitment 2. Creëer een sterk netwerk 3. Betrek mensen, eenzamen zelf 4. Werk aan een duurzame aanpak 5. Monitoring en evaluatie Met de jaarlijkse Benchmark Een tegen eenzaamheid monitort gemeente IJsselstein de lokale aanpak van eenzaamheid. De jaarlijkse benchmark geeft inzicht in de voortgang van onze aanpak en laat zien waar verbetering mogelijk is. Met de benchmark kunnen we de eigen resultaten vergelijken met het gemeentelijke, provinciale en landelijke beeld.

Het geeft een basis om de lokale aanpak van gemeente IJsselstein verder aan te scherpen en nog meer impact te kunnen maken met het lokaal eenzaamheidsbeleid. Onderstaand worden per pijler de resultaten van de Benchmark Een tegen Eenzaamheid weergegeven.

•

•

• •

Pijler Bestuurlijk Commitment: De gemeente IJsselstein doet het goed in het creëren van bestuurlijk draagvlak en het reserveren van budget, maar er is ruimte voor verbetering in het ontwikkelen van een meer geïntegreerde langetermijnvisie en het verder versterken van het bestuurlijke commitment. Pijler Creëer een sterk netwerk: De gemeente IJsselstein heeft al belangrijke stappen gezet in het opzetten van een lokaal netwerk voor de aanpak van eenzaamheid, zoals het aanstellen van een kartrekker en het betrekken van verschillende organisaties. Echter, er is ruimte voor verbetering door het netwerk verder te bestendigen, meer groepen actief te betrekken en de actieve bijdrage van partners te vergroten. Pijler Betrek mensen, eenzamen zelf: De gemeente IJsselstein kan haar aanpak van eenzaamheid verbeteren door eenzame mensen zelf en hun vertegenwoordigers meer te betrekken bij het beleid. Pijler Werk aan een duurzame aanpak: In IJsselstein worden meerdere activiteiten georganiseerd die structureel van aard zijn. De aanpak kan verbeterd worden door een integrale samenwerking tussen lokale organisaties, welzijn en inwoners te stimuleren.

datum ons kenmerk blad 5 van

•

28 januari 2025 238844 5

Pijler Monitoring en evaluatie: De gemeente IJsselstein maakt al gebruik van best practices en voert evaluaties uit na afloop van subsidietoekenningen, wat positieve stappen zijn in de monitoring van de aanpak van eenzaamheid. Er is echter ruimte voor verbetering door meer data te verzamelen en de gemeentelijke strategie als geheel te evalueren. Hierdoor kan de gemeente haar aanpak verder optimaliseren en de effectiviteit vergroten.

Vooruitblik aanpak eenzaamheid gemeente IJsselstein Met de lokale aanpak in gemeente IJsselstein dragen we bij aan het versterken van sociale verbindingen binnen onze gemeenschap en zorgen we voor een grotere bewustwording rondom het thema eenzaamheid. We blijven hierop inzetten. Naar aanleiding van de resultaten van de Benchmark zullen we de komende periode meer aandacht hebben voor het opzetten van een duurzame aanpak. Zo willen wij dit jaar aan de slag gaan met het opstellen van een plan van aanpak met een langetermijnvisie. Daarnaast willen we het lokale netwerk versterken en partners met elkaar verbinden. Een eerste stap die hierin is gezet is de stakeholder analyse die eind 2024 is uitgevoerd. Met de output van deze analyse worden in Q1 van 2025 verschillende partners voor een eerste bijeenkomst bij elkaar gebracht. Daarnaast willen wij net zoals in 2023 en 2024 mooie initiatieven van onze inwoners en partners blijven ondersteunen. Het is essentieel om dit soort activiteiten te blijven stimuleren, zodat iedere inwoner, ongeacht leeftijd, achtergrond of situatie, zich betrokken en gewaardeerd voelt.

Hoogachtend, Het college van IJsselstein,

Wilma van de Werken secretaris

Agnes Jongerius burgemeester