9.4 Bijlage 4 RKIJ EBP Factsheet IJsselstein gevalideerd

Factsheet DoeMee Onderzoek 2024 Energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing

Het DoeMee Onderzoek 2024 richt zich op de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing. Deze factsheet is opgesteld voor de gemeente IJsselstein op basis van de ingevulde vragenlijst door de gemeente en omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU). De dikgedrukte blauwe tekst geeft het antwoord op de enquête en eventuele toevoegingen/ wijzigingen vanuit de schriftelijke validatie weer. Er is gevraagd om aanvullende informatie aan te leveren over de opdrachtformulering, afgesproken doelstellingen, resultaten en energiebesparende maatregelen die zijn getroffen. Een documentenanalyse is indien er documenten zijn aangeleverd opgenomen aan het eind van de factsheet. De factsheet is gevalideerd door de omgevingsdienst Regio Utrecht, de gemeente IJsselstein heeft de factsheet niet gevalideerd.

Gemeente IJsselstein Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder. De opdracht op toezicht en handhaving van de energiebesparingsplicht aan de omgevingsdienst is in de begroting opgenomen, onder het overkoepelende onderwerp ‘VTH’ (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving). Het is onbekend of een opdracht is geformuleerd voor de omgevingsdienst over de invulling van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht. Het is onbekend op basis waarvan het budget voor de opdracht aan de omgevingsdienst wordt bepaald. Om te sturen op de taak van de omgevingsdienst m.b.t. toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht vindt periodieke evaluatie van het werk- en uitvoeringsprogramma op basis van voortgangsrapportages. De gemeente geeft zelf ook invulling aan toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht energiebesparing, naast de taken die bij de omgevingsdienst zijn belegd sinds 1 juli 2023. De gemeente heeft energiecoaches in dienst die inwoners helpen hun huis energiearmer te maken. De omgevingsdienst vult aan dat dit gaat over de verduurzaming van woningen, die staan los van de informatie- en energiebesapringsplicht voor bedrijven.

Informatievoorziening Het is onbekend afspraken gemaakt over de monitorings- en verantwoordingsinformatie met de omgevingsdienst m.b.t. de energiebesparingsplicht en of er KPI’s zijn afgesproken. De gemeente ontvangt periodieke tussenrapportages over de resultaten van de handhaving van de energiebesparingsplicht van de omgevingsdienst. Het is onbekend of deze rapportages

1

adequate informatie geven over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparings- en informatieplicht en/of over de bereikte resultaten. Het is onbekend of er vragen/opmerkingen zijn geweest vanuit de gemeenteraad over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht door de omgevingsdienst of over de bereikte resultaten (zoals reductie CO2 en vermindering verbruik van gas en elektriciteit).

Omgevingsdienst Regio Utrecht en gemeente IJsselstein Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder. De energiebesparingsplicht is als apart taakveld onderdeel van het VTH-stelsel. Resultaat Er is voor 90 tot 95% zicht op het aantal bedrijven dat valt onder de energiebesparings- en informatieplicht. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO.nl en combineren zij met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. Opgemerkt wordt dat de omgevingsdienst niet 100% van de bedrijven in beeld kan hebben: er komen nieuwe bedrijven bij en er gaan bedrijven af. Volgend jaar heeft de omgevingsdienst als het goed is inzage in de energiegegevens van bedrijven via de netbeheerders. De omgevingsdienst verzamelt nu zoveel mogelijk informatie zelf via de informatieplicht, bureau onderzoek en via controlebezoeken. De omgevingsdienst heeft acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen door het aanschrijven op aanleveren energieverbruik of indiening informatieplicht. De verstrekte gegevens worden door de omgevingsdienst gearchiveerd. Er is voor 90 tot 95% zicht op het aantal bedrijven dat zich niet aan de informatieplicht energiebesparing houdt.

Deze informatie wordt door de omgevingsdienst zelf verzameld. De informatie ontbreekt in sommige gevallen omdat altijd bedrijven zullen zijn die niet in beeld zijn. Het kunnen opvragen van het energieverbruik bij netbeheerders zal deze laatste groep onbekenden in beeld kunnen brengen. De omgevingsdienst verzamelt nu zoveel mogelijk informatie zelf via de informatieplicht en via controlebezoeken. De omgevingsdienst heeft acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen door zoveel mogelijk informatie te verzamelen via de informatieplicht en via controlebezoeken. Daarnaast schrijft de omgevingsdienst ook aan op het alsnog aanleveren van verbruik of indiening informatieplicht. Er wordt per brief / e-mail, telefonisch en persoonlijk contact gemaakt met bedrijven die niet voldoen aan de informatieplicht energiebesparing. In de gemeente IJsselstein zijn in 2023 18 controles uitgevoerd. ODRU gaat uit van een minimaal ontdekt besparingspotentieel van vijf huishoudens per controle. Dit betekent dat alleen in de laatste periode van 2024 een besparing van 90 huishoudens is bereikt.

2

Organisatie van het toezicht De omgevingsdienst handhaaft op de uitvoering van de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing door algemene milieucontroles en specifieke energiecontroles uit te voeren. Het aantal bedrijven dat per jaar wordt gecontroleerd wordt bepaald aan de hand van capaciteit en overige projecten die een beroep doen op de capaciteitsvraag. Naar schatting heeft de omgevingsdienst nog 5-10 jaar nodig vanaf de start van de werkzaamheden om alle bedrijven en instellingen binnen de gemeente te controleren op de energiebesparings- en informatieplicht. Dat wordt mede veroorzaakt doordat er elke vier jaar een nieuwe lijst van erkende energiebesparende maatregelen wordt vastgesteld. De omgevingsdienst stelt prioriteit in de te controleren bedrijven op basis van een eigen risicoanalyse die specifiek gericht is op de energiebesparingsplicht en de rubricering die RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) toevoegt aan de informatieplicht rapportages. De omgevingsdienst baseert de analyse op basis van verschillende bronnen, waaronder de BAG, een eigen systeem en de informatieplicht. Kwantitatieve informatie De omgevingsdienst heeft de kwantitatieve informatie uit onderstaande tabellen ingevuld voor de gemeente.

Onderstaande tabel bevat informatie over het aantal gecontroleerde bedrijven en de ureninzet op jaarbasis door de omgevingsdienst in de periode 2019 – 2023. Tot 2023 maakten energiecontroles grotendeels onderdeel uit van de reguliere bedrijfscontroles en werden specifieke energiecontroles wel uitgevoerd maar niet apart geregistreerd. Dat is met ingang van 2023 wel gebeurd.

Jaar

Aantal bedrijven gecontroleerd

Ureninzet op jaarbasis

2019

-

2020

-

-

2021

-

-

2022

-

-

2023

18

-

Onderstaande tabel bevat informatie over het percentage bedrijven waar overtredingen zijn aangetroffen voor en na hercontrole tussen 2019 en 2023. Hercontroles zijn nog niet allemaal afgerond maar alle overtredingen worden verholpen.

Jaar

% bedrijven met overtredingen bij

% bedrijven met overtredingen bij

eerste controle

hercontrole

2019

-

-

2020

-

-

2021

-

-

2022

-

-

2023

100%

-

3

Onderstaande tabel bevat informatie over het aantal jaarlijks geconstateerde overtredingen tussen 2019 en 2023.

Jaar

Aantal overtredingen

2019

-

2020

-

2021

-

2022

-

2023

-122

De omgevingsdienst heeft geen informatie aangeleverd over het aantal bedrijven dat een ‘vooraankondiging last onder dwangsom’ of overige repressieve handhaving heeft ontvangen tussen 2019 en 2023. In het geval er repressieve handhaving heeft plaatsgevonden is een hersteltermijn opgelegd. De omgevingsdienst heeft geen kwantitatief zicht op het energiebesparingspotentieel bij bedrijven en instellingen en de totaal gerealiseerde energiebesparing. Wel kan via diverse bronnen (o.a. informatieplicht) een inschatting worden gemaakt van het besparingspotentieel. In de beantwoording op de enquête is geen informatie opgenomen in de getroffen energiebesparende maatregelen in de periode 2019 tot en met 2023 door bedrijven en instellingen. Aanvullende documentenanalyse Categorie

Aanwezig?

Documenten

Begroting

√

Projectplan t.b.v. SPUK; IBT rapport

Opdracht

√

Projectplan t.b.v. SPUK; IBT rapport

Beleidstukken

x

Werkprogramma

x

Voortgangsrapportage

x

Aanvullend

√

Toelichting

Toelichting ODRU

Begroting & opdracht De ODRU ondersteunt vijftien gemeenten in de provincie Utrecht bij de uitvoering van milieu- en omgevingstaken. Alle gemeenten hebben de ODRU mandaat gegeven om toezicht op het naleven van de energiebesparingsplicht bij bedrijven te houden. In het projectplan worden de uitvoeringstaken van de ODRU beschreven voor 2024. De ODRU heeft in 2022 1,3 miljoen euro aan subsidie aangevraagd voor extra toezichtcapaciteit op de naleving van de energiebesparingsverplichting in 2022 tot 2026. Daarmee is extra toezichtcapaciteit vrij gemaakt. In de volgende tabel is een overzicht opgenomen van het aantal bedrijven dat moet voldoen aan de informatie- en energiebesparingsplicht. Gebaseerd op informatie uit de vorige ronde van de informatieplicht energiebesparing

4

Inrichting, uitvoering en monitoring activiteiten die de ODRU uitvoert zijn o.a. fysieke controles, aanschrijven achterblijvers informatieplicht, samenwerking RUD Utrecht (regionale uitvoeringsdienst) en andere OD’s (omgevingsdiensten), opleidingen en trainingen. De volgende begroting is daarvoor opgesteld:

5

Beschrijving taak ‘toezicht energiebesparing’ uit de Product-dienstencatalogus (PDC) van de ODRU en voor ‘ toezicht label-C verplichting voor kantoren:

6

Toelichting ODRU Energie en de samenwerking met RUD Utrecht op gebied van energie Veel bedrijven hebben enorm besparingspotentieel. Door intensief toezicht op energiebesparende maatregelen komen veel besparingskansen, namelijk 254 overtredingen in de eerste vier maanden van 2023, aan het licht. De bedrijven zijn aangeschreven op het toepassen van de maatregelen, waarna een hercontrole is uitgevoerd. Het intensieve toezicht op energiebesparing werkt. Ook landelijk heeft de ODRU meegewerkt aan de ontwikkeling van energietoezicht. Zo is meegewerkt aan de nieuwe erkende maatregelenlijst die op 1 juli 2023 definitief in werking zal treden en is de ODRU aangesloten bij een landelijke werkgroep voor het toezicht op de Rapportageverplichting werk gebonden personenmobiliteit. Daarnaast is gewerkt aan een gezamenlijk energie toezichtsproduct met de RUD Utrecht.

7

De samenwerking heeft geleid tot een gezamenlijke prioritering voor het energietoezicht, een toezicht- en handhavingsbrief en eenduidige afspraken over termijnen en dwangsombedragen. Ook hebben toezichthouders diverse gezamenlijke kennisbijeenkomsten gehad. Door intensief toezicht op energiebesparende maatregelen komen veel besparingskansen, namelijk tussen de 200 en de 300 mogelijke overtredingen bij diverse bedrijven in het ODRU werkgebied in de maanden mei tot en met augustus, aan het licht. De bedrijven zijn aangeschreven op het toepassen van de maatregelen, waarna een hercontrole is of wordt uitgevoerd. Het intensieve toezicht op energiebesparing werkt. In aanvulling hierop heeft de ODRU onderstaande antwoorden beantwoord voor de gemeente IJsselstein: •

Of en zo ja welke afspraken de gemeente of provincie met de omgevingsdienst heeft gemaakt over de invulling van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht: De gemeente IJsselstein heeft in de uniforme uitvoerings- en handhavingsstrategie 2022 - 2023 doelstellingen opgesteld m.b.t. energietoezicht. Deze uniforme uitvoerings- en handhavingsstrategie is verlengd tot en met 31 december 2025. Verder worden jaarlijks afspraken gemaakt met de gemeenten over de hoeveelheid uren die aan toezicht en handhaving mogen worden besteed in het Uitvoeringsprogramma. Deze uren waren tot en met 2024 niet specifiek gericht op toezicht en handhaving op energiebesparing, maar binnen dit budget zit een vast percentage voor het toezicht op energiebesparing ( Bij de gemeente IJsselstein is dit 8% van het aantal uren programmatisch toezicht).

•

Hoe de omgevingsdiensten over de uitvoering van de afspraken rapporteren aan de gemeente of provincie: de omgevingsdienst rapporteert periodiek via de Terap of de jaarrapportage van programmatisch toezicht over behaalde resultaten en bijzonderheden.

8