8.2 Bijlage Reactie WIL op Zienswijzen gemeenten op begroting 2025
Tekst van het document
Integraal overzicht van de zienswijzen van de Lekstroomgemeenten op de ontwerp Begroting 2025 met reactie WIL Alle deelnemende raden en de Cliëntenraad WIL hebben een zienswijze op de ontwerp Begroting 2025 ingediend. In de aanloop naar het opstellen van de ontwerp Begroting zijn raden op verschillende momenten meegenomen in ontwikkelingen richting 2024 en 2025. De begroting 2025 is nieuw van opzet, passend bij het traject dat WIL en gemeenten hebben ingezet om de balans tussen opdracht dienstverlening en middelen in 2025 weer in balans te brengen. De wijze van aanpak kan op draagvlak rekenen waarbij alle raden en Cliëntenraad natuurlijk benieuwd zijn hoe de kansrijke opties richting 2025 uiteindelijk uitgewerkt worden en geïmplementeerde worden. WIL informeert in september de raden en we gaan begin oktober in “Het Raadsgesprek” ook over dit onderwerp met de raadsleden in gesprek. Dit omdat wij verwachten inhoudelijke aanpassingen in de 1ste begrotingswijziging 2025 op te nemen met eventueel noodzakelijke financiële aanpassingen. De zienswijzen ondersteunen op hoofdlijnen de gekozen richting in de begroting. Ook tijdens de raadsinformatieavond van 5 juni jl. kon de 1ste schets van de wijze waarop wij de kansrijke opties gaan uitwerken op draagvlak rekenen.
Voor ons een bevestiging dat de raden zich met WIL verbonden voelen en dat we de goede richting inslaan qua opdracht, dienstverlening en middelen. Hierbij is het belangrijk dat er een duidelijke balans is tussen de opdracht van WIL, de dienstverlening die daarbij hoort en de financiën. De uitwerking van de kansrijke opties is niet alleen financieel, maar levert ook een bijdrage aan het niveau van de dienstverlening waar de inwoner van profiteert. De begroting 2025 is nieuw van opzet en tegelijkertijd zijn er veranderingen betreffende de kpi’s doorgevoerd. Het is goed om te merken dat in de zienswijzen op verschillende plekken ook feedback op deze vernieuwingen wordt gegeven. Dit kan ons helpen bij het verder verbeteren van de p&c producten van WIL. Dit stellen we op prijs. In de voorliggende reactie kunt u, zoals gebruikelijk, per onderdeel van de ontvangen zienswijzen de reactie van WIL terugvinden. Wij geven daarbij aan hoe wij omgaan met de zienswijzen en op welke onderdelen eventueel nog een aanpassing volgt.
1
Gemeente
Zienswijze/wens gemeenten
Hoe wordt deze zienswijze verwerkt?
1
Houten
De raad complimenteert WIL met de nieuwe opzet van de begroting 2025, zowel het kwaliteitskompas als de bijlage “De kansrijke opties in beeld”. De kansrijke opties in beeld” (blz. 52) maken het goede gesprek over uw begroting mogelijk en geeft de raad een handvat voor politiek inhoudelijke en budgettaire keuzes.
Wij zijn blij dat de vernieuwde opbouw van de begroting en de bijlage over de kansrijke opties de raad (en WIL) helpend zijn in het proces rondom de herijking van de opdracht en dienstverlening van WIL.
2
Houten
Door middel van het kwaliteitskompas wordt de lijn inwoner – maatschappelijke doelstelling – activiteiten veel helderder. De raad kijkt er naar uit om op deze manier de verwachtingen over en weer steeds scherper te maken, zodat helder is wat de opgave is en hoe WIL daar (samen met andere partijen) invulling aan geeft. De raad hoort graag welke verbeterstappen WIL nog voor zich ziet richting de begroting 2026.
Wij denken net als de raad dat we een goede eerste stap hebben genomen richting herijking van de opdracht en de dienstverlening. Het gezamenlijke proces hierin is belangrijk en wij gaan dan ook graag samen de volgende stappen aan in dit proces. Dit krijgt in na de zomer een vervolg.
3
Houten
WIL definieert een aantal kansrijke opties om de dienstverlening effectiever en efficiënter vorm te geven, die in de begrotingswijziging 2025 verder worden uitgewerkt. In dit proces wil de raad het volgende meegeven:
De raad geeft een aantal zaken aan WIL mee die passen bij hoe wij hierin staan. Inmiddels zijn wij verder in de uitwerking van de kansrijke opties en verachten wij de opties “sec uitvoeren wet” en “Tandje minder op de intentie” (op de korte termijn) niet te hoeven uitwerken om de gewenste balans te hervinden. Bij alle afwegingen rondom de kansrijke opties blijven we een afweging tussen kwaliteit, (financiële) noodzaak, risico’s en personeel maken. Het kan ook in onze ogen geen pure financiële afweging zijn. En uiteraard leggen we hier de verbinding met meer lokaal dienstverlening aanbieden.
•
De raad ziet een heel duidelijk verband tussen de opties “Sec uitvoering wet”, “Tandje minder op intentie wetgeving” en “Meer lokale en afgestemde dienstverlening”.
2
•
•
•
Als WIL de opties Sec uitvoering wet” en “Tandje minder op intentie wetgeving” toepast mag dit niet leiden tot afschalen van kwaliteit van dienstverlening. Dan moet in relatie met lokale partners gezocht worden naar een andere vorm van dienstverlening met dezelfde of hogere kwaliteit. De raad denkt dat in het punt “Meer lokale en Afgestemde dienstverlening” nog veel winst valt te behalen. Wij zien de optie “Meer risico nemen in de uitvoering” als zeer kansrijk. We vinden een zorgvuldige afweging tussen kwaliteit van de dienstverlening, de belasting van medewerkers, het risico van onterecht toekennen en de kosten belangrijk.
4
Houten
Wij zien in de begrotingswijziging 2025 graag uitgewerkte kansrijke opties terug, waarin wordt aangegeven hoe de opties passen binnen de uitgangspunten van participatiewet in balans (menselijke maat, vertrouwen en eenvoud) en hoe deze bijdrage aan een positief klimaat voor medewerkers (medewerkers-tevredenheid en ziekteverzuim).
De uitgangspunten van de Participatiewet in Balans vormen een belangrijk element bij de uitwerking van de kansrijke opties om de balans terug te brengen. Vooral op het gebied van de dienstverlening denken we hiermee slagen te kunnen maken waar de inwoner direct de positieve effecten van zal ervaren. Wij verwachten dat dit ook voor onze medewerkers positief uit zal pakken met een effect op werkplezier en verzuim. Uiteraard zullen we bij de begrotingswijziging 2025 hier aandacht aan besteden.
5
Houten
De raad heeft in de zienswijze op de begroting 2024 ingestemd met uw voorstel om de informatievoorziening te herijken, met de kanttekening dat de set van gegevens kwalitatief en kwantitatief voldoende moet zijn om te kunnen sturen op de resultaten.
Zoals al eerder gezegd is de begroting 2025 opnieuw vormgegeven. Daarom is het goed dat u als raad de zienswijze aangrijpt om aan te geven waar we nog kunnen verbeteren. Wij nemen dit mee naar de begroting 2026. Dit geldt zowel voor de prognoses en trendcijfers als voor de kpi’s.
3
Echter, in de huidige begroting zijn er onvoldoende prognoses en trendcijfers opgenomen, aan de hand waarvan de raad de voortgang kan monitoren en de ontwikkelingen kan bijsturen. Opvallend zijn de diverse tabellen met cijfers uit het voorgaande jaar -die eerder op hun plaats lijken in het jaarverslag- en de verwijzingen naar de kwartaalrapportages 2024. U wordt verzocht om nogmaals te kritisch te kijken naar de prestatie indicatoren en een overzicht van indicatoren op te stellen aan de hand waarvan de raad trends en ontwikkelingen kan afleiden en daarmee toezicht kan uitoefenen op uw taken. 6
Houten
WIL heeft echt goede verbeteringen gemaakt in de begroting. Tocht denkt de raad dat er in de leesbaarheid nog ruimte voor verbetering zit. Om een volgende slag te maken geeft de raad, vanuit de ontvangende kant, de volgende suggesties mee:
Onder punt 5 geven wij reeds aan dat wij blij zijn met uw feedback op de nieuwe vormgeving van de begroting. Goed om te horen dat we op de goede weg zijn. Uw suggesties zullen wij richting Begroting 2026 meenemen als wij gaan kijken welke verbeteringen wij nog kunnen doorvoeren.
1. Op bladzijde 8 van de jaarrekening geeft WIL zeer overzichtelijk de totale regelingskosten en uitvoeringskosten weer. Zo’n tabel ontbreekt in de begroting en zou de raad van grote toegevoegde waarde vinden
4
2. Verzoek om in de begroting 2025 e.v. de regelings- en uitvoeringskosten van het programma Inkomensondersteuning uit te splitsen naar bijzondere bijstand, collectieve zorgverzekering minima, tegemoetkoming chronisch zieken en wet kinderopvang en inzicht te geven in bedragen die samenhangen met de dienstverleningsovereenkomsten 7
IJsselstein en Lopik
De raad stemt in met de ontwerp Begroting 2025 omdat deze in lijn is met de basisbegroting die was opgenomen in de Kaderbrief 2025, exclusief de risicoparagraaf. De incidentele extra middelen die de raad voor 2024 beschikbaar heeft gesteld zijn niet verwerkt. De raad waardeert dat WIL in de ontwerp Begroting zoveel mogelijk de kosten van de dienstverlening per programma heeft opgenomen en de risico’s duidelijk in beeld heeft gebracht.
Voor ons is het goed om te horen dat de aansluiting van kaderbrief en begroting op een goede manier is vormgegeven.
8
IJsselstein en Lopik
De raad waardeert de inzet van WIL op het proces om met gemeenten toe te werken naar een scherpere opdracht voor de toekomst van WIL in het licht van de gezamenlijke opgaven voor gemeenten en WIL Hierbij helpt het dat WIL duidelijk schetst welke kansrijke opties WIL ziet om de disbalans in de uitvoering en de financiën te herstellen. De raad gaat graag met WIL in gesprek tijdens de aangekondigde
Fijn dat u zich kunt vinden in de wijze en het proces waarop wij samen met de gemeenten werken aan het weer in balans brengen van opdracht, dienstverlening en middelen. Inmiddels hebben wij u tijdens de Raadsinformatieavond op 5 juni jl. op hoofdlijnen kunnen bijpraten op dit proces en de kansrijke opties bij de programma’s Inkomen en Inkomensondersteuning. Wij willen tijdens het gesprek met de raad in het najaar meer gedetailleerd met u in gesprek gaan over de uitwerking van de kansrijke opties en de gevolgen voor de begrotingswijziging 2025.
5
roadshow in mei en het gesprek met de raad na de zomer. De raad heeft er begrip voor dat, gegeven dit proces, een begrotingswijziging voor 2025 onvermijdelijk is. De raad vraagt WIL dringend om de begrotingswijziging zo tijdig mogelijk te doen en hierover transparant te zijn. 9
IJsselstein
Wat betreft de input van de raad op de opdracht, uitvoering en financiering van WIL en de financiële situatie van de gemeenten verwijst de raad naar zijn zienswijze op de 1ste begrotingswijziging 2024 en de kaderbrief 2025.
De door u genoemde input wordt in het hele proces meegenomen.
10 Lopik
De raad kan zich vinden in de kernpunten van het voorstel voor herijking van de informatievoorziening en de KPI's gebruikt door WIL. Het lijkt logisch de informatievoorziening te laten aansluiten bij de programmastructuur in de begroting. De vermindering van het aantal KPI's in verband hiermee is alleen te billijken zolang dit een degelijke, kritische beoordeling van uw dienstverleningsopdracht door de raad niet bemoeilijkt.
Fijn dat u zich kunt vinden in het voorstel van de herijking informatievoorziening. Uiteraard is het de bedoeling dat de nieuwe informatievoorziening met kpi’s bijdraagt aan een goede sturing door de raden.
11 Lopik
Gezien de grote opgave die gemeenten wacht in het ‘ravijnjaar’ 2026 wil de raad dat alle gemeenschappelijke regelingen in een vroeg stadium besparingsmogelijkheden in kaart brengen.
Wij zijn ons goed bewust van de opgave waar onze gemeenten voor staan richting 2026. Dit brengt ook een verantwoordelijkheid voor ons mee. Behalve dat wij voor 2025 de kansrijke opties uitwerken gaan wij ook aan de slag met de Doorontwikkelagenda WIL. Hierin zullen wij nog een aantal onderwerpen verder uitwerken op het gebied van opdracht, dienstverlening en middelen. Deze doorontwikkeling
12 Nieuwegein
Ten eerste wil de raad WIL complimenteren met het volgende. De raad vindt het knap dat WIL onder deze lastige omstandigheden haar
Dank voor de complimenten en de waardering voor onze dienstverlening. Voor ons behoort bij de door u genoemde flexibiliteit dat wij samen met de gemeenten de balans tussen opdracht, dienstverlening en middelen kunnen herijken. Dit is ook nodig om de uitdagingen die op ons afkomen te kunnen oppakken.
6
werkzaamheden weet te continueren. Uit de begrotingswijziging, waar wij eind februari mee hebben ingestemd, blijkt dat WIL door moeilijke tijden heen gaat, maar het lukt WIL tot nu toe om haar taken zoveel mogelijk naar behoren uit te voeren. Voorts complimenteert de raad WIL expliciet met de getoonde flexibiliteit en doortastendheid bij het uitvoeren van relatief nieuwe en zware taken, zoals de uitvoering van de Energietoeslag en de begeleiding van de slachtoffers van de Kinderopvangtoeslag. Deze taken zijn lastig vanwege hun incidentele en soms zeer belastende karakter. 13 Nieuwegein
De raad heeft vaker aangegeven dat de kwaliteit van de dienstverlening voorop staat, ook in moeilijke tijden. Pas in tweede instantie en met instemming van de raad kan worden gekeken naar andere opties, zoals de doorlooptijden voor aanvragen of het brede inzicht in de situatie van de klant. In lijn met dit vigerende beleid geeft u in uw begroting aan dat de menselijke maat, vertrouwen, eenvoud en het bieden van een begrijpelijk en voorspelbaar vangnetfunctie voor de inwoners, de input vormen voor de begroting 2025 en de kansrijke opties. (pag. 10, 52) Uit het bovenstaande volgt de conclusie dat het benoemen van maatregelen die ‘pijn’ doen bij de klanten, geen plek moeten hebben in het overzicht met kansrijke opties. We doelen hierbij op zaken als ‘het sec kijken naar de wet’ (in plaats van te kijken naar de klant) en ‘minder inzetten op de intentie van de wet’. (pag. 53)
Zoals hiervoor al beschreven is het vooralsnog niet nodig om de genoemde opties (Sec uitvoeren wet en Tandje minder op intentie wet) verder uit te werken. Deze kunnen dus als plan B functioneren voor het geval dat alsnog blijkt dat er meer nodig is om de balans te herstellen. Voor nu slagen wij erin met de andere kansrijke opties om zowel een stap voorwaarts te doen qua dienstverlening, als een efficiencyslag te maken.
7
Dergelijke maatregelen kunnen in een later stadium zeker aan de orde komen in een wat u in uw brief noemt- ‘plan B’: het afschalen van de kwaliteit van de dienstverlening (aanbiedingsbrief, p. 2), maar ze vormen geen primaire opties. 14 Nieuwegein
Vanaf 2022 ontvangt u van de Lekstroomgemeenten een structureel budget van € 150.000 voor handhaving. Onze raad heeft hiermee ingestemd, met de voorwaarde dat er spoedig een evaluatie zou volgen. Blijkens uw jaarverslagen lukt het sindsdien onvoldoende om (vast) personeel te vinden voor deze taak. Desondanks noteert u bij de kansrijke opties dat een extra investering in Handhaving voordelen kan opleveren (p. 53). De raad gaat hier nadrukkelijk niet in mee. U dient eerst deze structurele investering te evalueren en de resultaten aan de raad voor te leggen. Hier heeft de raad al in 2022 om gevraagd.
Wij gaan ervan uit dat u doelt op de kansrijke optie “Verbrede inzet op rechtmatigheid” op pagina 53. Hiermee bedoelen wij niet extra inzet op handhaving. Wij doelen op meer focus op rechtmatigheid binnen het programma inkomen. Dit gaat over het op allerlei wijzen aandacht besteden of een klant terecht een uitkering ontvangt. Zowel bij aan van de uitkering als gedurende de contactmomenten tijdens de looptijd van de uitkering. Dit gaat niet over frauduleus handelen, misbruik of oneigenlijk gebruik, maar over focus of het recht nog steeds aanwezig is. Een onderdeel hiervan is het inzetten van de scan voorliggende voorzieningen. Als een klant aanspraak kan maken op een voorliggende voorziening dan is de insteek dat de klant daar ook daadwerkelijk gebruik van gaat maken, waar nodig een warme overdracht. Er wordt niet ingezet op extra inzet op handhaving.
15 Nieuwegein
WIL is voornemens om meer taken te automatiseren, wat een logische stap is bij een bezuiniging. Het gaat om het stroomlijnen van de diverse systemen waarin klantgegevens worden verwerkt. Maar het gaat ook om het automatiseren en digitaliseren van de contacten met de klant, zoals WIL Direct (aanvragen van minimaregelingen en eventueel levensonderhoud, p. 52, 53) en Mijn Inkomen (onder andere het digitaal doorgeven van inkomsten en inzien van uitkeringsspecificaties).
Wij delen de waakzaamheid van de raad op dit onderdeel. De automatisering sluit aan bij de uitgangspunten van de Participatiewet in Balans: eenvoud, vertrouwen en maatwerk. Dit moet bijdragen aan de toegankelijkheid van de regelingen. Het spreekt dus voor zich dat voor klanten die, bijvoorbeeld door een beperkte taal- of digitale vaardigheden, niet gemakkelijk gebruik kunnen maken van toenemende automatisering, wij aanvullende maatregelen bekijken om de toegankelijkheid te laten toenemen.
8
Daar waar het automatiseren van de aanvragen zeker positief is, vinden we een vergaande digitalisering van de klantcontacten zorgelijk. Dit betekent namelijk dat er meer wordt geëist van digitale-, lees- en schrijfvaardigheid van klanten. Nieuwegein heeft een bovengemiddeld aantal inwoners dat niet over deze vaardigheden beschikt (ongeveer 12%). Voor deze mensen dreigt de armoedeval als ze door hun gebrekkige vaardigheden onvoldoende gebruik kunnen maken van de voorzieningen. Graag verneemt de raad van WIL welke maatregelen zij aanpalend gaat nemen om te voorkomen dat deze groep tussen de wal en het schip valt. Op voorhand geven wij u mee dat er te allen tijde voldoende mogelijkheden moeten zijn om persoonlijk en telefonisch te woord te worden gestaan, zeker op de piekmomenten waarop de regelingen worden aangevraagd. 16 Nieuwegein
De raad heeft in de zienswijze op de begroting 2024 ingestemd met het voorstel van WIL om de informatievoorziening te herijken, met de kanttekening dat de set van gegevens kwalitatief en kwantitatief voldoende moet zijn om te kunnen sturen op de resultaten. Echter, in de huidige begroting zijn er onvoldoende prognoses en trendcijfers opgenomen, aan de hand waarvan de raad de voortgang kan monitoren en de ontwikkelingen kan bijsturen. Opvallend zijn de diverse tabellen met cijfers uit het voorgaande jaar -die eerder op hun plaats lijken in het jaarverslag- en de
In reactie hierboven op vergelijkbare opmerkingen in de zienswijzen over informatievoorziening en kpi’s hebben wij reeds aangegeven dat we openstaan voor deze opmerkingen. Dit biedt de mogelijkheid om verdere verbetering door te voeren. Wij zijn blij dat u in uw zienswijze gebruik heeft gemaakt om deze opmerkingen mee te geven.
9
verwijzingen naar de kwartaalrapportages 2024. WIL wordt verzocht om nogmaals kritisch te kijken naar de prestatie indicatoren en een overzicht van indicatoren op te stellen aan de hand waarvan de raad trends en ontwikkelingen kan afleiden en daarmee toezicht kan uitoefenen op de taken van WIL. Tevens heeft de raad in 2023 gevraagd om de kernprestatie indicatoren kritisch tegen het licht te houden en waar mogelijk ambitieuzer te formuleren. De raad ziet dit echter niet terug in de begroting. Met de ‘doorontwikkeling’ en het nieuwe meerjarenbeleidsplan voor de boeg, alsook de huidige onduidelijke financiële situatie, is dit begrijpelijk. Maar op termijn verwacht de raad goed gefundeerde cijfers aan de hand waarvan de prestaties van uw organisatie kunnen worden gemonitord.
10
Zienswijze van de Cliëntenraad WIL op de ontwerp Begroting 2025 met reactie WIL Het bestuur stelt het op prijs dat de cliëntenraad weer een brede zienswijze op de ontwerp Begroting 2025 heeft opgesteld. Het bestuur heeft kennisgenomen van deze zienswijze. Op 12 juni is de zienswijze in het reguliere overleg tussen Cliëntenraad en WIL besproken. De zienswijze van de cliëntenraad vormt voor nu geen aanleiding om begroting 2025 aan te passen. De Cliëntenraad adviseert gematigd positief over de begroting 2025 gezien de precaire financiële situatie. De Cliëntenraad waardeert de uitgebreide toelichting op de begroting 2025. Zienswijze/wens Cliëntenraad
Reactie Bestuur
A
De Cliëntenraad heeft nota genomen van de ontstane disbalans tussen de financiële middelen, de gevraagde dienstverlening en de minimaal noodzakelijke personele inzet. De Cliëntenraad is verheugd te lezen dat er wordt gewerkt vanuit vertrouwen met eenvoud en doelmatigheid en handhaving van de menselijke maat. De voorstellen die hieruit voortvloeien betreffen naar de mening van de Cliëntenraad onderwerpen die passen binnen het streven van WIL om de balans tussen financiën, dienstverlening en personele inzet te hervinden. Wat betreft het zogenaamde Kwaliteitskompas en de verdeling hiervan naar WIL c.q. de Lekstroomgemeenten, kan de Cliëntenraad zich in de onderliggende vertaling vinden.
Goed om te lezen dat er ook bij de Cliëntenraad draagvlak is om de uitgangspunten werken uit vertrouwen, eenvoud en menselijke maat te omarmen. Wij delen met de Cliëntenraad de verwachting dat de kansrijke opties bijdragen aan het herstellen van de balans.
B
De Cliëntenraad plaatst wel een kritische noot bij de uitvoering van de Sociale Werkvoorziening. De Cliëntenraad ondersteunt dit van harte, doch vraagt de focus te leggen op de uiteindelijke verantwoordelijkheid/besluitvoering door de vier deelnemende gemeenten.
In het gesprek tussen Cliëntenraad en WIL over de voorliggende zienswijze is er ook over dit onderwerp gesproken. Hierbij hebben wij al aangegeven dat de gesprekken over de sociale infrastructuur gaan over zowel de doelgroepen uit de Participatiewet als de Sociale Werkvoorziening. Wij gaan ervan uit dat dit past bij de door u genoemde focus.
C
Tevens is de Cliëntenraad geïnteresseerd in de uiteindelijke opzet, vorming en werking van het nieuw op
Binnen de arbeidsmarkt wordt gewerkt aan de eerste schetst voor het Regionaal werkcentrum en het Regionaal Beraad. Wij houden u,
11
te zetten Regionale Werkcentrum, voorheen de Utrechtse Werktafel
zoals u gewend bent, op de hoogte van de ontwikkelingen en onze insteek.
D
De Cliëntenraad onderschrijft de voorliggende begroting 2025 op hoofdlijnen. De Cliëntenraad begrijpt dat WIL en de vier Lekstroomgemeenten voor een nieuwe uitdaging staan gezien de beperkingen. De Cliëntenraad is verheugd terug te lezen dat WIL haar dienstverlening in de toekomst continueert ondanks de financiële beperkingen. Hierbij houdt WIL rekening met de uitgangspunten ‘menselijke maat’ alsmede ‘werken uit vertrouwen’.
Mooi dat u de begroting op hoofdlijnen onderschrijft en oog heeft voor de uitdagingen waar we gezamenlijk voor staan. Tevens herkent u terecht dat de kwaliteit van dienstverlening voor WIL continu onze focus heeft, onder andere door de gehanteerde uitgangspunten.
E
Afsluitend wil de Cliëntenraad, in dit kader, nog eens wijzen op de “Reactie van Werk en Inkomen Lekstroom op de zienswijze van de Lekstroomgemeenten op de 1ste Begrotingswijziging 2024”. Hierin is op pagina 7 helder de zienswijze van de Cliëntenraad weergegeven.
Dank voor het compliment.
12