7. Provincie Utrecht - IJsselstein Brief Beoordeling IBT omgevingsrecht 2023-2024

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente IJsselstein Postbus 26 3400 AA IJSSELSTEIN Onderwerp Datum Documentnummer Telefoonnummer E-mailadres Domein/opgave Team Bijlage

Beoordeling IBT omgevingsrecht 2023-2024 17‑12‑2024 UTSP-390265605-28836 06 39 63 21 92 jeroen.van.dam@provincie-utrecht.nl Strategie & Bestuur Bestuur & Interbestuurlijk toezicht Beoordelingsformulier

Geacht college, U heeft ons informatie gestuurd over hoe u in de periode 2023-2024 uw taken hebt uitgevoerd op het gebied van omgevingsrecht, specifiek met betrekking tot strategische en programmatische uitvoering en handhaving (U&H) en Erfgoed. Wij hebben als interbestuurlijk toezichthouder deze informatie beoordeeld om te bepalen of uw taakuitvoering voldoet aan de wettelijke eisen. In deze brief delen wij ons oordeel met u. Samenvattend oordeel over uw taakuitvoering omgevingsrecht - Onderdeel U&H: - Onderdeel Erfgoed:

voldoet niet (actief toezicht) voldoet

Met betrekking tot het onderdeel U&H constateren wij dat er geen sprake is van een goed ingerichte beleidscyclus voor de taakuitvoering op het gebied van vergunningverlening, (bouw)toezicht en handhaving. Uw VTH-beleid 2020-2022 (onder de Omgevingswet de U&H-strategie genoemd) en uitvoeringsprogramma 2024 voldoen namelijk niet aan meerdere essentiële wettelijke criteria uit het Omgevingsbesluit. Een strategische en programmatische uitvoering en handhaving is dan niet op goede wijze mogelijk. Uw taakuitvoering voor het onderdeel U&H over de periode 2023-2024 beoordelen wij daarom als ‘voldoet niet’. Met betrekking tot het onderdeel Erfgoed constateren wij dat u in 2023 in het kader van aanvragen om omgevingsvergunningen ten aanzien van Rijksmonumenten advies heeft gevraagd aan de monumentencommissie. Verder blijkt dat archeologie structureel deel uitmaakt van de vergunningenprocedure. Daarom luidt ons oordeel voor dit onderdeel ‘voldoet’. Actief toezicht Verbetering van uw taakuitvoering voor het onderdeel U&H is vereist. Omdat u voor het onderdeel U&H niet aan de wettelijke eisen voldoet, wordt u hierbij voor het onderdeel U&H onder ‘actief toezicht’ geplaatst (trede 3 van de IBT-interventieladder). Wat wij in het kader van actief toezicht van u verwachten, beschrijven wij verderop in deze brief onder paragraaf ‘Vereiste actie van uw kant’.

Door uw ambtelijke organisatie is op 1 februari 2024 een startnotitie opgesteld om te komen tot een nieuwe U&Hstrategie die aan de wettelijke criteria voldoet. Hoewel dit nog niet heeft geleid tot vastgestelde beleidsstukken,

1 van 4

hebben wij er vertrouwen in dat u zich aan de hand van deze startnotitie en het op te stellen verbeterplan in de komende periode zal inspannen om verbetering te laten zien. Beoordelingskader Bij het uitvoeren van onze wettelijk toezichtstaak hanteren wij het Beleidskader Interbestuurlijk Toezicht 20212024 en de daarin opgenomen interventieladder. Een toelichting op de interventieladder staat in het beleidskader. Tijdens deze beoordelingsperiode voegen wij voor het eerst, bij wijze van proef, het hierboven genoemde beoordelingsformulier bij de beoordelingsbrief. Doordat het formulier inzicht biedt in de beoordeling wordt het interbestuurlijk toezicht (IBT) transparanter en objectiever. Hierdoor kan elk wettelijk criterium meer op inhoud met u worden besproken. Daarnaast kunt u aan de hand van het formulier en de IBT-handreiking ‘Kwaliteits- en procescriteria omgevingsrecht VTH-thuistaken; BIG-8 onder de Omgevingswet’ gericht aan de slag met de verbeterpunten. De ervaringen die we met deze manier van werken opdoen, gaan we gebruiken om te bezien of deze werkwijze binnen andere IBT-domeinen kan worden toegepast. Het beoordelingsformulier is in concept aan de teamleider Ruimte en Projecten en beleidsmedewerker VTH van uw gemeente toegezonden met gelegenheid voor reactie.

Op 12 september 2024 hebben wij een verificatiegesprek over onze beoordeling gevoerd met de teamleider en beleidsmedewerker VTH. De uitkomst van het gesprek is door ons betrokken bij het definitief maken van het beoordelingsformulier. Effect van de invoering van de Omgevingswet op de beoordeling Het oordeel over het onderdeel U&H is provinciebreed lager uitgevallen dan vorig jaar. Dit heeft in hoofdzaak te maken met de omstandigheid dat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking is getreden. De toezichtinformatie over 2023-2024 is aan deze nieuwe wet getoetst. In de Omgevingswet is een aantal criteria uit de voorheen geldende ministeriële regeling omgevingsrecht (Mor) door de wetgever overgeheveld naar het Omgevingsbesluit en waaraan de toezichtinformatie sinds dit jaar, in tegenstelling tot in voorgaande jaren, nadrukkelijker aan wordt getoetst. Het kan dus voorkomen dat een gemeente onder de Omgevingswet een lagere beoordeling heeft gekregen dan onder de voorgaande wet- en regelgeving het geval zou zijn. Daarnaast kan het zijn dat een gemeente meerdere jaren geen verbetering heeft laten zien in haar beleidscyclus wat een lagere beoordeling tot gevolg kan hebben. Bij deze gemeenten wordt in voorgaande beoordelingsbrieven melding gemaakt van jaarlijks terugkerende verbeterpunten en de consequentie van geen of onvoldoende verbetering voor de beoordeling.

Onderdeel U&H Thuistaken Uw VTH-beleid, evaluatierapportage over 2023 en uitvoeringsprogramma voor 2024 zijn inhoudelijk beoordeeld aan de wettelijke criteria uit de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit (de zogenaamde ‘kwaliteits- en procescriteria’). De beoordeling per criterium kunt u teruglezen op bijgevoegd beoordelingsformulier. De U&H-strategie, die sinds 2022 al is verstreken, bevat geen concrete en meetbare uitvoerings- en handhavingsdoelen. Ook zijn de financiële en personele middelen die benodigd zijn om deze doelen te bereiken niet inzichtelijk gemaakt. Daarnaast voldoet het uitvoeringsprogramma voor 2024 niet aan de wettelijke criteria. In het uitvoeringsprogramma is namelijk niet uitgewerkt welke werkzaamheden in 2024 worden uitgevoerd om de doelen uit de U&H-strategie te bereiken en is geen rekening gehouden met de prioriteitenstelling uit de U&Hstrategie. Als aan deze basisvereisten niet wordt voldaan is een strategische en programmatische uitvoering van de U&H-taken niet op adequate wijze mogelijk. Gezien het voorgaande voldoet uw VTH-beleidscyclus niet aan de wettelijke criteria en beoordelen wij uw taakuitvoering voor het onderdeel U&H over de periode 2023-2024 daarom als ‘voldoet niet’.

Basistaken omgevingsdienst U heeft, samen met de andere colleges van burgemeester en wethouders van de Utrechtse gemeenten, voor de basistaken die door de omgevingsdienst namens u worden uitgevoerd, een uniforme U&H-strategie voor de regio Utrecht vastgesteld dan wel verlengd. Deze uniforme U&H-strategie is een zogenaamd groeidocument waarvan bekend is dat deze (nog) niet aan de gestelde kwaliteits- en procescriteria voldoet.

2 van 4

Verder is er op basis van de uniforme U&H-strategie nog geen uitvoeringsprogramma vastgesteld door de bevoegde gezagen samen. De uniforme U&H-strategie wordt de komende jaren doorontwikkeld door een ambtelijke regionale werkgroep waar de provincie, de omgevingsdiensten en enkele gemeenten deel van uitmaken. De regionale werkgroep denkt ook na over één uitvoeringsprogramma en evaluatierapportage. Ondanks deze lopende doorontwikkeling, beoordelen wij dit jaar de uniforme U&H-strategie. De verbeterpunten tellen dit jaar nog niet mee met de beoordeling, maar delen wij met de regionale werkgroep zodat deze meegenomen kunnen worden bij de doorontwikkeling. De beoordeling delen wij ook ambtelijk met uw organisatie. Kwaliteitscriteria Uw gemeenteraad heeft een Verordening vastgesteld die de kwaliteit van de uitoefening van de uitvoerings- en handhavingstaken regelt. In de verordening zijn de landelijk geldende kwaliteitscriteria van toepassing verklaard. De kwaliteitscriteria hebben betrekking op opleidingsniveau/deskundigheid, werkervaring en frequentie van de uitvoering van taken per medewerker. Ook zien de kwaliteitscriteria op de robuustheid (o.a. minimale personele capaciteit) van de gemeentelijke organisatie en de omgevingsdienst.

Wij hebben getoetst of u jaarlijks evalueert in hoeverre de kwaliteitscriteria worden nageleefd door de gemeentelijke organisatie én de omgevingsdienst. Daarnaast hebben wij getoetst of u daarover mededeling doet aan de gemeenteraad. Net als in voorgaande jaren constateren wij dat geen evaluatie is uitgevoerd waaruit blijkt in hoeverre uw organisatie voldoet aan de kwaliteitscriteria. Ook rapporteert u hierover niet jaarlijks aan de gemeenteraad. Wij verzoeken u dit onderdeel te betrekken in uw verbeterplan, zodat u in de toekomst daadwerkelijk jaarlijks de naleving van de kwaliteitscriteria door uw eigen organisatie onderzoekt en hierover rapporteert aan de gemeenteraad. De omgevingsdienst heeft de naleving van de kwaliteitscriteria door de eigen organisatie zelf geëvalueerd in de tweede helft van 2023. Uit deze zelfevaluatie blijkt dat de omgevingsdienst niet volledig aan de belegde deskundigheidsgebieden voldoet. De omgevingsdienst heeft in 2024 op basis van een verbeter- en borgingsplan verbeteracties ingezet om ervoor te zorgen dat de organisatie gaat voldoen. De omgevingsdienst verwacht dat de fusie met de RUD Utrecht in de nabije toekomst voor meer robuustheid zal zorgen. Wij verzoeken u actief op de uitvoering van het verbeter- en borgingsplan te blijven sturen als opdrachtgever, zodat de omgevingsdienst aan de kwaliteitscriteria gaat voldoen.

Ook verzoeken wij u er actief op te sturen dat de omgevingsdienst deze evaluatie jaarlijks herhaalt en hierover aan u rapporteert. U dient vervolgens aan de gemeenteraad te rapporteren. Onderdeel Erfgoed Bij de beoordeling van het onderdeel Erfgoed hebben wij getoetst of sprake is van adequate vergunningverlening, of de commissie Ruimtelijke Kwaliteit goed functioneert en in hoeverre er sprake is van adequate advisering in het kader van de rijksmonumenten en archeologische monumentenzorg. Het oordeel over uw taakuitvoering in 2023 luidt ‘voldoet’. Dit betekent dat u grotendeels voldoet aan de wettelijke criteria. Uit de door u ingediende toezichtinformatie blijkt dat archeologie structureel deel uitmaakt van de vergunningsprocedure. Bij aanvragen om omgevingsvergunningen ten aanzien van Rijksmonumenten vraagt u advies aan de monumentencommissie. Verder blijkt dat u zonodig toezicht- en handhavingsacties heeft uitgevoerd. Vereiste actie in het kader van ‘actief toezicht’ Uw taakuitvoering ‘voldoet niet’ aan de wettelijke criteria. Verbetering van uw taakuitvoering is vereist. Er is een groot aantal verbeterpunten waaraan u de komende periode moet werken. De verbeterpunten zijn de criteria die als ‘voldoet deels’ of ‘voldoet niet’ zijn beoordeeld. Aan welke criteria uw taakuitvoering niet of niet volledig voldoet, ziet u in het beoordelingsformulier.

Het beoordelingsformulier correspondeert één-op-één met de IBT-

3 van 4

handreiking ‘Kwaliteits- en procescriteria omgevingsrecht VTH-thuistaken; BIG-8 onder de Omgevingswet’. De handreiking en het beoordelingsformulier dient u te gebruiken om een verbeterplan op te stellen en gericht aan de verbeterpunten te werken. Verbeterplan Actief toezicht houdt in dat u uiterlijk 28 februari 2025 een verbeterplan moet indienen. In dit verbeterplan moet u per verbeterpunt gemotiveerd aangeven welke stappen u zult zetten om aan de wettelijke criteria te voldoen. De daarbij behorende acties moeten worden gekoppeld aan een realistisch tijdpad. Na onze goedkeuring volgen wij de voortgang van de uitvoering van het verbeterplan. Uiterlijk 1 juli 2026 moet het verbeterplan zijn uitgevoerd. Het actief toezicht blijft van kracht totdat het verbeterplan naar ons oordeel voldoende is uitgevoerd en de beoordeling van uw taakuitvoering minimaal ‘voldoet deels’ luidt. Mocht echter uit de beoordeling na 1 juli 2026 blijken dat het verbeterplan niet of onvoldoende is uitgevoerd, dan beraden wij ons over mogelijke opschaling op de interventieladder naar trede 4 (vooraankondiging juridische interventie). Monitoringsgesprekken De voortgang van het door uw vastgestelde verbeterplan monitoren wij actief, onder andere door meerdere monitoringsgesprekken tussen 28 februari 2025 en 1 juli 2026 met uw ambtelijke organisatie en gemeentesecretaris.

Tot slot Hiermee is deze beoordelingsronde afgerond. Wij nemen op korte termijn contact op met uw ambtelijke organisatie om de monitoringsgesprekken in te plannen. Naast het toezicht op uw taakuitvoering op het gebied van het omgevingsrecht, beoordelen wij ook uw taakuitvoering op de terreinen informatie- en archiefbeheer, huisvesting voor vergunninghouders en financiën. Vanwege een ander beoordelingsritme door wettelijke bepalingen ontvangt u hiervan onze toezichtbrieven op een later tijdstip. Een afschrift van deze brief sturen wij ter kennisgeving aan uw gemeenteraad. Wij publiceren de resultaten van ons toezicht op de IBT-kaart. Zie daarvoor www.provincieutrecht.nl/interbestuurlijktoezicht. Deze beoordelingsbrief wordt via deze kaart ook toegankelijk. Hoogachtend, Gedeputeerde Staten van Utrecht, Namens hen,

H.P. van Essen Gedeputeerde Ruimtelijke Ontwikkeling, Coördinatie omgevingsbeleid, Energietransitie, Milieu en Bestuur

4 van 4