6. Raadsinformatiebrief update hervormingsagenda jeugd

postadres Postbus 26, 3400 AA IJsselstein

bezoekadres Overtoom 1 3401 BK IJsselstein t 14 030 f 030 6884350 e info@ijsselstein.nl

Gemeenteraad IJsselstein Postbus 26 3400 AA IJSSELSTEIN

betreft

Raadsinformatie brief update hervormingsagenda jeugd

uw kenmerk uw brief van behandeld door

zaaknummer

167403

M.L. van Schaik

datum

16 april 2024

blad 1 van 4 bijlagen

Geachte raadsleden, In deze brief informeert het college u over de ontwikkelingen in het domein jeugd specifiek ten aanzien van de Hervormingsagenda Jeugd. Dit naar aanleiding van de unaniem aangenomen motie op 6 juli 2023 ‘’ kaderstellend debat Hervormingsagenda Jeugd’’. Het Rijk en de VNG hebben in 2023 een akkoord bereikt over deze Hervormingsagenda. De aanleiding voor de Hervormingsagenda jeugd is het sterk toegenomen gebruik en stijgende kosten van de jeugdzorg. De Hervormingsagenda heeft als doel om de kwaliteit en effectiviteit van de Jeugdhulp te versterken, én de sterk oplopende kosten te beheersen danwel terug te dringen. Het is de grootste hervorming van de jeugdzorg sinds 2015. De maatregelen moeten op Rijksniveau leiden tot een besparing van de financiële middelen jeugdhulp oplopend tot structureel 1 miljard vanaf 2027. Een groot deel van deze besparingen staan al ingeboekt voor gemeenten, en hiermee ook voor de gemeente IJsselstein. De veranderingen die worden ingezet met de Hervormingsagenda richten zich op een brede maatschappelijke aanpak waardoor minder individuele Jeugdhulp nodig is en een verbetering van het Jeugdhulpstelsel zelf. Zodat de zorg die geleverd wordt kwalitatief goed is en waarbij de organisatie van hulp eenvoudiger wordt.

Dit is een forse landelijke opgave; enerzijds vanwege de breedte van het traject, anderzijds omdat dit ziet op het realiseren van diverse grote veranderingen met diverse afhankelijkheden. Lokaal Na de decentralisatie jeugd in 2015 heeft het college binnen de beschikbare middelen op verschillende manieren ingezet om de transformatie van het jeugdstelsel te realiseren. De preventieve en algemene voorzieningen zijn versterkt, een taskforce gericht op financiële beheersmaatregelen is ingericht en de Jeugdnota met een uitvoeringsagenda is opgesteld. Met de Jeugdnota zetten we in om alle jongeren van 0-23 de beste start te geven. Hierbij zetten we in op normaliseren, ondersteuning zo dichtbij mogelijk organiseren en betaalbaar houden. Ook zijn er lokaal, regionaal en bovenregionaal samenwerkingen met gemeenten, onderwijsinstellingen, zorgaanbieders om de opgaven te realiseren. Deze maatregelen zijn reeds genomen om de kosten terug te dringen. De financiële maatregelen uit de taskforce zijn gerealiseerd en voortgezet ten aanzien van zicht en sturing op de kosten jeugdhulp. De uitvoering van deze maatregelen is onderdeel van de structurele werkzaamheden. Dit betreffen o.a.

de maatregelen: • Inzet praktijkondersteuners huisartsen (POH-GGZ jeugd) • Verbeteren ketensamenwerking jeugdhulp-onderwijs (+ voor- en vroegschools) • Ontwikkelafspraken met Samen Veilig Midden Nederland; Toekomstscenario Kind en Gezin De gemeente IJsselstein gebruikt uw persoonsgegevens uitsluitend voor het doel waarvoor zij zijn verstrekt. Voor meer informatie daarover verwijzen wij u naar www.ijsselstein.nl/privacy.

Bankrelatie BNG NL79BNGH028.50.09.958 Bankrelatie RABO NL83RABO0320.72.82.85

datum ons kenmerk blad 2 van

• • •

• • •

16 april 2024 167403 4

Inzet preventief en vroeg signalerend aanbod, normaliseren, voorkomen specialistische hulp Transformatie gericht op voorkomen van (hoog specialistisch) verblijf en de om- en afbouw van hoog specialistisch verblijf Transformatie en implementatie inkoop Jeugdhulp en Wmo. Hieronder valt onder andere: o Een tarief/kostprijs onderzoek o Differentiëren naar intensiteit (licht, midden, zwaar) o Beperken van niet contracteerde zorg (slechts in zeer uitzonderlijke situaties mogelijk) o Partnerschap en gedeelde uitvoeringsvisie met aanbieders o Van individueel naar groepsaanbod Sturing op kwaliteit en resultaat aanbieders, ontwikkelen integrale producten en eenduidige toegang. Focus op evidence-based methodes en zicht op middelen jeugdhulp middels data en monitoring, stevig contractmanagement. Versterken en verbeteren samenwerking uitvoering, beleid, control gericht op sturingsinformatie

Verplicht om zorgcontinuïteit te leveren De reeds in gang gezette transformatie en financiële maatregelen blijven afhankelijk van meerdere factoren. Er is een spanningsveld maar ook een uitdaging, aangezien we als gemeente verplicht zijn en blijven om zorgcontinuïteit te leveren en verantwoordelijk zijn voor alle inzet van de verschillende vormen van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning. Het gaat niet alleen om de financiën en inrichting van systemen, maar ook om houding en gedrag ten aanzien van transformatief denken en handelen op uitvoerend, beleidsmatig en bestuurlijk niveau om daadwerkelijk te kunnen transformeren. Lekstroom is een robuuste Jeugdhulpregio De samenwerking binnen Lekstroom is beoordeeld als voldoende robuust ten aanzien van de schaalgrootte en de inhoudelijke transformatie en samenwerking die de afgelopen jaren is gerealiseerd. En dat is goed nieuws. Zo heeft Lekstroom in de afgelopen jaren al diverse stappen gezet om de jeugdhulp te transformeren en te komen tot hervorming. Daarnaast is Lekstroom onderdeel van de bovenregionale samenwerking op de meest specialistische zorg. De Lekstroomgemeenten zetten deze samenwerking voor. Op basis van deze robuustheidsscan kan het ministerie namelijk bepalen om jeugdzorgregio's opnieuw in te delen. Ter illustratie: van de 42 jeugdzorgregio's is slechts 30% aangemerkt als robuuste regio.

Voor Lekstroom is dit een bevestiging dat de samenwerking en ontwikkelingen die op uitvoerend, beleidsmatig en bestuurlijk niveau zijn ingezet, goede en de juiste stappen zijn en aansluiten op de Hervormingsagenda Jeugd. Vervolgstappen Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda is opgebouwd uit zeven thema's. Per thema is gekeken wat dit vraagt van de lokale gemeente en/of samenwerking in de regio. Deze verkenning heeft plaatsgevonden samen met een toets van het Ministerie van VWS op de omvang en robuustheid van de Jeugdhulpregio’s. Op een aantal onderdelen van de Hervormingsagenda is nadere uitwerking vanuit het Rijk nodig. 1. Reikwijdte en inperking Jeugdwet Er is een inperking van Jeugdwet in de maak. Landelijk advies is om te wachten op de maatschappelijke dialoog en aanpassingen door VWS. Beide moeten nog plaatsvinden. Zoals de staatsecretaris onlangs opriep, inventariseren we alvast de mogelijkheden. 2. Formatie van stevige lokale teams (incl. Verbinding met aanpalende domeinen) Belangrijk thema binnen de Hervormingsagenda is dat in 2028 alle gemeenten stevige lokale teams hebben, die verwijzen naar gecontracteerde Jeugdhulpaanbieders en zelf ook lichte ondersteuning bieden. Maart jl. heeft de VNG hiertoe een landelijk kader en convenant stevige lokale teams gepubliceerd.

In IJsselstein en regio Lekstroom is al gestart met de (door)ontwikkeling van stevige lokale teams. We werken vanuit de regiovisie jeugdhulp. Deze is in IJsselstein ook vertaald in de jeugdnota.

datum ons kenmerk blad 3 van

16 april 2024 167403 4

Naar aanleiding van de inkoop jeugdhulp is onder andere ingezet op het eenduidig werken van alle lokale teams in de regio, wordt er uitgegaan van het inzetten van zorgaanbieders met een contract (geen maatwerkcontracten met niet gecontracteerde aanbieders tenzij...) en is in het plan toeleiding uitgewerkt op welke wijze lokale teams werken, hoe de toegang is georganiseerd en versterken we de lokale teams in anders denken en handelen bijvoorbeeld door middel van trainingen. De lokale teams binnen Lekstroom voldoen op veel punten al aan datgene wat de Hervormingsagenda op dit thema vraagt. Daarnaast zien we dat ons regionale plan op toeleiding aansluit op de ontwikkelingen die de Hervormingsagenda benoemd. De komende tijd zullen we de werkwijze van de sociale teams ook naast het landelijk kader en convenant van de VNG leggen. 3a.Schaalniveau voor specialistische jeugdhulp (verplichte regiovorming) De regio is een robuuste netwerksamenwerking met twee onderdelen; een sociaal domein breed inhoudelijk programma over beleidsontwikkeling en feitelijke uitvoering middels een samenwerkingsagenda en er is een samenwerkingsovereenkomst met de regionale backoffice lekstroom die het contractbeheer en facturatie voor Jeugd en Wmo uitvoert.

In afwachting van het landelijke traject of er wetgeving komt om de verplichte regiovorming te formaliseren via een gemeenschappelijke regeling blijft de huidige samenwerking in de huidige vorm van kracht. 3b Standaardisatie van inkoop, contractering en verantwoording Dit is een landelijk traject waarbij gekeken wordt of en op welk schaalniveau en standaardisatie hoog specialistisch jeugdhulp ingekocht moet worden. De regio Lekstroom wacht de landelijke ontwikkelingen hierin af. 4. Afbouw residentieel verblijf De Hervormingsagenda zet in op het voorkomen van residentiële Jeugdhulp. Waar residentiëlel jeugdhulp toch nodig is, moet deze de vorm hebben van een zo thuis mogelijke kleinschalige setting. Kleinschaligheid biedt een meer veilige en meer positieve leefomgeving. Lekstroom heeft hierin al stappen gezet met de aanbesteding van de essentiële functies in 2019. Samen met 16 gemeenten (Lekstroom, Utrecht West, Zuid-Oost Utrecht, Utrecht stad) hebben we een overeenkomst voor negen jaar gesloten met YEPH middels een taakgerichte bekostiging. Hierbij is/was een van de opdrachten gericht op de om- en afbouw van residentieel verblijf. Er is gewerkt aan de ombouw naar kleinschaligheid. Dit is inmiddels gerealiseerd met de nieuwbouw op het terrein in Maarsbergen. Om de afbouw te realiseren is ingezet op inzicht op in- door en uitstroom en het transformeren van zorg. 5.

Investeren in kwaliteit en effectiviteit van hulp Van dit thema is binnen de Hervormingsagenda aangegeven dat verdere uitwerking komt vanuit landelijke context. Desalniettemin heeft de regio Lekstroom en daarmee ook IJsselstein binnen de uitwerking van de inkoop jeugdhulp ingezet op zicht en sturing op de kwaliteit en effectiviteit van hulp. Hiervoor is het plan leveranciersmanagement opgesteld waarin de doelen en activiteiten die nodig zijn voor zicht en sturing op onder andere de kwaliteit en effectiviteit van hulp zijn opgenomen. 6. Versterken van de informatiepositie (data en monitoring) Zie voorgaand thema 5. Ook dit is een thema dat op landelijk niveau wordt uitgewerkt echter is dit onderdeel ook opgenomen in het plan leveranciersmanagement. Als landelijk meer bekend is over thema’s 5 en 6 zal bekeken worden in hoeverre de landelijke uitwerking aansluit bij de huidige werkwijze en of dit nog aanpassingen vraagt. 7. Nieuw financieel stelsel Er is een landelijke projectgroep om te komen tot een nieuw financieel stelsel voor de jeugdhulp. Medio 2024 worden verschillende scenario's nieuwe systematiek verwacht, gericht op invoering vanaf 2028.

De vraag blijft (is ook op landelijk niveau) neergelegd wat je kunt verwachten van de besparingen die deze Hervormingsagenda tot doel heeft, als je op de meeste onderdelen (zoals IJsselstein/Lekstroom) deze hervorming al hebt ingezet of gerealiseerd.

datum ons kenmerk blad 4 van

16 april 2024 167403 4

Tot slot IJsselstein heeft samen met de andere Lekstroom gemeenten zelf al veel stappen gezet in de hervorming van het jeugdstelsel. De mate waarin de landelijke Hervormingsagenda een extra bijdrage kan leveren op onze Hervorming volgen wij nauwgezet. Naast de opgelegde besparing door het Rijk van €700.000 voor IJsselstein hebben we ook nog steeds te maken met stijgende jeugdhulpkosten. Vooruitlopend op het nieuwe stelstel gaat het college projectmatig inzetten op aanvullende beheersmaatregelen jeugdhulp. Het doel is om te komen tot het inzetten van maatregelen ten behoeve van verlaging en kostenbeheersing van het budget. Er zijn drie speerpunten binnen dit project: • Aanscherpen verordening en beleidsregels • Versterken Lokaal Team • Verkennen mogelijkheden maatwerkbegeleiding door het jeugdteam Op 24 april a.s. is er een themasessie gepland, waarop we u graag nader informeren. Hoogachtend, Het college van IJsselstein,

drs. W.M. van de Werken secretaris

mr. P.J.M. van Domburg burgemeester