5.2 Vraag en antwoord over bericht TenneT

Vraag en antwoord horende bij bericht TenneT – 1 december 2021 Hoe kan het dat er congestie is ontstaan? In de provincie Utrecht – en in de provincies Flevoland en Gelderland, die zijn aangesloten op hetzelfde hoogspanningsnet - vinden er volop ontwikkelingen plaats op het gebied van verduurzaming van de energievoorziening. De snelheid van deze ontwikkelingen en de snelheid om het elektriciteitsnet hierop aan te passen gaan daarbij niet altijd hand in hand. Een zonnepark is in één á twee jaar tijd gerealiseerd, terwijl een aanpassing van het hoogspanningsnet al snel 5 tot 10 jaar in beslag neemt. De opwekcapaciteit kan dus veel sneller groeien dan de netcapaciteit. De netbeheerders geven aan de komende jaren volop te investeren in de energie-infrastructuur om de duurzame groei te faciliteren. Op dit moment is de groei van duurzame teruglevering in verschillende delen van het land zo groot, dat er ook knelpunten gaan ontstaan op het hoogspanningsnet van de landelijke netbeheerder TenneT. Wat wordt er gedaan om de congestie op te lossen? De volgende stap is dat TenneT een onderzoek start naar de mogelijkheden om door middel van congestiemanagement extra ruimte te creëren. Bij congestiemanagement kunnen producenten in de congestieregio bij de netbeheerder een bod doen om tegen vergoeding minder te produceren.

De verminderde productie moet vervolgens elders weer worden gecompenseerd. Als daartoe in Flevoland, Gelderland en Utrecht mogelijkheden blijken te bestaan (binnen de criteria die de energietoezichthouder, de ACM daar aan stelt), kan er enige netcapaciteit beschikbaar komen voor andere, nieuwe projecten. Het congestiemanagementonderzoek wordt begin 2022 afgerond. Wanneer is de congestie opgelost? TenneT verwacht de knelpunten in de periode 2026-2029 gefaseerd op te kunnen lossen. Ze is al bezig met versterking en uitbreiding van het energienet. TenneT zal begin 2022 een zo concreet mogelijke planning geven van de diverse stappen in dit proces. Dan ontstaat ook meer duidelijkheid over het gefaseerd vrijkomen van extra ruimte op het net. Die extra ruimte zal in beginsel worden verdeeld op basis van het principe first come first served (die het eerst komt, die het eerst maalt). Door de wachtlijsten die nu ontstaan en de verwachtingen waarbij stapsgewijs capaciteit beschikbaar zal komen, ontstaat de behoefte om te kunnen prioriteren. Binnen de huidige wetgeving voor netbeheerders bestaat die mogelijkheid nu (nog) niet. Het is dus zaak om daar als RES-regio op in te spelen. De overheden zullen de samenwerking met de netbeheerders en andere partners in de regio verder intensiveren zodat wij dit waar mogelijk zo goed mogelijk kunnen ondersteunen.

Wat zijn de gevolgen van de congestie voor de RES en lokale initiatieven? Stedin heeft ons laten weten dat de congestiemelding van TenneT geen effect heeft op klanten met wie Stedin al een overeenkomst heeft. Ook de ambities die in de RES zijn vastgelegd, denken ze te kunnen blijven faciliteren. Het tempo of de volgordelijkheid van de realisatie van de ambitie komt er wel anders uit te zien. De komende jaren moeten er nog veel stappen gezet worden om de verschillende zoekgebieden en voorgenomen initiatieven om grootschalige daken te voorzien van zonnepanelen, zover uit te werken dat er een vergunning kan worden aangevraagd. Binnen de RES U16 blijven de gemeenten de RES 1.0 verder uitwerken zodat wanneer er ruimte is op het elektriciteitsnet, de voorbereiding van de projecten vergevorderd is. De melding heeft wel gevolgen voor nieuwe initiatieven voor duurzame opwek van zowel bestaande als nieuwe klanten met een grootverbruik aansluiting. Deze kunnen niet worden gehonoreerd totdat TenneT het net heeft uitgebreid, of totdat er een positieve uitkomst volgt uit het congestiemanagementonderzoek. Initiatieven voor duurzame opwek tot 3 x 80 ampère oftewel ongeveer 200 zonnepanelen kunnen nog wel worden aangesloten. De congestie heeft dus geen gevolgen voor het realiseren van zonnepanelen op particuliere daken of kleinere daken van maatschappelijk vastgoed.

Structurele samenwerking in de RES Voor de RES vormt de planning van TenneT een kritisch pad om de gestelde ambities in 2030 te kunnen halen. De verschillende overheden zullen de samenwerking met de netbeheerders en andere partners in de regio verder intensiveren zodat wij dit waar mogelijk zo goed mogelijk kunnen ondersteunen.