5.1 Jaarverslag 2022 commissie bezwaarschriften

Jaarverslag 2022 Commissie van advies voor de bezwaarschriften

Mei 2023

Inleiding Op grond van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) kan iemand die het niet eens is met een besluit van een bestuursorgaan (in dit geval de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders of de burgemeester) in de meeste gevallen bezwaar indienen bij het desbetreffende bestuursorgaan. Het doel van de bezwaarschriftenprocedure is om het bestreden besluit tegen het licht te houden en het besluit volledig te heroverwegen. De gemeente IJsselstein heeft een vaste commissie van advies voor bezwaarschriften. De commissie is onafhankelijk en de leden zijn niet werkzaam onder verantwoordelijkheid van de bestuursorganen van de gemeente. De organisatie en werkwijze van de commissie is vastgelegd in de Verordening commissie bezwaarschriften gemeente IJsselstein 2021. Essentieel onderdeel van de bezwaarschriftenprocedure is het horen van bezwaarmaker, eventuele belanghebbenden en het bestuursorgaan. In sommige gevallen kan worden afgezien van horen. Dit kan als een bezwaar kennelijk niet-ontvankelijk is, kennelijk ongegrond is, aan het bezwaarschrift tegemoet kan worden gekomen zonder belangen van anderen te schaden of in geval bezwaarmaker zelf verklaart geen gebruik te willen maken van het recht om te worden gehoord. De commissie hoort de partijen en brengt nadien advies uit aan het betreffende bestuursorgaan. Het advies van de commissie is niet bindend.

Als het bestuursorgaan besluit af te wijken van het advies van de commissie en contrair gaat, zal dit goed gemotiveerd moeten worden. In het jaarverslag wordt inzicht gegeven in de samenstelling van de commissie, het aantal aan de commissie ter advisering voorgelegde en door haar behandelde bezwaarschriften, alsook van de onderwerpen die aan de orde zijn geweest gedurende het verslagjaar. Daar waar het kan, trekt de commissie hieruit conclusies en zal zij mogelijke aanbevelingen doen.

Commissie bezwaarschriften Jaarverslag 2022

1

Samenstelling Commissie De samenstelling van de commissie was gedurende het verslagjaar als volgt: Mevrouw mr. G.C. de Vries, voorzitter; Mevrouw mr. L.L. van Dalsen – Croes (per 15 maart 2022); mevrouw mr. I.G. van Dee; mevrouw mr. A.K. Krijnen; de heer mr. drs. T. Ruis (per 15 maart 2022); de heer S. Wakelkamp (per 15 maart 2022) De heer mr. J.W.M. Bunt (tot 15 maart 2022) De heer mr. E.M. Oskam (tot 15 maart 2022) Alle leden konden als plaatsvervanger van de voorzitter worden ingezet. Secretariaat commissie De commissie is bij de uitvoering van haar taken en bevoegdheden ambtelijk ondersteund door mevrouw mr. A. van Benthem en mevrouw mr. H.J. Jansen – de Noo. In het eerste kwartaal van 2022 werd de commissie ambtelijk ondersteund door de heer J.P.W.M. Heijmans. De secretarissen zijn bij de uitvoering van hun werkzaamheden administratief ondersteund door mevrouw M. Basener. Het jaar 2022 In 2022 zijn in totaal 65 bezwaarschriften ingekomen. Van die 65 bezwaarschriften zijn er 37 voor advisering in handen van de commissie gesteld. De commissie is in 2022 zestien momenten bijeengekomen voor het houden van hoorzittingen. Op de eerste drie vergaderingen van 2022 heeft de commissie nog bezwaarschriften die waren ingediend in het jaar 2021 behandeld. In elke vergadering worden gemiddeld twee tot drie zaken behandeld. Een zaak kan over meerdere ingediende bezwaarschiften gaan.

In 2022 is er ten aanzien van 37 bezwaarschriften door de commissie advies uitgebracht. Dit zijn een aantal minder dan ten opzichte van 2021. Dit heeft ermee te maken dat er voor wat betreft twee bezwaarschriften een hoorzitting is geweest in 2022, maar dat het advies in januari 2023 is uitgebracht. Verder houdt het ermee verband dat het college de niet-ontvankelijke bezwaren sinds de inwerkingtreding van de nieuwe verordening (27 mei 2021) zelf, zonder advies van de commissie, kan afdoen. 2021 63 10 42

Bezwaren Zittingen Adviezen

2022 65 16 37

Uitkomsten bezwaarschriften Ingetrokken Er zijn in totaal 19 bezwaarschriften ingetrokken. Dit is veelal gebeurd omdat de bezwaarmaker geen belang meer had bij een beslissing op zijn bezwaarschrift. In de meeste gevallen omdat alsnog aan het bezwaar tegemoet werd gekomen door intrekking van het bestreden besluit, al dan niet gevolgd door

Commissie bezwaarschriften Jaarverslag 2022

2

een nieuw besluit. Die bezwaarschriften zijn daarom niet aan de commissie voorgelegd. In twee gevallen is het bezwaarschrift naar aanleiding van de zitting ingetrokken. In één situatie van die situaties was door de commissie advies uitgebracht. Het bezwaar werd ingetrokken omdat het college, bezwaarmaker en vergunninghouder overeenstemming bereikten. Handhaven besluit Ten aanzien van 17 bezwaarschriften heeft de commissie geadviseerd om het bestreden besluit in stand te laten. Dat betekent dat de commissie het in die zaken eens was met het betreffende bestuursorgaan. 9 van die 17 adviezen gingen nog over bezwaarschriften die in 2021 waren ingediend, maar waarvan de behandeling en de advisering in 2022 heeft plaatsgevonden. Handhaven besluit onder aanvulling motivering De commissie heeft ten aanzien van 15 bezwaarschriften geadviseerd tot het in stand laten van het besluit onder aanvullen van de motivering dan wel verbetering van de grondslag van het besluit. Dat betekent dat de conclusie van het besluit weliswaar in orde was, maar de grondslag en/of de motivering (nog) niet. In 10 van die 15 zaken ging het om bezwaarschriften gericht tegen drie verkeersbesluiten tot het reserveren van een parkeerplaats voor het opladen van elektrische auto’s.

Bij 3 van die 15 bezwaarschriften ging het om bezwaarschriften die in 2021 zijn ingediend maar waarvan de behandeling en advisering in 2022 is geweest. Herroepen In geval van 3 bezwaarschriften gericht tegen 3 besluiten adviseerde de commissie tot het herroepen van die besluiten. Dat betekent dat het besluit, volgens de commissie, niet in stand kon blijven. Eén van die bezwaarschriften was gericht tegen een niet toegekende dwangsom. Twee bezwaarschriften zagen op besluiten waarbij op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning een persoonsgebonden budget was stopgezet. Niet-ontvankelijk Elf ingekomen bezwaarschriften zijn niet-ontvankelijk verklaard. In de meeste gevallen was dit omdat de bezwaarmaker geen belanghebbende was bij het bestreden besluit, geen belang meer had bij een beslissing op het bezwaarschrift of (niet verschoonbaar) te laat was met het indienen van een bezwaarschrift. Vanaf de inwerkingtreding van de nieuwe verordening worden bezwaarschriften die kennelijk niet-ontvankelijk kunnen worden verklaard, afgedaan door het college zonder advies van de commissie bezwaarschriften. Een bezwaarschrift wordt als kennelijk niet-ontvankelijk beschouwd als direct kan worden vastgesteld dat er formele belemmeringen zijn om (inhoudelijk) op het bezwaarschrift in te gaan. Belanghebbenden hoeven dan niet te worden gehoord. Dit gebeurde in negen van voormelde elf gevallen.

In twee gevallen betrof het een advies van de commissie bezwaarschriften om het bezwaarschrift niet-ontvankelijk te verklaren

Commissie bezwaarschriften Jaarverslag 2022

3

Tabel: Totaaloverzicht 2022 Onderstaande tabel bevat een overzicht van het totaal aantal bezwaarschriften ingekomen over 2022 en de uitkomst daarvan. Ook is in deze tabel uitgesplitst welke bezwaarschriften in 2021 zijn ingekomen maar waarvan de behandeling van het bezwaarschrift en de advisering door de commissie in 2022 hebben plaatsgevonden. ingekomen bezwaarschriften in 2022: 65

adviezen van in 2022 ingekomen en behandelde bezwaarschriften :

adviezen uitgebracht in 2022 van bezwaarschriften uit 2021:

25

12

UItkomsten:

uitkomsten:

ingetrokken:19 (2 na zitting)

niet ontvankelijk: 2

besluit in stand: 9

kennelijk niet-ontvankelijk: 9

besluit in stand:8

besluit in stand onder aanvulling motivering : 3

uitgebrachte adviezen in 2022 over bewaarschriften uit 2022: 25

besluit in stand onder aanvulling motivering/ verbetering grondslag: 12

bezwaarschrift ingekomen in 2022 en advisering of behandeling en advisering in 2023: 12

herroepen: 3

Uitkomsten:

Onderwerpen

Urgentie Ondergrondse containers Omgevingsvergunning Verkeer en parkeren Opiumwet Wob/Woo AVG Subsidie Wet dwangsom en beroep Wmo Handhaving APV Grafrechten Burgerzaken Totaal bezwaren

2021 6 17 18 12 1 1 1 2 1 4 0 0 0 0 63

2022 4 3 14 15 2 1 0 0 2 16 3 3 1 1 65

Commissie bezwaarschriften Jaarverslag 2022

4

Voortgang behandeling bezwaarschriften Op grond van de Awb moet het bestuursorgaan binnen twaalf weken na het einde van de bezwaartermijn een beslissing op het bezwaar nemen. Die termijn kan eenmaal met maximaal zes weken worden verdaagd. Verder uitstel is mogelijk met instemming van de indiener van het bezwaarschrift en van de eventueel overige belanghebbenden. Termijnen beslissing op bezwaar Het college heeft 32 beslissingen op bezwaar binnen de wettelijke termijn (inclusief eventueel zes weken verdaging) verzonden. Bij elf bezwaarschriften is de beslissing op bezwaar buiten de wettelijke termijn verzonden. In de meeste situaties wordt de beslissing op bezwaar dus tijdig verzonden. De commissie streeft ernaar om binnen vier tot zes weken na afloop van een hoorzitting een advies uit te brengen. Dit helpt het college om haar beslissingen op bezwaar binnen de daarvoor geldende termijnen te nemen. De commissie zag dat het bij sommige bezwaarschriften wat langer duurde voordat de behandeling op zitting werd gepland. Hoewel dit verschillende oorzaken kan hebben, wil de commissie daar in 2023 proberen meer voortgang in te bewaken. Immers, des te eerder zaken op zitting worden gepland, des te eerder kunnen wij advies uitbrengen aan het college.

Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen Een bezwaarmaker kan op grond van artikel 4:17 van de Awb na het verstrijken van de (verlengde) beslistermijn een schriftelijke ingebrekestelling indienen bij het bestuursorgaan. Als het bestuursorgaan vervolgens niet binnen twee weken na de ingebrekestelling alsnog een besluit heeft genomen, is het bestuursorgaan een dwangsom verschuldigd. Het bestuursorgaan kan over een maximale termijn van 42 dagen totaal € 1.442 verbeuren. Daarnaast kan bezwaarmaker twee weken na een ingebrekestelling een beroepschrift tegen het niet tijdig beslissen bij de rechtbank indienen. Voor zover de commissie bekend, zijn er in 2022 geen dwangsommen verbeurd in verband met het niet tijdig beslissen op een bezwaarschrift. Informele aanpak Het is de commissie bekend dat medewerkers van de verschillende vakafdelingen naar aanleiding van een bezwaarschrift contact opnemen met bezwaarmaker als het naar hun inschatting zinvol is om een toelichting te geven op het besluit. De commissie is hier een groot voorstander van. Dit kan bijvoorbeeld zorgen voor meer (wederzijds) begrip, maar kan er ook voor zorgen dat (onbedoelde) onjuistheden worden hersteld zonder dat een volledige bezwaarschriftenprocedure nodig is. Uit de cijfers volgt dat een aanzienlijk aantal bezwaarschriften is ingetrokken nog voordat de commissie deze op zitting heeft behandeld.

De commissie leidt daaruit af dat voormelde informele aanpak een sommige gevallen kennelijk succesvol is geweest. Beroepszaken Tegen een door het bestuursorgaan genomen besluit op het bezwaarschrift, kan de bezwaarmaker beroep instellen bij de rechtbank Midden - Nederland, eventueel gevolgd door hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De uitspraak van de rechter in (hoger) beroep kan worden beschouwd als een indicator van de kwaliteit van de door de commissie uitgebrachte adviezen en van de door het bestuursorgaan genomen besluiten op bezwaar. Dit is reden dat de commissie door het secretariaat op de hoogte word gehouden van beslissingen op bezwaar waarin zij hebben geadviseerd en uitspraken van rechters over die beslissingen op bezwaar.

Commissie bezwaarschriften Jaarverslag 2022

5

In 2022 is in vier zaken door belanghebbenden beroep ingesteld tegen een beslissing op bezwaar. In één van de zaken is inmiddels uitspraak gedaan. De rechtbank heeft het beroep gegrond verklaard en het besluit vernietigd. De commissie heeft begrepen dat de burgemeester inmiddels hoger beroep heeft ingesteld. De commissie had in deze zaak geadviseerd om het bestreden besluit in stand te laten onder verbetering van de grondslag. Het is de commissie verder gebleken dat op dit moment zes hoger beroepen lopen die zijn ingediend door het college of de burgemeester. Dit valt de commissie op vanwege het hoge aantal en omdat deze niet zijn ingediend door de burger maar door het bestuursorgaan. Nu dit allemaal zaken zijn waarin de commissie in 2022 of eerder advies heeft uitgebracht, volgt de commissie deze met belangstelling. Aanbevelingen De commissie heeft in haar vorige jaarverslag aanbevelingen gedaan. De commissie ziet dat hieraan wordt gewerkt en vindt dat positief. Dit jaar wil de commissie het volgende meegeven. -

De commissie heeft hiervoor al uitgeschreven dat zij voorstander is van de informele aanpak, waarbij de vakafdeling naar aanleiding van een ingediend bezwaarschrift in gesprek gaat met de bezwaarmaker. Dit kan zorgen voor wederzijds begrip en kan mogelijk onnodige lange procedures voorkomen. De commissie ziet dat de organisatie hier deels mee bezig is en hoopt dat deze ontwikkeling zich ook verder doorzet.

-

De commissie vraagt blijvende aandacht voor de zorgvuldige voorbereiding en motivering van besluiten. Aanbevolen wordt in alle gevallen voldoende onderzoek te doen voordat een besluit wordt genomen en in alle besluiten, naast de relevant wet- en regelgeving, in begrijpelijke taal uit te leggen waarom het besluit is genomen wat het besluit voor de betreffende persoon precies betekent.

-

De commissie vraagt specifiek aandacht voor de toepassing van het evenredigheidsbeginsel zoals dat is vastgelegd in artikel 3:4 lid 2 van de Awb. Dat artikel bepaalt dat: “de voor een of meer belanghebbenden nadelige gevolgen van een besluit niet onevenredig mogen zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen”. Onder meer door de Toeslagenaffaire is dit beginsel de afgelopen jaren meer in de schijnwerpers komen te staan. Afgelopen tijd heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) hierover ook meerdere belangrijke uitspraken gedaan die er op neer komen dat de evenredigheid van (met name belastende) besluiten beter moet worden afgewogen door bestuursorganen en door de bestuursrechter intensiever moeten worden getoetst. De commissie adviseert daarom bij elk besluit (maar met name belastende besluiten) goed stil te staan bij de evenredigheid daarvan en een uitgebreide belangenafweging te maken. De commissie adviseert om naast een juridisch deugdelijk besluit te streven naar het bereiken van een maatwerkoplossing waarbij aandacht uitgaat naar de feiten en belangen in die specifieke situatie. Dat zal vooral een mogelijkheid kunnen zijn bij besluiten waar geen derden-belanghebbenden bij betrokken zijn.

-

De samenwerking met de vertegenwoordigers van het gemeentebestuur wordt gewaardeerd. De procesdossiers worden in de meeste gevallen volledig en tijdig aangeleverd. De commissie vindt het prettig als de procesvertegenwoordigers een open houding aannemen en tijdens de zitting bereid zijn tot een gesprek met zowel de bezwaarmakers als de commissie.

Commissie bezwaarschriften Jaarverslag 2022

6

Vooruitblik

In 2021 en 2022 zijn er wisselingen geweest in zowel de samenstelling van de commissie, als de secretarissen en de ondersteuning van het secretariaat. Hierdoor liep het proces niet altijd even efficiënt. Inmiddels hebben in het proces en de werkafspraken aanpassingen plaatsgevonden waardoor de doorlooptijd van een bezwaarschrift mogelijk kan worden verkort. In dat kader worden hoorzittingen tegenwoordig opgenomen. De ambitie is om het proces op meerdere fronten nog efficiënter te maken. Ook wordt gekeken naar (het minder formeel maken van) het taalgebruik in brieven en adviezen van de commissie. In 2022 is hiervoor het format van het advies al aangepast. Het komende jaar proberen wij hierin verdere verbeteringen door te voeren. De commissie streeft enerzijds naar juridisch correcte adviezen waarin zowel het standpunt van bezwaarmaker als dat van het bestuursorgaan een plek krijgt en anderzijds naar een advies dat niet alleen voor het bestuursorgaan maar vooral ook voor bezwaarmaker te volgen is. Verder wil de commissie op de zittingen steeds meer proberen om binnen de juridische kaders te zoeken naar mogelijkheden en oplossingen die voor alle partijen passend kunnen zijn. De commissie probeert dat met name door een zo open mogelijk gesprek aan te gaan met alle partijen en daarbij te zoeken en te vragen naar mogelijke oplossingen van het geschil.

Namens de commissie bezwaarschriften van de gemeente IJsselstein,

mevrouw mr. G.C. de Vries voorzitter

Commissie bezwaarschriften Jaarverslag 2022

7