4. Raadsinformatiebrief Meicirculaire 2022

postadres Postbus 26, 3400 AA IJsselstein

bezoekadres Overtoom 1 3401 BK IJsselstein t 14 030 f 030 6884350 e info@ijsselstein.nl

Gemeenteraad IJsselstein Postbus 26 3400 AA IJSSELSTEIN

betreft

Meicirculaire 2022

uw kenmerk uw brief van behandeld door

zaaknummer

L.M.A. de Brouwer

1353922

datum

12 juli 2022

blad 1 van 5 bijlagen

Geachte raadsleden In deze raadsinformatiebrief informeren we u over de uitwerking van de meicirculaire 2022 van het gemeentefonds. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota 2022 van de rijksoverheid naar de gemeentelijke begroting. De meicirculaire 2022 is opgesteld op basis van het nieuwe verdeelstelsel. Deze herijking treedt per 1 januari 2023 in werking. Dit is de grootste aanpassing van het gemeentefonds in de afgelopen 20 jaar. We hebben de uitwerking van de meicirculaire daarom voor de zekerheid extern laten toetsen. Het effect van de circulaire op de begroting is daarmee extra gecontroleerd. Afgelopen april hebben wij u met een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht van de Maartbrief gemeentefonds. Hierin waren de verwachte accresontwikkeling, het vervallen van de opschaalkorting tot 2026 en het negatieve effect van het nieuwe verdeelstel van het gemeentefonds opgenomen. Voor IJsselstein kwam het nieuwe verdeelstelsel neer op een nadeel van € 68 per inwoner. Uit de uitwerking van de meicirculaire 2022 blijkt dat de positieve ontwikkeling van het accres aanzienlijk hoger is dan was aangegeven in de Maartbrief 2022. Daarnaast zijn alle budgetontwikkelingen die in de periode 2020-2022 op Rijksniveau hebben plaatsgevonden doorvertaald naar het nieuwe verdeelstelsel.

Voor IJsselstein betekent dit dat het negatieve effect op de algemene uitkering niet € 68 maar € 117 per inwoner wordt. De Raad van Openbaar Bestuur en de VNG hebben afgedwongen dat dit komende drie jaar eerst verder moet worden onderzocht. De teruggang wordt gefaseerd doorgevoerd, het zogenaamde ingroeipad. Voor IJsselstein betekent dit in 2023 een nadeel van € 7,50 per inwoner, oplopend tot € 37,50 in 2025. Samenvattend leidt de meicirculaire tot het volgende beeld van het begrotingssaldo:

datum ons kenmerk blad 2 van

12 juli 2022 1353922 5

De ontwikkeling van het saldo meerjarig lijkt zeer positief. Dit komt door de accresontwikkeling van de meicirculaire. Het addertje zit echter in het ravijnjaar 2026. In dit jaar gaan we er € 4,8 miljoen op achteruit. Het actuele saldo is de basis voor de begroting 2023. Uit dit saldo moeten nog verschillende kosten worden gedekt. Dit zijn onder andere financiële ontwikkelingen, eventuele correcties en de uitwerking meerjarig van het coalitieakkoord. Het beeld is dus tot en met 2025 positief, maar nog niet volledig. We wachten vol spanning op het antwoord van de minister hoe om te gaan met het ravijnjaar 2026. Onderstaand nemen we u mee in de stappen die uiteindelijk leiden tot de hierboven weergegeven beeld.

1. Ontwikkeling Algemene uitkering

Nieuw verdeelstelsel per 1 januari 2023 De meicirculaire 2022 is opgesteld volgens het nieuwe verdeelstelsel. Volgens deze verdeling gaat IJsselstein er afgerond € 117 per inwoner op achteruit. In totaal is dit € 3,9 miljoen. Dit bedrag wordt direct vanaf 2023 in mindering gebracht op de algemene uitkering. Daartegenover wordt de algemene uitkering verhoogd met het zelfde bedrag aan suppletie-uitkering (ingroeipad). Deze suppletie-uitkering wordt jaarlijks verlaagd met het afgesproken herverdelingseffect van in 2023 € 7,50, 2024 € 22,50 en in 2025 € 37,50 per inwoner. Voor 2026 mogen we dezelfde hoogte aanhouden als in 2025, omdat nu nog niet duidelijk is wat de uitkomsten worden van het onderzoek naar het herverdelingseffect.

datum ons kenmerk blad 3 van

12 juli 2022 1353922 5

Ontwikkeling accres Via de normeringsystematiek ‘samen trap op en samen de trap af’ wordt de algemene uitkering van het gemeentefonds geïndexeerd. Dit houdt in dat wanneer het Rijk meer uitgeeft, wij meeprofiteren door middel van een hogere rijksuitkering. Dit wordt ook wel het accres genoemd. Op 21 juni heeft de VNG akkoord gegeven op het voorstel van de minister van Binnenlandse zaken mevrouw Bruin Slots om het volume-accres van het gemeentefonds voor de jaren 2022 t/m 2025 te bevriezen op de stand van de Voorjaarsnota 2022. Dit geeft meer stabiliteit voor de komende jaren. Wel wordt het accres gedurende de periode 2022-2025 bijgesteld voor de loon- en prijs ontwikkeling. In de meicirculaire 2022 zijn de accressen vanaf 2022 bijgewerkt. Voor alle jaren vanaf 2022 is sprake van een opwaartse bijstelling van het accres. De accressen zijn hoger dan aangekondigd in voorgaande circulaires en de Maartbrief. Vanaf 2026 wordt de normeringsmethodiek aangepast en ontstaat een zeer sterke daling. Dit wordt ook wel het ravijnjaar genoemd. Hierdoor is het voor gemeenten vrijwel onmogelijk om de meerjarenbegroting 2023 voor de jaarschijf 2026 sluitend te krijgen. De minister heeft laten weten dat zij op z’n vroegst in de septembercirculaire aangeeft hoe gemeenten hiermee om moeten gaan.

Schrappen oploop opschalingskorting Het kabinet heeft besloten om de verhoging van de opschalingkorting deze kabinetsperiode op te schorten. De opschalingskorting is een oplopende korting op het algemene uitkering. Het opschorten resulteert voor IJsselstein in een voordeel van € 644K in 2023. Dit loopt op tot € 1.052K in 2025. Over 2026 heeft het kabinet nog niet aangegeven of de opschalingskorting ook in dat jaar bevroren wordt. BTW-compensatiefonds (BCF) In 2021 is door gemeenten minder bij het BCF gedeclareerd dan verwacht. Het voordeel dat daardoor ontstaat wordt volgens de landelijke afspraak toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor IJsselstein betekent dit een voordeel van € 199K in 2022. Taakmutaties Energietoeslag Vooruitlopend op de inwerkingtreding van het wetsvoorstel eenmalige energietoeslag lage inkomens stelt het Rijk eenmalig een budget van € 854 miljoen beschikbaar. Voor IJsselstein betekent dit een eenmalige bijdrage van € 1,1 miljoen in 2022. Uitvoeringskosten klimaatakkoord Vanaf 2023 tot en met 2030 krijgen gemeenten meer uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid. Om de uitvoering van het bestaande klimaatbeleid in 2022 te kunnen voortzetten, ontvangen gemeenten in 2022 een overbruggingskrediet. Voor IJsselstein betekent dit een bijdrage van € 242K in 2022.

Extra capaciteit BOA’s De afgelopen jaren zijn BOA’s binnen hun bevoegdheid steeds meer taken gaan uitvoeren. Daarom wil het Rijk een structurele extra impuls geven voor meer capaciteit. Voor IJsselstein betekent dit vanaf 2022 een structurele bijdrage van € 35K per jaar. Eigen bijdrage huishoudelijke hulp In het Coalitieakkoord is opgenomen dat dit kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp Wmo. De verwachting is dat de wetswijziging inwerking kan treden op 1 januari 2025. Vanaf 2025 wordt de algemene uitkering daarom verlaagt met € 102K. Het is de bedoeling dat de gemeente dit bedrag vervolgens in rekening brengt bij haar cliënten.

datum ons kenmerk blad 4 van

12 juli 2022 1353922 5

Uitnamen accres Volkshuisvestingsfonds In het Coalitieakkoord van het Rijk zijn middelen voor de volkshuisvesting opgenomen. Deze middelen worden voor de jaren 2023 tot en met 2025 onttrokken aan het accres. Voor IJsselstein betekent dit een € 233K lagere algemene uitkering voor de jaren 2023 tot en met 2025. Uitnamen accres woningbouw impuls In het Coalitieakkoord van het Rijk zijn middelen voor de woningbouwimpuls opgenomen. Deze middelen worden voor de jaren 2023 tot en met 2025 onttrokken aan het accres. Voor IJsselstein betekent dit een € 155K lagere algemene uitkering voor de jaren 2023 tot en met 2025 . Jeugdhulp Bij het opstellen van de begroting 2022 was het toegestaan om meerjarig 75% van de toegekende extra gelden jeugdzorg 2022 te begroten voor de jaren 2023 en verder. Dit kwam omdat het nog niet duidelijk was wat de structurele gelden jeugdzorg zouden worden. In de meicirculaire 2022 worden deze gelden voor 2023 voor de volledige 100% toegekend. Voor IJsselstein betekent dit een bijdrage van € 2 miljoen, die in de plaats komt van de opgenomen stelpost. Voor de jaren daarna wordt nog geen uitspraak gedaan. Sociaal domein Voor participatie zijn de bedragen geactualiseerd op basis van een nieuwe verdeling van de Wswmiddelen. Dit is gebaseerd op de gerealiseerde omvang van de sociale werkplaatspopulaties van 2021 en de blijf kansen voor 2022 en verder.

Inclusief de loon-en prijsontwikkeling is het totale effect voor IJsselstein € 113K positief in 2022. Vanaf 2023 is het effect meerjarig negatief. 2. Mutaties begroting als gevolg van deze circulaire

De uitwerking van de circulaire en de analyse daarvan geven aanleiding tot enkele bijstellingen in de begroting. Voorgesteld worden de volgende wijzigingen: Loon- en prijsontwikkeling In de meicirculaire wordt een prognosegegeven gegeven van de stijging van lonen en prijzen. Deze indexering is het uitgangspunt voor de ontwikkeling van lonen en prijzen bij het opstellen van de begroting. De indexering voor 2022 was 1,6%. In deze meicirculaire blijkt dat dit een te lage verwachting was. De indexering voor loon- en prijsontwikkeling is voor 2022 bijgesteld naar 3,4%. Dit is een verschil van 1,8% voor 2022. De prognose voor 2023 is 3%. Wij stellen voor om de stelpost loon- en prijsontwikkeling meerjarig te verhogen om de loon- en prijsontwikkelingen op te kunnen vangen.

datum ons kenmerk blad 5 van

12 juli 2022 1353922 5

Stelpost achteruitgang algemene uitkering Zoals eerder genoemd is dit de grootste stelselwijziging van het gemeentefonds in 20 jaar. Hierdoor zijn er nog een aantal onduidelijkheden in de berekening van het accres. In de septembercirculaire verwachten we hier vanuit het Rijk meer duidelijkheid over te krijgen. Vanuit het voorzichtigheidsprincipe stellen we voor om vanaf 2023 10% van de accresontwikkeling te reserveren voor een eventuele achteruitgang van de Algemene uitkering. Mocht uit de septembercirculaire blijken dat er geen sprake is van correcties dan kan de stelpost vervallen. Jeugdhulp Nu duidelijk is dat de extra gelden jeugdzorg voor 2023 € 2 miljoen bedragen kan de opgenomen stelpost onder de Algemene uitkering voor 2023 komen te vervallen. Taakmutaties Voor de eerder genoemde taakmutaties voor de energietoeslag, uitvoeringskosten en de extra capaciteit voor BOA’s reserveren wij de toegewezen € 1,4 miljoen. Sociaal domein We stellen voor om de budgetten van participatie vanaf 2022 meerjarig bij te stellen. Verwerking mutaties Alle genoemde mutaties worden bij de eerstvolgende begrotingswijziging meegenomen.

Het college van IJsselstein,

drs. W.M. van de Werken secretaris

mr. P.J.M. van Domburg burgemeester