4.1 Jaarverslag 2024-2025 leerplicht IJsselstein (2)

Jaarverslag 2024/2025 Leerplicht Artikel 25 van de Leerplichtwet 1969 schrijft voor dat het college verslag uitbrengt over schoolverzuim aan de gemeenteraad. In het jaarverslag wordt melding gedaan van omvang en de behandeling van het gemelde schoolverzuim van leerplichtige en kwalificatieplichtige leerlingen die zijn ingeschreven in de gemeentelijke basisregistratie personen (BRP) van de gemeente. Deze cijfers worden ook jaarlijks aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap verstrekt. Hierbij doen we verslag van de cijfers en ontwikkelingen in IJsselstein voor de schooljaren 2023-2024 en 2024-2025.

Aantal jongeren in leer- en kwalificatieplichtige leeftijd naar laatst genoten onderwijs 2023-2024 (speciaal) basisonderwijs

(voortgezet) speciaal onderwijs

voortgezet onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs

Geen onderwijs

2.260

130

1.959

460

50

Totaal 4.859

Aantal afhandelingen: 30 25 20 15 10 5 0

27

Afhandelingen

26

6 0 Vrijstelling art 5a

1

0

Vrijstelling art 5b

Vrijstelling art 5c 2023-2024

2024-2025 (speciaal) basisonderwijs

(voortgezet) speciaal onderwijs

voortgezet onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs

Geen onderwijs

Totaal

2.284

120

1.828

451

48

4.731

7 2

Vrijstelling art 15

3

3

Vervangend leerplicht art. 3a/b

2024-2025

Acties en bijzonderheden afgelopen jaar in IJsselstein Er is een startbijeenkomst met basisscholen en het netwerk aan het begin van het schooljaar om vroegtijdige samenwerking te stimuleren. Er zijn ontwikkelingen om meer naar aanwezigheid te kijken dan afwezigheid. Leerplicht wordt vaker vroegtijdig betrokken door scholen.

Cijfers verzuim

Door wisselende leerplichtformatie kan het zijn dat niet alle aangemelde jongeren juist zijn geregistreerd.

2023 – 2024 Absoluut

Relatief

Luxe verzuim

20

127

15

Absoluut

Relatief

Luxe verzuim

18

133

20

2024 – 2025

Leerplichtambtenaar De leerplichtambtenaar heeft verschillende taken waarvan alle gericht zijn op het helpen van jongeren om hun leerplicht te vervullen. Ze helpen verzuim te voorkomen en als verzuim wel optreedt hierop te handhaven en helpen het zo vroegtijdig mogelijk op te lossen.

Wanneer komt de leerplichtambtenaar in beeld: Relatief verzuim: 16 uur in 4 weken Absoluut verzuim: geen schoolinschrijving Luxe verzuim: vakantieverzuim Preventief: vroegtijdig sparren en overleggen bij vroege signalen.

De leerplichtambtenaren hebben de leerplichtopleiding afgerond en hun BOA bevoegdheid behaald. Landelijk is er veel aandacht voor de leerplichtvrijstellingen 5 onder a, b of c. Het terugdringen van 5 onder a (medische of psychische redenen), de toename van aanvragen 5 onder b (thuisonderwijs) en 5 onder c (onderwijs in het buitenland) is al jaren een doelstelling. Niet helpend is het besluit van het Openbaar Ministerie om processenverbaal rond 5 onder b niet langer op te pakken. In de regio Lekstroom is er sinds 1 februari 2025 is een samenwerkingsovereenkomst van kracht. Hierin is vastgelegd dat de leerplichtambtenaren die tevens BOA’s zijn, ingezet kunnen worden op elkaars grondgebied. Zo wordt er optimaal gebruik gemaakt van de in deze regio aanwezig opsporings- en handhavingscapaciteit voor de uitvoering van de Leerplichtwet 1969. In de regio Lekstroom zijn procedures voor een verzoek om vrijstelling vastgesteld zodat hier door de leerplichtambtenaren in Lekstroom op gelijke wijze mee om wordt gegaan. De werkprocessen op de verschillende taken van de leerplichtambtenaar zijn in de regio Lekstroom op elkaar afgestemd en vastgesteld. De thuiszittersaantallen nemen in de regio toe. Binnen regio Lekstroom worden, samen met de samenwerkingsverbanden, afspraken gemaakt om het aantal (dreigende) thuiszitters terug te dringen.

Het aanbod voor thuiszitters binnen de regio is in kaart gebracht vanuit het ambtelijk onderwijs. De Regionale Doen-Dag die we mede hebben georganiseerd over schoolaanwezigheid was een succes. Er is meer aandacht voor luxe verzuim op de basisscholen in IJsselstein door middel van controles luxeverzuim voor en na de schoolvakanties in samenwerking met de scholen. In het schooljaar 2023/2024 zijn er geen processen verbaal opgemaakt. In het schooljaar 2024/2025 zijn er twee processen verbaal opgemaakt over luxe verzuim.

Achtergrond informatie: Toelichting absoluut verzuim Leerplichtige kinderen en jongeren die in de gemeente staan ingeschreven maar geen schoolinschrijving hebben, vallen in de groep absoluut verzuim. Het leerplichtregistratiesysteem is gekoppeld met de Basisregistratie Personen (BRP). Ongeveer 1x per maand wordt een uitdraai gemaakt om deze groep in beeld te krijgen. De leerplichtambtenaar doet vervolgens onderzoek en schrijft de ouders aan. In de meeste gevallen blijkt er gewoon een schoolinschrijving te zijn, maar is er ergens tussen school, Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en gemeente een administratieve fout ontstaan. In sommige gevallen leidt dit tot een snelle schoolinschrijving, in andere gevallen vragen ouders een vrijstelling voor de inschrijfplicht aan.

Toelichting wettelijk verzuim Onder wettelijk verzuim verstaan we ongeoorloofd verzuim (verzuim zonder geldige reden), dat door een school bij de leerplichtambtenaar gemeld moet worden. Het gaat dan om 16 uur verzuim per aaneengesloten periode van 4 schoolweken. Scholen melden deze vorm van verzuim digitaal via het verzuimloket van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). De melding komt vervolgens bij de leerplichtambtenaar binnen. In de melding van de school staat onder andere welke actie(s) de school zelf al heeft ondernomen om het verzuim te stoppen. De leerplichtambtenaar stelt vervolgens een eigen onderzoek in naar het verzuim en neemt contact op met de betrokkene(n) van school, de leerling (vanaf 12 jaar) en de ouders (vanaf 16 jaar alleen met toestemming van de leerling).

Toelichting overig verzuim Onder overig verzuim vallen: Leerlingen die gezien zijn op een preventief spreekuur op een voortgezet onderwijsschool. Voor deze spreekuren komen leerlingen in aanmerking die een aantal keren te laat zijn gekomen en/of verzuimd hebben. Leerlingen die verzuimen als gevolg van (meestal) achterliggende problematiek, zoals problemen in de thuissituatie en/of psychische problematiek. De leerplichtambtenaar wordt dan uitgenodigd voor een multidisciplinair overleg (MDO), om mee te denken en te adviseren. Leerlingen die nog niet wettelijk gemeld hoeven te worden, die niet op een preventief spreekuur zijn gezien, maar waarbij sprake is van ‘beginnend verzuim’. Deze leerlingen en hun ouders ontvangen een brief waarin gevraagd wordt actie te ondernemen om meer verzuim te voorkomen of worden uitgenodigd voor gesprek om de gevolgen van toenemend verzuim te bespreken.

Toelichting luxe verzuim Als een leerling zonder vooraf toegekende toestemming van de school en/of de leerplichtambtenaar op vakantie gaat, buiten de schoolvakanties om, spreken we van luxe verzuim. Dit verzuim komt meestal voor op de dagen voorafgaand of direct aansluitend op een schoolvakantie. Scholen kunnen de leerplichtambtenaar vragen om op die dagen een huisbezoek af te leggen om te controleren of de leerling inderdaad op vakantie is. Dit gebeurt alleen als de school een redelijk vermoeden heeft dat de leerling bijvoorbeeld ten onrechte is ziekgemeld op die dag. Afhankelijk van wat de school over de consequenties van luxe verzuim heeft gecommuniceerd op bijvoorbeeld de website of in de schoolgids, kan de leerplichtambtenaar, na onderzoek en eventueel verhoor, een schriftelijke waarschuwing geven of een proces-verbaal opmaken. Hierbij wordt ook gekeken om hoeveel dagen verzuim het gaat, of er meerdere kinderen bij verschillende scholen betrokken zijn en of er al eerder sprake is geweest van luxe verzuim. Als de leerplichtambtenaar overgaat tot het opmaken van een proces-verbaal, dan wordt dit naar het Openbaar Ministerie gestuurd, die vervolgens de afdoening bepaalt.

Vrijstellingen Er wordt binnen de Leerplichtwet onderscheid gemaakt tussen vrijstelling voor de verplichting om ingeschreven te staan op een erkende school en vrijstelling voor geregeld schoolbezoek. In de eerste groep vallen de volgende meest voorkomende vrijstellingen: Artikel 5 onder a: kind of jongere is psychisch en/of fysiek ongeschikt om onderwijs te volgen. De beoordeling hiervan gebeurt door een onafhankelijk arts. Deze vrijstelling wordt tegenwoordig vrijwel altijd afgegeven voor maximaal 1 schooljaar, zodat ouders, betrokken zorgverleners, samenwerkingsverband en leerplichtambtenaar kunnen blijven monitoren of er veranderingen in de situatie ontstaan, die een vorm van leren toch mogelijk maken. Artikel 5 onder b: ouders hebben overwegende bedenkingen tegen de richting van het onderwijs dat op de scholen binnen een redelijke straal van hun woonplaats, wordt aangeboden. De leerplichtambtenaar gaat met ouders in gesprek over deze bedenkingen en vraagt hen op welke manier zij de ontwikkeling van hun kind, in de breedste zin van het woord, kunnen en willen waarborgen. Ook deze vrijstelling wordt voor 1 schooljaar afgegeven en moet dus elk jaar opnieuw door ouders aangevraagd worden. Artikel 5 onder c: het leerplichtige kind / de jongere volgt onderwijs op een buitenlandse school instelling.

Ouders leveren een bewijs van inschrijving aan en een verklaring van de directie van de betreffende school, dat de leerling inderdaad onderwijs op deze school gevolgd heeft. Ook deze vrijstelling wordt voor 1 schooljaar afgegeven en moet dus elk jaar opnieuw door ouders aangevraagd worden. Artikel 15: de leerplichtige jongere zal op een andere wijze voldoende onderwijs volgen, indien bijzondere omstandigheden van toepassing zijn. Deze vrijstelling kan slechts aangevraagd worden voor jongeren ouder dan 16 jaar. In de tweede groep vallen leerlingen die wel een inschrijving hebben op een Nederlandse school, maar vrijstelling krijgen om deze school geregeld te bezoeken: Artikel 3a: kan aangevraagd worden voor jongeren van tenminste 14 jaar, voor wie is vastgesteld dat zij niet in staat zijn om volledig dagonderwijs te volgen. Voor hen geldt een vervangende leerplicht, waarbij zij de lessen op school combineren met praktijktijd. Artikel 3a/b: regelt de vervangende leerplicht in het laatste schooljaar. Het biedt jongeren de mogelijkheid om in hun laatste leerplichtjaar (meestal 15 of 16 jaar) de inschrijving op een school voor voortgezet onderwijs te vervangen door een mbo-opleiding (of vavo), vaak met een praktijkcomponent. Artikel 11g: ouders kunnen verlof aanvragen vanwege gewichtige omstandigheden.

De directeur van de school beslist hierover, tenzij het meer dan 10 dagen betreft, dan beslist de leerplichtambtenaar.

Toelichting proces-verbaal en Halt-afdoening Sinds de invoering van de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS), ligt de focus bij het terugdringen van schoolverzuim in vroegtijdige signalering, preventie en samenwerking met ketenpartners. Het handhaven bij schoolverzuim neemt een steeds minder prominente plaats in, maar wordt uiteraard nog wel toegepast, indien nodig. Uitgangspunt van de MAS is ‘licht waar het kan, zwaar(der) wanneer het nodig is’. In de meeste gevallen is handhaving door middel van een verwijzing naar Halt voldoende. Halt is een pedagogische interventie, bedoeld voor leerlingen met aanhoudend verzuim tot een bepaald maximum, bij wie eerdere waarschuwingen en/of maatregelen niet voldoende effect hebben gehad. Een Halt straf bestaat uit onder andere leeropdrachten en gesprekken met ouders en jongere. De leerplichtambtenaar is bevoegd een jongere deze interventie op te leggen en wordt door de uitvoerende instantie op de hoogte gehouden van het verloop. Dit wordt ook weer teruggekoppeld aan de school. In sommige gevallen is het opmaken van een proces-verbaal de juiste route. Dit is bij ouders in het geval van luxe verzuim en bij jongeren die niet meer voor een Halt verwijzing in aanmerking komen of de Halt straf niet positief hebben afgerond. Ook jongeren en/of ouders die hulp weigeren kunnen opgeroepen worden voor een verhoor.

Tegen de jongere en/of de ouders kan dan een proces-verbaal opgemaakt worden. Dit wordt vervolgens naar het Openbaar Ministerie gestuurd, die voor verdere afhandeling zorgdraagt. De leerplichtambtenaar is indien nodig aanwezig bij de eventuele zitting om een toelichting te geven op het verzuim.