3. Resultaten participatie Integraal Beheerplan Openbare Ruimte en Bomenbeleid

Resultaten participatie Integraal Beheerplan Openbare Ruimte en Bomenbeleid

17 april 2024

1. Doel van deze nota Met deze nota maken wij inzichtelijk op welke wijze inwoners en belangengroepen zijn betrokken bij de totstandkoming en welke invloed dat heeft gehad.

2. Doorlopen participatieproces Er is op diverse momenten participatie georganiseerd. In eerste instantie is met diverse partijen besproken met welke aspecten bij het op te stellen beleid rekening zou moeten worden gehouden. Dit heeft plaatsgevonden eind 2023 en is apart voor het IBOR en het Bomenbeleid gedaan. In de bijlage vindt u de lijst van uitgenodigde deelnemers evenals de verslagen van deze bijeenkomsten. Later is toegezegd dat de concepten van het beleid om commentaar zou worden voorgelegd. De beide concept documenten zijn begin april 2023 om commentaar toegezonden aan de mensen die hadden aangegeven op de hoogte te willen blijven. Diverse participanten hebben hierop schriftelijk gereageerd., te weten: • Groen Platform IJsselstein (GPIJ) • Instituut voor Natuur Educatie (IVN) • Klimaat Neutraal IJsselstein (KNIJ) • Historische Kring IJsselstein (HKIJ) • No Plastic Runner • Inwoner IJsselstein. Op 10 april zijn met betrokkenen de grote lijnen van hun opmerkingen op beide documenten besproken. Het Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden en Cazas Wonen waren hierbij ook aanwezig.

3. Reacties op het concept beleid De binnengekomen reacties hebben wij op onderwerp gebundeld. De redactionele opmerkingen en tekstsuggesties hebben wij ter harte genomen en waar nodig verwerkt in de tekst. De reacties zijn gebundeld in algemene opmerkingen, die op beide documenten betrekking hebben, en specifieke opmerkingen op één van beide documenten. Waar dit heeft geleid tot aanpassingen, hebben wij dit vermeld. Er zijn ook opmerkingen gemaakt die te maken hebben met de verdere toepassing of uitwerking van het beleid. Die hebben wij hieronder niet specifiek beantwoord.

2

Algemene opmerkingen Taalgebruik, kaartmateriaal en tekstsuggesties (GPIJ, inwoner IJsselstein, KNIJ, HKIJ) Opmerking: Er zijn verschillende opmerkingen over het taalgebruik in de stukken. Het stuk wordt moeilijk leesbaar gevonden voor leken/inwoners door het vakjargon. Ook is het kaartmateriaal soms te gedetailleerd. Tegelijk wordt gebruik van kaartmateriaal aangemoedigd, omdat dat de inzichtelijkheid vergroot. Toelichting: Wij zijn ons hiervan bewust en hebben getracht de documenten zo leesbaar en inzichtelijk mogelijk te maken. De documenten zijn in de eerste plaats opgesteld voor medewerkers van de gemeente en geven hen concrete handvatten. Er is een samenvatting toegevoegd op B1-taalniveau. Daarnaast zullen wij op onze website aandacht aan beknopte en publieksvriendelijke informatie uit de documenten en letten op gebruik van kaartmateriaal. Aanpassing: De documenten zijn nogmaals doorgelopen op leesbaarheid en een samenvatting is toegevoegd. Sommige kaarten die in de tekst zijn opgenomen, zijn in een groter formaat als bijlage toegevoegd.

Participatie (GPIJ, inwoner IJsselstein) Opmerking: Men vraagt waarom de nota’s niet onder een breder publiek om commentaar zijn verspreid. Toelichting: Zowel het bomenbeleid als het integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR) vinden hun basis in de integrale visie openbare ruimte (hierna: IVOR). Voor dit IVOR is in 2021 brede participatie georganiseerd. In het IBOR en het Bomenbeleid zijn de kaders en opgaven uit het IVOR verder uitgewerkt en concreet gemaakt. Daarnaast is het IBOR relatief technisch en financieel wat betreft inhoud. Dit is om concreet richting te kunnen geven aan de gemeentelijke organisatie, maar maakt het wel minder leesbaar voor de gemiddelde inwoner. Uit de belangengroepen die zijn betrokken bij het IBOR is daarom gekeken welke groepen kennis hebben over of veel direct betrokken zijn bij bomen. Deze belangengroepen zijn betrokken als vertegenwoordiging met veel kennis van de omgeving en het onderwerp. Gedurende het proces heeft de gemeente overigens ook participatiebeleid opgesteld. Hiermee is zoveel mogelijk rekening gehouden. Daar komt bijvoorbeeld ook het communicatieprotocol voort dat in de bijlage bij het bomenbeleid is opgenomen. Daarnaast zijn mogelijkheden voor zelfbeheer opgenomen.

Relatie met Omgevingswet (inwoner IJsselstein) Opmerking: Per 1 januari 2024 is niet de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet is een integrale wet die betrekking heeft op de fysieke leefomgeving. Gevraagd is of het IBOR niet eigenlijk een omgevingsprogramma zou moeten zijn inclusief de daarbij behoren participatie. Reactie: De Omgevingswet geeft de gemeente in een paar gevallen de plicht om een programma te maken, voor het overige is het een keuze. De plicht geldt voor: - Actieplan geluid - Saneringsprogramma wegen onder beheer van de gemeente - Programma bij (dreigende) overschrijding omgevingswaarde. De beide documenten vallen hier niet onder. De gemeente is nog een standpunt aan het bepalen hoe zij met dit instrument wil omgaan. 3

Ook als de gemeente er in de toekomst voor kiest om van dergelijke beleidsdocumenten een programma te maken, mag zij zelf bepalen hoe ze invulling geeft aan de participatieverplichting. De omgevingswet vraagt overigens om de resultaten van participatie inzichtelijk te maken. Dat doen wij met dit verslag.

Verzoek om inzicht in beheerplannen (HKIJ) Opmerking: Diverse verzoeken worden gedaan om inzicht of vermelding van specifieke beheerplannen, zoals een beheerplan wegen. Toelichting: De bedoeling van een integraal beheerplan is dat de individuele plannen hierin zijn opgenomen. De integraliteit maakt mogelijk om afweging tussen de diverse beheerobjecten mogelijk te maken. Het is dus de bedoeling geen individuele beheerplannen meer te maken (met uitzondering va riolering overigens). Wel zullen op basis van het IBOR werkdocumenten worden gemaakt voor de diverse beheerobjecten.

Achterstallig onderhoud (inwoner IJsselstein) Opmerking: Gevraagd wordt of het budget van 1,2 miljoen voor achterstallig onderhoud voldoende is om alle achterstallig onderhoud weg te werken. Met dit bedrag wordt namelijk het urgente achterstallig onderhoud weggewerkt en niet het matig urgente. Toelichting: De constatering klopt. Met dit budget wordt niet al het achterstallig onderhoud weggewerkt. Het resterende zgn. matig urgente achterstallig onderhoud gaan wij wegwerken met de voorgestelde frequentie van regulier onderhoud.

4

Opmerkingen IBOR Beeldkwaliteit (GPIJ, inwoner IJsselstein) Opmerking: 1. Waarom werkt de gemeente in het IBOR nog steeds gewerkt met beeldkwaliteit, ondanks de kritische terugblik. 2. Over de keuze om de beeldkwaliteitsambitie voor reiniging te verlagen om daarmee de beeldkwaliteit van groen te verhogen is niet iedereen tevreden. Gevraagd wordt of het benodigde budget ook gehaald zou kunnen worden door in het groen minder te snoeien en/of te maaien. 3. Daarnaast is er gevraagd wat het voorstel om de beeldkwaliteit op reiniging van niveau B naar niveau C te brengen betekent voor de aanwezigheid van zwerfafval in de openbare ruimte. Toelichting: 1. De methode van beeldkwaliteit is een manier om op een inzichtelijke wijze op de kwaliteit van de openbare ruimte te kunnen sturen. Deze methode is de afgelopen periode meer doel dan middel geworden. Wij willen dit weer gaan gebruiken om te toetsen en te sturen in plaats van een manier van werken. Tegelijk gebruiken wij in het IBOR beeldkwaliteit voor die aspecten waar dit nuttig is. De beeldkwaliteit van bijvoorbeeld bruggen is niet nuttig, het gaat daar meer om technische kwaliteit. Voor de uitstraling van het groen is het daarentegen een bruikbaar instrument. 2. Er zijn meerdere scenario’s en opties door de gemeente overwogen binnen het kader dat er niet meer geld mag worden uitgegeven aan het beheer van de openbare ruimte.

Op basis van alle opgehaalde informatie uit de participatie en inhoudelijke prioriteiten is daarom juist gekozen om het groen naar een hoger onderhoudsniveau te brengen. Daarnaast zijn er ook lopende contracten wat betreft het maaien en snoeien die voor de komende jaren vastliggen. 3. De gemeente ziet schoon, ofwel reiniging, als een gedeelde verantwoordelijkheid. De ambitie van de gemeente is naar beneden bijgesteld voornamelijk vanwege financiële overwegingen. De gemeente stimuleert tegelijkertijd inwoners en bedrijven om zich in te (blijven) zetten voor een schone leefomgeving.

Kaart ontwikkellocaties (HKIJ) Opmerking: Er worden in het stuk een aantal locaties als ontwikkellocaties aangegeven op kaart. Hierover zijn echter nog geen besluiten genomen. Toelichting: Er is terecht aangegeven dat dit potentiële ontwikkellocaties zijn. Aanpassing: Tekst is verduidelijkt.

Financiën (inwoner IJsselstein) Opmerking: Gevraagd wordt of de meerjarige bedragen voor het IBOR per jaar zijn aangepast aan de verwachte prijsstijgingen en inflatie. Reactie: Het is gebruikelijk om bij begrotingen niet te werken met inflatie en indexatie omdat het niveau daarvan niet van tevoren bekend is. Bij de begroting voor het volgende jaar wordt telkens wel de indexatie en inflatie meegenomen op basis van landelijke normen.

Scope 5

Opmerking: Gevraagd wordt om de scope van het IBOR te verbreden: de openbare ruimte is er niet alleen voor de mens, maar is leefruimte voor mensen, planten én dieren. Toelichting: Dit klopt, het IBOR gaat echter over het beheer van de openbare ruimte door de gemeente. Hierbij hebben we rekening gehouden met de verschillende gebruikers, mens, dier èn plant.

6

Opmerkingen Bomenbeleid Werking van het bomenbeleid en (kap)vergunningplicht (GPIJ, inwoner IJsselstein, HKIJ) Opmerking: Waarom wordt er niet voor gekozen om met het bomenbeleid ook bomen op particuliere grond te beschermen? En is er een kapvergunningplicht? Toelichting: Het Bomenbeleid is een document dat richting geeft aan de uitvoering van het bomenbeheer door de gemeente. Het is daarmee bindend voor de gemeente. Het is een bewuste keuze om bomen op particuliere gronden in beginsel niet te beschermen, die overigens al eerder is gemaakt. Bescherming van bomen zou moeten plaatsvinden op basis van een kapverordening. Wij hebben ervoor gekozen geen kapverordening in te stellen. Dat doet een gemeente door in de algemene plaatselijke verordening (APV) dit mogelijk te maken. Die mogelijkheid kennen wij echter niet in onze APV. Wij vinden dat stimuleren om te vergroenen een betere weg is en dat een kapvergunning de vrijheid van inwoners te veel inperkt. Dat doen wij via het programma klimaatadaptatie en door middel van advisering op boombeheer. Hierop geldt wel een uitzondering: in het beschermd stadsgezicht van de binnenstad en het buitengebied zijn monumentale bomen (op particuliere grond en in de openbare ruimte) gebonden aan een omgevingsvergunning.

Voor deze (ongeveer 70) bomen is dus wel een vergunning voor het kappen nodig, maar dat is een omgevingsvergunning en geen kapvergunning. Wij merken dat dit weleens tot verwarring leidt. Voor wat betreft de bomen in de openbare ruimte, die beheerd wordt door de gemeente, gelden de spelregels uit het bomenbeleid. De gemeente verbindt zichzelf aan dit beleid, dit heet ook wel zelfbinding. Om meer dan gemiddeld waardevolle bomen te beschermen, hebben we een lijst waardevolle bomen. Hier verrichten we in het beheer en de bescherming van de boom extra inspanningen. We vinden het een beetje overdreven om daarnaast een vergunningplicht in te voeren. De lijst waardevolle bomen dateert uit 2013. De lijst moet geactualiseerd worden. Voorafgaand aan die actualisatie nemen we de criteria voor aanwijzing van de waardevolle bomen nog eens goed onder de loep. Aanpassing: De tekst in het bomenbeleid is op dit punt verduidelijkt.

Waarde van bomen en bouwplanontwikkelingen (GPIJ, inwoner IJsselstein) Opmerking: Bij herontwikkeling van locaties sneuvelen vaak bomen. Kunnen die bomen niet beter beschermd worden? Dit kun je bijvoorbeeld doen door een financiële waarde aan de bomen toe te kennen. Je kunt er ook voor kiezen om een boomeffectanalyse (BEA) te laten maken. Kortom, kan de gemeente niet een grotere inspanning plegen om het bestaande boombestand bij herontwikkeling te beschermen? Toelichting: Een Boom-Effect-Analyse (BEA) is een gestandaardiseerde beoordeling van de mogelijke nadelige effecten van bouw of aanleg in de nabijheid van bomen. Hierbij wordt de bestaande situatie van de bomen geanalyseerd en worden alle risico’s voor het te handhaven bomenbestand geïnventariseerd. We vinden het van belang dat de bestaande bomen bij herontwikkeling zoveel mogelijk worden gehandhaafd, door integratie in het bouwplan. Soms kan dat echter niet. In die gevallen willen wij dat er compensatie van het aantal vervallen bomen wordt gecompenseerd. Dan moet wel echt zijn aangetoond dat handhaving niet mogelijk is. We gaan de voor- en nadelen van een boomeffectanalyse in vervolg op de vaststelling van het bomenbeleid onderzoeken. Aanpassing: Compensatiebeleid is toegevoegd aan de tekst. 7

Natuurwaardenkaart (GPIJ) Opmerking: De vraag is wat de status van de natuurwaardekaart is en hoe deze wordt gebruikt. Toelichting: De natuurkaart heeft de gemeenteraad vastgesteld en daarbij de doelstelling om de natuurwaarde in IJsselstein minimaal gelijk te houden. De kaart is daarmee leidraad voor handelen. Concreet kunnen wij u de volgende voorbeelden geven: • Bij omvorming van openbaar groen wordt de kaart gebruikt als basis om bijvoorbeeld streekeigen beplanting te gebruiken. • De natuurkaart is als input gebruikt voor de integrale afweging in de op te stellen Integrale Visie Openbare Ruimte en de Omgevingsvisie. • Bij projecten of ontwikkelingen in gebieden met een hoge of zeer hoge natuurwaarde hanteren we het principe dat door een gecertificeerd ecologisch bureau moet worden aangetoond dat compensatie van de natuurwaarde plaatsvindt. Hierbij is het uitgangspunt om zoveel mogelijk binnen het project te compenseren, anders in de directe omgeving, of op een compensatielocatie in de gemeente.

Fruitcollectie (KNIJ, GPIJ) Opmerking: 1. Gehecht wordt aan de IJsselsteinse fruitcollectie. Maar is het collectiebeheer wel een verantwoordelijkheid van de gemeente? En welke rol pakt de gemeente? Betrokkenen willen een duidelijke positie van de gemeente om van daaruit te kunnen samenwerken. 2. De manier waarop de collectie momenteel wordt gesnoeid, is niet goed. Betrokkenen willen hierover met de gemeente in gesprek. Reactie: 1. Op dit moment zit het beheer van de fruitcollectie bij de gemeente. We merken echter wel dat er verschillende verwachtingen leven omtrent de wijze waarop de collectie dan moet worden beheerd. We gaan graag met de betrokken in gesprek te gaan om te komen tot een helderder rolverdeling en het beter benutten van elkaars kracht. Ondertussen hebben we de partijen hiervoor uitgenodigd. 2. Ook hierover wordt een gesprek georganiseerd.

Beheer en vervanging (inwoner IJsselstein, GPIJ, HKIJ) Opmerking: Er zijn diverse opmerkingen gemaakt over beheer van bomen en de vervanging. Die hebben wij gebundeld: 1. Vanuit boombeheer kan de 10-20-30 regel houvast geven om diversiteit aan soorten, geslachten en families over het totale areaal te realiseren. 2. Verder wordt gevraagd waarom gekozen wordt voor langzaam groeiende bomen bij vervanging en niet in een aantal gevallen voor snelgroeiende, bijvoorbeeld als die streekeigen zijn (populieren). 3. Wat gaan we in het beleid hanteren: boomkroonvolume of aantallen? Hoe gaan we daarna dan om met de herplantplicht? 4. Hoe komt het boombeleid terug in de handleiding inrichting openbare ruimte (HIOR)? Toelichting: 1. Wij vinden dit een waardevolle suggestie. Tegelijk zijn wij op dit moment doende om het achterstallig onderhoud bij te werken en de veiligheid en kwaliteit van bomen te garanderen. Wij vinden het daarom te vroeg om nu hiervoor te kiezen. Een evaluatie van het beleid is voorzien over 5 jaar. Op dat moment kan een keuze voor dit model worden gemaakt. 2. Grote bomen met veel kroon hebben op lange termijn meer waarde. Tegelijk houden wij in het beleid wel degelijk ruimte om een inheemse snelgroeiende soort te planten. 3. We houden boomkroonvolume aan, waarbij kwaliteit boven kwantiteit gaat.

Mocht een boom moeten worden verwijderd dan zal compensatie zo mogelijk in de omgeving plaatsvinden. 8

4.

Wij werken de HIOR bij op dit beleid bij de komende update.

Overlastprotocol (HKIJ, inwoner IJsselstein, GPIJ) Opmerking: 1. Voorgesteld wordt om het overlastprotocol met enkele categorieën uit te breiden, zoals werken in de ondergrond en ruimte voor minder validen. 2. In het beleid staat dat de gemeente de bestrijding van de eikenprocessierups vooral met chemische middelen wil doen. Dat kan ook anders. Reactie: 1. Bij de vervanging kijken wij goed naar de plaatsing van nieuwe bomen en de toegankelijkheid voor weggebruikers, waaronder ook minder validen. Daarnaast 2. Daar zijn wij het mee eens. Aanpassing: We passen het beleid zodanig aan dat we zoveel mogelijk op natuurlijke wijze de rups zullen bestrijden.

9

5. Verslagen van eerdere bijeenkomsten Organisaties KNIJ (KlimaatNatuurlijk IJsselstein) GPIJ (GroenPlatform IJsselstein) IVN (Instituut voor Natuureducatie en Duurzaamheid) Cazas (woningcorporatie) HDSR (Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden = waterschap) Knijperploeg (bewonersgroep zwerfafval) POG (Platform Ouderen en Gehandicapten) VIHIJ BIZ BIJ BIZ E Clinkchoeff Achterveld Noplasticrunner Enjoy cleaning up BAP (bewoners advies platform) West, Achterveld/Groenvliet West, Achterveld/Groenvliet West: Achterveld Noord: Europa/ Oranjekwartier Noord: IJsselveld–West Noord: IJsselveld-Oost Buitengebied (noord) Centrum: Kasteelkwartier Centrum: Zuid: Zenderpark Zuid: Zenderpark Individuele bewoners Inwoner IJsselstein

10