3. Raadsinformatiebrief Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen

postadres Postbus 26, 3400 AA IJsselstein

bezoekadres Overtoom 1 3401 BK IJsselstein t 14 030 f 030 6884350 e info@ijsselstein.nl

Gemeenteraad IJsselstein Postbus 26 3400 AA IJSSELSTEIN

betreft

Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen

uw kenmerk uw brief van behandeld door

zaaknummer

Erna Dijkhof en John Vogel

datum

27 juni 2022

blad 1 van 3 bijlagen

Op 1 juli 2022 wijzigt de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)1. Hierdoor krijgen gemeenteraden meer invloed op samenwerkingsverbanden die de vorm hebben van een gemeenschappelijke regeling. Onze gemeenschappelijke regelingen Al deze regelingen zijn zelfstandige organisaties (‘openbare lichamen’) en kennen een algemeen en een dagelijks bestuur. De gemeente IJsselstein is bestuurlijk vertegenwoordigd in de volgende gemeenschappelijke regelingen: - Afvalverwijdering Utrecht (AVU), collegeregeling (vanaf 1-12-1984) - Recreatieschap Stichtse Groenlanden (RSGL), gemengde regeling (vanaf 1-1-1996) - Veiligheidsregio Utrecht (VRU), collegeregeling (vanaf 1-1-2006) - Regionaal Historisch Centrum (RHC) Rijnstreek en Lopikerwaard, collegeregeling (vanaf 1-42008) - Reinigingsbedrijf Midden Nederland (RMN), collegeregeling (vanaf 1-1-2013) - Werk en Inkomen Lekstroom (WIL), gemengde regeling (vanaf 1-1-2013) - Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR), collegeregeling (vanaf 25-12-2013) - Gemeentelijke Gezondheidsdienst regio Utrecht (GGDrU), collegeregeling (vanaf 1-1-2014) - Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU), collegeregeling (vanaf 11 -7-2015) Gemeenschappelijke regelingen kunnen worden aangegaan door raden (raadsregeling), colleges (collegeregeling) of burgemeesters (burgemeestersregeling) of een combinatie daarvan (gemengde regeling).

Dit hangt nauw samen met de aard van de uitvoering van de wetgeving waarvoor wordt samengewerkt. In de meeste gevallen gaat het om uitvoering van wetten waarvoor alleen het college bevoegd is. Als ook het vaststellen van verordeningen (een raadsbevoegdheid) wordt overgedragen, dan is ook de raad deelnemer. In dat geval is er sprake van een gemengde regeling. De Wgr is op alle regelingen van toepassing. Daarnaast kunnen er in de tekst van een bepaalde gemeenschappelijke regeling aanvullende bepalingen staan. Meer informatie over de gemeenschappelijke regelingen is te vinden op https://organisaties.overheid.nl/ en in paragraaf 4.6 in de programmabegroting van onze gemeente.

1

Zie ook brief van ministerie BZK van 19-04-2022

datum ons kenmerk blad 2 van

27 juni 2022 984897 3

Wijzigingen in de wet Sommige wijzigingen zijn vanaf 1 juli 2022 van kracht. Voor andere wijzigingen geldt een overgangstermijn van 2 jaar, dus tot 1 juli 2024. Op die datum moeten alle gemeenschappelijke regelingen aan de wet zijn aangepast. De wijzigingen gaan over drie hoofdonderwerpen: 1. Invloed bij de besluitvorming 2. Controle-instrumenten 3. Het functioneren van de gemeenschappelijke regeling 1.

Invloed bij de besluitvorming

Algemeen Gemeenschappelijke regelingen zijn een samenwerkingsband van meerdere overheden, meestal gemeenten. De feitelijke invloed van individuele deelnemers is daardoor beperkt. In het algemeen bestuur van de regeling, waarin alle deelnemers aan de regeling zijn vertegenwoordigd, is er immers sprake van democratische besluitvorming. Bij eventueel blijvende onvrede rest een deelnemer alleen uittreden uit de regeling en het betalen van de daarmee samenhangende uittredingsvergoeding. Algemeen bestuur In het algemeen bestuur komen de belangen van de deelnemers (de ‘eigenaren’ van de regeling) samen. Vertegenwoordigers in het algemeen bestuur leggen verantwoording af aan het bestuursorgaan van gemeente dat hen heeft benoemd. Dagelijks bestuur Elke regeling kent ook een dagelijks bestuur, dat door/uit het algemeen bestuur wordt samengesteld. Leden van het dagelijks bestuur leggen verantwoording af aan het algemeen bestuur. Het dagelijks bestuur vormt het bestuur van de gemeenschappelijke regeling. De taak van het dagelijks bestuur is om de belangen van de regeling te behartigen. Belangen van individuele deelnemers kunnen daarom niet daar aan de orde komen: daar is het algemeen bestuur voor. Vergaderstukken van het dagelijks bestuur horen dus ook niet door de deelnemers te worden beoordeeld.

Leden van het dagelijks bestuur worden bij hun taak ambtelijk ondersteund door medewerkers van de gemeenschappelijke regeling. Op dit moment heeft uw raad al de volgende wettelijke instrumenten om invloed uit te oefenen bij de besluitvorming: • Het al dan niet verlenen van toestemming voor het aangaan van, wijzigen van of uittreden uit een regeling. Die toestemming kan alleen worden onthouden bij strijd met de wet of het algemeen belang (artikel 1, tweede en derde lid, Wgr). • Het indienen van zienswijzen op financiële stukken (artikelen 34 tot en met 35 Wgr). • Het geven van instructies aan en vragen om verantwoording aan de gemeentelijke vertegenwoordigers in het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling (op basis van de Gemeentewet). Per 1 juli 2022 komt daar bij: • De mogelijkheid van indienen van zienswijzen op een ontwerpregeling. Uiterlijk 1 juli 2024 komt daar bij de mogelijkheid voor: • Het indienen van zienswijzen op bepaalde, niet-financiële, stukken van de gemeenschappelijke regeling. Dit moet dan een plek krijgen in de gemeenschappelijke regeling. De bestuurlijke keuze kan ook zijn om die mogelijkheid niet te benutten. • Het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie voor het algemeen bestuur, bestaande uit raadsleden van de deelnemers. Dit is vergelijkbaar met een raadscommissie. Of die mogelijkheid wordt benut, is een bestuurlijke keuze.

• Het opnemen van regels voor burgerparticipatie voor besluiten van de gemeenschappelijke regeling. Ook hier is er weer een bestuurlijke keuze om dat wel/niet te doen.

datum ons kenmerk blad 3 van

•

2.

27 juni 2022 984897 3

Het vormgeven van regels voor het invullen van de actieve informatieplicht door het bestuur van de gemeenschappelijke regeling. De inhoud van de regels is een keuze, niet de regel zelf.

Controle-instrumenten

Per 1 juli 2022: • De gezamenlijke gemeenteraden krijgen de mogelijkheid om een gezamenlijke onderzoekscommissie in te stellen die onderzoek doet naar het gevoerde bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Die mogelijkheid geldt niet voor regelingen waar de raad zelf deelnemer van is. • Verduidelijking dat de gemeentelijke rekenkamers ook bevoegd zijn om onderzoek te doen naar het gevoerde bestuur van de gemeenschappelijke regeling. 3.

Het functioneren van de gemeenschappelijke regeling

Per 1 juli 2022: • De termijnen voor indiening van de kadernota, de ontwerpbegroting en de begroting worden aangepast, zodat ze beter aansluiten bij de begrotingscyclus van de gemeente. De deadline voor indienen van de begroting door de gemeenschappelijke regeling verschuift van 1 augustus naar 15 september. Van de kaders en de jaarrekening van 15 april naar 30 april en van de ontwerpbegroting van 8 weken naar 12 weken voordat die aan het bestuur wordt aangeboden/vastgesteld. De raden krijgen zo ook meer tijd voor het indienen van zienswijzen op de financiële stukken. Uiterlijk 1 juli 2024: • Afspraken over een mogelijke evaluatie van de gemeenschappelijke regeling. Of en hoe is een bestuurlijke keuze. • Er moeten in de regeling afspraken worden gemaakt over de gevolgen van uittreding. Dat mag niet meer aan het algemeen bestuur worden overgelaten, zoals nu vaak het geval is. Hoe nu verder? Uit het voorgaande blijkt dat veel onderwerpen nog besproken moeten worden, waarna gezamenlijke (democratische) besluitvorming nodig is. Omdat dit alle deelnemers en alle gemeenschappelijke regelingen aangaat, kan dit geen proces van individuele deelnemers zijn. Gemeenschappelijke regelingen zullen zelf ook initiatief nemen om de mogelijkheden van de wijziging te bespreken met de deelnemers van de regeling. Wij beraden ons nog over de beste manier om dit in samenwerking met u aan te pakken.

We streven ernaar om u hierover in het vierde kwartaal van dit jaar te informeren. Er is voor veel onderwerpen weliswaar de tijd tot 1 juli 2024 én de praktijk leert dat die periode zo voorbij is. Tot slot Voor ons is ook helder dat daarbij ook een evaluatie/herijking van de Nota Verbonden Partijen nodig is. Die nota is door uw raad op 24 september 2015 vastgesteld en niet geëvalueerd. Ook zullen wij de uitkomsten van het rekenkameronderzoek naar grip op gemeenschappelijke regelingen hierin betrekken. Het college van IJsselstein,

drs. W.M. van de Werken secretaris

mr. P.J.M. van Domburg burgemeester