3. Raadsinformatiebrief Voortgang Regioplan U16 Beschermd Wonen

postadres Postbus 26, 3400 AA IJsselstein

bezoekadres Overtoom 1 3401 BK IJsselstein t 14 030 f 030 6884350 e info@ijsselstein.nl

Gemeenteraad IJsselstein Postbus 26 3400 AA IJSSELSTEIN

betreft

Voortgang Regioplan U16 Beschermd Wonen

uw kenmerk uw brief van behandeld door

zaaknummer

143338

D.A. Draaisma

datum

27 februari 204

blad 1 van 4 bijlagen

Geachte raadsleden, In januari 2023 stelde u het Regioplan U16 beschermd wonen 2023-2028 vast. Met de nieuwe samenwerkingsafspraken in dit Regioplan zijn de U16 gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk voor de uitvoering van beschermd wonen. Samen sturen we op de beweging naar beschermd thuis en de regionale zorginfrastructuur. Alhoewel op landelijk niveau het Woonplaatsbeginsel Beschermd Wonen controversieel is verklaard, kunnen wij als U16 gemeenten op basis van onze regionale afspraken ongehinderd verder werken aan deze beweging. Zoals afgesproken bij de vaststelling van het Regioplan U16 informeren wij u over de voortgang van het uitvoeringsprogramma Beschermd Wonen 2023-2024. De drie doelen van het uitvoeringsprogramma beschermd wonen 2023-2024 Om als regio gezamenlijk te sturen op wat we willen bereiken, werken we vanuit een gedeelde visie, leidende principes en gedeelde waarden, zoals in de Regionale Koers beschermd wonen (2017) is vastgesteld. De bijbehorende kaders zijn vastgelegd in het Regioplan U16 beschermd wonen 20232028 en in de samenwerkingsovereenkomst. Daar staan de volgende doelen gesteld voor de uitvoering van beschermd wonen: 1. Voorkomen van maatschappelijke uitval en bevorderen van herstel. 2. Verschuiving van beschermd verblijf naar zelfstandig wonen met ondersteuning en beschermd thuis. 3.

Gezamenlijk doorontwikkelen en sturen op het zorglandschap beschermd wonen. We informeren u over de belangrijkste ontwikkelingen die we zien in het behalen van onze doelstellingen en de concrete opbrengsten van de afgelopen driekwart jaar. 1. Voorkomen van maatschappelijke uitval en bevorderen van herstel Stevige sociale basis en passende ondersteuning op alle leefgebieden voor psychisch kwetsbare inwoners De U16 gemeenten hebben vanuit de middelen voor lokaal maatwerk, in 2023 een extra impuls gegeven aan de versterking van de lokale sociale basis voor psychisch kwetsbare inwoners. In IJsselstein is dat ons lokale Uitvoeringsplan 2023/2024 Beschermd Wonen. Deze inzet is belangrijk in het kader van het herstel van cliënten en om de gewenste beweging naar meer beschermd thuis te De gemeente IJsselstein gebruikt uw persoonsgegevens uitsluitend voor het doel waarvoor zij zijn verstrekt. Voor meer informatie daarover verwijzen wij u naar www.ijsselstein.nl/privacy.

Bankrelatie BNG NL79BNGH028.50.09.958 Bankrelatie RABO NL83RABO0320.72.82.85

datum ons kenmerk blad 2 van

27 februari 2024 143338 4

maken. Op deze manier houden we tevens het Beschermd Wonen voorzieningenstelsel houdbaar. De komende periode zal ingezet worden op de ontwikkeling van een kader voor de U16 ten aanzien van het benodigde basisniveau aan voorzieningen. Leertraject lokale wijkteams voor toegang tot beschermd wonen Een deel van de toegangstaken Beschermd Wonen wordt dichter bij de inwoner georganiseerd. Elk lokale wijkteam is getraind in om nieuwe aanvragen Beschermd Wonen zelfstandig op te pakken en te onderzoeken of er sprake is van een Beschermd Wonen situatie. Bij het lokale wijkteam wordt in eerste instantie op lokaal niveau onderzocht welke hulp en ondersteuning op de verschillende leefgebieden nodig is, zodat iemand thuis kan (blijven) wonen. Wanneer blijkt dat de lokale aanpak niet voldoende is, wordt op basis van het onderzoek door het wijkteam en met ondersteuning van het regionale expertiseteam Beschermd Wonen Lekstroom, aan de gemeente Utrecht geadviseerd een Beschermd Wonen-indicatie af te geven. Deze nieuwe aanpak is een leerproces voor de lokale wijkteams. Daarom is er een leertraject gestart in de drie Wmo-regio’s om nieuwe aanvragen voor beschermd wonen op deze manier op te pakken. Dit is ook door ons team Sociaal Domein gevolgd. In een continue proces van leren en ontwikkelen werken we toe naar een advies voor een definitief werkproces.

In 2024 evalueren we de uitkomsten van de vernieuwde werkwijze en doen we een voorstel over passende inrichting van het toegangsproces Beschermd Wonen vanaf 2025. Woningen en contingent-aantallen Eén van de belangrijkste voorwaarden voor herstel is dat iemand een eigen vaste woonplek heeft. Gezien de druk op de woningmarkt is dit een zeer grote uitdaging. Om voldoende passende woonplekken te creëren voor de in- en uitstroom beschermd wonen, zijn contingent-afspraken gemaakt in de U16. Voor IJsselstein betekent dit 13 woningen op jaarbasis. We zien dat het in de praktijk lastig blijkt de afgesproken aantallen te behalen. De oorzaken hiervan worden steeds beter zichtbaar, waardoor we gericht interventies kunnen plegen. Zo zijn er kwartiermakers aangesteld om hierop te sturen. Zij hebben er in 2023 onder andere voor gezorgd dat lang wachtenden zijn geplaatst. Daarnaast willen we in IJsselstein meer sturing hierop door in de prestatieafspraken met de woningbouwcorporatie afspraken te maken door meer inzet om de aantallen te behalen. Dit is ook opgenomen in de Woonzorgvisie IJsselstein, 2024-2034. Hiernaast lukt het steeds beter om in verschillende gemeenten gemengd wonen projecten te realiseren. We zien dat dit tot een stijging van het aantal plaatsingen leidt. De komende periode werken we (verder) aan: • • • •

Verbetering van het inzicht in de realisatie van de contingentafspraken en sturing daarop Het verhelderen van het proces van plaatsing voor alle betrokkenen Het beschikbaar maken van kleine woningen in het lagere huursegment Het experimenteren met alternatieve woonvormen

2. Verschuiving van beschermd verblijf naar meer zelfstandig wonen met ondersteuning en beschermd thuis Met de inzet op de beweging naar beschermd thuis zien we dat hierin in de afgelopen jaren goede stappen zijn gezet. Conform de doelstellingen groeit het aantal kwetsbare inwoners dat zelfstandig kan wonen met ondersteuning ten opzichte van inwoners met verblijf. Onze inzet om ondersteuning en hulp dichtbij de kwetsbare inwoners te organiseren heeft effect. Tegelijkertijd zien we ook dat het totaal gebruik van de drie typen Beschermd Wonen (Beschermd Thuis, Beschermd Verblijf en Beschermd Wonen bovenregionaal) niet afneemt.

datum ons kenmerk blad 3 van

27 februari 2024 143338 4

Tabel 2.1: Aantal unieke cliënten per zorgsoort in 2020-2022 per soort voorziening op U16 niveau*

Omschrijving

2020

2021

2022

Beschermd Thuis**

867

946

982

Beschermd Verblijf***

1.151

767

691

Beschermd Wonen bovenregionaal***

257

162

122

Living Lab****

91

121

162

* Omdat 2023 nog geen afgerond jaar was, is dit jaar nu niet meegenomen in de tabel. Tot en met het derde kwartaal van 2023 zien we echter een voortzetting van de toename van Beschermd Thuis en een stabilisering van Beschermd Verblijf en Beschermd Wonen bovenregionaal. **24-uurszorg/eigen woning of instellingswoning *** Zeer veel hulp op locatie van instelling. De daling van het aantal Wmo-cliënten in Beschermd Verblijf en Beschermd Wonen bovenregionaal die zichtbaar wordt in 2021 en 2022 wordt hoofdzakelijk verklaard doordat een aanzienlijk deel van de doelgroep GGZ-cliënten (500 cliënten) in deze voorzieningen is overgeheveld van de Wmo naar de Wlz, die per 2021 is opengesteld voor mensen met blijvende en ernstige psychiatrische aandoeningen. ****Het plan ‘Living Lab, Eerst een Thuis’ geeft mensen die dakloos dreigen te raken of dakloos zijn een stabiele woonplek. Dit is een eerste stap in het werken aan een nieuwe start.

Ons doel met de stevige inzet op preventie en de lokale sociale basis is dat op termijn in de regio minder verblijfsvoorzieningen nodig zijn, omdat meer van onze inwoners zelfstandig kunnen (blijven) wonen met de benodigde hulp en ondersteuning. Of we dit kunnen bereiken hangt sterk samen met ontwikkelingen in het landelijke GGZ stelsel. Als steeds meer mensen met GGZ problematiek vanuit de Wmo moeten worden geholpen, neemt de vraag naar beschermd wonen toe. 3. Gezamenlijk doorontwikkelen en sturen op het zorglandschap Passend zorglandschap en spreiding voorzieningen We beogen een zorglandschap van Beschermd Wonen-voorzieningen die passend en gespreid is over de U16 zodat inwoners, als het nodig is, in de nabijheid van herkomstgemeente kunnen blijven wonen. Op dit moment brengen we in beeld in hoeverre het huidige zorgaanbod Bescherm Wonen aansluit bij de vraag en hoe de huidige voorzieningen verspreid zijn. Op basis van deze analyse zullen we in 2024 tot een aanpak komen gericht op doorontwikkeling van het zorglandschap. Monitoring en sturing Om als gemeenten in de U16 gezamenlijk beter te kunnen sturen op het bereiken van de doelen in het Regioplan, hebben we in 2023 een regionale monitor Beschermd Wonen ontwikkeld. Dit houdt in dat op de pijlers zorglandschap, toegang, aanbieders & wonen, indicatoren zijn gedefinieerd om deze meetbaar te maken.

In het eerste kwartaal van 2024 wordt de monitor in gebruik genomen, maar deze

datum ons kenmerk blad 4 van

27 februari 2024 143338 4

blijft in ontwikkeling. Deze monitor geeft aan de hand van kwalitatieve, kwantitatieve en financiële indicatoren inzicht in ontwikkelingen, zodat we optimaal kunnen sturen op het bereiken van onze doelstellingen. In de monitor wordt inzichtelijk hoe de regionale zorgvraag zich ontwikkelt in relatie tot het zorgaanbod (zorglandschap). Ook is de regionale spreiding van voorzieningen, de uitstroom naar zelfstandig wonen (met ondersteuning) en de ontwikkeling van de uitgaven in de monitor opgenomen. Mogelijke trends en knelpunten kunnen met behulp van de monitor eerder worden gesignaleerd waardoor bijsturing mogelijk is. Vooruitblik uitvoering 2024 Wat we op basis van het uitvoeringsprogramma 2023-2024 in 2024 concreet per pijler gaan doen is uitgewerkt in een mijlpalenplanning. Aanvullend hierop is in 2024 aandacht nodig voor wat de druk op de Wmo (houdbaarheid) en het bredere zorgstelsel, in relatie tot stijging van de vraag naar zorg en ondersteuning, betekent voor de voorziening beschermd wonen. Dit is onder meer nodig vanwege een mogelijke terugkeer van cliënten vanuit de Wet Langdurige Zorg (WLZ) naar de Wmo, vanwege het financiële knelpunt in de WLZ. We zullen met elkaar in 2024 nader uitwerking geven aan hoe we beschermd wonen toekomstbestendig kunnen organiseren en beschikbaar kunnen houden voor inwoners die deze voorziening nodig hebben.

Wij hopen u met deze brief geïnformeerd te hebben over waar we als U16 regio staan met de uitvoering van het regioplan BW 2023-2028. In 2024 nodigen we u uit voor een gezamenlijke inhoudelijk bijeenkomst met en voor alle raadsleden uit de U16. Hoogachtend, Het college van IJsselstein,

drs. W.M. van de Werken secretaris

mr. P.J.M. van Domburg burgemeester