3. Raadsinformatiebrief Update netcongestie juni 2023

postadres Postbus 26, 3400 AA IJsselstein

bezoekadres Overtoom 1 3401 BK IJsselstein t 14 030 f 030 6884350 e info@ijsselstein.nl

Gemeenteraad IJsselstein Postbus 26 3400 AA IJSSELSTEIN

betreft

Update netcongestie juni 2023

uw kenmerk uw brief van behandeld door

zaaknummer

104597

J.L. Dortland

datum

11 juli 2023

blad 1 van 3 1 bijlagen

Geachte raadsleden, In de afgelopen twee jaar hebben we te maken gekregen met twee vormen van congestie: 1. Congestie voor de opwek van elektriciteit. Deze vorm van congestie heeft tot gevolg dat grote projecten voor duurzame energie niet zonder meer kunnen worden aangesloten op het elektriciteitsnet. 2. Congestie voor de afname van elektriciteit. Hierdoor komen nieuwe aanvragen voor grootverbruikersaansluitingen veelal op een wachtlijst te staan. Voor bestaande grootverbruikersklanten, die hun aansluiting willen uitbreiden, geldt meestal het zelfde. De ontwikkelingen rond de congestie volgen elkaar ondertussen in snel tempo op. Dit heeft ook invloed op de opgaves waar we als gemeente aan werken. In deze brief delen wij enkele belangrijke ontwikkelingen en de gevolgen daarvan voor IJsselstein met u.

Samenwerking met provincie en netbeheerders We zetten ons in om de transportschaarste op het elektriciteitsnet terug te dringen en ontwikkelingen waar mogelijk doorgang te laten vinden. Daartoe werken we samen in de Energyboard met Provincie Utrecht, Tennet, Stedin, Regio U10, Amersfoort en Foodvalley en gemeenten Utrecht en Amersfoort. We werken langs drie sporen aan het toekomstbestendig maken van de infrastructuur: 1. Versnellen ruimtelijke procedures, zo snel mogelijk realiseren van de benodigde netuitbreidingen 2. Slimme oplossingen, toch mogelijk maken van ruimtelijke ontwikkelingen ten tijde van congestie 3. P-MIEK, provinciaal meerjarenprogramma infrastructuur energie en klimaat. De netbeheerders werken aan het zo snel mogelijk verzwaren van het elektriciteitsnetwerk. Een structurele oplossing vraagt echter om meer dan alleen verzwaren. De gemene deler is dat we zoeken naar manieren om de pieken uit de elektriciteitsvraag en -opwek te halen. Oftewel: spitsmijden. Zo wordt gewerkt aan nieuwe contractvormen om dat mogelijk te maken, energyhubs om vraag en aanbod slim uit te wisselen en oplossingen met batterijen en extra buffercapaciteit.

De gemeente IJsselstein gebruikt uw persoonsgegevens uitsluitend voor het doel waarvoor zij zijn verstrekt. Voor meer informatie daarover verwijzen wij u naar www.ijsselstein.nl/privacy.

Bankrelatie BNG NL79BNGH028.50.09.958 Bankrelatie RABO NL83RABO0320.72.82.85

datum ons kenmerk blad 2 van

11 juli 2023 104597 3

Laatste ontwikkelingen rond de beschikbare capaciteit De intensievere samenwerking met provincie en netbeheerders is begin dit jaar opgestart en het zal enige tijd nodig hebben voordat deze samenwerking zijn vruchten afwerpt. Tegelijkertijd volgen de ontwikkelingen elkaar snel op. De landelijke netbeheerder Tennet en de regionale netbeheerder Stedin geven aan, dat de schaarste op het elektriciteitsnetwerk de komende jaren nog nijpender kan gaan worden (zie bijlage). Congestiemanagement lijkt weinig tot geen ruimte te gaan bieden voor nieuwe aansluitingen. Hierdoor lijkt een structurele vorm van congestie voor grootverbruikersaansluitingen te ontstaan. Bovendien groeit het gebruik van kleinverbruikaansluitingen zo snel, dat vanaf 2025 ook netcongestie voor kleinverbruik dreigt. De gevolgen hiervan zijn op dit moment nog niet helemaal duidelijk. In het najaar verwachten we hier meer duidelijkheid over. Via diverse kanalen wordt een worst case scenario geschetst waarbij en langdurige storingen niet zijn uit te sluiten. Wanneer het elektriciteitsnet structureel hoger wordt belast dan waar zij op is ontworpen zijn langdurige storingen en schade aan de infrastructuur niet uitgesloten. De netbeheerder hebben echter ook een verplichtingen in relatie tot leveringszekerheid.

Alle maatregelen, waaronder het tijdelijk weigeren van nieuwe aansluitingen, zijn er dan ook op gericht om dit worst case scenario te voorkomen. De kans op langdurige storingen is dan ook klein, doch niet uit te sluiten.

Gevolgen voor IJsselstein Gevolgen woningbouw De meeste woningbouwprojecten worden op dit moment beperkt gehinderd door netcongestie. De bestaande beperkingen zijn meestal relatief eenvoudig op te lossen. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van uitzonderingsregels of door andere keuzes te maken in de energievoorziening. Bij grotere gebiedsontwikkelingen wordt het realiseren van voorzieningen, zoals scholen en supermarkten, wel bemoeilijkt. Deze voorzieningen maken vaak gebruik van een grootverbruikersaansluiting en vallen daarom onder het huidige congestieregime. (Voor een duiding van het onderscheid tussen groot- en kleinverbruikaansluitingen verwijzen wij u graag naar de onderstaande afbeelding) Deze situatie kan in de nabije toekomst veranderen. Wanneer de netbeheerders congestie zouden afkondigen voor kleinverbruikersaansluitingen, dan kan dit direct effect hebben op de woningbouwontwikkeling. Projecten kunnen hierdoor mogelijk stilvallen of moeten uitgesteld worden.

datum ons kenmerk blad 3 van

11 juli 2023 104597 3

Gevolgen bedrijven Bestaande bedrijven (en voorzieningen) met een grootverbruikersaansluiting kunnen hun lopende processen zonder problemen voorzetten. Bij het vergroten van hun aansluiting ondervinden bedrijven echter de gevolgen van congestie. Dit kan niet direct worden gehonoreerd. Voor de kortere termijn kunnen bestaande bedrijven grofweg twee oplossingsrichtingen verkennen: - Een aangepast contract afsluiten waarmee de afname van elektriciteit alleen mogelijk is op gezette en door de netbeheerder bepaalde tijden (deze contracten zijn op dit moment nog in ontwikkeling maar komen op korte termijn beschikbaar) - Inzet van slimme netoplossingen, al dan niet in samenwerking met andere bedrijven die op het zelfde netvlak zijn aangesloten. Voor een deel van de bestaande bedrijven kan dit uitkomst bieden waardoor zij voor 2029 een grotere aansluiting kunnen krijgen. Bedrijven voor wie dit geen uitkomst biedt, blijven op de wachtlijst staan tot de noodzakelijke netinfrastructuur is gerealiseerd. Dit is voorzien in 2029. Voor nieuwe bedrijven (of voorzieningen) die een grootverbruik aansluiting nodig hebben is een aangepast contract veelal de enige optie om op kortere termijn een elektriciteitsaansluiting te krijgen. In veel gevallen biedt dit echter geen uitkomst omdat het aangepaste contract de bedrijfsvoering aanzienlijk kan beïnvloeden.

Veel nieuwe bedrijven zullen dan ook afhankelijk zijn van de netuitbreidingen die in 2029 zijn voorzien. Wij gaan er vanuit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en houden u uiteraard op de hoogte van verdere ontwikkelingen. Tot slot verwijzen wij u graag naar de raadsinformatieavond die de gemeente Utrecht begin dit jaar over netcongestie organiseerde: https://gemeenteutrecht.connectedviews.nl/SitePlayer/gemeente_utrecht?session=109049&lang=nl

Hoogachtend, Het college van IJsselstein,

drs. W.M. van de Werken secretaris

mr. P.J.M. van Domburg burgemeester