3. Raadsinformatiebrief Peiling inwoners naar ervaringen met beleid Samenleving

postadres Postbus 26, 3400 AA IJsselstein

bezoekadres Overtoom 1 3401 BK IJsselstein t 14 030 f 030 6884350 e info@ijsselstein.nl

Gemeenteraad IJsselstein Postbus 26 3400 AA IJSSELSTEIN

betreft

Peiling inwoners naar ervaringen met beleid Samenleving

uw kenmerk uw brief van behandeld door

zaaknummer

240148

Anja Adjoumani - Laverman

Datum 20-5-2025 blad 1 van 3 1 bijlagen

Geachte raadsleden, Het gemeentebestuur hecht veel waarde aan het welzijn van de inwoners. Er bestaan diverse lokale en landelijke regelingen en activiteiten die dit stimuleren. Wij hebben het inwonerpanel geraadpleegd om een meer gedetailleerd inzicht te krijgen in de ervaringen van onze inwoners op het gebied van bijvoorbeeld gezondheid, eenzaamheid, mantelzorg, cultuur en sport. Inwoners geven ons zo een scherper beeld op de effectiviteit van de activiteiten die wij in IJsselstein inzetten. De rapportage over de peiling vindt u bijgaand. Gezondheidszorg Over het algemeen waarderen IJsselsteiners hun gezondheid als ruim voldoende, maar geeft ruim de helft (56%) aan iets te willen verbeteren. Vaak antwoorden zij: afvallen, betere conditie, meer bewegen/sporten, minder stress en stoppen met roken. Deze onderwerpen komen ook terug in FIT IJsselstein, het samengevoegde, lokale preventie- en sportakkoord en het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Mantelzorg In de Uitvoeringsnotitie IJsselstein gezond en vitaal hebben wij als ambitie geformuleerd, dat meer dan de helft van de mantelzorgers bekend is met het Steunpunt Mantelzorg van Pulse en de mogelijkheden ter ondersteuning. Met hulp van het inwonerpanel kunnen we nu vaststellen dat 72% van de mantelzorgers het steunpunt kent en 51% van de inwoners. 13% van de respondenten is zelf mantelzorger.

Om dit resultaat te behalen hebben wij de mogelijkheden voor mantelzorgondersteuning actief onder de aandacht gebracht via het lokaal team, de eerste- en tweedelijnszorg en de media. Hierbij hebben we bijzondere aandacht besteed aan respijtzorg en jonge mantelzorgers. Het Steunpunt Mantelzorg is mede verantwoordelijk voor deze taken. Ook bieden we komende jaren (tijdelijk) kortdurende respijtzorg aan. Dit is in Q3 2024 opgestart en wij monitoren en evalueren momenteel de inzet. FIT IJsselstein FIT IJsselstein is een samenwerking van aanbieders van sport en gezondheid. Dit netwerk helpt mee aan de uitvoering van verschillende initiatieven uit het sport- en preventieakkoord. De akkoorden hebben als doel om IJsselsteiners een leven lang met plezier te laten sporten en bewegen. Ongehinderd en in een veilige en gezonde omgeving. De vragen zijn uitgezet onder onze inwoners om informatie op de halen over hoe zij de FIT pijlers ervaren, om zo te kunnen zien waar de uitdagingen voor IJsselstein liggen. De gemeente IJsselstein gebruikt uw persoonsgegevens uitsluitend voor het doel waarvoor zij zijn verstrekt. Voor meer informatie daarover verwijzen wij u naar www.ijsselstein.nl/privacy.

Bankrelatie BNG NL79BNGH028.50.09.958 Bankrelatie RABO NL83RABO0320.72.82.85

datum ons kenmerk blad 2 van

20 mei 2025 240148 3

De gezondheid in IJsselstein is over het algemeen goed, maar er zijn zeker kansen voor verbetering, vooral als het gaat om meer bewegen en het verlichten van lichamelijke klachten. Inwoners geven aan dat ze graag meer willen weten over gezondheid, dat de drempels voor deelname aan sport- en cultuuractiviteiten lager moeten zijn, en dat er meer voorzieningen moeten komen die bijdragen aan een gezonde en vitale toekomst voor iedereen. Er liggen mooie kansen door meer mogelijkheden te bieden ter bevordering van sport en bewegen en een gezonde levensstijl. Dit is niet alleen fysiek, maar ook mentaal goed zijn voor onze inwoners. Mensen zijn over het algemeen tevreden met wat er is qua aanbod, maar er is duidelijk een verlangen om het aanbod toegankelijker te maken en breed te communiceren binnen onze gemeente. Cultuur Kunst en cultuur prikkelen de fantasie en creativiteit en brengt mensen met elkaar in verbinding. Daarmee levert kunst en cultuur een grote bijdrage aan de (mentale) gezondheid en het welzijn van mensen. Wat opvalt is dat mensen bij vragen over fit en vitaal ouder worden, of over hoe zij omgaan met stress en spanning, vooral de oplossing zien in sport en bewegen. Activiteiten zoals lezen, een theater of museum bezoeken scoren in dit verband beduidend minder.

Wij hebben de afgelopen jaren de zichtbaarheid van kunst en cultuur vergroot door onder andere de campagne #Cultitijd en een serie blogs en vlogs over kunst en cultuur in IJsselstein. Inwoners geven aan goed op de hoogte te zijn van het aanbod aan cultuuractiviteiten. Het overgrote deel van de inwoners onderneemt wel eens een culturele activiteit, slechts 8% doet dit nooit. Naar het theater of de bioscoop gaan zijn het populairst bij onze inwoners tussen de 18 en 49 jaar en ook een festival of concert bezoeken scoort in deze groep hoog. Een boek lezen scoort dan weer erg hoog onder de ondervraagden van 50 jaar en ouder. Een gevarieerd en betaalbaar aanbod bieden zijn de meest gegeven suggesties om het cultuuraanbod in IJsselstein aantrekkelijk te houden. Om de deelname aan cultuur onder inwoners met een laag inkomen te vergroten hebben we specifiek gevraagd naar het gebruik van de U-pas. Veel respondenten kennen de U-pas, maar weinig weten waar de U-pas voor kan worden gebruikt. Dat komt waarschijnlijk omdat slechts 4% van alle IJsselsteiners in aanmerking komt voor een U-pas vanwege een laag inkomen. Uit het onderzoek komt dat de U-pas door 2% van de respondenten wordt gebruikt. Dat is ongeveer de helft van de inwoners die er gebruik van zou kunnen maken.

We promoten op meerdere manieren het gebruik van de U-pas, door deze te koppelen aan het gebruik van andere regelingen voor inwoners met een laag inkomen. Zo komen meer inwoners in aanraking met de mogelijkheden die er zijn om de U-pas in te zetten, ook voor kunst en cultuur. We attenderen cultuuraanbieders op de mogelijkheden om activiteiten aan te bieden via de U-pas. Zo stimuleren we het gebruik van de U-pas vanuit de vraag en het aanbod. Eenzaamheid Eenzaamheid wordt ook gemeten in de GGD Gezondheidsmonitor en in de gemeentebeleidsmonitor. In het onderzoek onder het inwonerspanel hebben we gevraagd of mensen zichzelf eenzaam voelen. Ook hebben we gevraagd of mensen meedoen aan sociale activiteiten, of ze vinden dat er genoeg mogelijkheden zijn om mensen te ontmoeten. En of ze weten waar ze terecht kunnen, als ze zich eenzaam voelen. De resultaten van de Gemeentebeleidsmonitor 2023 en het inwonerpanel 2025 wijzen erop dat de gevoelde eenzaamheid onder onze inwoners lager is dan de ervaren eenzaamheid gemeten met de Gezondheidsmonitor 2022. Wel bleek uit de resultaten van het inwonerspanel dat inwoners onvoldoende weten waar zij terecht kunnen wanneer zij gevoelens van eenzaamheid ervaren of eenzaamheid signaleren. Om deze reden zal het college de aanpak tegen eenzaamheid vanuit een langetermijnvisie structureel borgen.

Hierbij wordt in het bijzonder ingezet op het meer zichtbaar maken van georganiseerde activiteiten en interventies. Voor meer informatie over de cijfers en aanpak eenzaamheidsbestrijding verwijzen wij graag naar de raadsinformatiebrief over eenzaamheidsbestrijding van 28 januari 2025. Gebruik toeslagen Bij de kadernota 2025 is een voorstel gedaan om in beeld te brengen wat het gebruik van landelijke toeslagen is in IJsselstein. Onze minimaregelingen zijn aanvullend op landelijke financiële bestaanszekerheid. Toeslagen zijn belangrijke middelen daarbij. Er is weinig bekend over het gebruik

datum ons kenmerk blad 3 van

20 mei 2025 240148 3

van toeslagen. Om een eerste beeld te krijgen van welke toeslagen door welke inwoners in IJsselstein worden gebruikt, hebben we enkele vragen opgenomen in dit inwonerspanel onderzoek Samenleving. We hebben het gebruik van toeslagen niet eerder uitgevraagd. Ongeveer een kwart van de inwoners in IJsselstein maakt gebruik van één of meerdere toeslagen. Eén op de vijf inwoners (gezinnen) maakt gebruik van de landelijke kindregelingen (kinderopvangtoeslag en kindgebonden budget). Het gemiddelde gebruik van de zorgtoeslag is 8% in IJsselstein. Eén op de zeven inwoners van 70 jaar en ouder maken gebruik van de zorgtoeslag. Dat is twee keer zoveel als in de jongere leeftijdsgroepen (1 op 14 inwoners). Het gemiddelde gebruik van huurtoeslag in IJsselstein is 4%. Opvallend is dat huurtoeslag vrijwel niet in de leeftijdsgroep 50-70 jaar wordt gebruikt, maar in de jongere en oudere groep juist wel (6 en 7%). Het gebruik van de landelijke toeslagen en het effect daarvan op de inkomens van huishoudens nemen we mee in het onderzoek naar de monitor dat op dit moment wordt uitgevoerd. In Q3 wordt u hierover geïnformeerd. Bewonersinitiatieven Ideeën of initiatieven vanuit bewoners die bijdragen aan een socialere, mooiere, gezelligere of veiligere leefomgeving komen in aanmerking voor het bewoners-initiatievenbudget. Te denken valt aan een straatbarbecue, opruimactie of een wijktuin.

In de programmabegroting 2025 hebben wij als pijler opgenomen dat wij het gebruik van deze incidentele subsidie stimuleren. Dit doen wij door extra promotie-inspanningen. Het is daarom belangrijk om inzicht te hebben of bewoners bekend zijn met deze regeling. In de Gemeentebeleidsmonitor wordt aan bewoners o.a. de betrokkenheid bij de buurt uitgevraagd. De bekendheid van het bewoners-initiatievenbudget is hierin niet opgenomen. Uit het huidige onderzoek naar bewonersinitiatieven blijkt dat 61% van de bewoners niet weten waar ze terecht kunnen als ze een idee voor hun wijk of buurt hebben. Er zijn verder geen relevante cijfers bekend. De bewoners die het bewoners-initiatievenbudget wel weten te vinden, doen er mooie dingen mee. Zo is vorig jaar de Beleeftuin Biezenpark gerealiseerd in Zenderpark en is Stichting Bewonersgroep Euranje gestart met verbindende activiteiten voor en door de bewoners van het Europakwartier en Oranjekwartier. Naar aanleiding van de cijfers uit het onderzoek, blijven wij de mogelijkheden van het bewoners-initiatievenbudget onder de aandacht brengen, zowel bij bewoners als intern in de organisatie, zodat mooie initiatieven op de juiste plek belanden. Wij maken het budget dit jaar op, omdat het nu passend is. De rapportage over het onderzoek is op onze website gepubliceerd.

Hoogachtend, Het college van IJsselstein

Wilma van de Werken secretaris

Agnes Jongerius burgemeester