3. Kaderbrief WIL 2026

Aan de gemeenteraden van Houten, IJsselstein, Lopik en Nieuwegein

Bladnummer: 1/10 Contactpersoon: R. Teijema Afdeling: Strategie Telefoon: 06 – 46 00 07 27 E-mail: r.teijema@wil-lekstroom.nl

Nieuwegein, 6 december 2024 Ons kenmerk: Uw kenmerk: Betreft:

Ontwerp kaderbrief Werk en Inkomen Lekstroom 2026

Geachte Raad, Hierbij bieden wij u de ontwerp Kaderbrief WIL 2026 aan. Een Kaderbrief die het ravijnjaar betreft en daarmee niet alleen inhoudelijk, maar ook financieel van groot belang is. Om met de deur in huis te vallen: we zijn erin geslaagd u een gebalanceerde Kaderbrief te kunnen voorleggen waarin we in 2026 onze dienstverlening op een hoog niveau houden met een begroting die laat zien dat we onze financiële verantwoordelijkheid nemen. Daar zijn we trots op. Deze Kaderbrief heeft een iets andere vorm dan de afgelopen jaren, omdat we vanaf 2026 weer een Meerjarenbeleidsplan hebben. Tegelijk met deze Kaderbrief bieden wij u dit Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028 aan (waarop we uiteraard eveneens een zienswijze vragen). Dit beleidsplan beschrijft onze opdracht, beleidsvoornemens en inzet voor de komende jaren. Het beleidsplan bevat ook de financiële kaders voor de komende jaren, inclusief een meerjarenbegroting op hoofdlijnen. Daarmee vormt het Meerjarenbeleidsplan de basis voor de komende kaderbrieven en begrotingen van de jaren 2026-2028 (en dus ook deze Kaderbrief 2026). De Kaderbrief 2026 is in dat licht de eerste jaarschijf waarin wij de ontwikkelingen voor 2026 aangeven. Wij vragen u om, zoals vastgelegd in onze gemeenschappelijke regeling, een zienswijze op deze ontwerp Kaderbrief te geven. Wij ontvangen uw zienswijze graag uiterlijk 28 februari 2025.

Wij voegen uw zienswijze, evenals die van de andere drie gemeenten en de Cliëntenraad WIL, als bijlage toe aan de definitieve Kaderbrief 2026. Deze vormt de basis voor de uitwerking van de Begroting 2026. Wij nemen uw zienswijzen op in de Ontwerp Begroting 2026 waarbij we tevens aangeven op welke wijze wij de zienswijzen in de begroting verwerken. Medio april 2025 ontvangt u de ontwerp Begroting 2026 met het verzoek daar een zienswijze op in te dienen. Notabene Deze Kaderbrief bevat een eerste realistische beleidsmatige financiële doorkijk richting 2026, maar geen volledig uitgewerkte begroting. In de huidige systematiek bouwt WIL de begroting van jaar X op de jaarrekening van jaar X-2. Het opleveren van een volledig uitgewerkte begroting bij de Kaderbrief zou betekenen dat we moeten voortborduren op jaar X-3. Dat is in onze ogen niet wenselijk. Stadsplein 1B, 3431 LZ Nieuwegein | Postbus 2708, 3430 GC Nieuwegein | Antwoordnummer 2568, 3430 VB Nieuwegein t 030 – 7022 300 | e info@wil-lekstroom.nl | i www.wil-lekstroom.nl | KvK 57354944 | IBAN NL51 BNGH 0285 1588 72

Pagina: 2/10

In het Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028 is echter wel al een meerjarenbegroting op hoofdlijnen uitgewerkt. Dit biedt een goed fundament om voor 2026 een realistische financiële doorkijk te geven. Leeswijzer De ontwerp Kaderbrief 2026 schetst de inhoudelijke en financiële kaders op hoofdlijnen voor het jaar 2026. Dat is conform de wet (Artikel 34b Wgr) en de GR WIL (artikel 25). Hieronder beschrijven we eerst in paragraaf 1 onze generieke inzet in 2026. Daar waar deze afwijkt van hetgeen in het Meerjarenbeleidsplan is opgenomen, gaan we hier nader op in. Waar nodig met een inschatting van de consequenties, onder andere in financiële zin. Paragraaf 2 gaat in op de Ontwikkelagenda WIL: wat gaan we specifiek doen om onze dienstverlening te borgen en waar nodig/mogelijk verder door te ontwikkelen in balans met de beperkte financiële middelen die beschikbaar zijn? Ook hier geldt, uiteraard waar nodig met een inschatting van de inhoudelijke en financiële consequenties. In paragraaf 3 tot slot, de financiële paragraaf, geven wij een overzicht van de financiële consequenties die in de Begroting 2026 verwerkt zullen worden. We ronden af met een schematisch weergave op welke momenten de raden in de gehele P&C cyclus voor het jaar 2025 worden meegenomen en welke formele mogelijkheden de raden hierbij ter beschikking staan. 1.

Onze inzet in 2026 Voor wat betreft onze beoogde inzet in 2026 en de resultaten die hierbij horen verwijzen wij naar het Meerjarenbeleidsplan 2026-2028. De meerjarige financiële kaders die hierbij horen zijn gebaseerd op de Begroting 2025 (inclusief 1 ste Begrotingswijziging 2025) en de uitgangspunten die wij in het beleidsplan hebben opgenomen. Er zijn op dit moment geen ontwikkelingen die maken dat we een andere inzet beogen dan in het Meerjarenbeleidsplan verwoord. Hierop is een uitzondering, de businesscase bewindvoering. Eind 2024 ronden wij de evaluatie af van de pilot en nemen wij een besluit over het wel of niet structureel inzetten van dit instrument. Bij positieve besluitvorming zullen wij dit in de Begroting 2026 opnemen; naar verwachting zal dit om een bedrag van ongeveer Є 115.000 per jaar gaan. 2. De Ontwikkelagenda WIL: dit gaan we doen in 2026? Aanvullend op onze generieke inzet per programma hebben we in het Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028 een Ontwikkelagenda geschetst waarmee we niet alleen de balans tussen onze dienstverlening, opdracht en financiën kunnen/willen borgen, maar deze dienstverlening deels ook op een hoger en eigentijdser niveau kunnen brengen als ook voor minder geld kunnen uitvoeren. Deze Ontwikkelagenda treft u in de bijlage bij deze Kaderbrief aan.

Onderstaand gaan we nader in op de Ontwikkelagenda 2026; wat gaan we specifiek in 2026 doen? We lopen alle negen de actielijnen hiervoor langs. Een aantal actielijnen heeft de insteek de dienstverlening verder te willen verbeteren, een aantal actielijnen heeft de insteek vooral een bijdrage te kunnen/willen leveren in het kader van de financiële uitdagingen waarvoor de Lekstroom gemeenten en WIL staan. U treft nu een uitwerking op hoofdlijnen aan. In de Begroting 2026 gaan we meer de diepte in en treft u daar waar nodig een soort ‘businesscase’ aan. Voor een aantal actielijnen geldt dat WIL deze zelfstandig kan oppakken. Voor een aantal actielijnen geldt dat WIL hiervoor afhankelijk is van uw commitment en inzet/besluitvorming. Wij zijn dan ook bijzonder benieuwd naar uw zienswijze op deze actielijnen; in het licht van deze Kaderbrief meer in generieke termen, in het licht van de Begroting 2025 straks heel specifiek. A Brede Toegang In 2026 hebben we uitgewerkt voor welke diensten van WIL 1 brede poort wordt ingericht. Dan gaat het om de aanvragen voor een uitkering, werk en als uitbreiding bijzondere regelingen en schuldhulpverlening. Daarnaast is dan al de poort ingericht voor inwoners met specifieke kenmerken zoals statushouders en de MOBW-doelgroep. We willen een goede start mogelijk maken door een goed integraal proces in te richten.

Pagina: 3/10

De inwoner profiteert van een snellere en eenvoudigere toegang waarbij alle problematiek in beeld komt en maatwerk wordt geleverd voor de problematieken die spelen. Waar nodig pakken wij een oplossing samen met ketenpartners op. Voor 2026 rekenen wij op een investering van Є 50.000 in totaal. Er zijn geen structurele financiële gevolgen voor de begroting WIL. B Meer lokale en afgestemde dienstverlening In 2026 willen we voor minimaal 1 programma qua dienstverlening bijeen of meerdere lokale initiatieven aansluiten. Dit wordt nog uitgewerkt, dus de schaal en breedte van onze dienstverlening kunnen wij nog niet inschatten. Hierin zijn wij ook afhankelijk van de lokale ontwikkelingen en pilots , als ook de bereidheid dit met ons samen te willen oppakken. WIL kan dit niet alleen. Voor 2026 kunnen we hier nog geen bedrag aan koppelen. C Digitalisering en automatiseren dienstverlening Een verdere vorm van digitalisering en automatisering van onze dienstverlening is op onderdelen wenselijk om inwoners en klanten nog beter en efficiënter van dienst te kunnen zijn. Zeker daar waar het om automatisering gaat, gaat daar echter een stap van vereenvoudiging aan vooraf; zie ook meer daarover onder F. Op dat moment kunnen wij concreet de stappen uitwerken die we moeten of kunnen nemen. Hierbij is onze insteek om dit gefaseerd aan te pakken. E.e.a. vraagt een (stevig) investeringsbudget.

De inschatting welk bedrag in 2026 nodig is kunnen wij pas inschatten na de uitkomsten van de vereenvoudiging. Realistisch gesproken denken we eerder aan een start per 2027 dan al per 2026. D Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt De huidige verkenning Sociale Infrastructuur Werk en Inkomen Lekstroom (SILW) loopt door tot begin 2025. De besluitvorming die hierop volgt zal leiden tot een fase van kwartiermaken en ketenregie met uiterlijk 2028 een definitief besluit. Tegelijk is het de verwachting dat de meerwaarde van meer kwetsbare inwoners en klanten aan de slag. Een inschatting van de impact op inwoners en middelen is daarmee nu nog niet te maken. Een belangrijk deel van de besluitvorming hierover vindt ook binnen de gemeentelijke context plaats. Financieel gezien kan het investeringsbudget in 2025 uit de beschikbare budgetten vanuit het Rijk worden gedekt. Mogelijke opbrengsten en verdere investeringen in 2026 zijn nog niet in te schatten. E Harmonisering Minimaregelingen Binnen de Lekstroom gemeenten merken wij de bereidheid om het gesprek met WIL en de andere gemeenten aan te gaan over de mogelijkheden van harmonisering. Hiervoor is een belangrijke stap dat WIL verschillende scenario’s schetst inclusief de gevolgen voor inwoners en klanten als ook de bedrijfsvoering, kosten e.d. hierbij in beeld brengt.

In 2025 zullen wij dit voor minimaal 3 regelingen doen, om de raden te faciliteren uiterlijk eind 2025 eerste besluiten te laten nemen over harmonisering. De implementatie hiervan vindt in 2026 plaats. Financieel gezien vraagt het opstellen van de scenario’s een investering. Een eerste inschatting hiervan is dat hier € 25.000 voor nodig. Deze investering komt ten laste van 2025. Uitgaande van positieve besluitvorming schatten we reductie op de uitvoeringskosten in 2026 in van € 100.000 (1 fte). Optioneel In het Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028 hebben we de optie geschetst niet alleen tot een harmonisering van de bestaande (en ongewijzigde) regelingen over te gaan, maar in het licht van de ravijnjaar ook te kijken naar een mogelijke versobering van de verschillende regelingen om de meest kwetsbare inwoners zekerheid te kunnen bieden en de kosten omlaag te brengen. We schatten in we in 2026 hier nog niet actief mee aan de slag kunnen.

Pagina: 4/10

F Meer eenvoud in de uitvoering Binnen meer eenvoud in de uitvoering maken we per 2026 voor minimaal 2 programma’s een slag met lean werken om tot effectievere en efficiëntere processen te komen. Daarbij hoort ook dat wij meer gaan werken vanuit de gedachte van eenvoud en vertrouwen. Financieel gezien vraagt dit om een investering van € 50.000 in 2025 en 2026 in totaal. De opbrengsten ramen wij op dit moment voor 2026 op € 100.000 (1fte). G Verbrede inzet op terecht in de uitkering In 2026 hebben wij de focus op terecht in de uitkering geïmplementeerd. Hiermee is er vanaf de start bij WIL en tijdens alle contact momenten ook aandacht voor de rechtmatigheid van de uitkering. Wijzigingen bespreken, informeren over gevolgen en zo nodig afstemmen met ketenpartners. Wij checken ook regelmatig of klanten recht hebben op mogelijke voorliggende voorzieningen. Dit vraagt om een brede actuele kennis bij onze medewerkers. De implementatie hiervan vraagt in 2025 en 2026 een investering van € 50.000 in totaal en levert naar schatting in 2026 een besparing van € 120.000 (10 uitkeringen) aan regelingskosten op. Hier tegenover staat een investering van € 90.000 in 2028 (voor trainingen, maar bovenal de inzet van een extra kwaliteitsadviseur binnen Inkomen).

H Verbrede inzet op parttime werken Wij zien mogelijkheden om samen met de lokale werkteams meer in te zetten op parttime werk en dit op gelijk niveau als de benchmark te brengen. Dit biedt voor meer inwoners en klanten dan nu de mogelijkheid om aan de slag te gaan en hun financiële bestaanszekerheid te verbeteren. Dit vraagt uiteraard om lokale inzet, besluitvorming en commitment; WIL kan dit niet alleen. Een reële inschatting is dat we in 2026 hierdoor 20 klanten extra aan het parttime werken helpen. Uitgaande van een ½ uitkering als besparing kan hierdoor in 2026 een besparing van € 120.000 op de regelingskosten worden gerealiseerd. Hier tegenover staat een investering van € 100.000 in 2026 voor inzet vanuit de programma’s Inkomen en Werk. I Verbrede inzet op economische participatie In de Lekstroom zitten in verhouding tot de benchmark meer mensen in de uitkering dan nodig. Hem aan het werk helpen is evenwel niet eenvoudig binnen de huidige constellatie van afspraken en verantwoordelijkheden in de Lekstroom. Met de implementatie en realisatie van de Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt zal er in 2026 evenwel een beter uitgangspositie zijn om meer kwetsbare inwoners en klanten (naar vermogen) te laten participeren.

Door inzet van de lokale werkteams, WIL en WerkwIJSS samen is het realistisch denken wij dat er 40 klanten extra aan het werk geholpen worden en dus geen beroep meer doen op een uitkering. Financieel gezien levert dit een besparing op van € 500.000 in 2026. De investeringskosten bedragen in 2026 € 300.000 (binnen het Programma Werk vraagt dit een uitbreiding van de formatie van 3 fte). Dienstverleningsimpact De meeste actielijnen hebben de doelstelling om impact te hebben voor onze inwoners. De inwoner merkt dit doordat onze dienstverlening bijvoorbeeld eenvoudiger of sneller wordt, of dat er meer wordt uitgegaan van vertrouwen. De inwoners kunnen de impact van de Ontwikkelagenda ook merken doordat wij met hen actiever aan de slag richting parttime werk of economische participatie. Overall is de impact die we beogen te vangen onder de noemer meer (financiële) bestaanszekerheid. Financiële impact Het grootste deel van de actielijnen vraagt om een (beperkte) investering, maar kent ook opbrengsten, soms zijn deze beperkt positief, soms echt substantieel. Dit laatste is aan de orde bij de actielijn versobering minimaregelingen, het verbreden van de inzet op parttime werk en het verbreden van onze inzet op economische participatie.

Pagina: 5/10

Voor een meer uitgebreide beschrijving van de Ontwikkelagenda WIL 2026-2028 verwijzen we naar het Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028. 3. Financiële paragraaf Voor wat betreft de financiële uitgangspunten verwijzen wij naar de meerjarenbegroting in het Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028. Onderstaand treft u de Meerjarenbegroting WIL 2026-2028 aan; de jaarschijf 2026 is hierin goed zichtbaar. Financiële samenvatting Programma Inkomen Programma Werk Programma Inkomensondersteuning Bedrijfsvoering Programma DVO SW Totaal

Begroting 2025 47.327.501 5.334.943 7.584.550 9.228.380 1.150.000 70.625.373

1e BW 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 50.254.725 52.322.621 54.399.217 56.534.274 5.651.753 5.649.073 5.834.116 5.995.721 8.684.995 9.015.024 9.447.746 9.825.655 9.296.787 9.475.721 9.867.168 10.236.870 1.150.000 1.150.000 1.150.000 1.150.000 75.038.259 77.612.439 80.698.246 83.742.521

per gemeente

Begroting 2025

1e BW 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028

Houten

15.771.937

16.764.097

17.350.747

18.056.766

18.753.155

IJsselstein

14.582.176

15.820.697

16.357.401

17.003.414

17.640.345

Lopik

4.467.908

4.752.038

4.911.476

5.102.089

5.289.821

Nieuwegein

35.695.138

37.593.213

38.884.600

40.427.761

41.950.985

Vijfheerenlanden Totaal bijdragen gemeente

108.215

108.215

108.215

108.215

108.215

70.625.373

75.038.259

77.612.439

80.698.246

83.742.521

De Ontwikkelagenda WIL 2026-2028 In bovenstaande Meerjarenbegroting is Ontwikkelagenda niet verwerkt. Dat willen we pas doen nadat de zienswijzen op het Meerjarenbeleidsplan binnen en besproken zijn. Zouden we de kosten en opbrengsten die in de Ontwikkelagenda voor 2026 genoemd staan (met per saldo een positief effect van € 600.000,- in 2026), dan resulteert het volgende financieel overzicht per gemeente. per gemeente 2026

Uitvoeringsk.

Regelings.k

Totaal

Houten

81.103

-209.423

-128.320

IJsselstein

69.184

-197.898

-128.714

Lopik

19.871

-60.491

-40.620

Nieuwegein

169.842

-472.187

-302.345

0

0

0

340.000

-940.000

-600.000

Vijfheerenlanden Totaal bijdragen gemeente 2026 per gemeente incl Ontwikkelagenda

Begroting 2026

Ontwikkelagenda

Incl. Ontwikkelagenda

Houten

17.350.747

-128.320

17.222.427

IJsselstein

16.357.401

-128.714

16.228.686

Lopik

4.911.476

-40.620

4.870.856

Nieuwegein

38.884.600

-302.345

38.582.255

108.215

0

108.215

77.612.439

-600.000

77.012.439

Vijfheerenlanden Totaal bijdragen gemeente

4. P&C cyclus boekjaar 2026 en planning De Kaderbrief 2026 is de start voor de P&C cyclus voor het boekjaar 2026. De Kaderbrief schetst de voornemens die in de Begroting 2026 worden opgenomen. De raad heeft hierbij een formele rol door de zienswijze procedure. De Kaderbrief kan niet los worden gezien van de volgende onderdelen van de P&C cyclus.

Pagina: 6/10

Wanneer krijgt u van WIL iets? November 2024

Wat?

Vorm?

1ste Begrotingswijziging 2025

November 2024 December 2024

Meerjarenbeleidsplan 20262028 Kaderbrief 2026

April 2025

Ontwerpbegroting 2026

Mei 2025

Gesprek met de raadsleden (op inhoud en financieel) m.b.t. actualiteit van dan Gesprek met de raadsleden (op inhoud en financieel) m.b.t. de koers van WIL 1e begrotingswijziging 2026

Formeel zienswijzeproces Formeel zienswijzeproces Formeel zienswijzeproces Formeel zienswijzeproces Gesprek met de raad

Oktober 2025

November/december 2025

Bespreking in uw raad Januari/februari 2025 Januari/februari 2025 Januari/februari 2025 Mei/juni 2025 Q2 2025

Gesprek met de raad

Q4 2025

Formeel zienswijzeproces

Januari/februari 2026

De 1e Begrotingswijziging 2025 en het Meerjarenbeleidsplan 2026-2028 worden hier genoemd omdat de (ontwerp) Begroting 2026 voor een belangrijk deel voortbouwt op de keuzes die bij de stukken worden gemaakt. Tot slot We leggen u deze Kaderbrief voor in de aanloop naar de Begroting 2026. Beiden zijn gestoeld op het Meerjarenbeleidsplan 2026–2028. Onze inzet en doorontwikkeling uit het beleidsplan wordt voor 2026 concreet door vertaald naar wat we in 2026 gaan doen. En wat dit gaat kosten op hoofdlijnen. Ook voor 2026 kunt u erop rekenen dat wij ons, in samenwerking met u en de andere deelnemende gemeenten blijven richten op: 1. Een duidelijke en zorgvuldige uitvoering vanuit onze opdracht. Met als doel meer financiële bestaanszekerheid en meer inwoners die participeren in de vorm van werk. 2. Wij houden de kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners op een hoog niveau. 3. Een duurzaam effectieve en efficiënte uitvoering die past bij onze opdracht en de beschikbare middelen. 4. Een toekomstgerichte uitvoering en beleidsontwikkeling. Hiermee ontwikkelen wij onze dienstverlening door. 5. Een flexibele organisatie die meebeweegt met de ontwikkelingen en uitdagingen die zich voordoen. Maar dit doen wij met behoud van focus waarbij de inwoner voorop staat. 6. Wij verbinden ons aan de financiële uitdagingen van de gemeenten voor 2026.

Wij denken mee en adviseren en leggen scenario’s voor mocht dit nodig zijn. Met vriendelijke groet,

Ellie Eggengoor Voorzitter AB Werk en Inkomen Lekstroom

Rob Esser Directeur Werk en Inkomen Lekstroom

Pagina: 7/10

Bijlage

Ontwikkelagenda WIL 2026-2028

Pagina: 8/10

Pagina: 9/10

Pagina: 10/10