3. Advies ASDIJ

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein, Dat in het najaar 2025 door het college van B&W wordt vastgesteld.

Betreft: Opmerkingen bij het concept. ASD IJsselstein mei 2025.

Waar gaat het om. Het Uitvoeringsplan is duidelijk en geeft een goed overzicht en inzicht in wat de stappen zijn die gemaakt moeten worden. Het heeft betrekking op: ‘De gemeente is voor een groot deel verantwoordelijk voor inwoners met (ernstige) psychiatrische problematiek, verstandelijke beperkingen, verslavingsproblemen en/of (dreigende) dakloosheid.’ In de inleiding staat dat: ‘Het Uitvoeringsplan past binnen de landelijke opdracht om beschermd wonen te transformeren naar beschermd thuis (decentralisatie beschermd wonen). Kern van de opdracht is dat zowel de maatschappelijke opvang voor dak- en thuislozen als beschermd wonen meer lokaal in de gemeente (of regiogemeente) wordt georganiseerd. Kwetsbare inwoners kunnen zo zelfstandig mogelijk wonen en onderdeel zijn van de samenleving.’ Het Plan bevat zes onderwerpen te weten; -

Lokaal Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen De Toegang Zorglandschap en spreiding van voorzieningen Wonen Monitoring en sturing Financieel perspectief

Het Plan heeft betrekking op zowel de regionale als lokale aanpak. Het Plan is mede gebaseerd op het ‘Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis’ (Wonen

Eerst) Aandachtspunten. 1. In de inleiding wordt gesteld dat ‘Eén van de belangrijkste factoren is de lokale beschikbaarheid van voldoende zelfstandige, betaalbare woonplekken’. De ASD ziet hier een groot probleem. Het is reëel te verwachten dat er komende jaren onvoldoende lokale beschikbaarheid zal zijn. Dat neemt niet weg dat positief is dat duidelijkheid wordt gegeven en gezamenlijke verantwoordelijkheid genomen voor de richting waarin invulling gegeven gaat worden aan plaatsing en begeleiding in de komende jaren. 2. Positief is ook dat onder leiding van Altrecht op U16 niveau het ‘Transformatieplan Netwerken Mentale Gezondheid’ in de regio Midden Nederland worden voorbereid. Gekozen wordt voor het opzetten van Netwerken per sub regio volgens landelijk model waarin de samenwerking

op regionaal en lokaal niveau vorm moet krijgen. IJsselstein valt onder de sub regio Lekstroom. Het transformatieplan richt zich met name op het oprichten van een ‘Netwerk Mentale gezondheid’, waarbinnen GGZ, huisartsen, ervaringsdeskundigen en sociaal domein samenwerken aan preventie, tijdige en passende ondersteuning en goede doorstroming. Dus niet voor elke sub regio een eigen aanpak, met externe deskundigen. Een duidelijke overal in het land dezelfde aanpak. Herkenbaar voor de cliënt waar je ook woont of wilt wonen. Hoewel dat al gebeurt herhaalt het ASD graag zijn advies uit de woonzorgvisie van eind 2023 om Zorg4IJsselstein hierbij in een vroeg stadium te betrekken. Op dit punt wordt in het uitvoeringsplan ook twijfels geuit. Zowel mbt de implementatie als de financiering. ‘Blz 5.Onderdeel van het Integraal Zorg Akkoord betreft de voorbereiding van het Netwerk mentale gezondheid. Bij de voorbereiding worden nog enkele aandachtspunten uitgediept. De lokale aansluiting met bestaande werkwijzen en structuren moeten al in de planvormingsfase goed geborgd zijn. De bestaande samenwerking in lokale samenwerkingsverbanden, de aansluiting op het voorveld en de rol van de sociale teams moet goed duidelijk zijn. Ook de methodiek Positieve Gezondheid als basis voor gezamenlijk gedachtengoed en gespreksvoering moet goed terugkomen in de samenwerking.

Het gehele proces van totstandkoming van de voorbereiding is een aandachtspunt op zichzelf: het is belangrijk dat sociaal domeinpartners voldoende worden meegenomen in de plannen. In het vervolgproces moet hier voldoende aandacht voor zijn. Uitvoering van de plannen zal hoe dan ook impact hebben op o.a. sociale teams en welzijnspartners, zowel in de pilotfase als structureel. Preventie, peersupport, digitale zelfzorg en verkennend gesprek zijn essentieel voor het slagen van dit transformatieplan en vragen capaciteit en middelen (sociaal domein en Wmo). In goed overleg en met een goede fasering met onze partners wordt aan deze transformatie gewerkt. Hoe het Netwerk mentale gezondheid zich financieel laat vertalen op korte en lange termijn is in deze beginfase nog niet helemaal bekend en is onderwerp van overleg. De financiering van de onderdelen die betrekking hebben op het sociaal domein lopen via de SPUK IZA. Voor de lange termijn is het voor gemeenten noodzakelijk een voorbehoud van financiering op te nemen in het plan.’ 3. Vroeg signalering schulden. Na de invoering van de wet vroeg signalering op 1 januari 2021 komen er jaarlijks honderden meldingen binnen. Als antwoord op een vraag hierover werd het volgende geschreven: ‘Sinds 1 januari 2021 kunnen gemeenten eerder mensen helpen die door schulden in de problemen dreigen te komen.

Dat is mogelijk door een wijziging in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Gemeente ontvangt dan een signaal van derde partijen. Bepaalde bedrijven en instanties mogen sinds 1 januari 2021 gemeenten waarschuwen, als zij zien dat hun klanten hun rekeningen niet betalen. Het gaat hierbij om verhuurders van woningen, drinkwaterbedrijven, energieleveranciers en zorgverzekeraars. Ze hebben hiervoor niet eerst toestemming nodig van de klant. De bedrijven en instanties geven een signaal als hun eigen inspanningen betalingsachterstanden niet oplossen. Bijvoorbeeld door persoonlijk contact te zoeken en een betalingsregeling aan te bieden.’ In overleg met de WIL is hiervoor een gezamenlijke aanpak ontwikkeld.

4. Lokale aanpak. Naast de toenamen van schulden is er sprake van een grote diverse vraagtoename. Met name ook van meervoudige vraag. De verwerking ervan is zeer arbeidsintensief. Meer cliënten zullen ook zelfstandig in de wijk gaan wonen (Beschermd Thuis of zelfstandig wonen met ambulante ondersteuning).en een deel langdurend thuiswonend. Blz.8 Er is inzicht gekomen in het voorzieningenniveau van Beschermd Wonen in de U16. Onder andere hoe de vraag van U16 inwoners naar Beschermd Wonen zich verhoudt tot het aanbod Beschermd Wonen, wat betreft de hoeveelheid plekken de aansluiting van de voorzieningen op de zorgbehoefte van de inwoners en de spreiding van dat aanbod over de subregio's. Conclusies zijn: a. Er is een concentratie van Beschermd Verblijf en Beschermd Wonen Bovenregionaal voorzieningen in Utrecht stad. b. Beschermd Thuis blijkt oververtegenwoordigd in de subregio Utrecht en wordt nog niet in evenredige mate in alle 16 gemeenten aangeboden. c. Het ontbreekt in de U16 aan specifieke ondersteuning voor ouderkindplekken, safehouses (ondersteuning na verslavingszorg) en woonvormen voor mensen met een complexe zorgvraag, al dan niet gecombineerd met een veiligheidsaspect.

De volgende initiatieven zijn genomen, moeten worden doorontwikkeld, afgestemd worden op regionaal niveau en integraal onderdeel gaan uitmaken van het Netwerk Mentale Gezondheid sub regio Lekstroom. - Enik Recovery College sinds 2021. Gevestigd in IJsselstein en ook voor Nieuwegein en Houten. Gefinancierd uit het budget van U 16. - Pitstop. Lokale tijdelijke woonvoorziening voor passende zorg en ondersteuning voor inwoners die dreigen dakloos te worden. Vooral jongvolwassen vanuit de Jeugdzorg. Aanbod door het Leger des Heils in Nieuwegein, Woerden en Houten. In IJsselstein door de tussenvoorziening (BOKA). Doel is doorstroom naar vaste woonplek. - In IJsselstein zijn twee woon-zorgcomplexen voor BW en MO. Poortdijk 2022 en Tussenvoorziening BOKA. - Outreachteam voor zorgmijders. - Meldpunt Bezorgd in IJsselstein. Opgericht in 2025. Daarbij streven naar overeenkomst (cliënt – zorgaanbieder – woningcorporatie) - Elke gemeente een basisset. - Bij BW meer digicontact. - In Nieuwegein arbeidsmatige activering. - Woonhygiëne als ingang voor contact. - Enz. Volgens het Plan wordt begonnen met te onderzoeken wat er goed gaat en informatieuitwisseling over het werken met de baissset in elke gemeente. 5. Wonen en Doorstroomhuis. In het uitvoeringsplan wordt niet meer gesproken over het doorstroomhuis.

Het ASD gaat er van uit dat de diverse wooninitiatieven die bij het hoofdstuk ‘Wonen’ worden beschreven mogen gelden als een dergelijk doorstroomhuis. Blz. 9. We willen voldoende woonplekken realiseren voor mensen die kunnen uitstromen vanuit BW, zo dicht mogelijk bij hun eigen omgeving, zodat de nabijheid van het netwerk de kans op succesvolle uitstroom kan vergroten. Hiermee wordt bedoeld de omgeving IJsselstein waar het inwoners betreft uit IJsselstein die tijdelijk in een BW-omgeving (niet in IJsselstein) hebben verbleven. En als dit nog als eigen

omgeving wordt ervaren. Mensen die uitstromen uit BW kunnen een eerste en tweede voorkeur van uitstroomgemeente uitspreken.

Tot slot. Het ASD IJsselstein onderschrijft de gekozen richting. Eenduidige Netwerken volgens landelijk model op sub regio niveau waarin alle activiteiten en initiatieven worden afgestemd. Met een basisset per gemeente. Veel initiatieven zijn al genomen of zijn in de implementatiefase. De transformatie naar het werken afgestemd binnen netwerken zal veel vragen van de bereidheid en uiteindelijk draagvlak voor deze richting. De ASD IJsselstein steunt de richting van harte.

Herkenbaar voor de cliënt waar je ook woont of wilt wonen. Er zijn wel vragen. 1. In elke gemeente is er wildgroei, ook in de sub regio Lekstroom. Door initiatieven van ondernemers, religieuze instellingen, in wijken door inwoners, welzijnsinstellingen, e.d. Dat is positief. Hoe worden deze initiatieven binnen het Netwerk afgestemd? 2. Voor een aantal situaties is duidelijk waar de regie en financiering ligt. Waar ligt de regie bij de keuze voor bouw van woningen of woonvoorzieningen. Bij de U16, in de sub regio of lokaal? 3. De twijfels zoals bij 2 geformuleerd (implementatie en financiering) heeft het ASD IJsselstein ook. 4. Woonplaatsbeginsel. Hoe wordt omgegaan met de onzekerheid over de invoering van het woonplaatsbeginsel dat nu voor 2028 staat gepand? Tot zover.