3.1 Gedragskompas

Gedragskompas 2026 Publiek Dienstbaar Handelen

Gemeente IJsselstein

De 10 IJsselsteinse Manieren De gemeente werkt voor en met de samenleving. Dat vraagt van iedereen die een publieke rol vervult – raad, college, burgemeester en ambtelijke organisatie – zorgvuldig, navolgbaar en rolbewust handelen. Het Gedragskompas Publiek Dienstbaar Handelen biedt richting aan dat handelen. Het is geen juridische regeling, maar een normatief kader dat helpt om professioneel gedrag bespreekbaar en navolgbaar te maken. Het kompas vervangt geen wet- en regelgeving, maar ondersteunt het dagelijks handelen, het professionele gesprek en het gezamenlijk leren. Het gedragskompas is ons waardenkade en is: • • •

een gezamenlijke taal voor integer, professioneel en respectvol handelen; een basis voor reflectie, gesprek en leren; een houvast voor het dagelijks handelen, vóórdat er incidenten ontstaan.

Het Gedragskompas geldt als normatief vertrekpunt voor publiek dienstbaar handelen binnen de gemeente . Publiek dienstbaar handelen vraagt voortdurende aandacht. Dit kompas biedt richting en gemeenschappelijke taal. Het krijgt betekenis in houding, gedrag en samenwerking.

Het Gedragskompas; de 10 IJsselsteinse Manieren

1. Wij stellen het publieke belang voorop Wat wij hieronder verstaan: Wij handelen in het belang van de samenleving en laten persoonlijk eigenbelang niet leidend zijn.

Voorbeelden: Politieke afwegingen maken onderdeel uit van het democratisch proces, maar worden steeds gewogen in het licht van het algemeen belang. Beslissingen zijn uitlegbaar vanuit de opdracht aan de gemeenschap.

2. Wij handelen navolgbaar en leggen onze keuzes uit Wat wij hieronder verstaan: Wij maken inzichtelijk hoe besluiten tot stand komen en welke afwegingen zijn gemaakt.

Voorbeelden: We lichten alternatieven toe, ook als ze zijn afgevallen. Informatie wordt tijdig en volledig gedeeld

3. Wij voorkomen belangenverstrengeling en de schijn daarvan Wat we hieronder verstaan: Integriteit is zowel feitelijk als zichtbaar gedrag. Wij zijn ons bewust van onze positie en bespreken situaties waarin belangen kunnen schuren.

Voorbeelden: Nevenfuncties, geschenken en relaties worden gemeld en geregistreerd. Bij twijfel nemen we afstand van besluitvorming.

4. Wij zijn aanspreekbaar en spreken elkaar aan Wat we hieronder verstaan: Aanspreken is vakmanschap; aanspreekbaar zijn is volwassenheid. Het bespreken van gedrag en dilemma’s hoort bij professioneel handelen.

Voorbeelden: We normaliseren het gesprek over gedrag. Twijfels worden vroeg gedeeld (informele route).

5. Wij gaan respectvol om met mensen en standpunten Wat we hieronder verstaan: Stevig debat hoort bij democratie; diskwalificatie niet. Wij voeren het debat op de inhoud en hebben oog voor diversiteit, inclusie en verschillen in perspectief.

Voorbeelden: We onderscheiden persoon en inhoud. We accepteren rolverschillen als onderdeel van goed bestuur.

6. Wij zorgen voor zorgvuldige besluitvorming Wat we hieronder verstaan: Feiten, juridische zorgvuldigheid en hoor-en-wederhoor zijn leidend Wij wegen belangen zorgvuldig af en baseren ons op feiten en geldende kaders.

Voorbeelden: We documenteren afwegingen en alternatieven. We voorkomen overhaaste besluiten onder tijdsdruk.

7. Wij gaan zorgvuldig om met informatie, middelen en bevoegdheden Wat we hieronder verstaan: Alles wat we gebruiken, gebruiken we namens de samenleving. Wij gebruiken onze positie uitsluitend voor het publieke doel en gaan zorgvuldig om met gegevens en systemen.

Voorbeelden: Toegang tot systemen, middelen of tijd wordt niet privé benut. Informatie wordt nooit selectief achtergehouden.

8. Wij staan open voor tegenspraak en leren van nieuwe inzichten Wat we hieronder verstaan: Tegenspraak is noodzakelijk voor kwaliteit. Wij nodigen andere perspectieven uit en zijn bereid ons handelen bij te stellen.

Voorbeelden:

We nodigen actief feedback uit. We passen besluiten aan als nieuwe informatie dat vraagt.

9. Wij handelen rolbewust Wat we hieronder verstaan: Rolzuiverheid beschermt kwaliteit en vertrouwen. Wij kennen onze rol binnen de gemeente en handelen daar bewust naar. Waar situaties daarom vragen, maken wij afwijkingen bespreekbaar en uitlegbaar.

Voorbeelden: De raad kadert en controleert. Het college bestuurt. De organisatie adviseert onafhankelijk.

10. Wij houden dit kompas levend Wat we hieronder verstaan: Leren is geen uitzondering maar signatuur. Wij bespreken dilemma’s, reflecteren op ons handelen en blijven leren.

Voorbeelden: Casuïstiek wordt structureel besproken. Jaarlijkse gezamenlijke herijking van het kompas.