240530-presentatie IJsselstein

Rekenkameronderzoek Toegankelijkheid van de stemlokalen Gemeente IJsselstein

Inhoud • Aanleiding, doel en vraagstelling • Conclusies

• Aanbevelingen

Aanleiding • Op 22 november 2023 vervroegde verkiezingen Tweede Kamer • Kieswet • VN-verdrag Handicap. • Controlerende rol van de gemeenteraad

Inleiding Centrale onderzoeksvraag: Zorgt de gemeente IJsselstein ervoor dat de inwoners met een lichamelijke beperking zelfstandig hun stem kunnen uitbrengen? Onderliggende deelvragen: I. Voldeden de stemlokalen in IJsselstein aan de criteria voor toegankelijkheid voor mensen met een lichamelijke beperking? II. Verstrekte de gemeente IJsselstein voldoende en juiste informatie over de toegankelijkheid van stemlokalen voor mensen met een lichamelijke beperking aan de inwoners? III. Heeft het college de gemeenteraad voldoende en juist geïnformeerd over de toegankelijkheid van stemlokalen voor mensen met een lichamelijke beperking?

Doel van het onderzoek • Praktisch onderzoek met handvatten voor uitvoeringspraktijk bij toekomstige verkiezingen • Bewustwording bij u als raad: bestuurlijke afwegingen en controlerende rol • Afbakening: Onder lichamelijke beperking verstaan wij beperking van het bewegingsapparaat en visuele beperking (in lijn met de Kieswet) → In IJsselstein 13% van bevolking • Veldwerk: observaties van alle stemlokalen aan de hand van checklist; daarnaast analyse van informatievoorziening over stemlokalen

Belangrijkste conclusies (1/2) 1. Medewerkers en vrijwilligers welwillend en behulpzaam

2. De spreiding van de stemlokalen over de gemeente heeft prioriteit 3. De toegankelijkheid van de stemlokalen krijgt weinig aandacht

4. De toegankelijkheidscriteria van BZK worden nauwelijks meer gebruikt 5. De rekenkamer constateert tekortkomingen in de toegankelijkheid van de stemlokalen

Belangrijkste conclusies (2/2) 6. De gemeente informeert kiezers over de toegankelijkheid van de stemlocaties. Deze informatie is niet consistent. 7. Een groot deel van de tekortkomingen is eenvoudig te verhelpen.

Aanbevelingen voor het college / de organisatie 1. Besteed in de evaluatie na afloop van iedere verkiezingsdag nadrukkelijk aandacht aan de toegankelijkheid

2. Maak in de voorbereiding gebruik van de hulpmiddelen die de Rijksoverheid heeft ontwikkeld en wees scherp in het beoordelen van de toegankelijkheid van de stemlokalen. 3. Verhelp tekortkomingen die relatief eenvoudig en tegen weinig kosten kunnen worden gerealiseerd. 4. Zorg dat alle betrokkenen (medewerkers buitendienst, stembureauleden, locatiebeheerders) geïnformeerd zijn over de toegankelijkheidseisen en dat de rollen en verantwoordelijkheden van eenieder goed omschreven en belegd zijn. 5. Wees scherp in het beoordelen van de toegankelijkheid van de stemlokalen door dit oordeel (mede) te baseren op de toegankelijkheidscriteria van BZK.

Aanbeveling aan het college / de raad 6. Informeer de raad als een of meer stemlokalen niet (voldoende) toegankelijk zijn voor mensen met een lichamelijke beperking en motiveer. 7. Verschaf inwoners correcte en consistente informatie over de toegankelijkheid van de stemlokalen.

Aanbeveling aan de raad 8. Draag bij de aankomende verkiezingen het college op de raad te informeren over de toegankelijkheid van de stemlokalen.