20. Ingekomen stuk inwoner - GIJS ontgroent? Hoe nu verder?

GIJS ONTGROENT ?

hoe nu verder? 1

Aan het raadsfracties en het college van de Gemeente IJsselstein

22– 6 - 2025

Betreft: casus GIJS ontgroent hoe nu verder?

Beste fractievoorzitters en college, Allereerst even a trip down memory lane. Op 24 september 2024 is het document GIJS Ontgroent? naar u toegestuurd. Dit document was een overzicht van één jaar onderhoudt Openbare Ruimte door GIJS vanuit het perspectief van de vastgestelde IBOR. Als nieuwe casus was de grondverkoop (snippergroen) aan het Prins Willemplantsoen toegevoegd. Verschillende partijen (VVD en GroenLinks) hebben deze casus omarmt. Sterker nog op 19 november 2024 is er zelf een politiek debat in de commissie Ruimte hierover geweest. Hierin ging het voornamelijk over of het “beleid” een raads- of een college-aangelegenheid is. Op 20 november 2024 heeft de VVD technische vragen gesteld over dit onderwerp: Is er geldend beleid met kaders voor de verkoop gemeentegrond en snippergroen? Bij deze het verzoek om dit op te sturen naar de raad. Op 26 november is deze als volgt beantwoord: Voor snippergroen is er geen apart beleid. Wel wordt er in het Groenstructuurplan uit 2009 (raadsbesluit) op pagina 19 gerefereerd aan verkoop van gemeentelijk groen. Het doel van het Groenstructuurplan is het behouden en versterken van een aantrekkelijke groene buitenruimte met karakter en identiteit. Om deze reden wordt er zeer terughoudend omgegaan met de verkoop van snippergroen. Daarnaast zijn er wel beleidsregels opgesteld. Deze staan in de notitie snippergroen uit 2013.

In deze notitie worden de uitgangspunten en voorwaarden bij verkoop van snippergroen genoemd. Deze is vastgesteld door het college. Tevens is het groenstructuurplan uit 2009 en de notitie snippergroen uit 2013 toegevoegd. De griffie heeft deze keurig op mijn verzoek op 28 november 2024 doorgestuurd. Deze stukken zijn bestudeerd en op 11 december 2024 is er contact opgenomen met adviseur leefomgeving & openbare ruimte A. Tijdens dit gesprek is er gevraagd of het mogelijk is om één van de bouwstenen van het huidige snippergroenbeleid (zie notitie snippergroen, 2013/09703), de snippergroenkaart aan mij aan te leveren. Daar de medewerker niet over deze materie ging is dit intern doorgezet naar adviseur leefomgeving & openbare ruimte B. Deze reageerde keurig op 17 december. De reactie verbaasde want volgens deze medewerkster was er helemaal geen snippergroenkaart. Alleen de uitgangspunten uit de notitie snippergroen worden gehanteerd. Verder is aangegeven dat er op korte termijn een presentatie gegeven wordt aan de raad over de huidige regels en de opzet voor de nieuwe regels. Op 26 december 2024 is het vervolgdocument GIJS Ontgroent? addendum aangeleverd waarin negen vragen gesteld werden. Deze zijn op 12 februari 2025 door een de adviseur leefbaarheid en openbare ruimte beantwoord. Deze zijn dezelfde dag gedeeld met u met daarin nog een paar nieuwe vragen.

Hier is echter geen reactie meer op gekomen. Ben er toen vanuit gegaan dat deze terug zou te vinden zouden zijn in de beloofde presentatie aan de raad over de huidige regels en de nieuwe regels. Op donderdag

2

27 maart heeft deze presentatie plaatsgevonden. Hierbij was ikzelf ook fysiek aanwezig. Op zich een mooi verhaal maar het wordt er allemaal niet simpeler op. Wel heeft

Figuur 1: toezegging POHO snippergroen de POHO toegezegd een juridische toelichting op te laten stellen waarin duidelijk wordt weergegeven wat precies een bevoegdheid van het college en wat een bevoegdheid is van de raad met betrekking tot het vaststellen van de uitgangspunten bij snippergroen. En toen was het stil, erg stil. Echter op 6 mei is in het college ineens onderstaande besloten:

Figuur 2: openbare besluitenlijst 6 mei 3

Wel heel uniek dit. De toezegging is niet afgehandeld maar toch een B&W-besluit. Moest gelijk weer denken aan de woorden van de VVD tijdens de debataanvraag van november 2024. Daar werd letterlijk gezegd: eerst de regels vaststellen en daarna naar de raad. Dit is mosterd na de maaltijd. Op 7 mei werd in de vergadering van het presidium het overzicht openstaande toezeggingen behandeld. Ook hier is aangegeven dat de juridische vertaalslag voor Q 4 in 2025 op de rol staat. Nadat er geconstateerd was dat het college op 6 mei de regels voor zelfbeheer vastgesteld heeft is er op 10 juni door mij een verzoek ingediend om het collegevoorstel en de raadsbrief te ontvangen. Tot nu toe helaas nog geen reactie. Wel is inmiddels de raadsbrief boven water want deze staat onder de ingekomen stukken van 24 juni bij de commissie Ruimte. Tevens zijn hierbij ook de snippergroen regels 2025 bijgesloten. Hieronder zal ik hier inhoudelijk op terug komen nadat ik uitgebreid stilgestaan heb bij het huidige beleid en het nieuwe beleid aangaande snippergroen. Beleid gemeente In de notitie snippergroenregels 2025 wordt verwezen naar de beleidsstukken die voor dit stuk gebruikt zijn. In deze stukken heb ik gesherlockd. Per beleidsstuk is in de zoekbalk de woorden snippergroen, verkoop groen en reststroken aangegeven. In figuur 3 is de mate van voorkomen van deze woorden weergeven.

Daarnaast is er nog gezocht op de woorden “groen en bomen”.

beleidsstuk:

Verkoop Snippergroen groen Reststroken Opmerkingen

IVOR

0

0

0

IBOR

0

0

GSP GIJS Klimaatadaptatie

0 0

0 0

1 Wordt verwezen naar los "beleid" Aandacht voor verschutting en 0 verkoopbeleid 0

Figuur 3: overzicht beleidsstukken Aan de hand van bovenstaande zoektermen en de woorden “groen en bomen” worden de beleidsstukken verder uitgediept. IVOR In de IVOR komen de waarden die gelinkt worden aan snippergroen niet voor. In de visie is hier dus geen aandacht aan geschonken. Wel wordt er gerefereerd aan ambities. Daarom zijn de volgende ambities geformuleerd: 1. De cultuurhistorische waarden in IJsselstein blijven zichtbaar en vormen een inspiratiebron voor toekomstige ontwikkelingen in de openbare ruimte; 2. De openbare ruimte is toekomstbestendig; klimaatadaptief, duurzaam en groen natuurlijk zijn de norm; 3. IJsselstein is een gezonde, veilige en vitale stad waar ruimte is voor ontmoeting, ontspanning en beweging. 4. Samen werken we aan een openbare ruimte van en voor iedereen. Verder wordt er over particulier bezit het volgende aangegeven: 1. Het stimuleren en faciliteren van maatregelen bij particulieren, zoals groene daken en vergroening van tuinen; 2. Inwoners worden klimaatbewust, met als gevolg meer groene tuinen (en daken); 4

3. We informeren inwoners over wat ze zelf kunnen doen en bieden hier waar mogelijk ondersteuning aan. Dit werken we uit in het klimaatadaptatieplan. Denk aan het plaatsen van een regenton, het vergroenen van een tuin, etc. Zoals u kunt lezen staat in de visie niet aangegeven dat we snippergroen gaan verkopen. Sterker nog op drie locaties is aangegeven dat we bij particulieren mee willen werken om hun tuinen te vergroenen. In de casus aan het Prins Willemplantsoen zijn de stroken verkocht en voornamelijk omgevormd naar grijs. Staat dus haaks op deze visie. Over de bomen is opgenomen dat bomen een belangrijke functie hebben voor een toekomstbestendige openbare ruimte: de fruitbomencollectie is uniek en willen we behouden en ook met het overige bomenbestand gaan we zuinig om. Hierover straks meer onder het kopje hiaten nieuw beleid. IBOR Ook in de IBOR komen de woorden snippergroen en verkoop groen niet voor. In dit stuk wordt wel gerefereerd aan restgroen. Hierover is echter aangegeven dat hier “los” beleid voor is. Dit losse beleid is natuurlijk de nota snippergroen uit 2013. Verder zetten we in op het stimuleren van vergroening van de eigen omgeving. Verder wordt samengewerkt met het KNIJ (KlimaatNeutraalIJsselstein) aan de klimaatadaptatie in de stad.

In het kader van de openbare ruimte werken we samen aan een aantal zaken zoals het beheer van de fruitbomen en het stimuleren van vergroening en wateropvang door inwoners. Toch erg vreemd dat in de reactie van de adviseur leefomgeving & openbare ruimte op vraag 5 van het stuk Grijs ontgroent Addendum aangeeft dat het KNIJ niet betrokken is bij het snippergroen omdat ze al bij het kaderstellend beleid betrokken zijn. Het kaderstellend beleid ging echter niet expliciet over snippergroen. Helaas een gemiste kans. Geld natuurlijk ook voor het GPIJ. Over de bomen is opgenomen dat er in 2024 nieuw bomenbeleid opgesteld is. Daarin zijn inhoudelijke keuzes gemaakt over de bomen in IJsselstein. De bescherming van beeldbepalende bomen borgen in het beheer. Het aantal fruitbomen in de openbare ruimte van IJsselstein is minimaal gelijk ten opzichte van 2023. Verder zijn er kaders opgenomen voor zelfbeheer. Deze voorwaarden en uitgangspunten zijn: 1. De gemeente blijft eigenaar van de grond; veiligheid en mobiliteit zijn gewaarborgd.; 2. Openbare buitenruimte blijft altijd openbaar toegankelijk. Groen blijft groen en bomen zijn heilig. Groenstructuurplan IJsselstein ‘Groen met karakter’ (GSP) Ook in het Groenstructuurplan komen er zoekwoorden niet voor. In het GSP wordt wel aandacht gevraagd voor verschutting en het verkoopbeleid.

Aangegeven wordt dat een specifiek onderdeel van het groen op operationele niveau liggen, voorbeelden hiervan zijn het Speelruimtebeleid en het verkoopbeleid voor groenstroken. Tegenover de pracht van de groenstructuur zijn er ontwikkelingen in de openbare ruimte gaande die hier haaks op staan. De geconstateerde bedreigingen zijn met name de verschutting, verstening en verwaarlozing. De genoemde bedreigingen zijn in staat een zware stempel te drukken op de beeldkwaliteit van de openbare ruimte en op de stad en wijken in het bijzonder. Als het doel van het structuurplan is, het behouden en het versterken van een aantrekkelijke groene buitenruimte met karakter en identiteit, dan volgt hieruit dat een grote hoeveelheid schuttingen direct aansluitend aan de openbare ruimte niet wenselijk is. De toename van 5

schuttingen betekent een afname aan beeldkwaliteit van de openbare ruimte. Deze afname heeft ook gevolgen voor de leefbaarheid en is daarom een reden zeer terughoudend te zijn met de verkoop van gemeentelijk groen. Daarom is het natuurlijk onverklaarbaar dat ondanks deze regels vanuit 2009 bijna alle verzoeken tot verkoop snipergroen tot 2023 gehonoreerd zijn. Hieronder als voorbeeld de slechte beeldkwaliteit door schuttingen waarbij de verkoop heeft geleid tot een slechte beeldkwaliteit bij de ingang van de Italielaan.

Foto 1: verschutting Italielaan (bron: GSP) Vanuit de gedachte van een leefbare openbare ruimte is het niet wenselijk om steeds groen af te staan voor andere functies. Klimaatadaptatie – Visie en uitvoeringsprogramma 2023 – 2028 Ook in de visie en het uitvoeringsprogramma van klimaat komen de zoekwoorden niet voor. Ben wel van mening dat van alle rapporten dit rapport het meeste hout snijdt. In de visie is aangegeven dat we moeten vergroenen en niet vergrijzen. Tijdens de presentatie van de snippergroenregels op 27 maart jl. heeft de adviseur leefomgeving en openbare ruimte exact aangegeven waar het nu over gaat. Alle beleidsstukken (zie figuur 1) geven aan dat we voorzichtig om moeten gaan met ons groen. We moeten dit behouden en daar waar mogelijk versterken. Daarom is het in mijn ogen ook erg vreemd dat we terughoudend met de verkoop van snippergroen omgaan. Hierover later meer. Nieuw beleid Het is natuurlijk heel goed dat het beleid uit 2013 weer een keer afgestoft is. In 2013 waren er zes randvoorwaarden. De eerste vijf zijn overgenomen (zie figuur 4). De verhuur van snippergroen is ineens verdwenen uit het beleid. Waarom is onduidelijk. In het nieuwe beleid zijn negen uitgangspunten toegevoegd. De eerste drie zijn de beleidsstukken maar zo als hierboven aangegeven gaan deze vooral in op het BEHOUDEN EN VERSTERKEN VAN HET GROEN.

De verkeersveiligheid was ook al opgenomen in 2013 want toen was dit aangegeven als het uitzicht in de bocht van de weg mag niet belemmerd worden en moet behouden blijven. De netcongestie, hulpdiensten en beeldbepalende bomen zijn nieuw opgenomen. De kabels/leidingen/riolering waren ook in 2013 al opgenomen maar deze zijn in 2025 aangescherpt (hierover zo meer). Ben benieuwd hoeveel bewoners nu daadwerkelijk een verzoek gaan doen om een stukje grond te willen kopen. Natuurlijk is er straks een afvinklijst maar de gemiddelde bewoner heeft echt geen idee hoe en wat.

6

Figuur 4: overzicht uitgangspunten snippergroen (bron presentatie snippergroenregels 2025) Hiaten nieuwe beleid Zoals hierboven al aangegeven staat de toezegging van de poho over beleid of regels nog steeds open. Hieronder zullen verschillende aspecten tegen het licht gehouden worden waaruit zou moeten blijken dat verschillende keuzes “helaas” beleidskeuzes zijn en dus weldegenlijk aan de raad toebehoren. Toekomstige ontwikkelingen Natuurlijk heel goed dat hier nu al over nagedacht wordt want als je het eenmaal verkocht heb dan ben je het kwijt. Daarom zou mijn advies ook zijn dat als je met dit beleid doorgaat in ieder geval een snippergoenkaart te maken zodat een bewoner aan de voorkant al kan zien of zijn/haar verzoek een kans van slagen heeft. Eigenlijk hebben we hiervoor al een prima alternatief in handen. Ook hier wordt weer verwezen naar een zelfbeheer/bruikleenovereenkomst. Als we dan een stuk groen nodig hebben (ben wel heel benieuwd hoe we in zulke situaties het te verwijderen groen dan gaan compenseren maar dit is een andere vraag) dan is hij gewoon beschikbaar. Kabels/leidingen/zaken aanwezig in percelen In het oude beleid kwamen stroken waar kabels/leidingen e.d. in lagen in aanmerking om door middel van een zakelijk recht verkocht te worden. In het nieuwe beleid is dit echter 180 graden om. Toch heel uniek dat je dit door regels kan veranderen.

Het is net zoals rijden door rood. Het college stelt nu regels op dat dit niet meer door groen mag en wel door rood. Denk dat dit niet door regels aan te passen is. Lijkt mij toch echt de bevoegdheid van u als raad zijnde. Beeldbepalende bomen In alle stukken is aangegeven dat bomen belangrijk zijn. Het kan dus voorkomen dat bomen in een strook snippergroen staan. Mochten deze beeldbepalend zijn dan wordt de strook niet 7

verkocht. De gemeente heeft ca 16.000 bomen. Voor deze bomen wordt momenteel een aanvullend bomenbeleid gemaakt. In dit conceptstuk staan 245 beeldbepalende bomen. De overige bomen 15. 755 zijn dus vogel vrij. De 245 bomen staan voornamelijk in gebieden die niet tot het snippergroen behoren. Deze regel snijdt dus absoluut geen hout. Sterker nog in mij ogen is het een beleidsaanpassing want bomen zijn nu niet heilig door deze toevoeging. Eigenlijk zou je ervoor moeten pleiten dat als een boom gezond is dit perceel NIET verkocht kan worden. Groene afscheidingen in principe kan je prima in de verkoopaktes opnemen dat de erfafscheiding groen moet wezen. Echter in de casus “GIJS ontgroent?” zijn bij de verkoop van twee stroken verschillende uitgangspunten gehanteerd. Langs de Touwlaan is de erfafscheiding geheel groen en langs het Phillip Willemplantsoen is maar een kwart groen. Eenheid is nu dus al ver te zoeken. Verder ben ik heel benieuwd hoe we gaan handhaven als nu een nieuwe bewoner besluit om de haag of het groene gedeelte te verwijderen. Vraag me af of dit handhaaf technisch regelt is. Vergrijzen c.q. aanbouwen Zoals u ook in “GIJS ontgroent?” hebt kunnen lezen zijn de tuinen voornamelijk extra verhard. Het percentage groen is in dit project in eider geval afgenomen. Dit zou toch in de tijd waarin we nu leven eigenlijk niet mogelijk moeten zijn.

Als je dan toch moet verkopen zorg er dan in ieder geval voor dat het verloren groen in ieder geval in de buurt gecompenseerd wordt. Verder gaf de poho aan in de commissievergadering van 27 maart dat het niet de bedoeling is dat er tuinhuisjes ed. op het aangekochte stuk grond kunnen komen omdat dit vergunningsplichtig is. Volgens mij is het toch redelijk simpel om gewoon een vergunning aan te vragen voor het vergroten van de woning want tegen die tijd zitten vaak de ambtenaren die erover gaan elders. Wordt er uiteindelijk nog meer vergrijst. Willekeur beoordeling Om een goede afweging van de uitgangspunten te krijgen zal de aanvraag door verschillende domeinen (ruimtelijk en openbaar) beoordeeld moeten worden. Tegenwoordig is de houdbaarheid van een gemeenteambtenaar helaas niet al te lang meer. Tegen de tijd dat een beoordelaar een vast stramien van beoordelen heeft is hij/zij al vertrokken. Wordt dus deel complete willekeur. Verkoop niet mogelijk (blz. 8 snippergroenregels 2025) In de presentatie over snippergroen en de raadsinformatiebrief van 6 mei met zaaknummer 2379554, was aangegeven dat stroken van meer dan 100 vierkante meter weldegenlijk verkocht zouden kunnen worden alleen wordt er dan een taxatiewaarde bepaald. In het nieuwe vastgestelde beleid staat nu echter dat het nu niet meer mogelijk is om te verkopen.

Wat is het nu? Verder is het natuurlijk een gemiste kans om de bestemming van de grond anders is dan groen nu niet mee te werken aan de verkoop hiervan. De gemeente heeft van sweco een mooi overzicht van zinloze verharding. Als er nu zo’n strook gewenst is door bewoners dan is het toch zonde dat je deze nu niet verkoopt. Grijs wordt in ieder geval op de erfafscheiding groen. Hebben we in ieder geval wel wat groen gewonnen. Verder staat er dat er door een bewoner een aanvraag ingediend moet worden. In het kader van het tegengaan van versnippering kan dit dus helemaal niet want de aanvraag zal dan met het hele blok moeten gebeuren.

8

Snippergroendebat In de commissievergadering van 27 maart jl. hebben verschillende partijen aangegeven een snippergroendebat te willen houden. Mogelijk dat het vernieuwde beleid, de toezegging van de poho en dit stuk partijen over de drempel kan trekken. Ben heel benieuwd hoe nu verder? Mochten jullie uiteindelijk wel in zee gaan met deze nieuwe regels dan zou ik wel op laten nemen dat jaarlijks een overzicht aangeleverd moet worden met het aantal aanvragen en welk % hiervan dan daadwerkelijk uitgegeven is. Waarschijnlijk zal na het eerste jaar al blijken dat de huidige regels dusdanig onvriendelijk zijn (je moet eerst 12 parameters doorlopen voordat je het eventueel kan kopen en dan ben je nog afhankelijk van de ambtenaren die dan de casus behandelen) dat er bijna niets verkocht zal zijn. Advies: Maak een amendement waarin aangegeven wordt dat Snippergroenuitgifte not done is, behalve als het het algemene belang dient. Verder volop inzetten zelfbeheer/bruikleenovereenkomsten. Deze stroken kunnen dan simpel weer teruggevorderd worden als ze ineens weer noodzakelijk zijn want eenmaal verkocht blijft verkocht. Verder ook kritisch kijken of zinloos grijs niet verkocht kan worden. Mochten er na het lezen van hoe nu verder nog vragen en dergelijke zijn dan kunt u natuurlijk altijd contact opnemen. Ik zie de inhoudelijke reactie graag tegemoet.

Alles voor een Groen en Veilig IJsselstein.

Met vriendelijke groet,

Herman Westland, Bewoner GIJS

9