2. Participatieplan- en verslag

Zonneveld IJsselstein Participatiedocument III

Februari 2025

Project

Inhoudsopgave

Zonneveld IJsselstein

Inleiding.............................................................................. 1 1.

Participatieproces ................................................... 2 1.1 Algemeen model voor procesparticipatie ....... 2

Gemeente

1.2 Participatievormen per stakeholder ................. 5

IJsselstein

1.2.1 Stakeholderanalyse ...................................... 5 1.2.2 Stakeholders en participatievormen......... 6

Locatie

1.3 Gemeentelijk kader procesparticipatie ............ 8

Gerbrandytoren, ten noorden van de Weg der Verenigde Naties.

1.4 Procesparticipatieplan ......................................... 8 1.5 Communicatiemiddelen...................................... 9 2.

2.1 Lokaal eigendom ................................................. 10

Grondeigenaar

2.2 Andere vormen van financiële participatie .... 12 2.3 Gemeentelijk kader financiële participatie .... 12

BHM Solar 3.

Omgevingsvergunningsaanvraag

In dit document staat de participatie omschreven voor Zonneveld IJsselstein. Eerst worden vormen van participatie globaal besproken, daarna volgen de concrete stappen en afspraken. Procesparticipatie en financiële participatie zijn voor dit project erg belangrijk. De wensen en zorgen van de buurt moeten worden meegenomen in het ontwerp en de buurt moet kunnen profiteren van het initiatief. Het doel is om met alle partijen een gestructureerde en zorgvuldige vorm van participatie te doorlopen.

Financiële participatie ......................................... 10

Consortium

Fase

Inleiding

Verslag procesparticipatie................................... 13 3.1 Opstartfase ........................................................... 13 3.2 Ontwerpfase ......................................................... 14 3.2.1 Keukentafelgesprek .................................... 14 3.2.2 Eerste inloopavond ..................................... 14

Versiebeheer Versie III – plan + verslag tot februari 2025 Versie II – plan + verslag tot januari 2025 Versie I – plan tot juni 2024

3.2.3 Bedrijven en organisaties. ......................... 14 3.2.4 Tweede inloopavond ...................................... 16 3.3 Volgende fases ..................................................... 16 4. Huidige stand van zaken .......................................... 17 4.1 Overzicht van input procesparticipatie .......... 18 4.2 Financiële participatie........................................ 19 1

1. Participatieproces Participatie van de buurt is bij een zonneveld erg belangrijk. Er vindt een tamelijk grote verandering van de omgeving plaats en er zijn vaak veel mogelijkheden op het gebied van landschap, ecologie en/of recreatie. Ook is er voor zo’n grootschalig energieproject veel geld nodig. De buurt kan bijdragen en meeprofiteren van latere opbrengsten van de productie van energie. Er wordt onderscheid gemaakt tussen procesparticipatie en financiële participatie. Bij procesparticipatie praten aanwonenden, buurtbewoners en andere stakeholders mee over het ontwerpen van een zonneveld. Op meerdere momenten kunnen wensen, zorgen en ideeën worden gedeeld. Het initiatief wordt met deze input verbeterd omdat het beter bij de wensen van de buurt aansluit. Stakeholders kunnen passief participeren, door bijvoorbeeld enkel informatie van de website te halen of het nieuws te volgen. Stakeholders worden echter ook uitgenodigd om actief te participeren, door bijvoorbeeld in gesprek te gaan en input te leveren voor het ontwerp. Bij financiële participatie gaat het vooral over hoe er kan worden geïnvesteerd en om het verdelen van de lusten van een initiatief. Dit heeft tot doel om de omgeving van het initiatief mee te laten profiteren van de ontwikkelingen en verder te betrekken bij de energietransitie. Een energiecoöperatie kan hierin een grote rol spelen.

Over het algemeen zijn er meerdere vormen mogelijk, BHM Solar streeft naar

50% lokaal eigenaarschap wat, als de financiële middelen van de buurt het toelaten, ook kan worden vergroot naar 100%. Ook hier zijn passieve vormen van participatie mogelijk, denk bijvoorbeeld aan een omgevingsfonds voor direct omwonenden. Een actieve vorm van financiële participatie is het mee investeren van buurtbewoners om het project te realiseren (en het meeprofiteren van de opbrengsten).

Draagvlak laat zien hoeveel stakeholders zich binden aan het initiatief, het doel is dat zoveel mogelijk stakeholders meedoen. Haalbaarheid laat de realiseerbaarheid van het idee zien, het doel is hier om een plan daadwerkelijk te kunnen ontwikkelen. Tijdens dit participatietraject komen nieuwe inzichten naar voren van verschillende stakeholders, wat zorgt voor verrijking van het initiatief.

Veel gemeenten geven in hun beleid richtlijnen aan voor participatie, dat is ook voor de gemeente IJsselstein het geval. Naast deze richtlijnen houdt BHM Solar zich ook aan de gedragscode voor Zon op Land van Holland Solar (2024). Hierin doet de sector concrete toezeggingen over onder andere goede participatie. De rest van hoofdstuk 1 gaat in op de procesparticipatie voor Zonneveld IJsselstein. Hoofdstuk 2 gaat in op de mogelijkheden voor financiële participatie.

Spanningsveld tussen draagvlak en haalbaarheid

1.1 Algemeen model voor procesparticipatie BHM Solar ontwikkelt sinds 2017 grootschalige duurzame energieprojecten, waardoor er veel kennis is opgedaan over participatie. Figuur 1 laat zien hoe het participatieproces volgens BHM Solar zou moeten lopen om tot een goed lokaal project te komen. Het model bestaat uit 4 fases die elk project doorloopt. Het figuur laat zien hoe tijdens een intensief traject van procesparticipatie een idee gevormd wordt tot een plan dat zoveel mogelijk draagvlak kent en haalbaar is. Het is van belang dat draagvlak én haalbaarheid groeien door het traject heen, terwijl ze ook in balans met elkaar blijven.

Er ontstaat vaak een spanningsveld tussen de wensen van de buurt en de verantwoordelijkheid van de ontwikkelaar om een haalbaar initiatief te ontwikkelen. Vaak willen buurtbewoners bijvoorbeeld een initiatief op een zo klein mogelijke schaal. Echter, een van de grootste kostenposten van een initiatief is de aanleg van de stroomkabel naar het net, hiervoor is een minimale grootte van een park noodzakelijk. Dit laat zien dat een uitvoerig participatieproces belangrijk is, maar 100% draagvlak niet altijd realistisch. Het model op de volgende bladzijde laat zien hoe dit traject van procesparticipatie in grote lijnen verloopt. Het idee voor dit zonneveld komt voort uit het beleid van de gemeente IJsselstein, zij heeft als ambitie om in 2030 50 GWh aan duurzame energie op te wekken, ongeveer de helft van de verwachte energievraag.

2

Figuur 1 - Participatieproces volgens BHM Solar1

Dit model is gebaseerd op het boek van: Bekkering, Titus, en Walter, Jaap. Van idee naar resultaat. Mediawerf, 2017. ISBN 987 94 90463 53 3 1

3

De ontwikkeling van het idee voor een zonneveld doorloopt verschillende fases. Elke fase verloopt volgens het principe dat er eerst ruimte geschapen wordt (uitwisselingen feiten en meningen) waarna de ruimte ingevuld wordt (nadere vormgeving van het idee). De fase wordt afgesloten met het documenteren van nieuwe inhoud, ideeën en meningen (consolidatie). De laatste consolidatie is het vertrekpunt van de volgende fase waarin de invulling van het initiatief weer kan wijzigen en weer zal worden omschreven in de volgende consolidatie. Er worden dus voortdurend wensen, zorgen en ideeën verzameld bij de stakeholders. Deze worden verwerkt in het ontwerp en overzichtelijk gemaakt in de consolidatie. De fases in figuur 1 houden het volgende in: ➔ Idee. Vanuit de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente hebben de grondeigenaar, projectontwikkelaar en vaak de energiecoöperatie het idee opgevat om een zonneveld te realiseren. Andere stakeholders staan nu nog in principe blanco tegenover het project, omdat de participatie nog moet beginnen. Er moet eerst geïnformeerd worden om zo een voorstelling te kunnen maken van het idee. 1) Opstarten. In deze fase worden analyses gedaan en worden experts gevraagd om mee te denken. De gesprekken hebben tot doel om stakeholders te informeren over het nut en noodzaak van het idee (of mensen creëren weerstand), het initiatief wordt

houdbaar. Belangen van stakeholders worden duidelijk. Resultaat van deze fase: overzicht van feiten en belangen. 2) Ontwerpen. Er wordt gewerkt naar een principeverzoek. Stakeholders uit de buurt worden nu benaderd en hebben inspraak. De gesprekken hebben als doel om de stakeholders verder te interesseren en te betrekken. Betrokken personen begrijpen de verkregen informatie en kunnen geleidelijk een bijdrage formuleren. Op basis van deze bijdragen wordt een eerste projectvoorstel en schetsontwerp gemaakt, dat op haalbaarheid getoetst kan worden. Het initiatief heeft op hoofdlijnen vorm gekregen en krijgt meer invulling. Het initiatief is maakbaar. Resultaat van deze fase: een principeverzoek waarin het initiatief in hoofdlijnen is uitgewerkt. 3) Finaliseren. Er wordt gewerkt naar een vergunningsaanvraag. Stakeholders (zoals de energiecoöperatie of belangenorganisaties) die tijd en moeite investeren leveren een concrete bijdrage aan de ontwikkeling van het initiatief. Gedurende de ontwikkeling kan het zijn dat er meerdere gespreksmomenten met stakeholders nodig is (op verschillende thema’s) om tot een definitief ontwerp te komen. Gedurende deze fase wordt het duidelijk welke middelen nodig zijn voor het uitvoeren van het initiatief. Het initiatief wordt haalbaar. Resultaat van deze fase:

vergunningsaanvraag op basis van bijdragen stakeholders. 4) Bouwen en exploitatie. De stakeholders die betrokken zijn realiseren de afgesproken bijdrage aan het tot stand komen van het resultaat. De vraag is beantwoord of het initiatief overeenkomt met de eisen die gesteld worden tijdens de operationele fase, het initiatief is bruikbaar. Alle betrokken stakeholders worden op de hoogte gehouden van uitgevoerde stappen. Resultaat van deze fase: een operationeel zonneveld. Door het traject van procesparticipatie krijgt een initiatief vorm, o.a. door de input van de stakeholders. Wensen en belangen zijn gehoord, afgewogen en waar mogelijk verwerkt in het ontwerp van het principeverzoek en de vergunningsaanvraag. BHM Solar tracht tijdens dit proces het draagvlak te maximaliseren terwijl het project haalbaar blijft.

4

1.2 Participatievormen per stakeholder Bij een initiatief zijn veel stakeholders betrokken. Het is belangrijk om de wensen, zorgen en ideeën van deze groepen in kaart te brengen en zover als de haalbaarheid van het project toelaat, daar iets mee te doen. Eerst worden de stakeholders genoemd, daarna wordt in 1.2.2 omschreven welke rollen stakeholders kunnen vervullen om vervolgens alle informatie te koppelen aan het model voor procesparticipatie (figuur 1).

1.2.1 Stakeholderanalyse De Gemeente IJsselstein vraagt om direct omwonenden (mensen die op 500 meter afstand van de planlocatie wonen) mee te nemen in de ontwikkeling. BHM Solar maakt graag een extra groep voor de huishoudens die het dichtstbij de locatie wonen (aanwonenden). Hierdoor hebben zij een grotere rol. De stakeholders die worden betrokken bij dit initiatief zijn als volgt: Aanwonenden. De huishoudens rond de Hogebiezendijk tot aan de provinciale weg en het westelijke deel van de Nijverheidslaan wonen dicht bij de planlocatie. Zij hebben veelal zicht op de locatie. Deze selectie resulteert in circa 20 huishoudens, zie figuur 2. Deze mensen ervaren de grootste verandering in de omgeving waardoor nauw overleg wenselijk is. Ook is er een grote rol voor deze groep weggelegd bij financiële participatie, zodat naast de lasten ook de lusten worden gedeeld. Hierover in hoofdstuk 2 meer.

Bedrijven Lage Dijk en Bethelkerk. Aan de oost- en noordkant van de planlocatie bevinden zich voornamelijk bedrijven en de Bethelkerk. Mensen die hier werken of naar de kerk gaan zullen ook een verandering ondervinden in de omgeving. Vertegenwoordigers van deze organisaties worden uitgenodigd om mee te denken over het ontwerp. Buurtbewoners. Dit zijn huishoudens die tot op 500 meter afstand van de randen van het zonneveld gevestigd zijn, zie figuur 2. Om een logische grens te trekken ten westen van de planlocatie is besloten om van de wijken de Hoven, de Boomgaard en de Corridor de huishoudens te betrekken tot de Parklaan. Daarnaast worden alle

huishoudens in de wijk de Tuinen ook betrokken als buurtbewoners. De buurtbewoners zullen het zonneveld als verandering ervaren maar wonen verder weg dan de aanwonenden. De rol van buurtbewoners is dan ook minder intensief, al wordt elke vorm van input gewaardeerd. In het ontwikkelproces moet voldoende ruimte zijn voor hun wensen, zorgen en ideeën. Daarnaast kunnen de buurtbewoners op de hoogte blijven van het proces. Aangrenzende grondeigenaren. De gronden die grenzen aan het plangebied zijn van bedrijven en particulieren. Het is belangrijk dat deze grondeigenaren worden betrokken bij het ontwerpen van het zonneveld, aangezien keuzes impact kunnen hebben op hun grond. Zo zal contact worden gezocht met de beheerder van de Gerbrandytoren/tuidraden, de eigenaar van de grond en de organisatie die de kerstverlichting in de toren verzorgt, om af te stemmen.

Figuur 2 – Aanwonendenkaart

5

Belanghebbende organisaties waaronder • • • • • • •

Stichting Historische Kring IJsselstein. Een belangenorganisatie Gerbrandytoren /kerstverlichting. KlimaatNatuurlijk IJsselstein. Groenplatform IJsselstein. IVN. Recreatieschap Stichtse Groenlanden. En eventueel andere organisaties

Deze organisaties worden niet alleen geïnformeerd, maar worden ook gevraagd bij te dragen aan het ontwerp. (Leden van de) Energiecoöperatie. Participatie wordt vaak ingevuld met behulp van een energiecoöperatie, die het lokale belang voorop stellen. Netbeheerder. Stedin is als regionale netbeheerder betrokken bij het transport van de stroom naar het net. Belanghebbende overheidslagen. Gemeente IJsselstein, provincie Utrecht en waterschap HDSR. De input van deze overheidslagen is belangrijk voor het ontwerp van het zonneveld, bijvoorbeeld met betrekking tot archeologie of cultuurhistorie. Daarnaast wordt informatie verstrekt bij belangrijke stappen.

project gaat BHM Solar bijvoorbeeld opzoek naar een lokale groenbeheerder. Wellicht kan een bedrijf van de Lage Dijk dit doen, of een ander lokaal bedrijf. Inwoners gemeente IJsselstein/Acceptatiegebied. Overige inwoners van de gemeente worden voornamelijk op de hoogte gesteld van het project via de media en de website. Communicatie zal vooral plaatsvinden tijdens de eindfase van de ontwikkeling het project. Daarnaast is het mogelijk voor de inwoners om financieel te participeren. Experts. Om de input van alle stakeholders te verwerken, te voldoen aan de eisen van de gemeente en een haalbaar project neer te zetten, wordt onder andere samengewerkt met een landschapsbureau. Daar werken experts op het gebied van landschap en ecologie die een ontwerp maken dat past bij de omgeving.

1.2.2 Stakeholders en participatievormen De besproken stakeholders worden op verschillende momenten in het traject van procesparticipatie betrokken. Ook kunnen de stakeholders in verschillende vormen participeren in de verschillende fases. De participatievormen kunnen grofweg worden onderverdeeld in de volgende vormen: 1) Informeren. De stakeholder ontvangt informatie over het proces, het project in het algemeen of specifieke zorgen of wensen. Deze passieve vorm van participatie heeft als doel om alle stakeholders dezelfde kennis te geven. 2) Raadplegen. De stakeholder wordt om advies gevraagd. Deze actievere vorm van participatie heeft als doel om het huidige ontwerp te verrijken met specialistische en/of lokale kennis. 3) Samen ontwerpen. Er wordt samen met de stakeholders gewerkt aan het ontwerp. Deze meest actieve vorm van participatie heeft als doel om de stakeholders zeggenschap te geven over delen van het project. Het model in figuur 3 laat de stakeholders zien en de vorm van participatie die ze in elke fase kunnen vervullen. De fases komen overeen met het BHM participatiemodel (figuur 1): opstarten, ontwerpen, finaliseren en bouwen/exploitatie.

Lokale MKB. Bedrijven uit de buurt kunnen betrokken raken bij de uitvoering van het project. Voor elk 6

Figuur 3 - Stakeholders en vormen van participatie per fase

7

1.3 Gemeentelijk kader procesparticipatie De gemeente IJsselstein heeft in 2021 een Toets – en Afwegingskader duurzame energie IJsselstein opgesteld. Hierin worden voor participatie uitgangspunten en minimumeisen voorgeschreven. De initiatiefnemer dient een participatieplan op te stellen en goed te laten keuren, alvorens te starten met de participatie. De minimumeisen zijn verwerkt in dit participatieplan. Er zal continue afstemming met de gemeente plaatsvinden.

1.4 Procesparticipatieplan Tijdens de gesprekken met stakeholders wordt geïnformeerd, geraadpleegd en komen we tot het samen ontwerpen van het initiatief. Van de gesprekken worden verslagen gemaakt en gestuurd naar de aanwezigen. Eventuele opmerkingen op de verslagen worden in overleg verwerkt. De verslagen worden geanonimiseerd op de projectwebsite beschikbaar gemaakt, waardoor deze voor iedereen te lezen zijn. Ook worden de verslagen als bijlagen toegevoegd aan dit verslag. Input van stakeholders wordt waar mogelijk verwerkt in het initiatief. Als dit niet mogelijk is, wordt dit ook gecommuniceerd. In het participatiedocument wordt gedocumenteerd wat er met de input is gedaan. BHM Solar vult de vier fases als volgt in: Tijdens de opstartfase worden de volgende stappen gezet: Er wordt inzichtelijk gemaakt welke belangen er spelen in dit plangebied. Experts voeren de eerste analyses uit. Het participatieplan en projectplan worden afgestemd met de gemeente.

Tijdens de ontwerpfase worden de volgende stappen gezet: Er wordt een brief gestuurd naar de aanwonenden en de buurtbewoners om het initiatief aan te kondigen. De aanwonenden worden uitgenodigd om een keukentafelgesprek in te plannen en om naar de inloopavond te komen. Buurtbewoners kunnen zich aanmelden om op de hoogte gehouden te worden en aangeven of ze behoefte hebben om naar de inloopavond te komen. Tijdens de inloopavond wordt uitleg gegeven over het zonneveld en input opgehaald uit de buurt. Er zal gewerkt worden met een praatplaat waarop de locatie is te zien. Er wordt contact gezocht met een bedrijfsvereniging of andere vertegenwoordiger van het bedrijventerrein Lage Dijk en met de Bethelkerk. Het is ook mogelijk om een avond te organiseren voor direct aangrenzende bedrijven. Input van deze organisaties wordt gevraagd en waar mogelijk verwerkt in het ontwerp. Input wordt gevraagd bij de belangenorganisaties. Er wordt een tweede inloopavond georganiseerd voor aanwonenden en geïnteresseerde buurtbewoners. Hier wordt een eerste ontwerp gepresenteerd waarin nog verschillende keuzes te maken zijn. Input van de buurt draagt bij aan het maken van deze keuzes. Het principeverzoek wordt ingediend. Tijdens de finaliserende fase worden de volgende stappen gezet: een derde inloopavond wordt georganiseerd voor alle inwoners van IJsselstein / leden van de energiecoöperatie.

Hier zal vooral gesproken worden over financiële participatie. Als er nog gesprekken wenselijk zijn over het ontwerp met

de aanwonenden of buurtbewoners is dat in deze fase ook mogelijk. Er vindt verdere afstemming plaats met belangenorganisaties en bedrijven van de Lage Dijk. De omgevingsvergunning wordt aan het einde van deze fase aangevraagd. Tijdens de bouw en exploitatie fase worden de volgende stappen gezet: Er wordt proactief gecommuniceerd en geïnformeerd. Het is in deze fase van belang dat stakeholders weten waar ze terecht kunnen met eventuele vragen en wensen. De contactpersoon kan namelijk veranderen. Tijdens de hiervoor genoemde fases is de projectontwikkelaar het aanspreekpunt. De projectontwikkelaar is verantwoordelijk voor het proces tot er een omgevingsvergunning is verkregen en eventueel een subsidieaanvraag is gedaan. Daarna is een projectmanager aan zet, die is verantwoordelijk voor het voorbereiden en begeleiden van de bouwwerkzaamheden. Wanneer het project is gebouwd (exploitatie) is een assetmanager verantwoordelijk. Op de projectwebsite kunnen stakeholders steeds vinden wie de contactpersoon is. Tijdens de exploitatiefase geeft een bordje aan het hek aan bij wie mensen terecht kunnen met vragen. Als er interesse is, zal het project een keer te bezoeken zijn voor de stakeholders. Mensen kunnen dan het gebied betreden en worden rondgeleid door iemand die meer kan vertellen over het project.

8

1.5 Communicatiemiddelen Aanwonenden en buurtbewoners gecontacteerd via een brief. Bewoners kunnen door hun emailadres door te geven meer op de hoogte gehouden worden van de ontwikkelingen. Ook wordt veel gebruik gemaakt van de website. Hier zijn updates te vinden en kunnen mensen zich aanmelden voor de inloopavonden of een keukentafelgesprek.

1.6 Voorlopige planning procesparticipatie

Figuur 4 – Tijdspad participatie

9

Streven naar lokaal eigendom

2. Financiële participatie De tweede vorm van participatie is financiële participatie, waarbij de buurt en andere inwoners van de gemeente kunnen profiteren van het zonneveld. Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden.

2.1 Lokaal eigendom Eén van de uitgangspunten bij initiatieven die BHM Solar ontwikkelt, is de mogelijkheid voor de omgeving van het initiatief om financieel te kunnen participeren. Het streven is, zoals het Klimaatakkoord aangeeft, 50% lokaal eigendom. Door de lasten en de lusten te verdelen onder de omgeving en de initiatiefnemers, kan de lokale betrokkenheid bij het initiatief worden vergroot. De energiecoöperatie kan hierin een belangrijke rol spelen. Investeren in een zon– en/of windproject is ondernemerschap waarbij risico gelopen wordt. Vandaar dat BHM Solar een systeem heeft ontwikkeld waarin de leden van de energiecoöperatie, of omwonenden, zelf kunnen besluiten hoeveel risico men wil nemen, zie figuur 4. Er zijn drie samenwerkingsvormen mogelijk: A) samen ontwikkelen, waarbij de energiecoöperatie en BHM Solar evenveel van het ontwikkelrisico en -kosten dragen. Beide partijen worden 50% eigenaar. Indien de energiecoöperatie (gedurende de ontwikkeling van het initiatief) het risico niet wil of kan dragen, kan er worden doorgeschoven naar de tweede vorm: B) samen opwekken, waarbij BHM Solar al het ontwikkelrisico en -kosten op zich neemt.

Het klimaatakkoord (2019) omschrijft het streven naar lokaal eigendom: “Om de projecten voor de bouw en exploitatie van hernieuwbaar op land in de energietransitie te laten slagen, gaan in gebieden met mogelijkheden en ambities voor hernieuwbare opwekking, partijen gelijkwaardig samenwerken in de ontwikkeling, bouw en exploitatie. Dit vertaalt zich in evenwichtige eigendomsverdeling in een gebied waarbij gestreefd wordt naar 50 % eigendom van de productie van de lokale omgeving (burgers en bedrijven). Investeren in een zon –en/of windproject is ondernemerschap. Dat vergt ook mee-investeren en risico lopen. Het streven voor de eigendomsverhouding is een algemeen streven voor 2030”

De energiecoöperatie neemt taken op zich, waardoor ze voor de bouw alsnog eigenaar worden van het project, waarbij 100% lokaal eigendom tot de mogelijkheden behoort. Mocht de energiecoöperatie (gedurende het traject) dit scenario niet zien zitten, kan er worden doorgeschoven naar de derde vorm: C) samen rendement, de twee partijen blijven zich samen inzetten voor de ontwikkeling. De ontwikkelkosten worden gedragen door BHM Solar. Voor de bouw kan de omgeving tot 50% van het eigen vermogen middels obligaties investeren, tegen een nog vast te stellen rendement. Ook als de energiecoöperatie besluit niet in te stappen, kunnen inwoners van de gemeente in deze vorm financieel participeren. Middels deze samenwerkingsopties wordt er geborgd dat, onafhankelijk van het risico dat een energiecoöperatie wil dragen, de inwoners van de gemeente in Zonneveld IJsselstein kunnen investeren.

10

Voor het geval dat de Energiecoöperatie niet mee kan of wil doen, worden er ook andere manieren onderzocht om lokaal eigendom mogelijk te maken, waarmee aan het beleid wordt voldaan.

Figuur 5 - mogelijke samenwerkingsvormen om financiële participatie vorm te geven

11

2.2 Andere participatie

vormen

van

financiële

Er zijn meerdere vormen van financiële participatie mogelijk. Vanuit de gedragscode van Holland Solar wordt het stapelen van verschillende vormen vermeden. BHM Solar ziet echter de meerwaarde van een pakket aan verschillende vormen, zo worden de belangen van verschillende stakeholders beter behartigd. Naast de invulling van lokaal eigendom zoals eerder besproken, werkt BHM Solar vaak met een omgevingsfonds voor de directe buurt. BHM Solar vindt dat lokale duurzaamheidsinitiatieven, voor zover mogelijk, lokaal opgezet en uitgevoerd moeten worden. BHM Solar gaat hiervoor een omgevingsfonds inrichten waar eenmalig of jaarlijks een bedrag in wordt gestort. BHM Solar zal jaarlijks circa 40 eurocent per megawattuur inleggen. Deze storting vindt plaats na realisatie van het zonneveld. Dit soort fondsen kunnen het beste worden beheerd door aanwonenden en worden doorgaans ingezet om de ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid te vergroten of om verduurzamingsmaatregelen te nemen.

2.3 Gemeentelijk participatie

kader

BHM Solar naar om minimaal 50% lokaal eigendom te maken. Dit is geen harde eis omdat dit percentage afhankelijk is van de mate van interesse onder inwoners. De precieze invulling van de financiële participatie wordt besloten met inspraak van de buurt. Aan alle randvoorwaarden ten aanzien van lokaal eigendom wordt hiermee voldaan.

financiële

De gemeente schrijft voor dat iedereen binnen het acceptatiegebied de mogelijkheid moet krijgen om mee te doen in de financiële participatie. Dit houdt in dat alle inwoners van de gemeente IJsselstein de mogelijkheid dienen te hebben om lid te worden van een onafhankelijke lokale organisatie, om zo in het project te participeren. De gemeente streeft er net als 12

3. Verslag procesparticipatie In hoofdstuk 1 worden de fases van de procesparticipatie uitgelegd en stapsgewijs beschreven. Voor het principeverzoek zijn de opstartfase en de ontwerpfase uitgevoerd. Daarover wordt hieronder verslag gedaan. De andere twee fases worden nog uitgevoerd.

3.1 Opstartfase Er is gekozen om de opstartfase klein te houden, waardoor de aanwonenden en buurtbewoners snel konden worden betrokken in het proces. De eerste overleggen zijn gevoerd met de landschapsarchitect, gemeente en provincie. De landschapsarchitect heeft een praatplaat gemaakt van het plangebied. Deze praatplaat vormde de basis voor de ontwerpfase. Figuur 6 - Praatplaat van het plangebied

13

3.2 Ontwerpfase

3.2.3 Bedrijven en organisaties.

De ontwerpfase begon bij het betrekken van de aanwonenden en buurtbewoners. Ongeveer 20 aanwonenden en ruim 1100 buurtbewoners ontvingen een brief (zie bijlage). De aanwonenden werden uitgenodigd om een keukentafelgesprek in te plannen, en te komen naar de inloopavonden. De buurtbewoners werden uitgenodigd om naar de inloopavonden te komen. Beide groepen konden zich ook aanmelden om op de hoogte te blijven.

Ook de bedrijven op de Lage Dijk konden input leveren. Bedrijven gevestigd op een afstand van 150 meter met een emailadres op hun site hebben een mail ontvangen (zie bijlage). Op basis hiervan zijn enkele vragen gesteld. Ook heeft de VIHIJ een uitnodiging om mee te denken gestuurd naar haar leden. Meerdere bedrijven hebben contact opgenomen met vragen en om hun diensten aan te bieden. De voorkeur gaat uit om voor dit project lokale bedrijven in te zetten voor bijvoorbeeld beveiliging of groenbeheer.

3.2.1 Keukentafelgesprek Eén huishouden van de aanwonenden heeft zich aangemeld voor een keukentafelgesprek. Dit gesprek heeft begin oktober 2024 plaatsgevonden. Een samenvatting van dit gesprek is opgenomen in de bijlage van dit verslag.

3.2.2 Eerste inloopavond Op 14 oktober 2024 vond de eerste inloopavond plaatst in het Fulcotheater. De avond was toegankelijk voor de aanwonenden en buurtbewoners. 19 adressen zijn langsgekomen op de avond. Figuur 6 was vergroot uitgeprint en lag op tafel. Aanwezigen stelden vragen en leverden input. Een uitgebreid verslag van de inloopavond is te vinden in de bijlage. Dit verslag is gedeeld met de aanwezigen, en later ook met de mensen die op de hoogte gehouden wilden worden. Men is er toen op geattendeerd dat als ze bij de volgende inloopavond aanwezig willen zijn, ze zich hiervoor kunnen aanmelden. Het verslag is ook geplaatst op de website van het initiatief.

Ook vele andere stakeholders zijn betrokken, zoals overheden, organisaties en stichtingen. Deze hebben in meer of mindere mate input geleverd. De input is samengevat in figuur 7. Alle opgehaalde input is onderzocht op haalbaarheid en vormde de basis voor de eerste mogelijke ontwerpen.

14

Organ isatie

Statu s

In pu t

Watergangen en onderhoud

Landschapsplan afstemmen

"Waterschapsverordening 2024" voor type watergangen en bijbehorende onderhoudsstrook. "Handboek Water in ruimtelijke plannen " o.a. voor principes Natuurvriendelijke Oever. Een permanente duiker voor een nieuwe toegang via het industrieterrein is vergunningsplichting. Eventueel gedempte watergangen moeten 1:1 gecompenseerd worden. Misschien zijn er koppelkansen voor opgaves van het waterschap.

Veiligh eidsregio Utrech t

Veiligheid

Indien het plan aan alle voorwaarden voldoet is verdere afstemming niet nodig.

"QuickScan brandveiligheid Gerbrandytoren" "Zonneparken eisenlijst ". Tijdens vorstperiode bestaat er kans op vallende ijspegels vanaf de tuidraden. Betreed alleen met een helm het terrein en werk met waarschuwingsborden op de wandelpaden.

Pro vin cie Utrech t

Cultuurhistorische waarde Gerbrandytoren

Landschapsplan afstemmen

Pro vin cie Utrech t

Veetunnel

Nog in gesprek

Celln ex

Gerbrandytoren

Afgerond

"Cultuurhistorisch onderzoek Gerbrandytoren IJsselstein, gemeente IJsselstein " Er komt veel kijken bij het inzetten van een veetunnel voor recreatie. Meer gesprekken zijn nodig om te bepalen of dit haalbaar en wenselijk is. Heeft ruimte nodig om eventueel beheer te verrichten aan de toren en/of tuidraden.

Stich tin g Kerstbo o m

Werkzaamheden kerstboom Nog in gesprek

H o o gh eem raadsch ap de Stich tse Rijn lan den

On derwerp

De stichting heeft ruimte nodig op het plangebied om jaarlijks de kerstverlichting in de zendmast te hangen en eruit te halen. Houdt rekening met dat bedrijven hun kantoor op een hogere verdieping hebben. Betrek zoveel mogelijk bedrijven. Kerstboom mag niet verhinderd worden. Beheer van groen moet goed geregeld worden. Werk met verschillende lagen van inheemse beplanting en een kruidenmengsel dat ecologisch beheerd wordt. Het is belangrijk dat de omwonenden hiermee kunnen leven. De ideeën voor het wandelpad juichen we toe

Veren igin g vo o r In du strie en H an del IJsselstein (VIH IJ)

Participatie bedrijven

Samenwerking

Gro en platfo rm IJsselstein

Natuur

Afgerond

Stich tin g Werkgro ep Beh o u d Lo pikerwaard

Belang Lopikerwaard

Afgerond

Beth elkerk Gem een te IJsselstein

Aangrenzend grondeigenaar Afgerond

Heeft geen input geleverd

Stich tin g H isto risch e Krin g IJsselstein

Historische waarde

Afgerond

Heeft geen input geleverd

Klim aatNatu u rlijk IJsselstein

Klimaat

Afgerond

Heeft geen input geleverd

IVN

Natuur

Afgerond

Heeft geen input geleverd

Recreatiesch ap Stich te Gro en lan den

Recreatie

Afgerond

Heeft geen input geleverd

Figuur 7 – samenvatting opgehaalde input

15

3.2.4 Tweede inloopavond Op 9 december 2024 vond de tweede inloopavond plaats in het Zendstation. Een uitnodiging is gemaild naar de huishoudens die eerder aan hadden gegeven een uitnodiging te willen ontvangen. 16 adressen waren aanwezig op de inloopavond. De avond was opgedeeld in twee delen. Het eerste uur was toegankelijk voor de aanwonenden en daarna was de avond ook toegankelijk voor de buurtbewoners. Deze structuur is gekozen op verzoek van enkele aanwonenden. De landschapsarchitect had voor de avond drie varianten ontworpen van mogelijke inpassingen, zie figuur 8. Hierdoor konden omwonenden op basis van scenario’s hun voorkeur uitspreken. Ook op deze avond is weer veel input opgehaald. De voorkeuren liepen soms uiteen. Uiteindelijk is een combinatie van onderdelen uit de varianten samengevoegd tot het uiteindelijke

landschappelijke ontwerp. Ook van deze inloopavond is een uitgebreid verslag gemaakt die is gedeeld met de aanwezigen en geïnteresseerden. Daarnaast is het verslag ook op de website geplaatst.

3.3 Volgende fases De finaliserende fase wordt uitgevoerd zoals in hoofdstuk 1 staat beschreven tot het aanvragen van de omgevingsvergunning. Deze fase zal worden opgenomen in de eindversie van het participatieverslag. De laatste fase bevat vooral informeren en zal worden gedaan waar nodig tijdens de bouw en exploitatie van het zonneveld.

Figuur 8 – drie varianten van mogelijke inpassingen

16

4. Huidige stand van zaken Dit hoofdstuk gaat in op de huidige stand van zaken omtrent alle participatie voor Zonneveld IJsselstein. Figuur 9 laat het huidige ontwerp zien. Deze wordt inhoudelijk verder uitgewerkt in de documenten overzichtstekening en landschappelijk inpassingsplan. Figuur 9 laat ook zien waar de procesparticipatie met de buurt invloed heeft gehad op het ontwerp.

Figuur 9 - Huidig ontwerp met aangegeven waar de input vanuit de procesparticipatie is verwerkt

17

4.1 Overzicht van input procesparticipatie Deze tabellen geven een overzicht van de geleverde input en wat daarmee is gedaan. Input waardoor het ontwerp is veranderd Thema en wens

Van wie Aanwonenden en buurtbewoners

Respons en status De hoek van de panelen, landschappelijke inpassing en speciale folie op de Schittering. Minimale hinder van schittering panelen zorgt voor een kleine kans op schittering. Plaatsing zonnepanelen. Zo ver mogelijk weg van Deze wens is de basis voor het landschappelijke plan. De velden zijn compact en Hogebiezendijk en Nijverheidsweg. Compacte velden. Panelen Aanwonenden er is een strook leeg gehouden bij de Hogebiezendijk en Nijverheidsweg. Het tegen industrieterrein en provinciale weg. initiatief moet wel haalbaar blijven. Landschappelijke inpassing. Richt het initiatief zo in dat er In het landschapsplan is voor een inrichting gekozen die de zonnepanelen zoveel Aanwonenden en geen zicht is op de panelen vanuit woningen en zoveel mogelijk als mogelijk uit het zicht neemt met groen, met als uitgangspunt dat (de buurtbewoners groene inpassing. groenstructuur rondom) de Gerbandytroen de boventooon voert. Recreatie. Wandelpad langs de Hogebiezendijk is zeer gewenst. Wandelpad langs de Hogebiezendijk en het inzetten van de veetunnel worden Ook een wandelpad langs de zuidkant van het initiatief is Aanwonenden en onderzocht op haalbaarheid. Er komt een wandelpad langs het zuiden van het gewenst. Het blijven gebruiken van de veetunnel zou leuk zijn. buurtbewoners zonneveld. Er komt geen wandelpad door het park, of bankjes die zouden kunnen Voorkom hangplekken.

fungeren als hangplek. Beleving Gerbrandytoren. Het initiaitief mag niet afdoen aan Er zijn verschillende elementen toegevoegd aan het plan die zorgen dat de toren de beleving van de Gerbrandytoren, liever wordt de toren beter Provincie beter beleefbaar is. Bijvoorbeeld de wandelpaden, lijnen in het ontwerp en beleefbaar. informatieborden Op het plangebied komt een natuurvriendelijke oever, deze is heel goed voor de Aanwonenden, Biodiversiteit. Behoud en versterk de biodiversiteit waar biodiversiteit. Ook wordt er met de opstelling van de panelen rekening gehouden buurtbewoners, mogelijk. met het behoud van de bodemkwaliteit. Het toevoegen van al het groen rondom belangenroganisaties de panelen zorgt voor meer biodiversiteit. Aanwonenden, Het ontwerp is aangepast en afgestemd zodat de grootste kerstboom van de Belang Kerstboom. Het is van belang dat de kerstlichtjes nog buurtbewoners, wereld mogelijk blijft. Ook wordt gekeken of dit initiatief een financiële bijdrage jaarlijks in de Gerbrandytoren kunnen. belangenroganisaties kan leveren aan de jaarlijkse realisatie van de kerstboom. en bedrijven Met het waterschap wordt afgestemd of het mogelijk is om een tijdelijke of Ingang bouwverkeer. De voorkeur bestaat om de toegang van Aanwonenden permanente toegang te plaatsen aan de kant van het industrieterrein. Zo het zonneveld te realiseren aan de kant van het industrieterrein.

ondervinden de aanwonenden minder overlast tijdens de bouwperiode. Aanwonenden, Lokale stroomafname. De wens bestaat om de stroom lokaal af buurtbewoners, te nemen. bedrijven

BHM Solar staat open voor dit soort afspraken. Dit proces loopt nog.

Input waardoor het ontwerp niet is veranderd, en waarom Thema en wens Andere koppelkansen. Koppelkansen die nog zijn geopperd: kinderboerderij, natuurlijke speeltuin, boomhut, wijktuin, boomgaard, schapenherder.

Aanwonenden, buurtbewoners

Respons Alle koppelkansen zijn overwogen en onderzocht op haalbaarheid. Uiteindelijk is het huidige landschappelijke plan het resultaat van de participatie. Helaas zijn niet alle koppelkansen haalbaar om te implementeren. Er is wel ruimte voor recreatie, educatie en biodiversiteit binnen dit plan.

18

4.2 Financiële participatie Voor dit initiatief zijn BHM Solar en Energiecoöperatie Lek en IJssel Stroom in gesprek over de manier waarop lokaal eigendom ingevuld kan worden. De energiecoöperatie heeft hierbij de voorkeur uitgesproken om lokaal eigendom middels obligaties in te vullen (optie C). Partijen moeten nog overleggen over de precieze uitvoering hiervan. Dit document wordt weer bijgewerkt bij het finaliseren van de omgevingsvergunningsaanvraag. Hierdoor wordt duidelijk hoe de buurt heeft kunnen meedenken en zal meeprofiteren van de ontwikkelingen.

19