2. Ingekomen stuk inwoner - Vingerhoekhof bijlage 1

agnes e .m. jonker

Bijlage 1

Hof Omsloten stuk grond, met bloemen, boomen en andere gewassen beplant. In Noord-Ndl., ten minste in Holland, een dichterlijk of een deftig woord (verg. gaarde), maar o.a. in geheel Vlaamsch België het gewone woord voor: tuin. Bron: Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) 1500-1976

agnes e .m. jonker

De inrichting : een opknapbeurt De verwachtingen ten aanzien van de broodnodige opknapbeurt van Vingerhoekhof waren hoog, ook bij mij. Een sfeervol plein werd in het vooruitzicht gesteld (Collegeprogramma 2018-2022 Samen Doen), parkeerplaatsen zouden verdwijnen, auto’s geweerd m.u.v. leveranciers, en het hof zou worden omgetoverd “tot een heus plein met ruimte voor terrassen, fietsen, planten en bomen”. De schetsen die vooraf werden getoond, gaven een aantrekkelijk beeld van de toekomstige situatie: in een hoek enkele ondergrondse containers, hier en daar groen ~ bestaande uit bescheiden vakken met struiken en, zowaar, wat bomen, en géén parkeerplaatsen.

Vingerhoekhof ~ van achenebbisj plein tot illegaal geannexeerde openbare ruimte Directe aanleiding voor mij, inwoner van IJsselstein, om het college te verzoeken informatie te verstrekken over recente ontwikkelingen in de binnenstad, is de opknapbeurt van Vingerhoekhof. Mijn vergeefse pogingen om langs ambtelijke en digitale weg informatie te verkrijgen over zaken betreffende de exploitatie van het plein, hebben geleid tot een uitbreiding van de vraag waarmee ik mijn zoektocht startte, t.w. de inrichting en de benutting van deze openbare ruimte. Behalve inrichting en benutting zijn daardoor ook toezicht en handhaving én de informatievoorziening ten stadhuize in mijn blikveld gekomen. De vragen die ik hier voorleg, raken terreinen die deel uitmaken van de portefeuille van de heren Bekker (Openbare ruimte inclusief klimaatadaptatie), Van Domburg (Toezicht en handhaving; horeca-, exploitatie- en evenementenvergunningen; informatieveiligheid en archief) en Tas (Binnenstad). Ik vraag aandacht voor de genoemde onderwerpen in de verwachting dat beantwoording van mijn vragen bijdraagt aan openheid van zaken. Openheid die mij als betrokken burger interesseert, maar die mij verder ook van belang lijkt voor de omwonenden van Vingerhoekhof. Het gaat hier over openbare ruimte in het hart van de historische binnenstad, d.w.z. over grondgebied dat voor eenieder vrij toegankelijk is.

1

2

agnes e .m. jonker

agnes e .m. jonker

Benutting openbare ruimte

Direct na oplevering zag het beoogde sfeervolle plein er anders uit dan op grond van de schetsen mocht worden verwacht. Het bleek één grote steenvlakte waar wél ruimte is voor parkeerplaatsen, maar niet voor groen. (Zie foto)

In de pagina in Zenderstreeknieuws waarop de gemeente bekendmakingen publiceert, viel mijn oog op het volgende.

Deze bekendmaking stamt uit 2021. Ik heb geprobeerd om duidelijkheid te verkrijgen over het begrip ‘tijdelijk’. Het komt er op neer, zo blijkt, dat de terrassen buiten de periode waarop de vergunning betrekking heeft, dienen te zijn opgeruimd. De voorwaarde tot ontruiming spreekt voor zich. Het gaat immers om grond van de gemeenschap, om publieke ruimte. Als ik het juist interpreteer, komt benutting zonder vergunning feitelijk neer op een illegale bezetting van openbaar grondgebied. Of annexatie van andermans eigendom. Oftewel stilzwijgend in beslag genomen terrein. Een gedoogvergunning zou wellicht een opening kunnen bieden om niet te ontruimen. Bij navraag bleek mij dat geen gedoogvergunningen zijn verstrekt.

© aemj 2021, kort na oplevering opgeknapte Vingerhoekhof

Onderstaande foto geeft de grenzen aan van de omliggende kavels en derhalve tevens de omlijning van het grondgebied dat tot de publieke ruimte behoort.

De inrichting van het plein strookt niet met het voorgespiegelde beeld, wat voor velen zeer teleurstellend is. En het kale plein was bij eerste aanblik – en is nog steeds - allerminst sfeervol ~ loftuitingen van enkele politieke partijen ten spijt. Daarnaast diende zich direct bij oplevering de vraag aan hoe een dergelijke versteende oppervlakte meewerkt aan het tegengaan van hittestress en aan het opvangen en vasthouden van hemelwater. Waar zijn de bomen? Over de wijze waarop sindsdien de openbare ruimte op Vingerhoekhof geleidelijk en ingrijpend is verrommeld met (decoratief en begrenzend) “groen”, kom ik verderop terug.

Bron: Kadastrale kaart

3

4

agnes e .m. jonker

agnes e .m. jonker

Mijn belangstelling voor terrasvergunningen en voor ‘tijdelijk’ werd vorig jaar aangewakkerd omdat (a) de meeste terrassen na het seizoen 2021 nimmer zijn opgeruimd, (b) vaak zijn uitgebaat buiten de in de tijdelijke vergunning aangegeven termijn en daardoor (c) geleidelijk het karakter hebben aangenomen van (semi-)permanente vestiging. Tijdelijk is dus allerminst tijdelijk op Vingerhoekhof. Hoezo niet?

Toezicht en handhaving … of de openbare ruimte als partytent

Er is méér waar ik geen vinger achter kan krijgen. Ik veronderstelde namelijk dat in 2022 eveneens tijdelijke terrasvergunningen zouden zijn verstrekt. Of dat is gebeurd, is echter niet bekend. Ik heb ze in elk geval niet kunnen achterhalen, niet aan de balie van het stadhuis, niet in de krant Zenderstreeknieuws/Kontakt en evenmin op de website officiële bekendmakingen. Bij navraag is mij verteld dat een tijdelijke terrasvergunning deel uitmaakt (behoort te maken) van een exploitatievergunning en dat in 2022 géén aparte tijdelijke vergunningen zijn verstrekt.

De voorschriften voor het terras kan ik slechts ten dele beoordelen. Een tekening waarop de oppervlakte staat aangegeven, heb ik niet gezien. Interessant is het te lezen dat terrasmeubilair buiten openingsuren dient te zijn verwijderd van de openbare weg, het terras niet aan of in de grond verankerd mag zijn en dat ondoorzichtige terrasschermen niet hoger mogen zijn dan 1 meter, gemeten vanaf het wegdek, en eenvoudig te verwijderen.

Ik heb vervolgens de exploitatievergunningen opgevraagd van alle omliggende horeca. Naar mijn oordeel zouden deze vergunningen digitaal beschikbaar moeten zijn en voor iedereen openbaar, maar een bevestiging van deze aanname is uitgebleven. Nogmaals: https://www.officielebekendmakingen.nl/ maakt mij niet wijzer. De gemeente maakt mij evenmin wijzer.

Afscheidingen zijn verankerd (Heeren) en/of niet eenvoudig te verwijderen, terrasmeubilair is permanent opgesteld – m.u.v. Bistro Bij Nol, zo lijkt het en bakenen de in beslag genomen ruimte af (conform de tekening?). Het geheel is aangevuld met een ratjetoe aan moeilijk verplaatsbare tonnen of bakken met pogingen tot groen, waaronder olijfboompjes. Het touw dat naast La Cocina een aantal wijntonnen met elkaar verbindt, is in al zijn eenvoud een treffende illustratie van de annexatiedrift van de omliggende horeca. De manden met geraniums hoog in de lantaarns, steken de draak met het ‘sfeervolle’ karakter van het plein. Het geheel is uitgegroeid tot een samenraapsel en maakt een rommelige indruk.

Op mijn vraag bij de gemeente kwam slechts één vergunning boven water, t.w. van Heeren van de Wijn, uit 2022. De andere vergunningen zijn er in het geheel niet [sic] of in elk geval tot nu toe niet gevonden. Uitgaande van de enige - althans, de enige mij getoonde - vergunning [zaaknummer 5275 d.d. 7 april 2022] zijn mijn vragen over de benutting van het plein alleen nog maar toegenomen. Ik zal dat hierna toelichten.

De exploitatievergunning voor Heeren van de Wijn beschouw ik hier als exemplarisch. Ik neem aan dat de meeste voorschriften die het bevat, ook zijn opgenomen in de andere verleende (?) vergunningen, o.m. over geluidsnormen en noodzakelijke aanpassingen, de toegestane openingstijden, verstoring openbare orde en aantasting woon- en leefklimaat, voorkomen van schade aan derden.

Het huidige aanzicht van de terrassen roept grote twijfels op of bovenstaande voorschriften worden nageleefd. Alleen gemeentelijk toezicht kan vragen daaromtrent beantwoorden.

Opmerkelijk is overigens dat twee jaar geleden, in 2021, terrassen waren toegestaan vanaf eind april (zie boven). Naar mijn inschatting zijn de terrassen in het lopende jaar, in 2023 dus, veel eerder geopend, t.w. vanaf 1 maart. Een aanzienlijke verruiming. Waar de toestemming voor de vroege openstelling in 2023 is te vinden, zou ik graag van u vernemen. Alsmede een toelichting op de vele extra weken die zijn toebedeeld.

5

6

agnes e .m. jonker

agnes e .m. jonker

Toezicht door de gemeente behelst ook naleving van de openingstijden en geluidsnormen in het gebied, de voorschriften daarover zijn helder. De klachten van omwonenden zijn ook helder. Leefbaarheid en economisch gewin (lees: horeca binnenstad) in dit gebied staan op gespannen voet, ik vertel hier geen nieuws. Sinds de opknapbeurt van Vingerhoekhof is de druk op leefbaarheid alleen nog maar groter geworden. Voor de oorspronkelijke bewoners was het uitgaansleven (vnl. Voorstraat) al jaren onaangenaam, tegenwoordig is het een beproeving, zo leid ik o.m. af uit het volgende. Aan het begin van de vergadering van de Commissie Ruimte d.d. 21-06-2022 zijn op het sprekersplein ervaringen en bezwaren van bewoners in de binnenstad, specifiek bewoners rondom Vingerhoekhof, toegelicht. Kern: hun ‘woongenot’ en leefsituatie hebben zwaar te lijden. Trefwoorden: reuring, geluidsoverlast, vandalisme en gebrek aan handhaving. Met de artikelen 4 en 6 van de voorschriften genoemd in de exploitatievergunning wordt de hand gelicht, zo begrijp ik uit deze woorden. Ik prijs mijzelf gelukkig niet in het centrum te wonen, dit soort van verhalen stemmen mij somber.

De gemeente houdt een register bij van de bij haar berustende documenten. “Het register moet elektronisch toegankelijk zijn en ten minste de ter behandeling ontvangen documenten en de na behandeling verzonden documenten bevatten. Het register dient aan te geven of documenten openbaar zijn gemaakt of op welke wijze om toegang kan worden verzocht.” (Woo, artikel 3.2) Wijst de website van de gemeente de weg naar dat register? Voorheen was een pagina in de Zenderstreeknieuws een nuttige bron voor bekendmakingen van allerlei slag, maar die tijd is voorbij. Welke ambtenaar is belast met openbaarheid op grond van de Woo (artikel 4.7, contactpersoon)?

Het centrum is een woongebied, maar dat gegeven lijkt meer en meer te worden weggemoffeld. Een betreurenswaardige ontwikkeling. De binnenstad heeft al eeuwen een woonfunctie en dat moet vooral zo blijven. Woningen maken deel uit van het historisch karakter van de binnenstad. Wat staat bewoners in het centrum nog meer te wachten? Naar verluidt hebben ondernemers rond Vingerhoekhof een stichting gevormd (of plannen in die richting) om aldaar evenementen te organiseren. De openbare ruimte als partytent? Het hele jaar door feest? Wat is het beleid van de gemeente op het gebied van evenementen in de binnenstad? Of is dat uit handen gegeven aan de plaatselijke middenstand? Informatievoorziening bij de gemeente Wat voor mij begon met teleurstelling over de ingreep die Vingerhoekhof had moeten omtoveren tot ‘sfeervol’ plein, is gaandeweg uitgegroeid tot verbazing over veel meer zaken. Niet in de laatste plaats verbazing over de moeite die het kost om informatie boven water te krijgen. In digitale tijden en met inmiddels de Woo in werking valt mij dat behoorlijk tegen. Of is die informatie domweg niet voorhanden? Wat de exploitatievergunningen betreft ben ik niet bereid om dat laatste te geloven.

Ik ben ingeschreven bij de e-mailservice van overheid.nl voor informatie over mijn buurt/stad. Zelden ontvang ik een bericht. Tot slot Met enige regelmaat brengt de gemeente haar inwoners het belang van klimaatadaptatie (een paraplubegrip) onder ogen en doet zij aansporingen om zelf aan de slag te gaan. Neem bijvoorbeeld de actie Tegelwippen, steeneruit-plant-erin. Het komt mij voor dat de gemeente met de inrichting van Vingerhoekhof een lange neus trekt naar de inwoners die zich serieus inspannen om verstening terug te dringen en de eigen omgeving groener te maken. In het bovenstaande heb ik aangegeven dat de renovatie van Vingerhoekhof afwijkt van wat werd voorgespiegeld. De benutting van het plein, openbaar gebied, roept de vraag op waarin ‘tijdelijk’ verschilt van (semi)permanent en op welke wettelijke grondslag annexatie van publiek grondgebied wordt toegelaten. Wat toezicht en handhaving van de voorschriften betreft, wijkt er het nodige af van wat mag worden verwacht op grond van verleende exploitatievergunningen. Dat schaadt zowel het aanzicht van Vingerhoekhof als de leefbaarheid in de naaste omgeving. Het vergaren van informatie over de genoemde onderwerpen is voor mij nog niet voltooid. Bovenstaande uiteenzetting dien ik in als verzoek om openheid te geven en helderheid te verschaffen over Vingerhoekhof.

Op grond van mijn ervaringen heb ik de indruk gekregen dat de gemeente de website officiële bekendmakingen links laat liggen. Uiteraard hoop ik dat die indruk onjuist is, maar hoe zit het dan wel? Verleende vergunningen en andere bekendmakingen behoren daar toch te zijn in te zien? Welke afspraken gelden er binnen de gemeente over actieve openbaarheid? Is er een (één) ambtenaar belast met de informatiehuishouding binnen de gemeente?

7

IJsselstein, 28 maart 2023

8