2.1 Bijlage stavaza (inkomens)ondersteunende maatregelen energiecrisis

Bijlage bij RIB Stand van zaken (inkomens)ondersteunende maatregelen energiecrisis November 2023

Deze bijlage bevat een overzicht van de acties en de bestedingen die tot nu toe zijn gedaan met de middelen die door de raad beschikbaar zijn gesteld om de negatieve effecten van de energiecrisis voor inwoners, sport en cultuurverenigingen en -stichtingen en ondernemers tegemoet te komen waar nodig. A

Inwoners met een laag inkomen

Ten behoeve van inwoners met een laag inkomen reserveerden we in totaal € 285.000, verdeeld over vier partijen: Stichting Leergeld IJsselstein, Stichting voedselbank Nieuwegein/IJsselstein, Stichting Urgente Noden (SUN) Lekstroom en Werk en Inkomen Lekstroom (WIL). Stichting Leergeld IJsselstein en SUN Lekstroom hebben deze middelen al gedeeltelijk besteed in 2023. Zij kunnen in 2024 het nog niet bestede deel alsnog besteden voor dit doel. De Voedselbank heeft de middelen volledig ingezet. Afhankelijk van het besluit van de raad op de Q3-rapportage stellen we voor om ten behoeve van 2024 aan de Voedselbank een aanvullend bedrag (€ 10.000) beschikbaar te stellen om de voedselpakketten van versproducten te voorzien gedurende de winterperiode. WIl-Lekstroom verruimt sinds mei jl. de inkomensgrens voor bijzondere bijstand gedurende 2023 van 110% naar 120% van het sociaal minimum. Hieronder valt ook de regeling waarmee inwoners met een chronische ziekte of aandoening een vergoeding kunnen vragen voor de extra kosten die ze maken door de hogere energierekening. In totaal is voor deze dienstverlening € 200.000 gereserveerd. De uitvoering van deze regeling loopt nog door t/m 2024. Wij zullen de raad voorstellen om bij de jaarstukken de resterende middelen na afrekening van de besteding in 2023 mee te nemen naar 2024. B

Stichtingen en verenigingen

De middelen ten behoeve van stichtingen en verenigingen, waar een budget van € 50.000 voor was gereserveerd, zijn nagenoeg geheel besteed. Het grootste deel van het budget is besteed aan sportverenigingen (€ 39.650), die met deze bijdrage konden voorkomen dat een contributieverhoging aan hun leden doorberekend moest worden als gevolg van de gestegen energielasten. Aan enkele culturele stichtingen is daarnaast nog een bedrag toegekend (€ 5.950) om hun activiteiten toegankelijk en betaalbaar te houden voor inwoners. Ook zij konden hiermee voorkomen dat zij hun lidmaatschappen en toegangskaarten duurder moesten maken. C

Ondernemers in IJsselstein

Voor IJsselsteinse ondernemers was een budget gereserveerd van € 80.000. Een ondernemer die aantoonbaar als gevolg van de gestegen energieprijzen in financiële problemen was gekomen, kon een tegemoetkoming van maximaal € 7.000 aanvragen. Op deze regeling is vrijwel geen beroep gedaan: slechts vier aanvragen werden ingediend, waarvan twee niet als levensvatbaar bedrijf werden gekwalificeerd. Er resteert op de post 'ondernemers' een bedrag van € 66.000. Wij hebben in de maand september onderzocht wat de onderliggende redenen waren voor ondernemers om deze subsidie niet aan te vragen en of het zinvol was nogmaals een subsidiemogelijkheid open te stellen. Bevindingen De economische situatie is momenteel voor veel ondernemers onzeker. Marges zijn laag door een stapeling van kosten voor grondstoffen, arbeid en energie. De economische omstandigheden voor ondernemers zijn een samenspel van deze factoren, gecombineerd met de mate waarin een

ondernemer in staat is zich aan te passen aan conjunctuurschommelingen. Bij veel ondernemers liggen de oorzaken van hun verslechterde economische situatie al wat verder in het verleden, tijdens de coronacrisis of zelfs daarvoor verslechterden hun omstandigheden al. Er waren erg weinig aanvragen van ondernemers voor de incidentele subsidie voor gerichte ondersteuning bij verhoogde energiekosten. We hebben geconstateerd dat een dergelijke gerichte incidentele subsidie bij ondernemers vaak niet de oplossing is voor de problemen waar zij zich voor gesteld zien. De stapeling van oorzaken die ten grondslag liggen aan hun problemen is meestal niet oplosbaar met een eenmalige financiële bijdrage. Wij hebben bovendien geconstateerd dat wij voor deze ondernemers, met de complexiteit van hun economische/bedrijfsmatige situatie, als gemeente onvoldoende zijn toegerust om een goede objectieve beoordeling te kunnen maken over bedrijfsvoering van hun onderneming. Deze ondernemers hebben meer vak- en branchegericht advies, hulp en begeleiding nodig dan wij, voornamelijk in de vorm van middelen, kunnen bieden. Bijkomende constatering is dat ondernemers niet snel geneigd zijn hulp, begeleiding of advies te vragen in het geval het minder goed gaat met hun onderneming. De problemen stapelen zich dan op en zijn vaak al flink opgelopen als er uiteindelijk een signaal komt.

Vaak is dan een financiële bijdrage een gepasseerd station. Overheid/gemeente is bovendien voor de gemiddelde ondernemer de laatst aangewezen hulpbron, het wantrouwen van ondernemers naar de overheid in het algemeen blijkt groot. Conclusie We concluderen dat het niet zinvol is om nogmaals een subsidieronde voor incidentele ondersteunende middelen t.b.v. energiekosten in te zetten. De middelen lossen de complexiteit van de problemen niet op, ondernemers zijn zeer terughoudend met hulpvragen aan het adres van de overheid en wij zijn als gemeente niet voldoende in staat om de complexiteit van de bedrijfsvoering van een ondernemer goed te kunnen beoordelen. Ondernemer Centraal Voor ondernemers in IJsselstein is het in plaats daarvan zinvoller om een beroep te doen op Ondernemer Centraal. Sinds juni jl. zijn wij als gemeente volledig aangesloten bij Ondernemer Centraal, inclusief de daartoe benodigde middelen. Dit is een samenwerking van de gemeente Utrecht en ruim 20 partnerorganisaties. Ondernemers uit IJsselstein kunnen zich rechtstreeks melden bij Ondernemer Centraal zonder de tussenkomst van de gemeente.

Zij krijgen een toekomstgesprek met een ondernemersadviseur om te bepalen wat de situatie van de ondernemer is, waarna een aanbod wordt gedaan voor coaching, ondersteuning bij het aanvragen van regelingen, de onderneming sterker te maken voor de toekomst, het aanpakken van eventuele schulden, verduurzaming van de onderneming, hulp en advies bij administratie en boekhouding of het eventueel afbouwen van de onderneming en over te gaan in loondienst. D

Overige posten

Tenslotte waren er nog enkele kleine posten opgenomen en een post onvoorzien. Ten behoeve van ‘bevorderen gebruik U-pas’ en ‘voorkomen huisuitzettingen sociaal team/Cazas’ zijn geen aanvullende middelen nodig geweest het afgelopen jaar. Op de post onvoorzien resteert een bedrag van € 40.000 waar geen nadere bestemming voor nodig was in 2023. In totaal is er een bedrag op ‘overige posten’ van € 65.000 niet besteed.