19. M. van Trigt - ingezonden brief Gemeenteraad IJsselstein Feb 2021 inzake plannen energietransitie/windturbines

Gemeente IJsselstein T.a.v. de Gemeenteraad en de commissie Ruimte

Betreft: Plannen energietransitie

IJsselstein, 27 februari 2021

Geachte Raadsleden,

In het najaar heeft de gemeente een eerste enquête gehouden om de meningen te peilen over de energietransitie. Daaruit kwam naar voren dat een zeer groot deel van de inwoners geen grote windturbines rond IJsselstein wil1. Net als dat bleek uit de door de Gemeenteraad in oktober 2019 zo goed als unaniem aangenomen Urgentie-Agenda. Als punt 30 stond daar al “Er is weinig draagvlak voor windmolens in IJsselstein. Stimuleer daarom verduurzaming vooral door bijvoorbeeld zonnepanelen te (laten) plaatsen, waarvoor aanzienlijk meer draagvlak bestaat.” Toch is recent door de gemeente een eerste plan gepresenteerd om grote windturbines te gaan realiseren, compleet met concrete zoekgebieden. Wie het plan leest zal schrikken. Negen grote windturbines van 240 meter hoog. Tot op 500 meter van de huizen. En dan is er nog Lopik, die pal op onze gemeentegrens ook een zoeklocatie heeft ingetekend voor nog meer windturbines. Het is een utopie om te denken dat windturbines van deze omvang in harmonie met de bestaande omgeving kunnen worden ingepast. Dat je slechts een klein beetje kwaliteit hoeft in te leveren hier en daar. Dat is niet zo. Ze zullen onze omgeving in allerlei opzichten gaan overheersen. Letterlijk.

Gezondheidsschade door geluidshinder Windmolens produceren dag en nacht veel geluid. De norm die bescherming moet bieden doet dat onvoldoende. In de normstelling is geaccepteerd dat 9% van de omwonenden ernstige hinder zal ondervinden bij het gestelde geluidsniveau, zo blijkt uit antwoorden van de verantwoordelijke minister bij invoering van deze norm 2. Deze mensen worden feitelijk al van tevoren geofferd. Het is goed dit even te laten bezinken en te bedenken wat dit inhoudt. Een op de tien IJsselsteiners die de pech hebben in de nabijheid van deze turbines te komen wonen, zal hier ernstige hinder van ondervinden. Met gezondheidsschade aan toe. Daarbij komt dat de huidig in Nederland gestelde normen boven de advieswaarden liggen die de WHO aanhoudt voor windturbines. Een derde inherente zwakte is dat de norm gebaseerd is op het gemiddelde geluidsniveau over een heel jaar gemeten. Doordat de windstille perioden en de perioden dat de wind voor jouw huis uit de goede hoek komt het gemiddelde drukken, mag er in de andere periodes flink veel meer geluidshinder optreden. Pech dus tijdens zulke slapeloze nachten, maar we blijven netjes binnen de norm. Tot slot biedt de norm geen bescherming tegen laag-frequent geluid. Onderzoek van onder meer het LUMC

1

Ondanks de wat sturende vraagstelling. Helemaal geen windturbines viel in veel vragen niet als antwoord te kiezen. 2 Archief Tweede kamer, zie kamerstuk 31209-135.

geeft aan dat er hierdoor bewezen gezondheidsschade optreedt. Denemarken, een koploper in windenergie, beschermt haar inwoners inmiddels met specifieke normen voor laag-frequent geluid. In de plannen zoals die er nu liggen is het mogelijk dat er op 500 meter van de huizen windmolens komen te staan. En de voorgestelde turbines zijn enorm. De gemiddelde windturbine op land is nu 100 meter hoog. Deze zijn dus bijna 2.5x zo groot. Op die manier is het vragen om grote problemen met geluidshinder.

Stiltegebied Een stiltegebied is een kostbaar iets. Nu de stedelijke omgeving steeds drukker wordt, de stad steeds verder uitbreidt en steden en voorsteden aan elkaar groeien, wordt het belang van gebieden waar nog wel rust en stilte te vinden nog groter dan het al was. Dat geldt voor ons mensen maar ook voor veel diersoorten. Daarmee dragen wij een grote verantwoordelijkheid om goed met deze gebieden om te gaan. Een verantwoordelijkheid ook naar toekomstige generaties. De stiltegebieden staan echter onder zware druk. In onze eigen provincie Utrecht is sinds 2002 meer dan 30% van het stiltegebied verdwenen 3. En een stiltegebied was altijd al een schaars goed. In de nu gepresenteerde plannen ligt een groot deel van het zoekgebied evenwel juist pontificaal in het stiltegebied. Het college blijkt middels een zienswijze voor de nieuwe ruimtelijke verordening zelfs actief te lobbyen bij de provincie om de regels voor windturbines in stiltegebieden zo soepel mogelijk te maken. In die zienswijze staat dat er “allicht” draagvlak gevonden kan worden voor plaatsing in het stiltegebied. Hoe dat te verenigen valt met de uitkomsten van de enquêtes en de Urgentie-agenda is een vraag waard om te stellen. De Raad heeft over die vraag -ondanks deze namens IJsselstein ingediende zienswijze - nog niet gediscussieerd. Hopelijk vindt u die gelegenheid snel alsnog.

Een windturbine past niet in een stiltegebied. Ze vereisen planologisch niet voor niets een industriële bestemming. Het geluidsniveau dat ze produceren is zelfs in drukkere omgevingen al reden tot veel klachten. IJsselstein zou trots moeten zijn op haar deel van het stiltegebied. Een bijzonder copelandschap dat sinds het ontstaan in de 10e eeuw altijd behouden is gebleven en ook cultuurhistorisch van grote waarde is. Veel (beschermde) dieren4 vinden er een veilige leefomgeving. Het is een van de vele charmes van onze gemeente. We hebben een fijne schaal met mooie voorzieningen, maar staan ook letterlijk zo in het groen en de rust van het Groene Hart. Willen we nu echt juist daar windturbines gaan plaatsen?

Ganzenrustgebied, met consequenties… Een groot deel van het stiltegebied is ook ganzenrustgebied. Het gaat om het deel dat wat verder weg ligt van de bebouwing. Hier mogen wettelijk geen windturbines komen te staan. De ganzen en andere vogels zijn daarmee gelukkig gered, maar voor de inwoners komt er een groot probleem bij. Blijkens het kaartje van de zoekgebieden kiest de gemeente ervoor om juist de resterende zone die tussen ganzenrustgebied en een grens van 500 meter van de bebouwing ligt, mee te nemen als zoekgebied. Dat leidt er dus toe dat de windturbines extreem dicht op de bebouwing en extreem dicht op het ganzenrustgebied kunnen komen. Een bizarre situatie. Voor de inwoners ontstaat met die afstand grote overlast met geluidshinder en slagschaduw. En voor de vogels zijn de windturbines strak op de grens van hun leefgebied levensbedreigend. Het rustgebied zou zijn praktische waarde

3

Zie Onderzoek naar stiltegebiedenbeleid (oktober 2016), Randstedelijke Rekenkamer en onderzoek van de Volkskrant (november 2020) 4 Het gebied kent diverse soorten van de Rode Lijst die onze extra bescherming verdienen.

verliezen. Het is misschien toegestaan -al verdient dat indien nodig nadere toetsing- maar is het ook wenselijk? Dat is een vraag waar ik hoop dat u goed over na wilt denken de komende periode.

Tot slot Nog maar kortgeleden hebben Raad en individuele fracties duidelijk standpunten ingenomen rond de mogelijke komst van windturbines in Rijnenburg. Een breed gedragen motie heeft er zelfs toe geleid dat IJsselstein bezwaar heeft aangetekend bij de gemeente Utrecht tegen de mogelijke plaatsing van turbines zo dicht op haar gemeentegrens. Ze wilde haar inwoners beschermen. En in een eerdere motie van de twee partijen die nu samen het college vormen werd bij de overwegingen gesteld dat “Tal van inwoners van IJsselstein bij de ontwikkeling hiervan betrokken willen worden, mede gelet op mogelijke geluidhinder, slagschaduw en horizonvervuiling” en “Gelet op de komende nieuwe omgevingswet, dit proces een pilot voor een participatief traject kan zijn, waarbij alle partijen maximaal worden meegenomen in het te bereiken resultaat”. Ook is gesteld dat windturbines niet op zijn plaats zijn in ons (mooie) polderlandschap. Ik wil u deze woorden graag in herinnering brengen nu het over plannen gaat die ons als Raad, College en inwoners van IJsselstein nog veel directer aangaan. Het gaat om de stad die ons allen zo lief is. Ik begrijp dat de energietransitie voor u als beleidsmakers moeilijke afwegingen met zich meebrengt.

Maar het is mijn overtuiging dat er in samenwerking met de partners in RES-U16 betere alternatieven te vinden moeten zijn dan plaatsing van zulke grote windturbines in ons waardevolle stiltegebied en zo dicht bij de huizen. Ik wens u de komende tijd de rust en wijsheid toe om een goed besluit te nemen.

Met vriendelijke groet,

Martin van Trigt