18. Inwonersgroep Kromme IJsselgebied aan GS Provincie Utrecht

IJsselstein , 18 januari 2025

Geachte leden van de Provinciale en Gedeputeerde Staten van de Provincie Utrecht, Wij richten ons tot u, namens Inwonersgroep Kromme IJsselgebied, vanwege een ontwikkeling in uw en onze provincie. Deze ontwikkeling betreft grootschalige woningbouw in het Kromme IJsselgebied van IJsselstein en kan voor de Lopikerwaard desastreuse gevolgen hebben. U begrijpt dat dit ons grote zorgen baart. Reeds in een eerder stadium hebben wij zowel richting gemeente als provincie onze zorgen uitgesproken. Deze worden door vele partijen gedeeld, die de onwenselijkheid ten aanzien van grootschalige woningbouw in dit gebied erkennen. Wat betreft de gemeente IJsselstein is het aan dovemansoren gezegd, want het college van B en W van de gemeente IJsselstein stoomt evengoed met volle kracht door. Laten wij voorop stellen dat ook wij begrijpen dat woningbouw nodig is. We begrijpen zelfs dat indien er binnenstedelijk onvoldoende mogelijkheden zijn, de optie voor buiten stedelijke bouw bekeken moet worden. Laat juist daar de schoen wringen! Ondergetekenden zien namelijk dat voor het college andere ambities gelden. Woningbouw is niet zozeer een noodzaak, maar beantwoordt de sterke wens van het college om IJsselstein te laten groeien. Als we kijken naar de woonvisie die IJsselstein in 2019 heeft vastgesteld, dan zien we dat er drie scenario’s voorgerekend worden.

In scenario 1 wordt alleen de planruimte benut, dat echter niet aan de lokale vraag voldoet. Scenario 2 doet dat wel (630 woningen dekt lokale vraag tot 2030). Scenario 3 maakt groei mogelijk, want met de bouw van 1500 woningen is er ook nog eens ruimte voor 870 externe inwoners. Echter, voor het college en de raad van IJsselstein was dit destijds al niet genoeg. Zij kozen ervoor om er nog een schep bovenop te doen en wenst 2500 woningen te realiseren. Een wens die de opoffering van een zeer waardevol gebied, zoals het Kromme IJsselgebied, zeker niet rechtvaardigt. Het argument dat voor de gemeente de boventoon voert berust op de kerngedachte dat bouwen een noodzaak is om de IJsselsteinse inwoners te behouden en een verdere krimp te voorkomen. Op dit moment zijn er concrete plannen voor de bouw van ruim 1700 woningen. Dit zijn op 1 locatie na allemaal binnenstedelijke locaties. Dit betekent dat de gemeente nu al binnenstedelijk ruim 1000 woningen meer hoopt te realiseren dan het aantal benodigde woningen dat scenario 2 aangaf. Echter, wensen en ambities kunnen de ogen ook verblinden en tot een tunnelvisie leiden. Daar lijkt hier zeker sprake van te zijn, want helaas is ooit het oog van het college en een aantal partijen gevallen op één van de mooiste stukjes groen van IJsselstein, het Kromme IJsselgebied.

Met als doel, de realisatie van woningbouw en toepassing van allerlei gebiedsverbeteringen. Het betreft een gebied binnen de Lopikerwaard dat van grote cultuurhistorische waarde is en grenst (op nog geen 4 km afstand!) aan meerdere natura 2000 gebieden. Een stuk natuur dat unieke kenmerken kent en waarvan zowel IJsselsteiners, Nieuwegeiners als ook inwoners vanuit de hele provincie ruimschoots gebruik maken. Nooit is er ooit de behoefte geuit om een verbetering van dit gebied. Sterker nog, in de optiek van gebruikers, bewoners en organisaties als de WBL en de Historische Kring hebben we te maken met een gebied dat op zichzelf al fantastisch is. Juist het besluit om niet in het groen te bouwen, nu niet en in de toekomst niet, is op zich de belangrijkste

gebiedsverbetering die men kan kiezen. Daarnaast mag er tot 2030 volgens de Europese Natuurherstelwet in de gemeente geen enkel stuk groen verdwijnen. Aantasting van het Kromme IJsselgebied door woningbouw staat dus haaks op deze wet. Kortom, wij doen een serieus beroep op de provincie om buitengewoon kritisch te zijn over deze ontwikkelingen en te voorkomen dat het Kromme IJsselgebied onnodig en onherstelbaar wordt aangetast. De unieke flora en fauna mag niet verdwijnen. Wij vragen u ‘nee’ te zeggen tegen de woningplannen op deze buiten stedelijke locatie. We richten ons op dit moment ook bewust tot de provincie omdat de gemeente IJsselstein bezig is met een ontwikkelplan en dit vorm geeft middels participatieavonden. De groep inwoners waarvan men zegt dat deze hier heel graag wil wonen ontbreekt echter opvallend genoeg. Het zijn vooral andere belanghebbenden, zoals projectontwikkelaars en grondbezitters, die aanwezig zijn en zich laten gelden. We vermoeden dat de gemeente u straks een ontwikkelplan voorlegt met de opmerking dat dit strookt met de wens van heel IJsselstein. Het bewijs hiervoor ontbreekt echter volledig. Daarnaast zullen zij argumenten aanvoeren die wij ook steeds horen maar die de bouw in het Kromme IJsselgebied niet rechtvaardigen en ook niet op feiten berusten. Wij weerleggen deze argumenten graag bij deze. •

•

•

Men zegt dat IJsselstein de komende jaren ernstig krimpt en dat er daarom 2500 woningen moeten bijkomen -> Weerlegging: volgens de prognose heeft IJsselstein weliswaar krimp doorgemaakt, maar blijft het inwonersaantal de komende jaren stabiel. Dit valt af te lezen uit verschillende prognoses. Volgens de Staat van Utrecht heeft IJsslestein in 2050 slechts 29 minder inwoners dan anno nu. Dat is een afname van slechts 0,1 %. (Bron: https://www.staatvanutrecht.nl/themas/bevolking/bevolkingsprognose ). Hier lijkt overigens nog geen rekening te zijn gehouden met de komst van extra woningen die pas recent zijn opgenomen in de woondeal van de U10 gemeenten. Zou dit aantal wel worden meegeteld, dan zou de verwaarloosbare krimp dus feitelijk kunnen omslaan naar lichte groei. Daarmee is dit argument dus onjuist. Dit laatste wordt nog eens bevestigd door een andere belangrijke prognose, de Primos prognose, waarmee de gemeente IJsselstein in de laatste woonvisie ook werkte. Deze progonose houdt wel rekening met plannen zoals woningbouw. Daar laten de cijfers zien dat IJsselstein van 33430 inwoners in 2024 groeit naar 34300 in 2040. Dat is een groei van 2,6 %. En deze stopt niet, want ook richting 2050 verwacht men een groei van bijna 1 %.

Men beweert dat door de krimp voorzieningen zullen verdwijnen -> weerlegging: hier is op dit moment geen sprake van en is gezien het hiervoor genoemde punt ook niet aannemelijk. Immers er is helemaal geen sprake van krimp. Echter, door dit negatieve scenario te schetsen wordt wel pressie uitgevoerd op besluiten van de raad. Ons inziens moeten sommige voorzieningen voor bepaalde doelgroepen zeker in de eigen gemeente blijven, maar is het ook geen schande als - om welke reden dan ook - bepaalde voorzieningen in gezamenlijkheid met andere gemeenten gerealiseerd moeten worden. IJsselstein is namelijk geen eiland en samenwerken met gemeenten moet wellicht juist aangemoedigd worden in een tijd van schaarste van middelen en mensen. De krimp bij de basisscholen zou komen door te weinig woningbouw -> Weerlegging: een veel te kortzichtige conclusie, want landelijk is er eveneens sprake van een daling van 8,7 %. (Bron: Rijksoverheid.nl ). De krimp heeft dus veel meer te maken met onze totale bevolkingsopbouw.

•

•

Men geeft aan dat de vergrijzing groot is en men beweert dat jongeren, als gevolg hiervan, wegtrekken. We zouden dus jongeren moeten zien te behouden of jonge nieuwkomers moeten zien aan te trekken. Weerlegging: in vergelijking met praktisch alle omliggende gemeenten, behalve de stad Utrecht (welke logischerwijs aantrekkelijk is voor jongeren), geldt dat IJsselstein niet hoger scoort ten aanzien van de vergrijzing. Ergo: de groepen ‘ouder dan 65 jaar’ en ‘ouder dan 80 jaar’ zijn procentueel zelfs lager in IJsselstein dan in de meeste omliggende gemeenten. De groep ‘jongeren tussen 18-25 jaar’ is in IJsselstein zelfs het grootst (m.u.v. Utrecht Stad en Lopik). (Bron: https://www.cbs.nl/nlnl/visualisaties/dashboard-bevolking/regionaal/jongeren-en-ouderen ). Overigens moet men de komende 15-20 jaar door alle vergrijzing rekening houden met vrijkomende woningen. Een deel van deze groep ouderen is namelijk momenteel nog in bezit van een eigen woning. Het antwoord wat we vaak horen is: “we hebben nu woningen nodig”. Dit gaat voorbij aan het feit dat er straks een natuurgebied is opgeofferd dat onomkeerbaar is op het moment dat er steeds meer woningen van ouderen vrij komen. Vanuit de politiek, die streeft naar woningbouw in het Kromme IJsselgebied, wordt geroepen dat het aantal woningzoekenden groter is dan het aantal dat op de lijst is ingeschreven.

Daarnaast zouden zij allen in IJsselstein willen wonen en niet naar Rijnenburg willen uitwijken voor een woning. Weerlegging: hier is geen enkele onderbouwing voor. Los van het feit dat er voldoende mogelijkheden worden gecreëerd om aan de vraag te voldoen in IJsselstein zelf, heeft de woningzoekende met de komst van Rijnenburg een extra keuze door uit te wijken naar de directe regio. Niets wijst erop dat zij heel graag in het Kromme IJsselgebied willen wonen want in tegenstelling tot de ROBA informatieavond ontbreekt deze groep woningzoekenden volledig op de openbare inspraakavonden rond het Kromme IJsselgebied. Beide beweringen zijn veel meer aannames dan op waarheid beruste uitspraken. De staat van Utrecht laat in het overzicht rond de woningbehoefte op basis van huishoudenprognoses zien, dat in IJsselstein de woningbehoefte tot 2040 slechts 1359 bedraagt.

Hiermee hebben we de argumenten van de gemeente op basis van feiten weerlegd. Echter, we willen graag ook onze eigen argumenten naar voren brengen, die duidelijk maken dat woningbouw in het Kromme IJsselgebied onnodig en ongewenst is: •

•

•

Het huidige aantal ontwikkellocaties biedt IJsselstein voldoende woningbouw om zowel de eigen woningzoekenden te voorzien van woonruimte als nieuwe IJsselsteiners aan te trekken. Zelfs indien zij ‘slechts’ 50 % van de woningen aan eigen inwoners kunnen toewijzen. Wij zouden de provincie willen aansporen het college te vragen waarom er zo weinig vaart wordt gemaakt met de ontwikkeling van de binnenstedelijke locaties. Iets wat je als woningzoekende zou mogen verwachten van een gemeente die zo hard roept te willen bouwen. De woondeal 2022-2030 van de regio U10 voorziet in voldoende woningen in de regio. Daar komt bij dat de ontwikkelingen rondom het plan Rijnenburg hier nog niet zijn meegenomen. Er is dus geen enkele noodzaak dat IJsselstein een hoger aantal gaat bouwen dan de 1568 zoals gemeld in de woondeal. Het Kromme IJsselgebied heeft een betekenis van hoge waarde: “uitzonderlijke landschappen van het Groene Hart, waarin de kernkwaliteiten, de hoofdstructuur en de kenmerkende landschappelijke elementen aanwezig zijn en die vanwege hun gaafheid, zeldzaamheid, de rijkdom en samenhang van elementen en structuren uniek zijn voor Nederland.” (bron: Groene Hart Biografie). Dit maakt het gebied niet verenigbaar met woningbouw.

•

•

•

De provincie heeft een duidelijk beleid rondom buitenstedelijk bouwen en zegt daarover: “Daarbij vinden wij het belangrijk dat de uitbreiding past bij het karakter van het dorp en dat de ontwikkeling geen onevenredige afbreuk doet aan de kernkwaliteiten van het landschap.” (Bron: https://ruimtelijkeplannen.provincieutrecht.nl/NL.IMRO.9926.2020OWVISIE-VA01). Woningbouw tast de kernkwaliteiten onevenredig aan mede door het volgende punt. De mobiliteitsplannen die samenhangen met de beoogde woningbouw, zoals gepresenteerd tijdens de gebiedsateliers, zijn niet realistisch. De opties bestaan uit één of twee aansluitingen op de reeds overbelaste N210 of een tweede aansluiting van IJsselstein op de A2 ter hoogte van Nieuwegein-Zuid. Voor de laatstgenoemde optie is de aanleg noodzakekijk van een weg dwars door het gebied en onderlangs aan de lekdijk. Deze aanleg zal het natuurlandschap en de fauna ernstig bedreigen. De weilanden kennen nu een zeer hoog aantal weidevogels en ook de ree wordt regelmatig gesignaleerd. U kunt zich de impact op het gehele gebied ongetwijfeld voorstellen. Overigens hebben leden van het College hardop geuit dat zij liever niet over beide opties spreekt, omdat de gemeente dan een financiële bijdrage moet leveren aan provinciale oplossingen. Ook zijn er opties rondom OV als oplossing voor de mobiliteit voorbij gekomen.

Hierbij wordt geen rekening gehouden met de kwetsbaarheid van het gebied. Men overweegt momenteel om lijnbusroutes door het gebied en via de Lekdijk te laten lopen of de tram door te trekken het gebied in. In onze ogen niet verenigbaar met de natuur en cultuurhistorische waarden van het gebied.

De provincie heeft voorheen de ‘seinen op rood’ gezet omdat zij onze zorgen deelden. De seinen staan nog steeds op rood en het is onze hoop dat ook de provincie ziet dat deze seinen op rood moeten blijven en haar steun ook in de toekomst zal blijven bevestigen. De provincie Utrecht zal naast alle verstedelijking haar groene gebieden immers blijvend moeten koesteren en beschermen. Voor inwoners van IJsselstein en ook alle omringende gemeenten geldt dat zij profijt zullen hebben van dit gebied en het de aantrekkelijkheid van het gebied alleen maar zal vergroten. Graag vernemen wij van de provincie een reactie op deze brief. Met vriendelijke groet, Inwonersgroep Kromme IJsselgebied