15.1 BB+W - Kromme IJsselgebied

BB+W adviesgroep van en voor IJsselstein p. Walkade 15 3401DR IJsselstein t. 0306872934 m. info@wimvansijl.eu IJsselstein, 4 mei 2025 aan College van B & W van IJsselstein

Geacht College, Naar aanleiding van de nieuwe plannen voor grootschalige bebouwing in het Kromme IJsselgebied maken wij hierbij onze afkeuring kenbaar. Door deelname aan de gebiedsateliers in 2022 en 2024 is BB+W tot de conclusie gekomen dat het gebied regionaal en nationaal ondergewaardeerd is. Voorts worden wij bevestigd dat bouwen in het Kromme IJsselgebied een ernstige vernietiging is van het open cultuurlandschap en directe aantasting van de historische en nationale waarden van de IJsseldam. De IJsseldam uit 1285 bij Klaphek is van zeer grote betekenis en heeft nationale historische waarde. Door deze dam kon het achterliggende veenweidegebied veilig worden ontwikkeld tot cultuurlandschap waardoor het Groene Hart kon groeien. Voor de middeleeuwse stedelijke ontwikkeling van IJsselstein was de dam van ‘levensbelang’. Gijsbrecht van Amstel was één van de voorvechters van deze dam waardoor zijn stad en het te ontwikkelen achterliggende cope-landschap van Benschop en Polsbroek gedegen kon worden ontgonnen. Dat de dam en de directe omgeving niet tot rijksmonument is aangewezen is een ernstige omissie. Door dit verzuim is uw gemeente al jaren op het verkeerde been gezet en is van mening dat hier, in dit unieke gebied, grootschalige bebouwing mogelijk is.

Tijdens de onderzoeksinventarisatie van het Groene Hart, door bureau SteenhuisMeurs, kreeg Marinke Steenhuis een rondleiding van Bart Rietveld in het Kromme IJsselgebied en bezochten zij de IJsseldam bij Klaphek. Steenhuis was buitengewoon verrast over de schoonheid, gaafheid, openheid en historie van dit kleine gebiedje dat zij onvoldoende kende. Door deze rondleiding werd de Lopikerwaard in het rapport “Landschapsbiogra e Groene Hart

fi

SteenhuisMeurs 2021” als volgt gewaardeerd wordt:

“De Lopikerwaard is het toonbeeld van een zeer regelmatige veenontginning, die vanaf de 11e eeuw werd ontwikkeld. De waardering van de waarden als samenhangend geheel (van dijk tot dijk) is terug te zien in het provinciaal beleid van de provincie Utrecht, waarbij de Lopikerwaard bijna integraal is opgenomen als speerpunt agrarisch cultuurlandschap. Deze waardering is overgenomen en aangevuld. In de update heeft ook het Kromme IJsselgebied ten zuiden van IJsselstein (Polder Over Oudland) hoge waarde. Dit gebied is een integraal onderdeel van het samenhangende landschap van de Lopikerwaard en verbindt de historische binnenstad van IJsselstein met het landschap. Het Kromme IJsselgebied had in 1996 een hoge waarde en heeft sindsdien beperkt veranderingen ondergaan.” Deze waardering is aanleiding voor BB+W om de Gemeente IJsselstein, Provincie Utrecht, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed op te roepen om samen te werken aan een aanwijzing tot rijksmonument voor de IJsseldam en achterliggende middeleeuwse blokverkaveling van het Kromme IJsselgebied. De historische IJsseldam met het bijbehorende open cultuurlandschap van het Kromme IJsselgebied is een “vergeten monument” en dient als oudste monument van IJsselstein te worden erkend.

Ter illustratie van unieke IJsselsteinse monumenten doen wij hierbij een opsomming: 1.IJsseldam en Kromme IJsselgebied (1285), 2.Vestingwerken met gracht, haven, stadsmuren, poorten, bastion, kasteelcomplex (≈1310) 3.Maria van Eiteren (≈1330), 4.Grafmonument van vier leden Van Amstel (≈1365), 5.Renaissance kerktoren door Pasqualini (1535), 6.Stadhuis door Willem van Oranje (1560), 7.Basiliek door Tepe (1888), 8.Zenders van radio, televisie en wereldomroep door Nozema (1939). BB+W verzoekt het college en de raad van IJsselstein om te stoppen met verdere bouwplannen in het Kromme IJsselgebied en roept op om met provincie, hoogheemraadschap en RCE samen te werken aan erkenning van het bovengenoemde “vergeten monument” dat een bijzonder gelaagd verhaal vertelt en hoge erfgoedwaarde bezit. Is getekend BB+W: Bart Rietveld

Bert Murk

Wim van Sijl