14.5 Definitieve reactie zienswijzen begroting 2023 en jaarverslag 2021

College van burgemeester en wethouders en gemeenteraad deelnemende gemeenten RMN

Ons kenmerk: U22-242 Betreft: Conceptreactie op zienswijzen ontwerpbegroting 2023 en concept jaarverslag 2021 Bijlagen: Datum: 3 november 2022

Geacht college en leden van de gemeenteraad, Op 15 juni 2022 heeft het dagelijks bestuur van RMN zowel het concept jaarverslag 2021 als de ontwerpbegroting 2023 vastgesteld, waarna de raden van alle deelnemende gemeenten gelegenheid hebben gekregen een zienswijze op beide documenten in te dienen. Op basis van de ontvangen zienswijzen heeft het dagelijks bestuur van RMN een conceptreactie vastgesteld op 19 oktober 2022. Deze is ter informatie aan uw raad verzonden op 26 oktober 2022. Op 2 november 2022 heeft het algemeen bestuur de definitieve reactie op de zienswijzen vastgesteld, tegelijkertijd met het definitief vaststellen van de begroting 2023 en de jaarrekening 2021. Financiële toelichting algemeen Meerdere gemeenten geven aan een goed onderscheid tussen verwerkingskosten enerzijds en bedrijfsvoeringkosten anderzijds opgenomen te willen zien. Dit biedt de gemeente een handelingsperspectief om waar mogelijk te sturen op afvalstromen. RMN streeft eveneens naar een transparante begroting en jaarverslag met een duidelijk onderscheid tussen bedrijfsvoeringskosten (door RMN beïnvloedbare kosten) en het verwerkingsdeel (overgenomen uit de AVU-begroting, door RMN niet beïnvloedbare kosten). In de begroting 2023 is deze verdeling tussen verwerkingskosten en bedrijfsvoeringskosten zichtbaar gemaakt in nieuw toegevoegde gemeente-specifieke tabellen.

Dit onderscheid tussen verwerkingskosten en bedrijfsvoeringskosten zullen wij voortaan standaard hanteren. Ook zal vanaf de begroting 2024 een aparte begrotingspost worden opgenomen voor de kosten en opbrengsten voor het inzamelen van PMD bij die gemeenten waar dit nog niet apart is begroot. Deze kosten en opbrengsten worden nu nog niet apart benoemd. De gemeente Baarn verzoekt RMN in algemene zin om meer inzicht in de getalsmatige onderbouwing van de geleverde producten en diensten. In de begroting en de bijbehorende aanbiedbrief aan de gemeenteraden zijn de financiële lasten en baten in hoofdlijnen weergegeven conform de voorschriften van het BBV. De onderliggende cijfers heeft RMN met de ambtelijke organisatie van de deelnemende gemeenten besproken en zijn dan ook beschikbaar. Een duidelijke splitsing tussen de verwerkingskosten

(AVU) en bedrijfsvoeringskosten (RMN) zal, zoals eerder aangeven, eveneens naar verwachting meer duidelijkheid verschaffen. De gemeente Baarn geeft in haar zienswijze aan dat het proces ten aanzien van het opstellen van de ontwerpbegroting en conceptjaarverslag niet naar wens is gegaan. In 2022 is veel tijd besteed aan het van onderop opnieuw opbouwen van de begroting en het voeren van gesprekken met de deelnemende gemeenten. RMN heeft de ambitie een transparante begroting op te stellen die door alle deelnemende gemeenten wordt herkend en wil daarom in 2023 nog meer investeren in (ambtelijke) gesprekken met de deelnemende gemeenten. Wel geldt de kanttekening dat juist het voor het eerst op route-niveau (inzet van medewerkers en tractie per inzamelroute) delen van gedetailleerde informatie door RMN met de gemeenten, tot extra vragen van de gemeenten heeft geleid ten opzichte van begrotingen van voorgaande jaren. Ook zijn gedurende het lopende jaar veel wisseling van medewerkers geweest bij zowel RMN als bij verschillende deelnemende gemeenten, wat de continuïteit van de gesprekken niet ten goede kwam. Hierop heeft het bestuur van RMN echter geen invloed. Kwartaalrapportages Verschillende gemeenten geven in hun zienswijze aan kwartaalrapportages te willen ontvangen. Als onderdeel van het verbeterplan basis op orde heeft RMN in 2022 het programma 21QUBZ en QlikSense aangeschaft.

21QUBZ ondersteunt de werkprocessen binnen RMN. Met behulp van QlikSense kunnen dashboards worden samengesteld die de basis vormen voor de kwartaalrapportages. De eerste kwartaalrapportages zijn in oktober 2022 opgesteld. Met deze kwartaalrapportages kan RMN ook beter tussentijds aangeven of afgesproken werk uitgevoerd kan worden, conform de wens uit de zienswijze van de gemeente IJsselstein. Wij willen u er wel op wijzen dat in het ambtelijk afstemmingsoverleg tussen RMN en de zes bij RMN aangesloten gemeenten nog geen consensus is over de wijze waarop deze kwartaalrapportages vorm dienen te krijgen. De gemeente Bunnik vraagt bovendien om duidelijkheid te verschaffen van het al dan niet verwerken van de ontwikkelingen in de verwerkingsmarkt van oud-papier. De begroting van RMN volgt 1-op-1 de tarieven zoals die worden gehanteerd in de begroting van de AVU. Zo blijft het onderscheid tussen verwerkingskosten en bedrijfsvoeringskosten transparant. De kwartaalrapportages van RMN zijn gericht op de bedrijfsvoering van RMN alsmede op de afvalhoeveelheden. Het informeren van gemeenten over de ontwikkelingen op de papiermarkt is een primaire verantwoordelijkheid van de AVU zelf.

Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 en Verbeterplan basis op orde De gemeente Soest geeft in haar zienswijze aan te verwachten dat de basis inmiddels op orde is en dat er geen verdere kostenoverschrijdingen volgen door het niet op orde hebben van de financiële administratie. Op 16 februari 2022 zijn zowel het Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 Samen bouwen aan RMN als het Verbeterplan Basis op orde 2022-2023 vastgesteld, inclusief een bijbehorend realistisch tijdspad.

In 2022 is RMN gestart met de implementatie van het Verbeterplan Basis op Orde 2022-2023, inclusief het versterken van de financiële administratie en het verbeteren en borgen van de (financiële) processen. Voor RMN heeft het op orde krijgen van de administratie topprioriteit, echter omdat het verbeterplan op dit moment nog geïmplementeerd wordt, is het nog te vroeg in het proces om garanties betreffende wel/geen verdere kostenoverschrijdingen af te geven. De gemeente Baarn geeft in haar zienswijze aan prioriteit te willen geven aan het op orde krijgen van de basis boven het onderzoek naar een circulair ambachtencentrum. Het op orde krijgen van de basis is voor RMN topprioriteit maar de ambitie reikt verder. In het Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 wordt als onderdeel van de verbeterde dienstverlening aan de deelnemende gemeenten eveneens de ambitie uitgesproken om als grondstoffen- en reinigingsexpert actief te adviseren bij beleidsvoorbereiding, beleidskeuzes en beleidsevaluatie. Met het leveren van expertise draagt RMN bij aan het handelingsperspectief van de deelnemende gemeenten om waar mogelijk te sturen op afvalstromen. Dit sluit aan bij de wens van de gemeente Soest dat RMN de beschikbare informatie actief inzet om gemeenten te helpen bij het realiseren van beleidsdoelen zoals het sturen op vermindering van restafval en het beheersbaar houden van de kosten.

De gemeente IJsselstein geeft aan dat zij er voor het onderdeel afval de voorkeur voor heeft dat RMN in de toekomst aansluit bij een grotere (markt)partij. RMN heeft het voornemen om in 2023 de wensen ten aanzien van de governancestructuur van RMN te onderzoeken. Dit onderwerp heeft echter geen verdere relatie met de conceptjaarrekening 2021 of de ontwerpbegroting 2023. Duurzaamheidsambities De gemeente Zeist geeft aan te hopen dat de duurzaamheidsambities t.a.v. E-Waste, groene energie en extra beplanting worden opgepakt. In de milieubeleidsverklaring heeft RMN de volgende milieudoelstellingen voor de naaste toekomst vastgelegd: • • • • • •

Het wagenpark van RMN rijdt in 2025 minimaal voor 80% op HVO diesel; Overschakelen naar elektrische kleine werktuigen met als doel in 2025 60% emissievrij; Toepassen van slimme smeeroliën die 4% brandstof besparen en de uitstoot van NOx verminderen; Gebruik nieuwe hydraulische olie die vier keer langer meegaat en daardoor minder afval ontstaat; Bovenstaande maatregelen leiden tot een reductie van circa 250.000 kg CO2 per jaar; Energieverbruik op de RMN locaties bestaat in 2025 minimaal voor 60% uit energie door eigen opwekking zoals zon- en of windenergie. De rest van elektriciteitsbehoefte wordt groen ingekocht.

RMN heeft geen doelstellingen ten aanzien van E-Waste of extra beplanting, wel biedt het scholen aan mee te participeren in de jaarlijkse E-wasterace.

Inverdieneffecten ondergrondse containers Zowel de gemeente Nieuwegein als IJsselstein verwachten een positief inverdieneffect volgend op de investeringen in de ondergrondse containers. Dit zou moeten leiden tot minder restafval en daarmee ook lagere kosten voor verwerking. Voor zover deze inverdieneffecten zich voordoen op de bedrijfsvoering (zoals door minder ritten of onderhoudskosten) worden deze door RMN verwerkt in volgende begrotingen. Voor zover de gemeente inverdieneffecten verwacht op de verwerkingskosten voor restafval en GFT, dient de betreffende gemeente dit in de begroting van de AVU te laten aanpassen. Uitgangspunt voor de begroting van RMN is dat alle verwerkingskosten uit de begroting van de AVU integraal worden overgenomen. Mutaties van verwachte hoeveelheden (rest)afval verlopen via de begrotingscyclus van de AVU. Zo blijft het onderscheid tussen bedrijfsvoeringskosten en verwerkingskosten, waar de gemeente in haar zienswijze terecht toe oproept, transparant voor alle betrokken partijen. Specifieke vragen gemeente Soest en IJsselstein jaarverslag 2021 De gemeente IJsselstein verzoekt in haar zienswijze een nadere toelichting op de overschrijding van € 108.000 op de post restafval in 2021. Ook de gemeente Soest vraagt een toelichting op de overschrijding van € 40.000 op de post restafval in 2021.

In beide gemeenten hangt de overschrijding in 2021 samen met de inzet van personeel en tractie (wagenpark) als gevolg van toename van routes die werkelijk zijn afgezet tegenover routes die zijn begroot. De toename is ook zichtbaar in de begroting 2023. De Gemeente IJsselstein geeft aan dat de post ‘overige kosten afvalinzameling’ in de jaarrekening afwijkt van de ontvangen eindafrekening. Het verschil is volledig toe te schrijven aan de bijdrage van € 112.000 van de gemeente IJsselstein aan het negatieve bedrijfsresultaat over 2020, welke in de eindafrekening is opgenomen onder het totaal ‘overige kosten afvalinzameling’. Specifieke vragen gemeente IJsselstein begroting 2023 De gemeente IJsselstein vraagt om nadere toelichting op de volgende posten: • verdubbeling van de kosten voor glasinzameling; • de extra route voor ondergrondse containers voor restafval; • verhoging van de vergoeding oud papier aan charitatieve instellingen; • verlaagde kosten van onderhoud van de ondergrondse containers. De afgelopen periode zijn er in IJsselstein extra containers geplaatst voor zowel restafval, glas als papier, of staan de plaatsing van deze containers in de planning. Deze nieuwe containers vergen extra inzet van RMN, welke in de begroting 2023 is verwerkt.

Daarnaast was de trend de afgelopen jaren dat er in IJsselstein meer uren personeel en tractie gerealiseerd zijn dan begroot, dit is in de begroting 2023 gecorrigeerd. De verdubbeling van de kosten voor de inzameling van glas is toe te schrijven aan de combinatie uitbreiding van het aantal containers en een correctie van de begrote ureninzet op basis van de benodigde daadwerkelijke ureninzet conform de trend van de afgelopen jaren. Uitbetaling van de vergoeding voor ingezameld oud papier aan verenigingen en instellingen geschiedt rechtstreeks door de AVU. Door veranderingen in het areaal containers in IJsselstein wordt minder onderhoud voorzien in 2023.

Daarnaast verzoekt de gemeente IJsselstein om een correctie van € 163.000 voor de overdracht van 1,6 FTE groenbeheer per 1 januari 2022, welke nog niet in de begroting 2023 is verwerkt. Deze wijziging hebben wij in de begroting 2023 verwerkt. Doordat de kosten voor additionele taken geheel ten laste komen van de gemeente die de betreffende taken afneemt, heeft dit voor de overige gemeenten geen consequenties. Specifieke vraag gemeente Zeist begroting 2023 De gemeente Zeist verzoekt om deze eenmalige kosten voor de implementatie van VANGmaatregelen, die zijn begroot voor 2023 maar in 2022 zijn gerealiseerd, door te berekenen in 2022 via een begrotingswijzing RMN 2022.2 in plaats van in de begroting 2023. Deze wijziging wordt in zowel de begroting 2023 als de begrotingswijziging 2022-2 verwerkt bij zowel de kosten als de batenkant. Doordat de kosten voor 100% aan de gemeente Zeist worden doorbelast heeft dit voor de overige gemeenten slechts minimale consequenties. Gevolgen ontvlechting additionele taken IJsselstein De gemeente Bunnik wil op zo kort mogelijke termijn een uitwerking van de consequenties van de ontvlechting van additionele taken door IJsselstein voor Bunnik.

De (financiële) afwikkeling bij het door een gemeente (geheel of gedeeltelijke) staken van bij RMN ondergebrachte basistaken en additionele BOR-taken wordt beschreven in de desintegratieregeling, welke onderdeel uitmaakt van het vastgestelde kostenallocatiemodel. Conform de desintegratieregeling neemt de gemeente die taken beëindigt alle desintegratiekosten op zich. Dit geeft RMN de tijd om de dienstverlening aan de overige gemeenten conform bestaande afspraken en tarieven structureel te continueren. Het Algemeen Bestuur van RMN heeft besloten om voor de begroting van 2023 uit te gaan van de dienstverlening, inclusief additionele taken, zoals vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomsten. Na besluitvorming in het Algemeen Bestuur over de definitieve desintegratiekosten zal de ontvlechting van additionele taken door IJsselstein worden verwerkt in een begrotingswijziging over 2023 en verder. Met vriendelijke groet, Namens het algemeen bestuur van RMN,

John van Engelen Voorzitter

Jan Dirk Nijkamp Secretaris-directeur