12. RMN - Kaderbrief 2026

College van burgemeester en wethouders en gemeenteraad Deelnemende gemeenten

Ons kenmerk: Betreft: Bijlagen: Datum:

U24-150 Kaderbrief RMN 2026 1 19 december 2024

Geacht college en leden van de gemeenteraad, Hierbij hebben wij het genoegen u de Kaderbrief 2026 van Reinigingsbedrijf Midden Nederland (RMN) aan te bieden. In de kaderbrief 2026 geven wij conform het bepaalde in artikel 34b van de Wet gemeenschappelijke regelingen de hoofdlijnen van de financiële uitgangspunten aan zoals wij die hanteren bij het opstellen van de begroting 2026.

Financiële uitgangspunten RMN hanteert de volgende algemene en financiële uitgangspunten bij het opstellen van de begrotingsdocumenten 2026: • • •

De begroting 2026 is structureel financieel sluitend; De meerjarenraming 2027-2029 is structureel financieel sluitend; De begroting 2026 houdt rekening met een post onvoorzien van € 200.000,- op de overhead; Voor specifieke onderdelen worden gegevens van de Branche organisatie gebruikt; RMN rekent vanaf 2023 met 1.386 productieve uren per medewerker; De begroting 2026 wordt opgesteld conform het Besluit Begroting en Verantwoording voor provincies en gemeenten (BBV). Hierbij zal ook opgenomen worden o risicomanagement o Meerjarenplan onderhoud gebouwen o Meerjaren investeringen inzamelmiddelen, inzamelvoertuigen en Recyclingstations o Indexeringen salarissen o Indexering prijzen

• • •

➢

Nieuwe kostenallocatiemodel

In 2025 en 2026 zal door RMN een nieuw kostenallocatiemodel worden ontwikkeld waarbij de verdeelsleutels van indirecte kosten en directe kosten (afvalinzameling, beheer recyclingstations en beheer openbare ruimte) onder de loep worden genomen. Het doel hiervan is een efficiëntere en effectievere verdeling van de kosten voor alle gemeenten

tot stand te brengen. Dit zal in nauwe samenwerking met de gemeenten plaatsvinden. In deze kaderbrief van 2026 worden de financiële kaders aangeven conform de septembercirculaire 2024 en de te verwachten rentemarktontwikkelingen en eventuele te verwachten bijzondere ontwikkelingen bij RMN die financiële gevolgen kunnen hebben. ➢

Indexering Salarissen

Correctie 2025 Loonkosten Index begroting 2024 (cf kadernota 2025) Verwachte loonindex 2025 *) Correctie loonkosten index 2025 Index 2026 Prijs overheidsconsumptie beloning werknemers (september circulaire 2024) Totale loonkosten index 2026 Indexering kostenbudgetten Kostenindex begroting 2025 (cf kadernota 2025) Verwachte kostenstijgingen 2025 (MEV 2025 inflatie cpi) Correctie Prijsindex 2024 Index 2026 Verwachte kostenstijgingen 2026 (MEV 2024 inflatie cpi) Totale kostenbudgetten index 2026

RMN 8,6% 4,7% -3,9 % 3,8 % 0,0 %

3,8% 3,4% -0,4% 2,4% 2,0 %

*) Loonindex 2026 De huidige CAO heeft een looptijd tot 31 maart 2025. Op dit moment (november 2024) zijn onderhandelingen gestart over CAO-ontwikkeling 2025. De inzet van de werkgevers is prudente loonontwikkeling en de inzet van de vakbonden is gevarieerd. Alleen FNV spreekt concreet over 7%. In de septembercirculaire algemene uitkering uit het gemeentefonds 2024 wordt uitgegaan van een loonvoet sector overheid 2025 van 4,7%. Voor 2026 is dat 3,8%. Als er een definitief besluit over de CAO 2025 is genomen zal het juiste % worden verwerkt in de begrotingswijziging 2025.1 en de begroting 2026. ➢

Lasten verwerken afvalstromen

De verwerkingskosten van de AVU worden 1 op 1 overgenomen van de AVU begroting 2026. De begroting van de AVU is niet beïnvloedbaar door RMN. In de uitwerking van de begroting 2026 zal onderscheid gemaakt worden tussen de beïnvloedbare- en de niet beïnvloedbare bedrijfsvoeringslasten van RMN. Deze splitsing van de begroting van RMN en AVU moet bijdragen aan het creëren van een transparanter beeld bij de financiële beheersing en sturing van RMN.

De ontwerpbegroting 2026 van de AVU is ten tijde van het opstellen van de kaderbrief nog niet beschikbaar. De in de begroting van de AVU opgenomen bijdrage per gemeente worden na ontvangst integraal verwerkt in de primaire RMN begroting 2026. ➢

Structureel doorvoeren correcties beheer openbare ruimte

In de ontwerp-begrotingswijziging 2024.2 van september 2024 zijn enkele begrotingsposten op het gebied van het beheer van de openbare ruimte hersteld, zoals wanneer bij producten per abuis geen uren voor materieel zijn berekend of wanneer bij het reinigen van kolken zowel uren voor in eigen beheer als uren van een externe aannemer worden doorbelast. Deze correcties worden in de begroting 2026 structureel doorgevoerd (evenals overigens in de tegelijkertijd op te stellen begrotingswijziging 2025.1. Dit geldt ook voor het legen van prullenbakken in de gemeente IJsselstein, een taak dat RMN medio 2024 is gaan uitvoeren). ➢

Voortgang basis op orde

Zoals al in de begrotingswijziging 2024.2 aangekondigd zal RMN verder gaan met het aansluiten van de begroting bij de realiteit. Zo is het voornemen van RMN om voor de begrotingen 2025.1 en 2026 de vaste en variabele kosten van het product gladheidbestrijding beter in kaart te brengen. Ook worden de urenramingen van de Recyclingstations onder de loep genomen om beter inzicht te krijgen in de werkelijke inzet personeel en materieel die noodzakelijk is om de recyclingstations optimaal te laten draaien voor een effectieve en goede kwalitatieve dienstverlening. Wanneer deze analyses effect hebben op de begroting worden deze als een duidelijke keuze aan u voorgelegd. Voor de langere termijn is de doelstelling om de begroting ook op het gebied van de BOR-taken volledig aan te laten sluiten bij de realiteit. Om dit mogelijk te maken is goed inzicht in de te beheren arealen cruciaal. Hiervoor heeft RMN een extern bureau in handen genomen die op basis van de arealen, die door de gemeenten worden aangeleverd, de begroting voor de beheertaken zal opbouwen. In het laatste kwartaal van 2024 heeft dit bureau de gemeenten Bunnik en Zeist benaderd voor het uitwisselen van de benodigde informatie, daarna volgen de andere gemeenten. Naar verwachting is het voor de primaire begroting 2026 nog niet mogelijk de begroting op basis van areaalgegevens op te bouwen.

Zodra in de loop van 2025 duidelijk wordt welke impact (positief of negatief) deze berekeningen hebben wordt dit met de gemeenten besproken. Wij streven ernaar om ook hierbij een aantal keuzes aan u voor te leggen. ➢

Financieringskosten

De rekenrente wordt berekend conform het model van de commissie BBV over de gefinancierde activa. In verband met de huidige rentestand en de verwachte verdere daling in de toekomst gaan we uit van een gemiddeld reken rentepercentage van 2,50%.

➢

Meerjarenonderhoudsplannen gebouwen

In het kader van basis op orde zal RMN een meerjarenonderhoudsplan voor gebouwen in laten gaan met ingang van begrotingswijziging 2025.1. Op aanbeveling van de externe accountant zal de voorziening voor grootonderhoud gebouwen vrijvallen in 2024. De kosten die jaarlijks gemoeid zijn met onderhoud gebouwen zullen direct opgenomen worden in de begrotingswijziging 2025.1 en 2026. ➢

Uitbreidingsinvesteringen

Als onderdeel van de begroting 2026 vraagt RMN momenteel bij alle gemeenten de (grootschalige) bouwplannen voor 2025 en 2026 op. Grootschalige woningbouw, en zeker wanneer het gaat om appartementencomplexen, leidt namelijk tot de noodzaak te investeren in nieuwe ondergrondse containers. Voorbeelden van geplande woningbouw zijn het complex van de voormalige tuchtschool en jeugdgevangenis Eikenstein in Zeist, het evenemententerrein Het Podium in IJsselstein en de geplande bouw van 1200 woningen in de Kersenweide in Odijk. Ook beleidswijzigingen kunnen tot nieuwe investeringen leiden. De gemeente Soest werkt momenteel aan een nieuw grondstoffenplan en geeft op voorhand ambtelijk aan hierbij rekening te houden met de mogelijkheid tot uitbreidingsinvesteringen voor ondergrondse containers. Ook de wijzigingen in de inzameling van luiers en incontinentiemateriaal is ene voorbeeld dat kan doorwerken in het investeringsoverzicht.

Beleidsmatige uitgangspunten RMN gaat in de begroting 2026 en verder uit van ongewijzigd beleid. Momenteel is RMN in gesprek met de gemeente Bunnik over de implementatie van het uitvoeringsplan grondstoffen, en eveneens met de gemeente Baarn over aanpassing van de inzamelfrequentie van restafval bij hoogbouw. Afhankelijk van de voortgang van deze gesprekken kunnen eventuele wijzigingen die hieruit voortvloeien alsnog worden verwerkt in de primaire begroting 2026 of anders in een begrotingswijziging. Dit geldt eveneens voor andere beleidswijzigingen die momenteel onderwerp van gesprek zijn tussen RMN en (een of meerdere van) de deelnemende gemeenten, zoals de invoering van een tarief op het wisselen van minicontainers of gewijzigd beleid ten aanzien van de inzameling van luiers en incontinentiemateriaal. ➢

Bezuinigingsvoorstellen voor 2026 en verder

In de zienswijzen op de begroting voor 2025 hebben verschillende gemeenteraden gevraagd om rekening te houden met de financiële situatie van de gemeenten (het ravijnjaar 2026) en om de uitgaven in lijn te houden met de beschikbare middelen. De gemeente(rade)n van Soest, Baarn, Bunnik, IJsselstein en Nieuwegein verzoeken RMN om een onderzoek naar besparingsmogelijkheden binnen de huidige en toekomstige begrotingen van RMN. RMN werkt aan slimmere bedrijfsvoering, denk hierbij aan het rijden op vulgraad van de ondergrondse containers. De invoering hiervan vergt wel een investering in software, en een

gewenningstijd die nodig is voor de medewerkers van RMN zal niet in alle gevallen een besparing in 2026 al haalbaar zijn. Naast voorstellen die betrekking hebben op de eigen bedrijfsvoering komt RMN ook met voorstellen aan alle gemeenten voor het aanpassen van de dienstverlening. Een eerste aanzet tot een lijst met potentiële ombuigingen hebben wij als aparte bijlage bij deze kaderbrief gevoegd. Graag zet RMN over deze eerste inventarisatie en de (verdere) mogelijkheden de komende weken voort met alle gemeenten. ➢

Beheer Openbare Ruimte - Onkruidbestrijding op verharding

Het kost RMN steeds meer inzet om aan de afgesproken beeldkwaliteit voor het bestrijden van onkruid op verharding te voldoen. De reden waarom steeds meer inzet nodig is heeft meerdere oorzaken. De wellicht belangrijkste oorzaak is gelegen in de klimaatverandering. Het onkruidseizoen duurt eenvoudigweg langer. Waar in het verleden de onkruidbestrijding liep van week 13 t/m week 39, is het nu onvermijdelijk door te gaan met bestrijding van onkruid tot en met week 45. Klimaatverandering zorgt ook voor extremer weer (afwisseling van droge periodes met periodes met hevige regenval). Dit zorgt voor hogere groeipieken (het onkruid schiet dan omhoog). Ook zorgt klimaatverandering voor verandering van onkruidsoorten. Onkruid wordt gemiddeld houteriger, wat lastiger te bestrijden is. Daarnaast merkt RMN de gevolgen van areaaluitbreidingen door nieuwbouw of stedelijke verdichting, en de gevolgen van gemeentelijk beleid zoals bezuinigingen op wegonderhoud, vaker toepassen van ecologisch beheer en het toepassen van klimaat adaptieve maatregelen (bijvoorbeeld parkeerplekken met grasbetontegels). Dit alles zorgt voor hogere onkruiddruk.

Binnen de bedrijfsvoering van RMN hebben wij enkele maatregelen doorgevoerd om de kostenstijgingen te dempen, zoals het efficiënt inzetten van de werkzaamheden door meer gebruik te maken van het digitale systeem Jewel, voorschouwen van de openbare ruimte en het beter op elkaar afstemmen van verschillende bestrijdingsmethoden. In het kader van de gewenste besparingen voor 2026, kan elke gemeente ervoor kiezen haar ambitie naar beneden bij te stellen inzake beeldkwaliteit voor bepaalde gebieden/arealen binnen de gemeente m.b.t. onkruidbestrijding. Als de gemeente overgaat tot een nieuw beleid zal de afspraak in de DVO inzake de beeldkwaliteit bijgesteld moeten worden. Het is uiteindelijk aan alle gemeente om een keuze te maken tussen vast te houden aan de huidige beeldkwaliteit en daarmee het budget te verhogen of de huidige beeldkwaliteit te verlagen, waarbij gesteld dient te worden dat met het huidige budget RMN de huidige beeldkwaliteit niet kan garanderen. Over de stijgende kosten voor onkruidbestrijding op verharding heeft RMN u eerder geïnformeerd in de ontwerp-begrotingswijziging 2024.2, maar is voor de volledigheid opnieuw integraal in deze kaderbrief opgenomen.

➢

Beheer Openbare Ruimte - Kolkenreiniging

De in de begroting 2024.1, alsmede de begroting voor 2025 en verder, opgenomen raming voor het reinigen van kolken in zowel de gemeente Soest als de gemeente Zeist kwam niet overeen met de realiteit en zou in de begroting moeten worden gecorrigeerd, uitgaande van de actuele areaalgegevens en de afspraak in de dienstverleningsovereenkomst om alle kolken tweemaal per jaar te reinigen. Een alternatief voorstel in het kader van de gewenste bezuinigingen in 2026 aan de gemeente zou kunnen zijn om één keer per jaar machinaal de kolken te reinigen en op afroep/incidenten te reinigen, waardoor de begroting van 2025 in stand gehouden kan worden. Met deze keuze zal de afspraak in de DVO inzake twee rondes machinaal kolken reinigen bijgesteld moeten worden naar één ronde per jaar. Overigens kunnen ook de andere gemeenten, waar in opdracht van RMN een aannemer de kolken machinaal reinigt, overwegen de frequentie te verlagen als bezuinigingsmaatregel. Ook deze informatie is eerder opgenomen in de ontwerp-begrotingswijziging 2024.2, maar is vanwege de volledigheid opnieuw integraal in deze kaderbrief opgenomen. ➢

Budget voor innovatie

Bij de sectoren waarin RMN opereert (afvalinzameling en beheer openbare ruimte) is regelmatig sprake van innovatieve ontwikkelingen. Binnen de begroting van RMN is momenteel geen ruimte voor het aanschaffen van nieuwe innovatieve systemen. Om ruimte te geven aan innovatie (al dan niet als proef) stelt RMN voor in de begroting 2025.1 en 2026 een structurele post voor innovatie op te nemen van € 50.000. ➢

Potentiële uitbreiding RMN met nieuwe deelnemers

Binnen de provincie Utrecht zijn er meerdere gemeenten die momenteel het inzamelen van huishoudelijk afval via de AVU hebben uitbesteed aan een particulier inzamelbedrijf. Deze contracten lopen allemaal op 1 januari 2027 af. Recent hebben meerdere particuliere inzamelaars aangegeven zich uit de markt terug te trekken en niet meer in te willen schrijven bij nieuwe aanbestedingen. De betreffende gemeenten zijn zich aan het oriënteren op de mogelijkheden waarbij het aansluiten bij een gemeenschappelijke regeling of via het inbesteden bij een overheidsbedrijf een alternatief kan zijn. Voor een tweetal gemeenten is aansluiting bij RMN een optie die onderzocht wordt. Op ambtelijk niveau hebben hiervoor al verkennende gesprekken plaatsgevonden. Indien daadwerkelijk één of meer gemeenten aansluiten bij RMN betekent dit een aanpassing van de gemeenschappelijke regeling, waarbij de wettelijke zienswijzeprocedure voor alle gemeenteraden, zowel van de huidige RMN-deelnemers als de toetredende gemeente(n), van toepassing is. Uiteraard heeft dit ook grote gevolgen voor de meerjarenbegroting 2027 en verder. Gelet op de premature status van dit onderwerp wordt voor de primaire begroting 2026 nog geen rekening gehouden met de toetreding van één of meerdere gemeenten bij RMN.

Tot slot Op deze kaderbrief, zoals vastgesteld door het dagelijks bestuur van RMN, is geen formele zienswijzeprocedure van toepassing. Uiteraard staat het uw college en/of raad altijd vrij om met ons bestuur over de kaderbrief van gedachten te wisselen. Naar verwachting stelt het dagelijks bestuur in maart 2026 de ontwerpbegroting 2026 vast. Op deze ontwerpbegroting is wel de wettelijk voorgeschreven zienswijzeprocedure van toepassing. Hoogachtend, Namens het dagelijks bestuur van RMN,

John van Engelen Voorzitter

Sietske Klein- De Jong Secretaris-directeur