12.7 Visie - Stichting Media Houten

Omroep Houten 2022-2025 De visie van het bestuur en hoofredactie op de doorontwikkeling Versie 0.1 Waarom deze visie? De Omroep Houten bestaat 12 jaar. We zijn trots op wat er bereikt is. Tegelijkertijd beseffen we dat stilstand ook achteruitgang kan betekenen. De afgelopen jaren hebben we zeker niet stil gestaan. Maar we zijn nu wel op het punt dat we merken dat de beperkingen die we ondervinden van onze kleine schaal doorontwikkeling in kwaliteit en bereik bemoeilijkt. Ook landelijk wordt onderkend dat een kleine schaal beperkingen oplegt aan doorgroei in kwaliteit en bereik. Tegelijkertijd wordt in de landelijke politiek in toenemende mate belang gehecht aan lokale omroepen. Om precies te zijn wordt belang gehecht aan lokale journalistiek. En dat vertaald zich in steun aan lokale media, waaronder lokale omroepen. Immers, zo stelt de politiek, zij vormen de ogen en oren van de lokale samenleving. Ze informeren en duiden, raken mensen en bieden een platform voor betrokken mediamakers, vrijwilligers, jong talent en nieuwe journalistieke innovatie en samenwerking. Hun agenderende en controlerende taak dragen bij aan een goed functionerende democratie. Daarom gaat het kabinet extra investeren in de lokale omroepen. Zij herkennen echter de problemen van een te kleine schaal en stimuleren dan ook regionalisering. En zij niet alleen.

Het ‘Stimuleringsfonds voor de journalistiek heeft het stuk’ lokale omroepen op stoom’ geschreven waarin gesproken wordt over ideale grootte omroep (pakweg 150.000 mensen met rompredactie van 3 professionele fte). Wij als Omroep Houten1 zien wel / ookechter de meerwaarde van een korte lijn tussen een omroep en de gemeente die door de omroep wordt bediend. De omroep moet dichtbij zijn. Bij een regionale omroep waarbij meerdere gemeenten onder één noemer worden bediend, gaat het ‘dichtbij-zijn’ verwateren. Concreet gaat het naast de herkenning van inwoners in de omroep ook om lokale inbedding via het publiek beleidsbepalend orgaan (PBO). Die inbedding is voor een lokale verankering essentieel. De interesse van Houtenaren voor specifiek ontwikkelingen in Houten is nu eenmaal veel groter dan de interesse (zo die er al is) voor ontwikkelingen in (als voorbeeld!) Vianen. In dit licht heeft het bestuur en de hoofdredactie een visie voor doorontwikkeling opgesteld. Dat ligt nu voor. Zoals het nu voorligt is het vooralsnog een intern bestuursdocument. We willen dit nog sonderen bij relevante stakeholders, te beginnen bij onze eigen organisatie van vrijwilligers, bij onze PBO (Programma Beleidsbepalend Orgaan), bij onze gemeente en bij potentiële samenwerkingspartners. 1

De stichting waarvan wij het bestuur zijn heet formeel Stichting media Houten.

1

In deze visie gaan we eerst in op wat we hebben bereikt. Vervolgens specificeren we nader onze ambities in kwaliteit en bereik. Dan gaan we in op onze ambities voor doorontwikkeling en schaalvergroting. Dit wordt gevolgd door een korte omschrijving van de landelijke ontwikkelingen. Die maken duidelijk dat de keuze voor doorgroei geen vrijblijvende lijkt te zijn. Dan gaan we in op te nemen stappen. Tot slot vragen we ook aandacht voor enige korte termijn stappen die noodzakelijk zijn om continuïteit te borgen.

Wat hebben we bereikt? Eerder meldde ik als dat we trots zijn op wat er bereikt is. Een half jaar geleden is er een onderzoek gedaan door de gemeente naar het burgerpanel over de omroep. Daaruit bleek dat 83% van de respondenten ons kende. Daarvan maakte 32% minimaal wekelijks gebruik van ons aanbod en 46% af en toe. De waardering voor ons aanbod varieerde tussen de 7 en de 8. Deze positieve cijfers zijn er dankzij onze 60 vrijwilligers, die programma’s en filmpjes maken, diverse ondersteunende functies invullen en onze oren en ogen zijn in Houten. Zowel jong als oud, maar allemaal even enthousiast en gedreven. We hebben ook een breed multimedia aanbod. Uiteraard zijn er de radioprogramma’s, maar ook worden er filmpjes gemaakt, maken we podcasts, publiceren we nieuws op onze website, zijn we bereikbaar facebook etc. Aan de ICE (Informatie, Cultuur en Educatie) eisen voor een lokale omroep voldoen we ruim en staan mede daarom ook dicht op de Houtense bevolking. Dit allemaal hebben we ook te danken aan de steun van de gemeente Houten en zien het belang van de omroep voor de gemeente ook breed politiek erkend. Meer dan voldoende om trots op te zijn, maar zeker geen reden om achterover te leunen. Ook al omdat nevenstaand plaatje duidt dat slechts 31% van de inwoners van Houten het belangrijk of heel belangrijk vinden dat er een lokale omroep met speciale aandacht voor Houten is.

Wat zijn onze ambities? Wij willen onze impact op de Houtense samenleving vergroten. Ons doel is (nog meer) een luisterend oor te zijn van de samenleving, haar (nog meer) in alle openheid zonder vooroordelen (nog beter en actueler) te informeren. Daarnaast willen we in positieven zin een ’luis in pels’ van lokale democratie door politiek op de voet te volgen. Een stad die in korte periode gegroeid is van 3000 naar 50.000 inwoners en nog steeds doorgroeit heeft een gemeenschappelijk verhaal nodig dat wordt vastgelegd (bijvoorbeeld door een lokale publieke omroep). Met zo een gemeenschappelijk verhaal vergroot je de samenhang in de gemeente. 2

Met dit alles versterken we ons als platform te zijn waarin bruggen geslagen worden, onderling verbindingen worden gelegd en begrip voor – en betrokkenheid – met elkaar wordt bereikt. Daarom willen we onze kwaliteit en bereik door ontwikkelen. Wat het bereik betreft zijn de cijfers die uit het onderzoek onder het burgerpanel bleken, weliswaar goed; maar het moet beter onze doelstellingen te realiseren. We willen meer luisteraars, bezoekers van de website, volgers op sociale media etc. en hen beter en gerichter te informeren en te betrekken bij de Houtense samenleving. Dat kan alleen als we de kwaliteit omhoog schroeven. Maar wat verstaan wij onder kwaliteit? Dat zijn de volgende aspecten; we willen: 1. Scherper, actueler en completer zijn in de Houtens nieuwsvoorziening. Dat betekent meer oren en ogen in de maatschappij, meer ontsluiting van relevant nieuws wat we horen en dit ook sneller en actueler brengen. 2. Groeien in de professionaliteit van onze journalistiek. Onafhankelijke en professionele journalistiek zijn essentialia voor lokale omroepen. In de nieuwe wetgeving die is voorzien vanaf 2015 en het daarmee gepaard gaande financieringsstelsel wordt dat nog eens benadrukt. 3. Meer goede programma’s, films, podcasts en wat al niet meer zijn maken die aansluiten op informatiebehoefte van de Houtense bevolking; een verbreding van het aanbod. 4.

De ontsluiting van onze informatie richting luisteraars/webbezoekers vereenvoudigen, door verdergaande integratie van de media, door een app en mogelijk ook door op proactieve attendering van luisteraars op programma’s die in hun interesse profiel passen. 5. Onze technische infrastructuur up to date houden en daar waar nodig versterken. 6. De professionaliteit van onze vrijwilligers versterken. Er wordt vaak verschil gemaakt tussen vrijwilligers en professionals. Dat is onterecht. Vrijwilligers zijn vaak professioneel. Dat geldt zowel vaktechnisch als qua vaardigheden. Tegelijk is doorontwikkeling van die Onze vrijwilligers vormen ons kernkapitaal professionaliteit essentieel; ontwikkelingen op het vakgebied en op het gebied van techniek gaan snel. 7. Continuïteit borgen door niet meer afhankelijk te zijn van een heel beperkt aantal vrijwilligers op een specifiek gebied.

Wat gebeurt er landelijk? Sinds een aantal jaren wordt er in verschillende landelijke gremia al gesproken over noodzakelijke ontwikkelingen in de lokale omroepen. Dat heeft o.a. geleid tot de oprichting van de (stichting) Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO). Daar zijn o.a. plannen uit voortgekomen voor regionalisering in zogenaamde streekomroepen; door schaalvergroting 3

(fusie door ineenschuiving besturen en pbo’s) een sterkere basis voor professionaliteit van de lokale omroepen creëren. Veel omroepen zijn daarmee aan de slag gegaan. Dat geldt niet zozeer in ‘onze’ regio (Lekstroom), wat gevisualiseerd wordt in bijgaande afbeelding. Ook heeft NLPO een aanbod aan opleidingen gecreëerd ter versteking van de lokale omroepen, zowel vaktechnisch als organisatorisch. Tot nu toe was regionalisering vrijblijvend. De ontwikkeling heeft echter in het nieuwe kabinetsbeleid een boost gekregen. Het belang van de lokale omroepen is daarin vastgelegd en ook een gericht beleid geformuleerd ter versterking van de lokale omroepen. Dit leidt tot nieuwe wet die naar nu voorzien per 1/1/2025 ingezet zal worden. Een heel belangrijke wijziging daarbij wordt de financieringsstructuur. Waar nu lokale omroepen gesubsidieerd worden door de gemeentes, zal dat straks door het rijk gebeuren. Maar wat minstens zo Lekstroom; Nieuwegein, belangrijk is; er komt een basissubsidie aan, wat Houten, IJsselstein, Lopik, 1) beschouwd wordt als het minimum waarop een (Vianen) lokale omroep kan functioneren volgens het kabinet. Die basissubsidie ligt waarschijnlijk rond de € 300.000 per jaar.

Hoewel er nog geen duidelijke criteria zijn neergelegd voor het verkrijgen van de basisfinanciering is het een zekere illusie om te verwachten dat Omroep Houten in de huidige staat in aanmerking gaat komen voor zo een minimum basis financiering. Dit maakt dat de noodzaak tot groei niet alleen vanuit de eigen visie noodzakelijk is; vanuit financieringsoogpunt van onze activiteiten is die groei simpelweg noodzakelijk. Dat er in de regio Lekstroom nog weinig ontwikkeling is richting regionale samenwerking ligt ook aan het feit dat Houten op dit moment de enige gemeente is die een lokale omroep heeft. Nieuwegein, IJsselstein en Lopik hebben dat niet. Vianen wel, maar die is als onderdeel van de gemeente Vijfheerenlanden door de NLPO onderdeel gemaakt van de regio Rivierenland. Overigens is de vigerende regio-indeling voor de NLPO niet leidend. Daar zit ruimte in. De NLPO heeft de transitie naar de nieuwe financieringsstructuur al ingezet. De lokale omroepen (of samenwerkingsverbanden) die er al aan toe zijn kunnen een subsidie-aanvraag indienen voor eind oktober. Het betreft een vast bedrag van € 250.000. Er kunnen 22 aanvragen worden ingediend. Het idee is dat het een voorloper is van de basisfinanciering. Doel van de aanwending is vooral dekking van salariskosten van journalisten.

In 2023 volgt er waarschijnlijk weer een ronde; uiteindelijk met als doel dat begin 2025 iedere lokale omroep (of samenwerkingsverband) die basisfinanciering verkrijgt. De omroepen, die op dit moment nog niet in aanmerking komen voor deze basissubsidie (waaronder wij) kunnen een beroep doen op een begeleidingsprogramma voor doorontwikkeling. Onderdeel van dat programma kan zijn het verkrijgen van een ‘kwartiermaker’. 4

Hoe bereiken we onze ambities? Zoals eerder gesteld willen wij onze doorgroei realiseren via regionale samenwerking. Maar dat onder de conditie dat we een sterk Houtens profiel houden. Bijgaand plaatje visualiseert deze optie. De basis is één gemeenschappelijke stichting. Dat kan een doorgroei zijn van de Stichting Media Houten (krijgt dan andere naam en heeft als bredere missie het ontwikkelen en stimuleren van professionele, onafhankelijke journalistiek in de ‘streek’ of regio). Deze stichting verkrijgt de licentie voor de regio. In eerste instantie lijkt het het Denkmodel voor lokale omroepen met regionale basis meest logisch om aan te sluiten bij de indeling van NLPO. Dat Omroep Omroep Omroep XYZ Houten Nieuwegein betekent dat de regio bestaat uit Houten, Nieuwegein, IJsselstein en Lopik. Punt van aandacht Programmering Programmering Programmering Houten XYZ Nieuwegein daarbij is dat in Nieuwegein, IJsselstein en Lopik er geen Gezamenlijke programmering lokale omroep actief is. Er loopt wel een initiatief in Nieuwegein Generieke technische/media infrastructuur om een lokale omroep te starten. Dat loopt echter nog geen vaart. Stichting Media Lekstroom Ons initiatief zou kunnen helpen daar de vaart in te krijgen. Bovendien zal het kabinetsbeleid ook enige druk leggen op de lokale politiek om een lokale omroep te realiseren.

Naast de genoemde gemeenten kan echter ook overleg worden gepleegd met Vijfheerenlanden. Op het gebied van samenwerking met betrekking tot sociaal domein maakt deze omroep ook deel uit van Lekstroom. Zij zijn echter wel deelnemer aan SRC FM, die naast Vijfheerenlanden ook Rivierenland bedient. De beoogde samenwerking start dus bij een gezamenlijke stichting. De media- en technische infrastructuur waarop de activiteiten van de lokale omroepen worden ingevuld is ook uniform. Voor de inwoners van de respectievelijke gemeenten blijven zenders ook als echt lokaal acteren. En wat zeker zo belangrijk is; iedere gemeente behoudt/krijgt de eiegn PBO. Voor Houten betekent dat dat er specifiek Houtense content is. En dat de naam van de omroep ook Houten blijft. En dat de huidige PBO actief blijft. Maar voor Nieuwegein geldt een analoog verhaal. En – afhankelijk aan de behoefte - kan dat worden doorgezet van de andere gemeenten. Uiteraard is het wel mogelijk dat er naast de specifiek lokale programmering ook een gezamenlijke programmering plaatsvindt. Eventueel betaalde krachten (vooral journalisten, maar mogelijk ook technici) worden dan ook gedeeld. Uiteraard blijft het voor de omroep ook in deze vorm noodzakelijk/wenselijk om een platform te zijn en te blijven voor de vele vrijwilligers, die om uiteenlopende reden zich binden aan de omroep. Veel is nog in te vullen aan dit model.

Denk maar bijvoorbeeld aan de wijze waarop de redactie wordt georganiseerd, hoe de PBO een plaats krijgt en hoe het bestuurlijk-juridisch wordt uitgewerkt. 5

Hoe nu verder? Deze visie dient op haalbaarheid worden getoetst. Haalbaarheid is afhankelijk van de bereidheid van onze en andere gemeenten maar ook van de bestuurlijke-, juridische- en technische mogelijkheden. Daarnaast is het van groot belang dat onze vrijwilligers het belang van de verandering onderkennen. Wij zullen een concrete business case ontwikkelen die wij aan de gemeenten zullen presenteren. De business case heeft als onderdelen minimaal: onze visie op de lokale omroepen in de regio, de gewenste organisatiestructuur, de voordelen van samenwerking, de noodzaak van een minimale schaalgrootte en een heldere financiële meerjarenbegroting. Parallel daaraan hangt het landelijk beleid boven de markt. Het nieuw beleid gericht op een stelsel waarbij de gemeentelijke financiering wordt omgezet naar landelijke financiering is een kans, maar ook een bedreiging. De eisen die dan gesteld worden aan financiering kunnen best wel eens zo worden, dat wij er niet aan voldoen als we de huidige status quo handhaven. Het veranderingstraject zal veel van ons vragen. Daarom is externe hulp noodzakelijk. Gebruik maken van het aanbod van de NLPO voor begeleiding ligt dan ook voor de hand.

Ondertussen blijft de winkel open De realiteit van vandaag verplicht ons om de verwachtingen in doorlooptijd onder ogen te zien. Het operationaliseren van de visie die wij voor ogen hebben kan zo maar tussen de 6 en 12 maanden duren. Vanuit aandacht voor nieuwe vrijwilligersaanwas, voor de continuïteit en noodzaak tot verdere professionalisering zien we de volgende belangrijke aandachtspunten die niet langer kunnen wachten: ▪ Verbreding/vernieuwing van het aanbod ▪ Werving en scholing van (nieuwe) vrijwilligers ▪ Back-up invulling van kritische functies ▪ Investeren in technische vernieuwing (hard- en software) Het bestuur zal de Redactie Raad vragen om hier intensief aandacht aan te besteden en indien gewenst hiervoor een aparte Taskforce voor in te richten. Los van in welke richting de omroep zich in de toekomst zal ontwikkelen, zijn deze activiteiten sowieso van groot belang om de continuïteit van de omroep te borgen. Een twee-sporen aanpak dus.

Verslaglegging en voortgang Dit alles zal een onderdeel zijn (na toetsing bij de redactieraad en akkoord van het PBO) in de plannen die in het Jaarplan 2023 zullen worden vastgelegd zodat PBO en bestuur de activiteiten nauwgezet kunnen volgen.

6