12.1 Definitieve onderzoeksopzet armoedebeleid-201125

Rekenkamercommissie

Definitieve onderzoeksopzet rekenkameronderzoek naar het armoedebeleid in de gemeente IJsselstein

Van: Rekenkamercommissie IJsselstein Rick Hagelstein (lid-rapporteur) Barbara IJsselmuiden (secretaris-onderzoeker RKC) Rob Paulussen (voorzitter RKC) Tijmen Siermann (lid RKC)

IJsselstein, 25 november 2020

Inleiding In 2014 heeft de Rekenkamercommissie onderzoek gedaan naar het minimabeleid van de gemeente IJsselstein. Onderzocht is in hoeverre er sprake was van een doeltreffend en doelmatig minimabeleid. De Rekenkamercommissie adviseerde om de informatievoorziening aan de raad en de voorlichting en communicatie naar de doelgroep (huishouders met een laag inkomen) te verbeteren. Dit laatste om het gebruik van de voorzieningen te stimuleren. Uit de laatste inventarisatieronde naar mogelijke onderzoeksonderwerpen bij de raadsfracties is dit onderwerp opnieuw genoemd. Ook de Rekenkamercommissie is benieuwd in hoeverre de adviezen van de Rekenkamercommissie zijn verwerkt in het beleid. Daarbij wil de Rekenkamercommissie zich niet alleen focussen op wat er op papier aan armoedebeleid is, maar wil zij ook in gesprek gaan met inwoners die gebruik maken van deze maatregelen. Onderzoeksdoel Met dit onderzoek wil de Rekenkamercommissie in algemene zin inzicht krijgen in het armoedebeleid van de gemeente IJsselstein. Meer in het bijzonder moet dit onderzoek inzicht geven in de ervaringen van inwoners van de gemeente IJsselstein die gebruik maken van maatregelen van het armoedebeleid van de gemeente.

Het onderzoek heeft als doel om te leren van het verleden, en voor zover de bevindingen daartoe aanleiding geven om aanbevelingen te doen voor meer resultaatgerichte sturing en controle vanuit het college van B&W en de raad. De onderzoeksvraag Met het onderzoek worden de volgende vier hoofdvragen beantwoord:    

Hoe wordt het armoedebeleid van de gemeente IJsselstein door de gebruikers ervan ervaren? Hoe is armoedebeleid van de gemeente IJsselstein vormgegeven? Hoe vindt de beleidsuitvoering plaats? Hoe doeltreffend is het armoedebeleid van de gemeente IJsselstein?

De onderzoeksactiviteiten Het onderzoek zal worden uitgevoerd door een extern bureau, onderzoeksinstituut Het Pon en wordt begeleid door de Rekenkamercommissie. Voorafgaand aan het onderzoek wordt er een startbijeenkomst georganiseerd, waarin werkafspraken worden gemaakt tussen de Rekenkamercommissie, de onderzoekers en de contactpersoon namens de ambtelijke organisatie. Het onderzoek wordt uitgevoerd in drie fasen. Fase 1 – inventarisatie armoedebeleid  Het onderzoek start met een interview met één of meerdere betrokken beleidsambtenaren (bijvoorbeeld vanuit sociaal domein/ werk & inkomen). Met hen wordt gesproken over het gevoerde beleid en over welke organisaties en instellingen betrokken zijn en bekend zijn met de doelgroep van het armoedebeleid.



Daarnaast wordt een deskresearch uitgevoerd naar relevante beleidsdocumenten. Bij de analyse van de beleidsdocumenten wordt gebruik gemaakt van de eerder gedane onderzoeken. Ook wordt een cijfermatig overzicht van het gebruik van inkomensondersteunende maatregelen en van participatiebevordering en schuldhulpverlening opgesteld.

Fase 2 – interviews doelgroep  In voorbereiding op de gesprekken met gebruikers van de regelingen in IJsselstein worden één of meer sociaal werkers/vrijwilligers van vrijwilligersorganisaties die te maken hebben met de doelgroep geïnterviewd. Dit interview geeft zicht op de uitvoering van het beleid en een professioneel perspectief op de doelgroep. Ook kan dit interview ondersteunend werken aan de werving van mensen voor de interviews met de doelgroep. Gezien het tijdspad en de gevoeligheid van het onderwerp loopt de werving van de doelgroep in nauwe samenwerking met de lokale betrokkenen (gemeente, sociaal werkers, vrijwilligersorganisaties). 

Daarnaast wordt in de tweede fase gesprokenmet de doelgroep. Dit gebeurt door tien online interviews af te nemen met inwoners die gebruik maken van de minimavoorzieningen die de gemeente IJsselstein beschikbaar stelt. Het is belangrijk om een zo breed en divers mogelijk verhaal te krijgen van mensen die gebruik maken van de regelingen uit het armoedebeleid. Tegelijk kunnen op hoofdlijnen enkele belangrijke doelgroepen onderscheiden worden. Het vaststellen van deze doelgroepen gebeurt na het gesprek met de gemeenteambtenaren (zie fase 1).



Extra aandacht gaat in het armoedebeleid van de gemeente IJsselstein uit naar jongeren. Om hen ook een stem te geven in het onderzoek worden de sociaal werkers gevraagd om vijf jongeren te selecteren die vallen binnen de doelgroep, die voor ons testimonials kunnen opnemen (inspreken, filmen, fotograferen) om zo een kijkje in hun leven te krijgen.

Fase 3 – Analyse en rapportage  Uiteindelijk worden de resultaten van de deskresearch, de interviews met ambtenaren, sociaal werkers, inwoners en testimonials samengevoegd in een nota van bevindingen voor ambtelijk- en bestuurlijk wederhoor. Daarna worden de conclusies en aanbeveling toegevoegd aan de eindrapportage, waarin de vier onderzoeksvragen beantwoord worden. Onderzoeksplanning De RKC wil begin december 2020 het onderzoek starten en in het voorjaar van 2021 het rapport publiceren.