11. Ingekomen stuk - Plataan Kloosterplantsoen

Raar maar

Waar 2 1

Aan het college van B&W en de raad ter attentie van mijnheer Cornelissen, groenbeheerder

23 - 03 – 2026

Betreft: herplant Plataan en SNOEI Koningslinde Kronenburgplantsoen

Geachte mijnheer Cornelissen, op 7 juli 2025 is het stuk “Raar maar Waar” naar de beleidsadviseur leefomgeving gestuurd. Dit stuk ging over de omgevingsgunningaanvraag voor de kap van een boom bij de Basiliek en handelswijze qua herplant. Tot op de dag van vandaag is hier nooit een inhoudelijke reactie op gekomen. Waar ik wel blij van werd is het feit dat er nu voor de herplant van een Plataan aan het Kronenburgplantsoen wel de geldende beleidsregels gehanteerd worden. Er is nu in ieder geval een mooi zwaar exemplaar neergezet. Waar ik wel grote vraagtekens bij zet is de wijze van herplant. Hieronder ga ik hier verder op in: Geschiedenis Ter ere van de inhuldiging van koningin Beatrix is er in 1980 een Koningslinde aan het Kronenburgplantsoen aangeplant. Bij de Linde is een voor deze gelegenheid een herinneringsbordje geplaatst. De huidige boom is aangegeven op het voorblad van dit stuk.

Foto 1: herdenkingsbordje Koningslinde Kronenburgplantsoen Beleid aanplant bomen binnenstad In de raadsvergadering van 13 juni 2024 is het concept bomenbeleid 1 mei (V8-0) vastgesteld. Hierin is aangegeven hoe we met de bomen binnen GIJS omgaan. Over aanplant in de binnenstad is onderstaand aangegeven: 2

Bij aanplant in de binnenstad is het wenselijk om zo veel mogelijk boomkroonvolume (BKV) te behouden, voor een groener effect. Grotere bomen geven de buitenruimte meer body en een completer beeld. Daarom kiest de gemeente voor een grotere aanplantmaat. De gehanteerde minimale aanplantmaat is 50/60 cm stamomtrek, wordt gemeten op 1 meter boven maaiveld. Deze aanplantmaat wijkt af van de standaard, waarbij de stamomtrek wordt gemeten op 1,30 meter boven maaiveld. De nieuw aangeplante Plataan voldoet hier keurig aan (zie foto 2). Tevens is het een eerste orde boom dus ook aan dit criteria wordt voldaan. Helemaal prima natuurlijk.

Foto 2: aangeplante Plataan Wat is nu eigenlijk het probleem? Constatering herplant Op 6 maart jl. fietste ik langs de alternatieve route naar huis omdat we niet meer door de binnenstad mogen. Op dat moment constateerde ik dat er een Plataan aangeplant was aan het Kronenburgplantsoen. Dit bevreemde mij nogal dus heb ik contact gezocht met de toezichthouder groen over deze aanplant. Ik had de vraag waarom de Plataan zo dicht bij de Koningslinde aangeplant is want het uiterlijk van de Koningslinde oogt gezond. Aangegeven werd dat een BVC-rapport van deze boom uitkomst zou kunnen bieden. Deze heb ik hierna opgevraagd en uiteindelijk op 16 maart aangeleverd gekregen.

3

Boomveiligheid De Koningslinde is op 6 november 2024 door een extern bomenadviesbureau onderzocht. Zoals u kunt lezen mankeert er helemaal niets aan de boom en heeft hij een goed toekomstverwachting.

Figuur 1: Boomveiligheidsrapport Koningslinde Boomsoorten Onder goede omstandigheden kan een Koningslinde 10 – 15 meter breed worden en 20 – 30 meter hoog. AI geeft het volgende hierover nog aan: Een Koningslinde (Tilia x europaea 'Pallida') bereikt in Nederland na 45 jaar een aanzienlijke hoogte van ongeveer 15 tot 20 meter, afhankelijk van de groeiomstandigheden. De boom groeit gemiddeld 40-60 cm per jaar en kan uiteindelijk, na vele decennia, een volwassen hoogte van 20-30 meter bereiken. Tevens bereikt na 45 jaar een aanzienlijke breedte, doorgaans tussen de 8 en 12 meter. De huidige boom is eigenlijk nog in zijn jeugdfase want hij wordt normaal gesproken nog een keer zo hoog en breed. Ter vergelijking zijn ook de gegevens van de Plataan uitgezocht. Een volwassen Plataan (Platanus x hispanica) in Nederland bereikt op termijn een aanzienlijke hoogte van 20 tot 30 meter en een breedte van 15 tot 25 meter. Het is een snelgroeiende, zeer sterke boom die vaak monumentale vormen aanneemt. Beide bomen hebben dus veel ruimte nodig als ze zich tot volle wasdom willen ontwikkelen. Communicatie over herplant In 2013 heb ik voor het eerst aandacht gevraagd voor het feit dat er toen geen inzicht was in de bomen die de gemeente dat najaar zou gaan kappen. Na aanleiding van deze vraag is er uiteindelijk besloten om vanaf 2014 een kaplijst te publiceren.

Deze wordt nog steeds gehanteerd zodat bewoners op voorhand kunnen zien welke bomen er nu daadwerkelijk weg gehaald worden. Omdat een lijst voor veel bewoners nog steeds onduidelijk is, wordt er tegenwoordig een tekening op de site 4

bijgesloten. Hierin wordt ook aangegeven waar de bomen herplant worden. Natuurlijk is dit een meerwaarde voor bewoners. Echter zoals in figuur 2 aangegeven is, staat de plataan op het Kronenburgplantsoen hier dan weer niet op. Hoe is dit nu weer te verklaren aan geïnteresseerde bewoners? Je weet dit toch al in de planvorming dus kaarten zouden op voorhand goed moeten zijn. Hoe kan dit dan gebeuren? Zie hier graag een reactie op.

Figuur 2: Herplantoverzicht gemeentelijke website Locatie herplant Zoals je onder het kopje boomsoorten hebt kunnen lezen hebben een Koningslinde en een Plataan erg veel ruimte nodig als zij zich tot volle wasdom willen ontwikkelen. U heeft als reactie op het BVCrapport gelijk aangeven dat de reeds aangeplante plataan oorspronkelijk meer naar het water aangeplant moest worden. Echter in de praktijk was dit toch een grotere uitdaging dan vooraf gedacht. Er is op dat moment gekozen om de plataan hoger naar de kant te plaatsen. Ik ben het met u (dat ben ik) eens dat het niet ideaal is, maar in deze situatie was het de beste oplossing. De boom zal minder vrij kunnen uitgroeien dan de boom ernaast. De uitleg is natuurlijk mooi maar volgens mij waren er meer opties dan deze. Een 80 meter hoger op het Kronenburgplantsoen ligt een ruimte waar een vliegtuig nog doorheen kan (zie foto 3). Waarom is er op dat moment niet voor deze locatie gekozen? Ben verder benieuwd welke regels er gehanteerd worden om überhaupt bomen binnen GIJS te planten? Zie hier graag een reactie op.

5

Foto 3: mooie plantplek voor de Plataan Plantkeuze In het concept bomenbeleid van 1 mei (V8-0) 2024 is onder 4.3.1 en 4.3.7 aangegeven dat er bij herplant waar mogelijk zo veel mogelijk voor INHEEMS gekozen wordt. Inheems is nu eenmaal beter voor de fauna in zijn algemeenheid. Bij deze het vergelijk tussen een Koningslinde en de Plataan: Een volwassen koningslinde (Tilia x europaea) in Nederland is een enorme biodiversiteitshotspot die duizenden tot tienduizenden insecten kan herbergen, waaronder veel bladluizen, zweefvliegen, sluipwespen en bestuivers zoals honingbijen. De boom staat bekend als waardplant voor tientallen herbivore insectensoorten, waaronder rupsen, en trekt tijdens de bloei (juni-juli) een enorme hoeveelheid nectarzoekers. Je kunt dus wel vaststellen dat de Koningslinde inheems is. Onderzoek toont aan dat de schors van platanen in Nederlandse steden fungeert als een "hotel" voor honderden tot duizenden overwinterende insecten en spinachtigen. Hoewel de boom zelf weinig insecten voedt, biedt de loszittende bast een ideale schuilplaats voor onder anderen springstaarten, stofluizen, loopkevers en de plataannetwants. Een Plataan is echter uitheems. Een plataan is wel net zo belangrijk voor de klimaatadaptatie als een linde. Het verbaast mij dus dat er voor de herplant een Plataan gekozen is terwijl het beleid aangeeft dat inheems de voorkeur verdient.

Kunt u aangeven waarom er nu uiteindelijk voor de Plataan gekozen is en niet voor een inheemse soort zoals bv een Linde? Hoe wordt de herplantsoort überhaupt bepaald? Zie hier graag een reactie op.

6

Verminking Koningslinde Bovenstaande letters gaan voornamelijk over het volgen van het beleid. Dit paragraafje geeft aan waarom ik het helaas wederom noodzakelijk vond om in de pen te kruipen. Zoals ik al aangaf constateerde ik op 6 maart jl. herplant van de Plataan. De bomen waren toen al dusdanig dicht op elkaar aangeplant dat ze nu al in elkaars vaarwater zitten. Foto 4 geeft dit aan. Onder boomsoorten is

Foto 4: bomensituatie net na aanplant aangegeven hoe groot de Koninglinde en de Plataan uiteindelijk kunnen worden. Als ze nu al in elkaars vaarwater zitten hoe moet dit dan op de langere termijn? Antwoord was in mijn ogen erg triest maar wel duidelijk:

WE SNOEIEN DE KONINGSLINDE TOCH GEWOON EVEN. De Koningslinde (is toch een herdenkingsboom of heeft dit binnen GIJS geen enkele waarde) is dusdanig gesnoeid dat de takken die nu naar de plataan toe wezen er allen afgehaald zijn (zie foto 5). Deze werkzaamheden zijn blijkbaar dus vrijdag 6 maart in de middag uitgevoerd. Waarom is er 7

besloten om deze snoeiactie uit te voeren? Weet niet wat nu de bedoeling van deze snoeiactie is/was maar dit is een tijdelijke oplossing want beide bomen zullen blijven groeien en elkaar in de weg zitten. Gaan we iedere snoeironde dan beide bomen verkleinen? Zo jammer dit allemaal. Waarom is ervoor gekozen om de Koningslinde op deze wijze te snoeien en hoe gaan we in de toekomst met deze situatie om? Heb de afgelopen jaren over allerlei onderwerpen geschreven maar deze spant de kroon. Doelbewust een boom verminken is blijkbaar binnen GIJS ook een beleid? Zie hier ook graag een reactie op.

Foto 5: gesnoeide takken Koningslinde Resumerend: 1. Hoe kan het gebeuren dat er bomen aangeplant worden die niet op de tekening aangegeven zijn? 2. Waarom is er niet voor de locatie gekozen hoger op het Kronenburgplantsoen? 3. Welke regels worden er gehanteerd om überhaupt bomen binnen GIJS te planten? 8

4. Kunt u aangeven waarom er nu uiteindelijk voor de Plataan gekozen is en niet voor een inheemse soort zoals bv een Linde? 5. Hoe wordt de herplantsoort überhaupt bepaald? 6. Waarom is er besloten om deze snoeiactie uit te voeren? 7. Waarom is ervoor gekozen om de Koningslinde op deze wijze te snoeien en hoe gaan we in de toekomst met deze situatie om? Mochten er nog vragen e.d. zijn dan weet u mij inmiddels wel te vinden. Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben en zie de reactie tegemoet hoe dit alles zo heeft kunnen ontstaan en hoe we dit in de toekomst gaan verbeteren. Veel succes ermee. Met vriendelijke groeten,

Herman Westland, bewoner GIJS

9