11.1 Begroting WIL 2026
Tekst van het document
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
INHOUD INHOUD ......................................................................................................................................................................................................................................................... 2 1 VOORWOORD ............................................................................................................................................................................................................................................. 4 2 LEESWIJZER ................................................................................................................................................................................................................................................. 5 3. INLEIDING .................................................................................................................................................................................................................................................. 6 4. PROGRAMMA INKOMEN .........................................................................................................................................................................................................................
16 4.1 DE MAATSCHAPPELIJKE UITDAGING IN DE LEKSTROOM.......................................................................................................................................................................................... 23 4.2 DE MAATSCHAPPELIJKE OPGAVE VAN DE LEKSTROOM GEMEENTEN.......................................................................................................................................................................... 23 4.3 DE BEOOGDE IMPACT VOOR INWONERS ............................................................................................................................................................................................................. 23 4.4 DE OPDRACHT VOOR INKOMEN ........................................................................................................................................................................................................................ 23 4.5 WAT GAAN WE DOEN IN 2025? ......................................................................................................................................................................................................................
25 4.6 UITGANGSPUNTEN WIL ................................................................................................................................................................................................................................. 26 4.7 WAT WILLEN WE ALS WIL REALISEREN? ............................................................................................................................................................................................................ 27 4.8 WAT GAAT E.E.A. KOSTEN? ............................................................................................................................................................................................................................. 29 4.9 ONTWIKKELINGEN VOOR 2026 EN VERDER ........................................................................................................................................................................................................ 32 5. PROGRAMMA WERK ...............................................................................................................................................................................................................................
33 5.1 DE MAATSCHAPPELIJKE UITDAGING IN DE LEKSTROOM.......................................................................................................................................................................................... 33 5.2 DE MAATSCHAPPELIJKE OPGAVE IN DE OGEN VAN DE LEKSTROOM GEMEENTEN ......................................................................................................................................................... 33 5.3 DE BEOOGDE IMPACT VOOR INWONERS ............................................................................................................................................................................................................. 33 5.4 DE OPDRACHT WERK ..................................................................................................................................................................................................................................... 34 5.5 WAT GAAN WE DOEN IN 2026? ......................................................................................................................................................................................................................
36 5.6 UITGANGSPUNTEN ........................................................................................................................................................................................................................................ 36 5.7 WAT WILLEN WE ALS WIL REALISEREN? ............................................................................................................................................................................................................ 37 5.8 WAT GAAT E.E.A. KOSTEN? ............................................................................................................................................................................................................................. 39 5.9 ONTWIKKELINGEN VOOR 2026 EN VERDER ........................................................................................................................................................................................................ 41 6. PROGRAMMA INKOMENSONDERSTEUNING ............................................................................................................................................................................................
43 6.1 DE MAATSCHAPPELIJKE UITDAGING IN DE LEKSTROOM.......................................................................................................................................................................................... 43 6.2 DE MAATSCHAPPELIJKE OPGAVE VAN DE LEKSTROOM GEMEENTEN.......................................................................................................................................................................... 43 6.3 DE BEOOGDE IMPACT VOOR INWONERS ............................................................................................................................................................................................................. 43 6.4 DE OPDRACHT VOOR INKOMENSONDERSTEUNING ............................................................................................................................................................................................... 43 2
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
6.5 WAT GAAN WE DOEN IN 2026? ...................................................................................................................................................................................................................... 44 6.6 UITGANGSPUNTEN ........................................................................................................................................................................................................................................ 45 6.7 WAT WILLEN WE ALS WIL REALISEREN? ............................................................................................................................................................................................................ 46 6.8 WAT GAAT E.E.A. KOSTEN? ............................................................................................................................................................................................................................. 48 6.9 ONTWIKKELINGEN VOOR 2026 EN VERDER ........................................................................................................................................................................................................ 50 7.
BEDRIJFSVOERING ................................................................................................................................................................................................................................... 51 7.1 DE OPDRACHT VOOR EN VAN WIL .................................................................................................................................................................................................................... 51 7.2 WAT GAAN WE DOEN IN 2026? ...................................................................................................................................................................................................................... 51 7.3 UITGANGSPUNTEN ........................................................................................................................................................................................................................................ 51 7.4 WAT WILLEN WE ALS WIL REALISEREN? ............................................................................................................................................................................................................ 52 7.5 WAT GAAT E.E.A.
KOSTEN? ............................................................................................................................................................................................................................. 54 8. BBV PARAGRAFEN ................................................................................................................................................................................................................................... 56 9. UITGANGSPUNTEN OPSTELLING FINANCIËLE BEGROTING ....................................................................................................................................................................... 63 BIJLAGE: TAAKVELDEN ................................................................................................................................................................................................................................. 67 BIJLAGE: BELEIDSINDICATOREN ARTIKEL 8 BBV ..........................................................................................................................................................................................
68 BIJLAGE: ONTWIKKELAGENDA WIL ……………………………………………………………………………………………………………………………..……………………………………………………………………………69 BIJLAGE: INTEGRAAL OVERZICHT OP DE OPMERKINGEN EN BEDENKINGEN OP DE KADERBRIEF 2025 ....................................................................................................... 693
3
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
1 VOORWOORD Voor u ligt de ontwerp Begroting 2026 van Werk en Inkomen Lekstroom (WIL). Het fundament voor deze begroting is het Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028. Hierin hebben we kort en bondig verwoord waarvoor we staan en willen gaan de komende jaren. Een hoog niveau van dienstverlening aan klanten en inwoners is hierin de centrale ambitie, met waar mogelijk meer eenvoud, meer vertrouwen en maatwerk waar nodig. Dit vraagt op onderdelen een doorontwikkeling van onze dienstverlening en organisatie, met soms ook een aanpassing van onze opdracht. Een tweede ambitie die is opgetekend in het Meerjarenbeleidsplan WIL 20262028 is een kosteneffectieve uitvoering. Ook hiervoor is op onderdelen een doorontwikkeling van onze dienstverlening en organisatie nodig, met soms ook een aanpassing van onze opdracht. In de Ontwikkelagenda WIL 2026-2028 komen beiden samen in een tiental actielijnen. De Begroting 2026 is de eerste jaarschijf van het Meerjarenbeleidsplan 2026-2028. In de Kaderbrief 2026 hebben wij op hoofdlijnen onze beoogde inzet geschetst. In deze begroting werken wij onze inzet verder uit. Door de oogharen kijkend hebben we met elkaar een stevige uitdaging voor de boeg. Maar ook een die nodig is. Het is in dit licht dat u de voorliggende Begroting moet lezen en beoordelen. We wensen u veel leesplezier. Met vriendelijke groet,
R. Esser Directeur Werk en Inkomen Lekstroom
W. Eggengoor Voorzitter algemeen en dagelijks bestuur
4
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
2 LEESWIJZER De voorliggende Begroting schetst de inhoudelijke en financiële inzet van WIL in 2026. In hoofdstuk 3 gaan we allereerst in op de uitdaging waarvoor WIL samen met de gemeenten de komende jaren staat en de (financiële) piketpaaltjes die door ons geslagen zijn als onderlegger voor de verdere uitwerking van wat we beogen in 2026. Hier vindt u ook een nadere uitwerking van de Ontwikkelagenda 2026-2028; in de bijlage wordt deze meer in detail gepresenteerd. In de hoofdstukken 4 tot en met 6 gaan we per programma in op de maatschappelijke opgave die zien op de domeinen inkomen, werk en inkomensondersteuning, de opdracht die WIL in deze heeft (in onze ogen) en de activiteiten die we willen gaan uitvoeren met bijbehorende begroting. Per programma geven we ook aan welk deel van de Ontwikkelagenda we gaan oppakken. Hoofdstuk 7 gaat in op het domein bedrijfsvoering. Hoofdstuk 8 bevat de verplichte BBV-paragrafen, incl. een schets van de risico’s die we zien. We sluiten af met de gebruikelijke begrotingsparagrafen en bijlagen. Wat mag u van ons wanneer in de tijd verwachten? Wanneer?
Wat?
Oogmerk?
April 2025
Ontwerp Begroting WIL 2026 met daarin de maatschappelijke opgave Lekstroom, de rol en plaats van WIL daarin en een uitwerking op hoofdlijnen van de activiteiten (per programma) die WIL in 2026 zal verrichten, incl. een uitwerking van de Ontwikkelagenda.
22 mei 2025
Een Raadsinformatieavond met de gezamenlijke raden met daarin open gesprek over financiële en inhoudelijke opgave WIL in 2026, en i.h.b. over de Ontwikkelagenda en de beoogde harmonisatie van de minimaregelingen. Definitieve Begroting 2026 WIL na vaststelling in AB (incl. reactie op zienswijzen).
Inzicht geven in wat we beogen op te pakken (waaronder een eerste uitwerking van de actielijn harmonisatie minimabeleid bijvoorbeeld). Bieden van formele mogelijkheid tot zienswijze om waar nodig bij te sturen. Informatie-uitwisseling en mogelijkheid tot bijsturing raden. Dit leidt ook tot input voor de zienswijzen op de ontwerpbegroting 2026. Ter kennisgeving
Juli 2025 Begin/medio oktober 2025 November/ december 2025 November/ december 2025 Maart/april 2026
Gesprek met de Raad over de stand van zaken m.b.t. de Ontwikkelagenda WIL 2026-2028 mede i.r.t. de financiële en inhoudelijke doorwerking hiervan in o.a. de 1ste BW 2026, als ook een schets van de tweede jaarschijf van het MJBP: de Kaderbrief 2027 en de Ontwikkelagenda 2027 1ste Begrotingswijziging WIL 2026 met daarin de definitieve keuze die WIL maakt gehoord het gesprek met de Raad. Kaderbrief 2027 met daarin beoogde inzet WIL op hoofdlijnen, inclusief financiële uitwerking daarvan voor het jaar 2027.
Informatie-uitwisseling en mogelijkheid tot bijsturing raden.
Definitieve 1ste BW 2026 WIL, Kaderbrief 2027 ter vaststelling in AB (incl. Reactie op zienswijzen).
Ter kennisgeving
Formele mogelijkheid om waar nodig bij te sturen. Formele mogelijkheid om waar nodig bij te sturen.
5
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
3. INLEIDING Met de Herijking Opdracht en Dienstverlening WIL (HODW) hebben wij in 2024 en 2025 een eerste stap gezet in een tweeledige doorontwikkeling van WIL: enerzijds op inhoud en organisatie, en anderzijds qua balans tussen opdracht, dienstverlening, personeel en financiën. Deze tweeledige ontwikkeling hebben we in het Meerjarenbeleidsplan 2026-2028 verder doorgetrokken met de Ontwikkelagenda 2026-2028 en de daarin geschetste 10 actielijnen als meest zichtbaar onderdeel. De Begroting 2026 is de uitwerking van de eerste jaarschijf van dit Meerjarenbeleidsplan. De Kaderbrief 2026 vormt hiervoor de basis. Door alle raden als ook de Cliëntenraad WIL is aangegeven achter de geschetste doorontwikkeling te kunnen staan. Dat is fijn en belangrijk omdat de opgave waarvoor WIL in 2026 staat stevig is en ook inzet van de gemeenten zelf vraagt. In het kort In 2026 staan wij op hoofdlijnen voor het volgende: ✓
Onze Opdracht
Onze inzet in 2026
✓ ✓ ✓
✓ ✓
Met wat we doen dragen we bij aan de maatschappelijke uitdaging en opgaven waar we in de Lekstroom samen voor staan: de verbetering van de financiële bestaanszekerheid van klanten en (kwetsbare) inwoners in de Lekstroom als ook het voorkomen van onnodige armoede, financiële stress en problematische schulden. We dragen er verder aan bij dat zoveel mogelijk inwoners participeren naar vermogen, waar mogelijk door betaald werk. Wij zorgen ervoor dat inwoners weten voor welke ondersteuning ze bij WIL terecht kunnen. Onze dienstverlening bieden we aan in samenwerking en afstemming met onze partners.
We borgen de komende jaren het hoge niveau van dienstverlening, met de inwoner centraal. We ontwikkelen onze dienstverlening verder langs de lijnen van vertrouwen, eenvoud en maatwerk. Waar nodig herijken we onze dienstverlening en opdracht. Samen met de lokale werkteams investeren we in economische participatie, zodat meer mensen naar vermogen (parttime) participeren en werken, en minder afhankelijk zijn van een uitkering. We werken in deze aan een robuuste en effectieve sociale infrastructuur voor de Lekstroom en een regionaal Werkcentrum op arbeidsmarktniveau.
6
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
✓
De Ontwikkelagenda 2026
Financieel 2026
✓ ✓
✓ ✓ ✓
Om onze hoogwaardige dienstverlening in balans te kunnen bieden met de middelen die we krijgen en onze opdracht, geven we gestructureerd en gefocust uitvoering aan de Ontwikkelagenda WIL 2026-2028. In 2026 willen we op vrijwel alle actielijnen aan de slag. Op 5 actielijnen voelen we op basis van de zienswijzen op de Kaderbrief 2026 de ruimte om eigenstandig de eerste stappen te zeten, met op onderdelen een investeringsbudget om tot resultaat te kunnen komen. Op 4 actielijnen werken we toe naar een Businesscase (BC) die we na de zomer in het Gesprek met de Raad ter bespreking voor zullen leggen en aansluitend in de 1ste Begrotingswijziging 2026 zullen opnemen. We nemen de realisatie 2024 en de Begroting 2025 (incl. 1ste begrotingswijziging 2025) als startpunt voor de Begroting 2026. De 4 Businesscases hebben we uiteraard nog niet in deze begroting verwerkt. Een eerste inschatting van de kosten en baten treft u uiteraard wel aan. De actielijnen die we eigenstandig tot uitvoering brengen zijn wel al in deze begroting verwerkt. We houden tevens rekening met reële volumeontwikkelingen, de indexering uitkering, oplopende ICT kosten, een groei van de inzet op Loonkostensubsidie, et cetera.
Financiële piketpaaltjes Het vertrekpunt voor de (meerjaren) Begroting 2026 is de basisbegroting 2026 zoals deze in het Meerjarenbeleidsplan 2026-2028 en de Kaderbrief 2026 is geschetst (zie tabel hieronder). De realisatie 2024 qua klantaantallen wordt hierin ook verwerkt om zo dicht mogelijk bij de actualiteit aan te sluiten.
Financiële samenvatting Programma Inkomen Programma Werk Programma Inkomensondersteuning Bedrijfsvoering Programma DVO SW Totaal
Begroting 2025 47.327.501 5.334.943 7.584.550 9.228.380 1.150.000 70.625.373
1e BW 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 50.254.725 52.322.621 54.399.217 56.534.274 58.754.302 5.651.753 5.649.073 5.834.116 5.995.721 6.163.790 8.684.995 9.015.024 9.447.746 9.825.655 10.218.682 9.296.787 9.475.721 9.867.168 10.236.870 10.621.197 1.150.000 1.150.000 1.150.000 1.150.000 1.150.000 75.038.259 77.612.439 80.698.246 83.742.521 86.907.970
7
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Net zoals in voorgaande jaren is het voor WIL op sommige onderdelen lastig een reële financiële inschatting te maken van de te verwachten kosten (zoals indexeringen, cao-stijgingen, hogere facturen van (ICT) leveranciers, e.d.). In het Meerjarenbeleidsplan 2026-2028 hebben wij meerjarig geschetst hoe wij omgaan met de uitgangspunten over klantvolumes, indexering, Ontwikkelagenda en de financieringssystematiek. Op basis van de meest recente informatie van de verwachtingen vanuit het Rijk hebben we deze uitganspunten aangepast ten opzichte van de meerjaren begroting in het Meerjaren Beleidsplan 2026-2028 We hanteren daarom de volgende financiële uitgangspunten voor de begroting 2026: A. B. C. D. E. F. G. H. I. J.
Wij sorteren proactief voor op de financiële uitdagingen voor 2026 Stijging van de loonkostensubsidie met 20% CAO-stijging van 3,8% in 2026 Volumegroei klantaantallen is 2% per jaar; na accordering van de Businesscases Parttime werken en Economische Participatie ramen we deze groei navenant af. Regelingskosten Inkomensondersteuning stijgen met 5% Indexering 2,7% per jaar ICT 2,7% Huisvesting 2,7% Ontwikkelagenda We handhaven de financieringssystematiek
Ad A Proactief voorsorteren op de uitdagingen va 2026. Wij sorteren proactief voor op de financiële vraagstukken waar de gemeenten rondom 2026 mee te maken hebben. Wij zetten onder andere met de Ontwikkelagenda 2026-2028 proactief in op een meer kostenbewuste uitvoering om zo de balans tussen opdracht, dienstverlening en financiën verder te behouden en waar mogelijk te verbeteren. Wij houden er rekening mee dat voor de komende jaren een extra financiële taakstelling nog altijd tot de mogelijkheden behoort. Er geldt in bovenstaande perspectief één structurele tenzij: substantiële wijzigingen in het klantvolume van WIL (meer aanvragen SHV, meer aanvragen levensonderhoud en BB door o.a. de wet Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen toename en meer statushouders) kunnen leiden tot meer inzet en meerkosten. WIL zal hierin uiteraard terughoudend opereren en eerst kijken of andere opties voorhanden zijn. Deze tenzij nemen wij in deze Begroting 2026 op middels een disclaimer in de risicoparagraaf. We verwijzen u naar de betreffende programma's daar waar wij dit mogelijk achten.
8
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Ad B Loonkostensubsidie In de Kaderbrief 2026 gaven wij reeds aan dat we verwachten dat de inzet van loonkostensubsidie in 2026 verder zal groeien. Op basis van de groeicijfers en realisatie 2023 en 2024 en de ambities die gemeenten en WIL op dit vlak hebben, houden wij de ambitie aan om tot en met 2028 een toename van 25% van het aantal inwoners met een baangarantiebaan te realiseren. Dit betreft een meerjarige ambitie. Op basis van deze meerjarige ambitie is een stijging van 20% van de kosten loonkostensubsidie in 2026 als bijzonder realistisch. Als tenzij benoemen we hierbij dat dit afhankelijk is van de snelheid waarmee we in het kader van de Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt de effecten van de ketenregie realiseren. Oftewel in 2025 moeten de eerste stappen al worden genomen en effect gaan opleveren. Grofweg geldt dat het Rijk de gemeenten hiervoor financieel compenseert. Ad C CAO stijging Bij de vaststelling van zowel de Kaderbrief 2026 als de Begroting 2025 hadden wij nog geen zicht op de omvang van de cao-stijging 2025 en 2026. Bij het opstellen van de ontwerp begroting 2026 zijn de resultaten van de Cao-onderhandelingen nog niet bekend. Op basis van de September circulaire 2024 rekenen wij met een stijging van de personeelskosten met 3,8%. Ad D Volumes Voor de klantvolumes houden wij rekening met een stijging van 2%.
Dit geldt voor BUIG1, schuldhulpverlening en Inkomensondersteuning. De stijging is gebaseerd op de meest actuele landelijke ramingen2. In de Ontwikkelagenda WIL zijn actielijnen opgenomen met zeker op BUIG een afnemend bestand als doel. Deze zijn nog niet doorgerekend in de begroting. Na besluitvorming over de actielijnen worden de effecten ingeboekt. Ook is geen rekening gehouden met de effecten van de successen van de lokale werkteams op uitstroom uit de uitkering. Door de volumetoename stijgen de regelingskosten ook met 2%. Ad E Regelingskosten Inkomensondersteuning De regelingskosten voor bijzondere bijstand en minimaregelingen wordt conform onze gebruikelijke systematiek aangepast op het niveau van 2024. Daardoor hanteren wij een toename van 5% gebaseerd op de realisatie 2024. Ad F Indexering De indexering van de kosten voor de uitkeringen rekenen wij met een percentage van 2,7% per jaar op basis van de decembercirculaire 2024. Dit komt boven op een eventuele stijging van de regelingskosten als gevolg van een stijgend klantvolume. Zie hiervoor onder ad D. Ad G ICT kosten Voor de ICT hanteren wij een percentage van 2,7% voor 2026. Dit is gelijk aan het indexeringspercentage.
1 2
BUIG: Bundeling Uitkering Inkomensvoorzieningen Gemeenten. Dit is de financiering voor onder andere Participatiewet uitkeringen. Onder andere Berenschot, Divosa en het Ministerie van SZW 9
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Ad H Huisvestingskosten De kosten voor de huisvesting stijgen met indexering gemeentebegroting Nieuwegein 2026, voor nu geraamd op 2.7%. Ad I Ontwikkelagenda WIL 2026 De Ontwikkelagenda WIL is niet volledig, maar slechts gedeeltelijk verwerkt in deze begroting. Er zijn 5 actielijnen waarvoor geldt dat WIL deze eigenstandig zal oppakken, met de positieve zienswijzen op de Kaderbrief 2026 als basis. De kosten en baten van deze actielijnen uit de Ontwikkelagenda zijn wel al in de deze begroting verwerkt. Dat leidt tot een beperkte verlaging van de structurele begroting met € 180.000,-, met een investeringsbudget van € 150.000,- voor 2026. T.a.v. vier actielijnen is in de zienswijzen gevraagd om een nadere gesprek en nadere uitwerking in Businesscases, alvorens deze te mogen/kunnen opnemen in deze begroting. Aan dit verzoek hebben wij gehoor gegeven; in deze begroting is daarom zowel een nadere uitwerking opgenomen (zie verderop en bijlage) als een indicatieve doorrekening van de financiële impact mocht deze businesscase groen licht krijgen. Ad J Financieringssystematiek Bij de begroting 2026 zetten wij de vigerende financieringssystematiek uit de gemeenschappelijke regeling WIL voort. Op basis van de vastgestelde Begroting 2026 factureren wij in 2026 onze kosten bij de gemeenten.
Sinds de start van WIL zijn de begroting en jaarrekening van WIL leidend voor de bijdragen van de gemeenten, niet de bijdragen zoals gemeenten die van het Rijk ontvangen. Deze systematiek hanteren wij ook voor 2026.
10
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Samenvattend resulteert dan de volgende begroting overall. 2024
1e BW 2025
2026 CAO
Regeling
Overig Begroting 2026
incidenteel
structureel
Programma Inkomen
Financiële samenvatting
46.746.569
50.254.725
107.550
1.879.244
-25.000
52.216.518
0
1.961.794
Programma Werk
5.357.168
5.651.753
146.595
-669.675
823.133
5.951.806
0
300.053
Programma Inkomensondersteuning
7.375.974
8.684.995
136.741
-538.303
11.881
8.295.313
0
-389.681
Bedrijfsvoering
9.669.745
9.296.787
190.452
0
279.991
9.767.230
150.000
320.443
Programma DVO SW Totaal Bijdragen gemeente
1.158.211
1.150.000
0
0
0
1.150.000
0
0
70.307.666
75.038.259
581.337
671.265
1.090.006
77.380.868
150.000
2.192.609
incidenteel
structureel
2024
1e BW 2025
2026 CAO
Regeling
Overig
2026
Houten
15.527.267
16.773.877
138.671
599.271
260.008
17.771.826
35.781
962.169
IJsselstein
15.197.490
15.828.960
118.292
192.215
221.797
16.361.264
30.522
501.782
Lopik
4.568.702
4.754.708
33.975
205.105
63.703
5.057.493
8.766
294.018
Nieuwegein
34.905.219
37.572.714
290.399
-325.326
544.497
38.082.285
74.930
434.640
108.988
108.000
0
0
0
108.000
0
0
70.307.666
75.038.259
581.337
671.265
1.090.006
77.380.868
150.000
2.192.609
Vijfheerenlanden Totaal bijdragen gemeente
11
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Financiële samenvatting
Realisatie 2024 Begroting 2025
1e BW 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029
Inkomen Regelingskosten
43.794.897
44.370.137
47.178.620
49.057.864
51.915.859
55.017.056
58.394.528
Inkomen Uitvoeringskosten
2.951.672
2.957.364
3.076.104
3.158.654
3.309.839
3.442.894
3.581.258
Programma Inkomen
46.746.569
47.327.501
50.254.725
52.216.518
55.225.697
58.459.950
61.975.786
Werk Regelingskosten
1.887.865
1.621.000
1.794.000
1.224.325
1.224.325
1.224.325
1.224.325
Werk Uitvoeringskosten
3.469.303
3.713.943
3.857.753
4.727.481
4.955.600
5.154.824
5.362.017
Programma Werk
5.357.168
5.334.943
5.651.753
5.951.806
6.179.925
6.379.149
6.586.342
IO Regelingskosten
4.260.235
4.370.875
5.086.550
4.548.247
4.775.659
5.014.442
5.265.164
IO Uitvoeringskosten
3.115.739
3.213.675
3.598.444
3.747.067
3.889.474
4.046.053
4.208.895
Programma Inkomensondersteuning
7.375.974
7.584.550
8.684.995
8.295.313
8.665.133
9.060.495
9.474.059
Bedrijfsvoering
9.669.745
9.228.380
9.296.787
9.767.230
10.058.433
10.396.085
10.745.390
Programma DVO SW
1.158.211
1.150.000
1.150.000
1.150.000
1.150.000
1.150.000
1.150.000
70.307.666
70.625.373
75.038.259
77.380.868
81.279.188
85.445.679
89.931.578
Totaal Financiële samenvatting
Realisatie 2024 Begroting 2025
1e BW 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029
Regelingskosten
49.942.998
50.362.012
54.059.171
54.830.436
57.915.843
61.255.823
64.884.018
Uitvoeringskosten
20.364.669
20.263.362
20.979.089
22.550.432
23.363.345
24.189.856
25.047.560
Totaal
70.307.666
70.625.373
75.038.259
77.380.868
81.279.188
85.445.679
89.931.578
12
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Financiële samenvatting 2026
Vijfheerenland en
Houten
IJsselstein
Lopik
Nieuwegein
Inkomen Regelingskosten
11.663.226
10.332.480
3.200.483
23.861.674
Inkomen Uitvoeringskosten
753.460
642.730
184.602
1.577.862
Programma Inkomen
12.416.686
10.975.211
3.385.085
25.439.536
Werk Regelingskosten
104.000
191.768
76.277
852.280
-
1.224.325
Werk Uitvoeringskosten
1.127.685
961.959
276.289
2.361.548
-
4.727.481
Programma Werk
1.231.685
1.153.727
352.566
3.213.828
IO Regelingskosten
899.780
1.069.405
413.022
2.166.040
-
4.548.247
IO Uitvoeringskosten
893.819
762.462
218.991
1.871.795
-
3.747.067
Programma Inkomensondersteuning
1.793.598
1.831.867
632.013
4.037.836
Bedrijfsvoering
2.329.858
1.987.459
570.829
4.879.085
-
413.000
117.000
512.000
108.000
1.150.000
16.361.264
5.057.493
38.082.285
108.000
77.380.868
Programma DVO SW Totaal
17.771.826
Totaal 49.057.864
-
3.158.654 52.216.518
-
5.951.806
-
8.295.313 9.767.230
13
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Inhoudelijke en procesmatige piketpaaltjes Voor de Begroting 2026 zijn de huidige (programma)opdracht en positionering van WIL, inclusief leidende principes als werken vanuit de bedoeling, aansluiten op de leefwereld van klanten, uitgaan van vertrouwen, eenvoud en maatwerk in de kern onze eerste inhoudelijke piketpaaltjes. Ditzelfde geldt voor de KPI’s en kerncijfers per programma zoals die bij de vaststelling van de Begroting 2025 zijn vastgesteld. Onze opgave vloeit voort uit de maatschappelijke uitdaging en opgave zoals die in het Meerjarenbeleidsplan zijn beschreven. Bij de programma’s diepen we dit verder uit. Maar overall werken wij vanuit de volgende maatschappelijke uitdaging en maatschappelijke opgave en positie van WIL. De maatschappelijke uitdaging in de Lekstroom De bestaanszekerheid van veel inwoners van de Lekstroom staat op verschillende gebieden onder druk, vooral financieel. Deze onzekere of instabiele financiële situatie leidt vaak tot financiële stress, wat participatie belemmert. Bovendien zoekt een deel van de inwoners geen hulp.
De maatschappelijke opgave De Lekstroom heeft de maatschappelijke taak om de financiële bestaanszekerheid van deze inwoners te vergroten, zodat zij naar vermogen kunnen participeren. Dit omvat het verbeteren van de bereikbaarheid, vindbaarheid en het gebruik van ondersteuning en regelingen. Het is essentieel dat we inwoners snel, goed, en indien nodig dichtbij via maatwerk helpen als ze dat nodig hebben. Daarnaast is het belangrijk om te voorkomen dat mensen in een situatie van financiële stress terechtkomen. Onze positie WIL heeft zich verbonden aan deze uitdagingen en opgaven en speelt hier als uitvoeringsorganisatie een belangrijke rol. Wij doen dit niet alleen, maar samen met de gemeenten en ketenpartners. Voor complexe vraagstukken volstaan meestal niet een eenvoudige oplossing. WIL werkt lokaal, regionaal, bovenregionaal en waar nodig domein overschrijdend samen met ketenpartners. De drie pijlers onder onze huidige en toekomstige dienstverlening 1. De leefwereld van onze klanten staat centraal (niet de systeemwereld). 2. Een hybride klantbeeld: ons klantbeeld gaat uit van een beperkte mate van zelfredzaamheid en veelvuldige multi-problematiek. 3. Het belangrijkste thema voor (kwetsbare) inwoners en klanten is (financiële) bestaanszekerheid.
De leefwereld van onze klanten centraal Wij sluiten voor onze dienstverlening aan bij de leefwereld van onze klanten: ✓ De problematiek waarmee klanten te maken hebben, is complexer geworden, waardoor eenvoudige oplossingen vaak niet volstaan ✓ Een deel van de inwoners ervaart weinig vertrouwen vanuit de overheid en heeft zelf ook weinig vertrouwen in de overheid. 14
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
✓
Veel inwoners zoeken laat of helemaal geen hulp bij WIL en melden zich bij andere of meerdere instanties. Het is vaak niet meteen duidelijk wat er speelt, wat nodig is, wat iemand zelf kan en waar een duurzame oplossing voor nodig is.
Dit vraagt om een flexibele dienstverlening die aansluit bij de mensen waar we het voor doen. Een hybride klantbeeld Het klantenbestand van WIL verandert. Steeds meer van onze klanten kampen met meervoudige en zwaardere problematiek. Voor steeds meer van onze klanten blijkt zelfredzaamheid slechts in beperkte mate mogelijk. De hulpvraag van onze klanten is veranderd en vraagt om een dienstverlening die beter aansluit bij hun behoeften. We benaderen onze klanten vanuit een positief mensbeeld, passend bij een bredere maatschappelijke ontwikkeling.
Financiële bestaanszekerheid De bestaanszekerheid van veel inwoners staat onder druk. Inwoners vinden moeilijk de weg naar hulp en ondersteuning. We richten ons primair op de financiële bestaanszekerheid van inwoners, vooral door ondersteuning in de vorm van uitkeringen, bijzondere bijstand of hulp bij schulden en budgetvraagstukken. Samen met gemeenten en ketenpartners bieden we bereikbare regelingen. Wij zetten bovendien samen met de lokale werkteams in op economische participatie omdat werk bijdraagt aan (financiële) bestaanszekerheid, verbetering van de fysieke en mentale gezondheid en het gevoel van eigenwaarde. De beweging die wij op hoofdlijnen beogen a. Doorontwikkelen van onze dienstverlening in termen van eenvoud, vertrouwen en maatwerk. b. Minder inwoners in de uitkering. Eenvoud, vertrouwen en maatwerk Eenvoud is ons uitgangspunt, zodat inwoners makkelijk en snel gebruik kunnen maken van de regelingen die hen helpen hun bestaanszekerheid te behouden. We werken vanuit vertrouwen in onze klanten, waarbij het verhaal van de klant leidend is. We vragen alleen om bewijsstukken waar echt noodzakelijk, geen onnodige administratieve rompslomp. We bieden maatwerk vanuit de leefsituatie van de klant, de inwoner staat centraal. Dit doen we met de inrichting van onze dienstverlening door alle programma’s heen.
Wij denken dat meer lokaal aanbieden van onze dienstverlening bijdraagt aan deze beweging en wij zullen hier in het kader van de Ontwikkelagenda (actielijn Meer lokale dienstverlening) dan ook op inzetten. Minder inwoners en klanten in de uitkering Er staan nog te veel inwoners en klanten langs de kant; hier zit dus veel verbeterpotentieel voor onze inwoners en klanten zelf, maar ook voor de gemeentelijke portemonnee. We ontwikkelen onze dienstverlening verder door op het punt economische participatie. Binnen de programma’s Inkomen (terecht in de uitkering) en Werk (werknemers- en werkgeversdienstverlening) beschrijven we hoe we dit doen. 15
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
De Ontwikkelagenda WIL 2026 Aanvullend op onze generieke inzet per programma hebben we in het Meerjarenbeleidsplan WIL 2026-2028 een Ontwikkelagenda geschetst die aansluit op de beweging die we hierboven beschreven hebben. Deze Ontwikkelagenda kent 10 actielijnen: 1. 2. 3. 4. 5.
Brede Toegang. Meer lokale en afgestemde dienstverlening. Digitalisering en automatiseren dienstverlening. Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt (SILW). Harmonisering Minimaregelingen.
6. Meer eenvoud in de uitvoering. 7. Verbrede inzet op terecht in de uitkering. 8. Verbrede inzet op parttime werken. 9. Verbrede inzet op economische participatie. 10. Optioneel: versoberen Minimaregelingen.
Onderstaande figuur laat e.e.a. in samenhang zien.
16
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
SILW
Arbeidsmaktregio 17 Midden-Utrecht
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Onderstaand werken we deze actielijnen op hoofdlijnen uit; in de bijlage treft u een uitgebreide uitwerking aan. We houden zowel hieronder als in de bijlage de volgorde uit het Meerjaren Beleidsplan 2026-2028 aan. Actielijn 4 over de Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt nemen we hierin vanaf nu niet meer mee, omdat deze sinds de aanstelling van de ketenregisseur/kwartiermaker onder de verantwoordelijkheid van de gemeenten valt. Voor actielijn 10 over versobering geldt dat hiervoor geen 100% draagvlak is, gelet op de zienswijzen. Vanuit het adagium ‘samen uit, samen thuis’, werken we deze optie vooralsnog dus nog niet uit. Op de Raadsinformatieavond van mei zorgen we uiteraard wel voor een eerste uitwerking, voor het geval dat. Actielijn
Beoogde impact op inwoner
Impact op de begroting 2026
Aandachtspunt
1: Brede toegang Poort Realiseren één poort/toegang waarmee dienstverlening WIL integraal en toegankelijk wordt ontsloten voor alle inwoners van de Lekstroom-gemeenten.
Brede uitvraag en in een keer geholpen worden op 1 plek. Preventief: eerder problemen kunnen signaleren, sneller de juiste dienstverlening kunnen bieden en hierdoor (deels) kunnen voorkomen dat sommige inwoners vroegtijdig in een uitkeringssituatie of (stevig) schuldhulptraject terechtkomen. Mogelijk dienstverlening dichterbij huis aangeboden en in betere samenwerking ketenpartners. Dit draagt bij aan eenvoud en maatwerk. Efficiency en kwaliteit dienstverlening nemen overall wel toe; met als kern: meer eenvoud en maatwerk. Makkelijkere en snellere toegang van klanten tot informatie en dienstverlening WIL
Geen structurele financiële impact verwacht; wel voorkomen hogere uitvoeringkosten op termijn. Investeringsbudget 2026 is € 50.000; in de begroting verwerkt.
Stand van zaken wordt via P&C stukken WIL met raden gedeeld. Start actielijn is in 2025; vraagt om investering van € 25.000.
Geen structurele financiële impact verwacht; wel voorkomen hogere uitvoeringkosten op termijn. Investeringsbudget 2026 is € 25.000; in de begroting verwerkt.
Stand van zaken wordt via P&C stukken WIL met raden gedeeld. Start actielijn is in 2025; vraagt om investering van € 25.000.
2: Meer lokaal afgestemde dienstverlening Waar effectief en zinvol lokaal (afgestemd) aanbieden van passende WIL dienstverlening
3: Digitaliseren/ automatiseren Financiële impact wordt pas vanaf Stand van zaken wordt via P&C dienstverlening 2027 verwacht; eerst voorwerk stukken WIL met raden gedeeld Toepassen van digitale nodig. Start actielijn is in 2025; vraagt om technologieën om onze Investeringsbudget 2026 hiervoor is investering van € 25.000 dienstverlening te verbeteren en € 25.000; is in de begroting efficiënter te maken verwerkt. 4: Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt Realiseren van een sociale infrastructuur in de Lekstroom om inwoners (met een beperkt verdienvermogen) effectief en efficiënt duurzaam aan het werk te helpen. 18
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
5: Harmonisatie regelingen Realiseren van een sterk, kosteneffectief en toegankelijk minimabeleid, waarbij inwoners die financiële ondersteuning nodig hebben, deze ook daadwerkelijk (kunnen) krijgen. Te beginnen met stap 1: we doen wat nu al kan (met een geharmoniseerd herontwerp als eindplaatje, maar dit vraagt meer tijd). • IIT Ambtshalve toekennen aan inwoners die 3 jaar of langer een inkomen hebben tot 110% van de toepasselijke bijstandsnorm; uit oogpunt van efficiency en klantperspectief. • Bijzondere Bijstand (BB) Focus uitvoering richten op meest kwetsbare groep met 1 ste efficiencyslag
•
Collectieve ziektekostenverzekering (CZM) Versimpeling aanvraagprocedure en toekenning voor minima door koppeling aan BSN-lijsten en Upas/Stadspas
Regelingen worden begrijpelijker en effectiever en de postcode maakt niet meer uit wat je krijgt. Overall is de gedachte dat de meest kwetsbare inwoners nog beter ondersteund worden, met een overzichtelijke en toegankelijke set regelingen specifiek voor hen. Tegelijkertijd willen meer inwoners dan nu helpen.
Het minimabeleid is het primaat van de gemeenten. Het voorstel dat voorligt is in dat licht daarom geen exclusief voorstel van WIL, maar een gezamenlijk uitgewerkt voorstel waarvoor gemeentelijk draagvlak wordt ingeschat. De uiteindelijke keuze moet dan ook gemeentelijk nog bekrachtigd worden voor eind 2025; dit proces vraagt (doorloop)tijd.
PW-klanten WIL hoeven deze niet meer aan te vragen. Bereik neemt hierdoor toe.
We ramen dat de regelingskosten hierdoor structureel met € 267.000 toenemen en de uitvoeringkosten structureel afnemen met € 30.000. Conform afspraak nog niet in de begroting verwerkt.
Inkomensgrens voor BB zonder draagkracht wordt voor alle inwoners 110%; boven 150% is geen BB meer mogelijk. Kosten woninginrichting worden meer realistisch verstrekt.
We ramen dat de regelingskosten hierdoor structureel met € 286.000 afnemen. We schatten de effecten op de uitvoeringkosten budgetneutraal in voor nu. Conform afspraak nog niet in de begroting verwerkt. We ramen dat de uitvoeringskosten hierdoor structureel met € 20.000 afnemen. Conform afspraak nog niet in de begroting verwerkt.
Door koppeling is geen extra toetsmoment meer nodig; dit betekent meer eenvoud en gemak voor inwoners,
Is Businesscase. Inzet is de businesscase verwerken in 1ste BW 2026. In RIA 22 mei ligt de businesscase ter bespreking voor; in Gesprek met Raad in oktober 2025 ligt herontwerp als geheel voor. Investeringsbudget voor IIT en CZM 2025 is € 75.000.
19
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
6: Meer eenvoud en vertrouwen in de uitvoering Stroomlijnen en optimaliseren werkprocessen en kosten uitvoering verlagen
Eenvoudigere (aanvraag)procedures en wijze van afhandeling; ook sneller en meer vanuit vertrouwen
We ramen structureel € 100.000 besparing op uitvoeringskosten in. Investeringsbudget 2026 is € 25.000; beiden in de begroting verwerkt
Stand van zaken wordt via P&C stukken WIL met raden gedeeld Start actielijn is in 2025; vraagt om investering van € 25.000
7: Verbrede inzet op terecht in de uitkering Herijken uitkeringsproces zodat klanten terecht in uitkering zitten en hier nadien voordeel van hebben.
Borgen dat inwoners gedurende hun uitkeringsperiode eenvoudig en coulant geholpen kunnen worden; met brede en gedegen uitvraag als startpunt
Stand van zaken wordt via P&C stukken WIL met raden gedeeld Start actielijn is in 2025; vraagt om investering van € 25.000
8: Verbrede inzet op parttime werken Het vergroten van het aantal uitkeringsgerechtigden dat parttime werkt uit het oogpunt van kosten en klantperspectief.
Kans op duurzame uitstroom neemt hierdoor toe voor meerdere inwoners, met een positief effect op het algemene welzijn.
9: Verbrede inzet op economische participatie Het zorgen dat meer uitkeringsgerechtigden aan het werk gaan en uit de uitkering, uit het oogpunt van kosten en klantperspectief.
Werk heeft voor veel mensen een positief effect op gezondheid, participatie, welbevinden, enzovoort. Bovendien draagt economische participatie bij aan het nemen van stappen richting financiële bestaanszekerheid.
We ramen structureel € 170.000 besparing op de regelingskosten in. Met structureel € 90.000 meer aan uitvoeringskosten. Investeringsbudget 2026 is € 25.000; alles al in de begroting verwerkt. We ramen dat de regelingskosten hierdoor structureel met € 270.000 afnemen en de uitvoeringkosten structureel toenemen met € 100.000. Investeringsbudget 2026 is € 25.000. Conform afspraak nog niet in de begroting verwerkt. We ramen dat de regelingskosten hierdoor structureel met € 700.000 afnemen en we dit budgetneutraal kunnen uitvoeren. Conform afspraak nog niet in de begroting verwerkt.
Is Businesscase. Inzet is de businesscase verwerken in 1ste Begrotingswijziging 2026. Start actielijn is in 2025; vraagt om investering van € 25.000.
Is Businesscase die nog onder regie van ketenregisseur wordt uitgewerkt. Verwachting is dat deze businesscase voorligt tijdens Gesprek met de Raad van oktober 2025. Inzet is de businesscase verwerken in 1ste Begrotingswijziging 2026.3
3
Voor zowel actielijn 8 als 9 geldt dat de re-integratie van bijstandsklanten het primaat is van de gemeenten (lokale werkteams); WIL kan hierin faciliteren en ondersteunen (via het WSP bijvoorbeeld). Het voorstel dat voorligt zal daarom ook gemeentelijk bekrachtigd moeten worden voor eind 2025 (in de lokale werkplannen 2026); dit proces vraagt (doorloop)tijd. 20
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Al met al resulteert de volgende begroting voor de Ontwikkelagenda als geheel en zoals bovenstaand beschreven. Cf. MJBP jaarschijf 2026
Cf. Kaderbrief 2026
Structurele besparing op uitvoeringskosten Structurele besparing op regelingskosten Eenmalig investeringsbudget Bruto saldo
€ 200.000 € 940.000 € 540.000 (*) ➢ +/+ € 600.000
€ 200.000 € 740.000 € 640.000 (*) ➢ +/+ € 300.000
Specificatie Actielijn
Baten cf. KB 2026
1. Brede toegang Poort 2. Meer lokale/afgestemde dienstverlening 3. Digitaliseren/ automatiseren dienstverlening 4. SILW (=Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt) 5. Harmonisatie bijzondere bijstand en minimaregelingen 6. Meer eenvoud en vertrouwen in de uitvoering 7. Verbrede inzet op rechtmatigheid 8. Verbrede inzet op parttime werken 9. Verbrede inzet op economische participatie Totaal
Cf. Begroting 2026 (indien 100% verwerkt) - € 40.000 € 1.179.000 € 175.000 ➢ +/+ € 1.000.000
-
Investering cf. KB 2026 € 50.000 -
Structurele baten cf. BG 2026 -
Structurele kosten cf. BG 2026 -
Investering cf. BG 2026 € 50.000 € 25.000 € 25.000 -
€ 100.000 U
€ 25.000
€ 267.000 R
-
€ 100.000 U
€ 50.000
€ 286.000 R € 50.000 U € 100.000 U
-
€ 25.000
€ 120.000 R € 115.000 (*) € 170.000 R € 90.000 U € 120.000 R € 100.000 (*) € 270.000 R € 100.000 U € 500.000 R € 300.000 (*) € 700.000 R € 200.000 U € 640.000 € 150.000 U € 190.000 U € 740.000 R € 1.426.000 R € 267.000 R U = Uitvoeringskosten R = Regelingskosten (*) Zitten structurele uitvoeringskosten in die in de Kaderbrief als investering zijn weggezet; in BG 2026 goed neergezet
€ 25.000 € 25.000 € 175.000
21
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Zoals aangegeven, is bovenstaande begroting voor de Ontwikkelagenda maar gedeeltelijk verwerkt in de onderhavige Begroting WIL 2026 als geheel. Onderstaand treft u de begroting aan die wel verwerkt is; hiermee wordt duidelijk dat uiteindelijk groen licht op de gehele Ontwikkelagenda in financiële termen nog een behoorlijk voordeel gaat opleveren.
Structurele besparing op uitvoeringskosten Structurele besparing op regelingskosten Eenmalig investeringsbudget Bruto saldo
Cf. MJBP jaarschijf 2026 € 200.000 € 940.000 € 540.000 (*) ➢ +/+ € 600.000
Cf. Kaderbrief 2026 € 200.000 € 740.000 € 640.000 (*) ➢ +/+ € 300.000
Cf. Begroting 2026 (indien 100% verwerkt) - € 40.000 € 1.179.000 € 175.000 ➢ +/+ € 1.000.000
Cf. Begroting 2026 (zoals nu verwerkt) € 10.000 € 170.000 € 150.000 ➢ +/+ € 30.000
22
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
4. PROGRAMMA INKOMEN
4.1 De maatschappelijke uitdaging in de Lekstroom In de Lekstroom is een deel van de inwoners aangewezen op een uitkering, omdat zij geen ander inkomen hebben, dan wel dat zij uit werk onvoldoende inkomen krijgen om boven het bestaansminimum te kunnen komen. Een groot deel van deze inwoners ervaart (ook) financiële stress, die meedoen en participeren belemmert. Wat we ook weten is dat een deel van deze inwoners niet voor hulp aanklopt. Voor een deel van de inwoners geldt dat zij te maken hebben met wisselende inkomsten en financiële bestaansonzekerheid.4 4.2 De maatschappelijke opgave van de Lekstroom gemeenten Vanuit deze realiteit hebben de Lekstroom gemeenten op hoofdlijnen een driedubbele ambitie c.q. opgave geformuleerd voor zichzelf: a. Het vergroten van de financiële bestaanszekerheid voor alle inwoners door te investeren in werk en (economische) participatie. b. Het nog duidelijker maken waar inwoners moeten zijn als ze financiële problemen ervaren of inkomensondersteuning (i.c. een uitkering) nodig hebben. M.a.w. het vergroten van het bereik (bereikbaarheid, vindbaarheid en daadwerkelijk gebruik) van de ondersteuning die wij hierop bieden. c. Het snel, goed, eenvoudig en zo nodig dichtbij helpen van inwoners die aankloppen voor hulp 4.3 De beoogde impact voor inwoners De beoogde impact voor hun inwoners ligt hiermee in het verlengde.
Allereerst dat alle inwoners die recht hebben op een uitkering die ook krijgen. Ten tweede neemt de bestaanszekerheid voor hun inwoners toe en ervaren zij minder tot geen financiële stress meer. En tot slot weten inwoners waar zij moeten zijn in geval zij hulp nodig hebben. In termen van bereik betekent dit een toename van het bereik 4.4 De opdracht voor Inkomen Door de toegankelijkheid te vergroten krijgen inwoners waar ze recht op hebben, neemt de bestaanszekerheid toe en weten inwoners waar zij moeten zijn als zij hulp nodig hebben.
23
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
De opdracht voor het Programma Inkomen is primair het uitvoeren van de Participatiewet en de Wet op de Lijkbezorging. Wij doen dit naar de geest van de wet: we gaan uit van vertrouwen en leveren maatwerk. Wij verkennen daarbij of ondersteuning in nabijheid helpend is. Hierbij zetten wij preventieve en outreachende instrumenten in. Wij beschrijven in het tekstkader hoe we preventief en outreachend werken.
Preventief en Outreachend werken bij WIL Wij werken preventief en outreachend om onze dienstverlening eenvoudig, laagdrempelig en toegankelijk te maken voor onze inwoners. Onze ondersteuning begint zo vroeg mogelijk, waarbij we verbinding leggen met het maatschappelijk middenveld. Aan de voorkant werken we preventief door ervoor te zorgen dat inwoners weten met welke (beginnende) vraagstukken ze bij WIL terecht kunnen. Als WIL geen ondersteuning kan bieden, verwijzen we de klant door naar de juiste instantie. Zo dragen we bij aan toegankelijke en bereikbare ondersteuning binnen de keten. In een vroeg stadium kunnen we voorkomen dat problemen verergeren of zich uitbreiden naar andere leefgebieden. We kijken direct welke dienstverlening binnen WIL beschikbaar is en op welke regelingen een klant aanspraak kan maken. Dit draagt bij aan interventies in een zo vroeg mogelijk stadium. We zijn daarom lokaal meer zichtbaar, sluiten aan bij lokale initiatieven en werken samen met onze ketenpartners. Zo zorgen we ervoor dat we vindbaar en toegankelijk zijn voor inwoners en onze regelingen bereikbaarder worden. Nazorg zetten we preventief in om recidive te voorkomen.
Kengetal Aantal huishoudens in de bijstand per gemeente per ultimo jaar (excl. IOAW en IOAZ)
Aantal mensen die wij in het kader van de wet op de lijkbezorging (hebben) begraven
Houten
IJsselstein
514
475
Lopik
136
Cijfers 2024 Nieuwegein
1.139
Uitgangspunt Begroting 2026 WIL Totaal
WIL Totaal
2.264 (*)
2.346 (**)
35 meldingen 22 opdrachten tot verzorging uitvaart door WIL 13 verzorgd door nabestaanden
36 meldingen 25 opdrachten van WIL tot verzorging uitvaart, 11 door nabestaanden
24
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
(*) Het betreft hier de eindcijfers 2024 Algemene Bijstand per ultimo 2024. In de eindcijfers van het Jaarverslag 2024 worden mutaties van na ultimo 2024 nog meegenomen. Voor de IOW en IOAZ maakt dit geen verschil. Voor de algemene bijstand betekent dit een verschil van +8 (het Jaarverslag rekent met 2.272 huishoudens). (**) Cf. de vastgestelde begrotingsuitgangspunten: eindstand 2024 met 2% verhoging -/- 9 vanwege Ontwikkelagenda terecht in de uitkering. 4.5 Wat gaan we doen in 2026? Onze activiteiten in 2026 laten zich op hoofdlijnen als volgt omschrijven: a. We verstrekken een uitkering aan iedereen die dat nodig heeft. Wij werken hierbij vanuit de gedachte dat iedereen terecht in de uitkering zit. Dat is onze positieve benadering van rechtmatigheid, zie ook het tekstkader. We gaan uit van vertrouwen, leveren maatwerk, kijken breed waar nodig en schakelen en stemmen af met ketenpartners indien bijpassende hulp nodig is. Wij richten ons hiermee op de vindbaarheid, zichtbaarheid en toegankelijkheid van onze ondersteuning. b. We vorderen terug wat realistisch is. Hierbij sluiten we aan bij de situatie van de klant. c. Wij voeren de handhavingstaken en sociale recherche taken uit als er fraude, misbruik of onrechtmatig gebruik wordt geconstateerd. Zowel de bestuursrechtelijke – als strafrechtelijke afhandeling is bij ons belegd.
Wij handhaven vanuit vertrouwen zoals beschreven in Handhaven in vertrouwen. d. Wij bieden in gevallen van broodnood snelle ondersteuning, zoals bijvoorbeeld financiële ondersteuning e. Wij bieden statushouders een goede start binnen de Lekstroom met een stabiele inkomenspositie. Wij hebben hiervoor eenvoudige processen afgesproken met onze externe partners, maar ook WIL-breed.
25
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
f.
Inkomen verzorgt een waardig afscheid bij de uitvoering van de Wet op de Lijkbezorging, inclusief het verhalen van kosten op de nabestaanden.
Terecht in de uitkering; waar nodig en rechtmatig In de komende jaren richten we ons meer op preventie: we verstrekken uitkeringen waar nodig en rechtmatig. Vanaf de aanvraag ligt de focus op het recht op (de juiste) uitkering. Hierbij houden we rekening met voorliggende voorzieningen en het recht op andere regelingen met gunstigere voorwaarden voor de klant. Als er geen recht is, zijn we daar duidelijk over. De basis hiervoor is werken vanuit vertrouwen, eenvoud en maatwerk. Dit geldt zowel bij de start van de uitkering als gedurende de looptijd. Bij al onze klantcontacten zijn we alert op wat nodig is, zodat intensieve handhaving idealiter niet nodig is. We zien dit als een positieve benadering van rechtmatigheid. De inwoner krijgt de noodzakelijke ondersteuning, die bovendien toegankelijk is. Bij ontwikkelingen zoals werken vanuit vertrouwen, eenvoud, bereik en maatwerk streven we in onze dienstverlening naar een balans tussen de leefwereld en rechtmatigheid. Wat is de leefsituatie van de klant? Zijn er wijzigingen in de situatie waardoor er mogelijk geen recht meer is of juist recht op meer regelingen? Dit bepaalt hoe streng we naar een situatie kijken, waarbij we ook hier maatwerk toepassen. We zijn streng bij oneigenlijk gebruik als dat nodig is.
4.6 Uitgangspunten WIL Een groot deel van onze klanten is beperkt zelfredzaam en heeft ondersteuning op 1 of meerdere vlakken nodig. Een groot deel van onze klanten ervaart ook (financiële) stress en ervaart aankloppen bij WIL als een hoge drempel. Bij veel van onze klanten is ook sprake van multi-problematiek. Dit maakt dat we tijd en aandacht moeten en willen geven aan onze klanten als zij bij ons aankloppen. Vanuit de wetenschap dat er vrijwel altijd geen ander vangnet is. In iedere gemeente is het lokale maatschappelijke middenveld anders georganiseerd; ook het samen schakelen om leefwereld oplossingen te kunnen bieden kost daarmee veel (doorloop)tijd. Onderstaand overzicht laat de samenloop aan regelingen zien (standen per eind 4e kwartaal 2024).
26
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Omvang klantenbestand naar regeling of combinatie van regelingen per 31 december 2024 (in aantal klanten) Regeling Houten IJsselstein Uitkering Participatiewet (P-wet) 178 164 Minimaregelingen 458 348 Schuldhulpverlening (SHV) 58 79 Uitkering P-wet + minimaregelingen 356 304 Uitkering P-wet + schuldhulpverlening 8 11 Minimaregelingen + schuldhulpverlening 11 8 Uitkering P-wet + minimaregeling + SHV 20 27 Totaal gemeente 1.089 941
Lopik 28 171 13 97 2 3 13 327
Nieuwegein 58 2.177 133 1.051 3 46 86 3.554
WIL 428 3.154 283 1.808 24 68 146 5.911
4.7 Wat willen we als WIL realiseren? Vanuit onze opdracht zijn wij aanspreekbaar op drie KPI's. KPI en streefwaarde 2026
Korte toelichting op het waarom?
Waarde eind 2024
Het aantal terecht toegekende uitkeringen is minimaal 95% Klantevredenheid t.a.v. bejegening en overall >7,5
We willen dat inwoners inkomensondersteuning krijgen als ze die nodig hebben. We accepteren dat sommige uitkeringen mogelijk niet terecht zijn, maar wel nodig. We accepteren tegelijk niet dat het oneigenlijk gebruik te hoog wordt Het oordeel van inwoners/klanten is bepalend of we op de goede weg zijn denken we. Vooral als we laag scoren levert dat belangrijke input voor bijstelling op.
We blijven binnen de begroting; eventuele overschrijdingen worden vooraf geaccordeerd
De gemeentelijke middelen zijn beperkt waardoor keuzes noodzakelijk zijn. Door te rapporteren op deze KPI kan tijdig bijgestuurd worden (aan gemeente en WIL kant). Daar waar we (dreigen te) overschrijden lichten we toe waarom.
Geen nulmeting voorhanden. Is een nieuwe KPI die nog nader wordt uitgewerkt. Expert -guess WIL is ongeveer 95%. In 2022/2023 voor het laatst gemeten. Score was een 7,6. Nieuw onderzoek is gepland voor 2025. Niet gerealiseerd door aantal ontwikkelingen en keuzes; zie Jaarverslag 2024 hiervoor.
Parallel hieraan houden we aantal kerncijfers bij, om te kunnen monitoren hoe ons bestand zich ontwikkelt en of bijsturing nodig is. Het gaat in deze om de volgende kerncijfers (vastgesteld in het verlengde van de Begroting 2024); op verzoek op een aantal punten al 'gevuld'. Het tweede kerncijfer is toegevoegd n.a.v. de uitwerking van en gedachtewisseling over het Kwaliteitskompas. We verwijzen naar de kwartaalrapportage van WIL voor de uitwerking van onderstaande kerncijfers.
27
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
Kerncijfer
Waarde eind 2024
Aantal klanten BUIG (per gemeente), met specifieke focus op jongeren
Houten 535, waarvan 108 jonger dan 27 jaar IJsselstein 494, waarvan 65 jonger dan 27 jaar Lopik 139, waarvan 16 jonger dan 27 jaar Nieuwegein 1.172, waarvan 144 jonger dan 27 jaar WIL totaal 2.340, waarvan 333 jonger dan 27 jaar Geen nulmeting voorhanden. Is nieuwe KPI die nog nader wordt uitgewerkt. Expert guess WIL is nu >90%, gebaseerd op ervaringscijfers energietoeslag. Houten – -/- 1,29 procent, van 542 naar 535 huishoudens IJsselstein – + 0,20 procent, van 493 naar 494 huishoudens Lopik – -/- 0,72 procent, van 140 naar 139 huishoudens Nieuwegein -/- 3,62 procent, van 1.216 naar 1.172 huishoudens WIL totaal – -/- 2,13 procent, van 2.391 naar 2.340 huishoudens Zie de tabel hiervoor bij 4.6
Bereik van de Participatiewet Ontwikkeling bijstandsvolume (per gemeente) in 2024
Aantal klanten per regeling (P-wet, IOAW, IOAZ en Bbz) (per gemeente) Regelingskosten BUIG (per gemeente)
De samenstelling van het bestand naar leeftijd, geslacht en leefvorm Gemiddelde nettoprijs per uitkering (per gemeente) Het aantal openstaande vorderingen plus bedrag
Houten € 10.019.935,IJsselstein € 9.370.092,Lopik € 2.800.391,Nieuwegein € 21.604.479,WIL totaal € 43.794.897,Zie Q1 rapportage WIL 2025 Zie Q1 rapportage WIL 2025 Zie Q1 rapportage WIL 2025
Zoals we hebben afgesproken koppelen we in de Turap, de Q-rapportages en de Jaarrekening terug hoe we het doen. Waar nodig voorzien we die van duiding en stellen we onze inzet bij.
28
Begroting 2026 en meerjarenbeleidsperspectief
4.8 Wat gaat e.e.a. kosten? Onderstaand treft u de begroting van het programma Inkomen aan. 2026 Programma Inkomen
2024
BUIG
42.442.150
1e BW 2025 44.811.259
2026 CAO 0
Regeling 1.364.103
Overig 0
Begroting 2026 46.175.362
incidenteel 0
structureel 1.364.103
Loonkostensubsidie
2.413.582
2.940.103
0
588.021
0
3.528.124
0
588.021
BBZ 2004 en BBZ Light
12.500
97.064
0
-84.564
0
12.500
0
-84.564
Wet op de Lijkbezorging
59.302
41.000
0
18.302
0
59.302
0
18.302
Leefgeld Oekraïners
238.898
238.898