1. Raadsinformatiebrief Kaderbrief 2026

postadres Postbus 26, 3400 AA IJsselstein

bezoekadres Overtoom 1 3401 BK IJsselstein

Gemeenteraad IJsselstein Postbus 26 3400 AA IJSSELSTEIN

t 14 030 f 030 6884350 e info@ijsselstein.nl

betreft

Kaderbrief 2026

uw kenmerk uw brief van behandeld door

zaaknummer

238993

datum

11 februari 2025

blad 1 van 4 bijlagen

Wouter Geurts

Geachte raadsleden, De kaderbrief vormt het startpunt voor het kadernotaproces. Met deze kaderbrief geven wij u inzicht in het financieel perspectief voor het begrotingsjaar 2026 en welke grote ontwikkelingen wij op ons af zien komen. Dit vormen de uitgangspunten voor de begroting 2026. De rijksoverheid bezuinigt vanaf 2026 fors op het gemeentefonds. Ook verandert de verdeling hiervan, wat negatief uitpakt voor IJsselstein. Vandaar dat 2026 ook wel het ‘ravijnjaar’ genoemd wordt. Ons financieel perspectief laat zien dat we vanaf 2026 tegen een fors tekort aanlopen. Dit beperkt onze financiële mogelijkheden. Met de raadsvoorstellen ravijnjaar heeft het college een plan gemaakt om de begroting 2026 weer sluitend te krijgen. Dit plan nemen we mee in het financieel perspectief in deze brief. Uw raad moet nog besluiten over dit plan. De pijlers van ons financieel beleid De uitgangspunten van ons financieel beleid blijven hetzelfde, ongeacht de mogelijke maatregelen die we moeten nemen om ons voor te bereiden op het ravijnjaar. Ons financieel beleid steunt op 3 pijlers: 1. We geven niet meer geld uit dan we ontvangen om financieel duurzaam gezond te blijven; 2. Doorberekende producten en diensten zijn in principe kostendekkend; 3. Onze belastingen stijgen bij voorkeur niet meer dan de inflatiecorrectie.

Financieel perspectief en raadsvoorstel ravijnjaar Tabel 1 geeft het financieel perspectief weer voordat rekening gehouden is met de voorstellen ravijnjaar. Hieruit blijkt een verwacht tekort van € 2,4 miljoen in 2026 dat oploopt tot € 4,7 miljoen structureel. De tabel is overgenomen uit het raadsvoorstel ravijnjaar, met enkele kleine wijzigingen. Voor het (D)MJOP gebouwen en de decembercirculaire zijn in het raadsvoorstel verwachtingen opgenomen. In deze brief zijn de werkelijke uitkomsten verwerkt. Het financieel perspectief wijzigt hierdoor nauwelijks ten opzichte van het raadsvoorstel ravijnjaar. Daarnaast is het effect van de Q3 rapportage (septembercirculaire) toegevoegd. Deze begrotingswijziging heeft uw raad op 12 december 2024 goedgekeurd. Ontwikkeling financieel perspectief vóór RV ravijnjaar (bedragen x € 1.000) 2026

2027

2028

2029

Financieel perspectief begroting 2025 Herverdeling gemeentefonds (opbouw € 15 /I/J) (D)MJOP gebouwen Effect Q3 rapportage 2024 Effect Decembercirculaire 2024

-1.985 -503 -428 316 105

-3.334 -1.005 -519 143 188

-2.041 -1.507 -759 -363 266

-2.088 -2.010 -681 -27 345

Financieel perspectief

-2.495

-4.527

-4.404

-4.461

Tabel 1. Financieel perspectief vóór raadsvoorstel ravijnjaar De gemeente IJsselstein gebruikt uw persoonsgegevens uitsluitend voor het doel waarvoor zij zijn verstrekt. Voor meer informatie daarover verwijzen wij u naar www.ijsselstein.nl/privacy.

Bankrelatie BNG NL79BNGH028.50.09.958 Bankrelatie RABO NL83RABO0320.72.82.85

datum ons kenmerk blad 2 van

11 februari 2025 152321 4

Het tekort ontstaat voornamelijk door de bezuiniging op het gemeentefonds. Dit is al verwerkt in het meerjarenperspectief in de begroting 2025. Het tekort groeit door het verwachte effect van de herverdeling van het gemeentefonds. Deze is in 2022 bepaald en voor een deel al verwerkt in de algemene uitkering. Het deel dat nog niet is verwerkt is voor IJsselstein € 2,7 miljoen. De werkelijke uitkomst kan nog iets afwijken. Ook is het moment waarop de herverdeling effect krijgt nog onzeker. Uit een recente brief van de minister van Binnenlandse Zaken aan de Tweede Kamer blijkt dat de herverdeling een jaar wordt opgeschort. Wij zullen u op korte termijn informeren over de gevolgen hiervan voor IJsselstein. Normaal gesproken worden nadelige effecten begrensd op € 15 per inwoner per jaar. Dit is dan ook het scenario waar we op rekenen. Met de Voorjaarsnota verwachten we hier meer duidelijkheid over te krijgen. We blijven inzetten op een bijdrage van het Rijk aan een oplossing van het tekort. Bijvoorbeeld door de bezuiniging te verminderen of door taken terug te geven aan het Rijk. Via de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) blijven we hierover in gesprek met het Rijk. Op dit moment is er echter geen zicht op een oplossing en moeten we ons voorbereiden op het scenario in tabel 1.

Om dit te doen heeft de ambtelijke organisatie een volledige inventarisatie uitgevoerd van al onze financiële sturingsmogelijkheden. Het college heeft op basis hiervan een plan gemaakt en het raadsvoorstel ravijnjaar eind 2024 voorgelegd aan uw raad. Tabel 2 geeft het financieel perspectief weer ná verwerking van dit raadsvoorstel. De enige aanpassing hierop betreft € 0,2 miljoen dat in het raadsvoorstel zit, maar wat via een amendement al in de begroting 2025 is verwerkt. De aanpassing algemene posten in tabel 2 is daardoor € 0,2 miljoen lager dan in het raadsvoorstel. Onderstaand perspectief gaat er vanuit dat uw raad het voorstel ongewijzigd goedkeurt. Een afwijkend besluit heeft dus direct effect op het financieel perspectief. Ná verwerking van het raadsvoorstel ravijnjaar is ons financieel perspectief structureel sluitend in 2029. Het structureel overschot is zeer klein. Op basis van dit financieel perspectief zien wij in 2026 beperkte ruimte voor incidentele uitgaven, maar geen ruimte voor extra structurele uitgaven. Ontwikkeling financieel perspectief ná RV ravijnjaar (bedragen x € 1.000) 2026

2027

2028

2029

Financieel perspectief vóór RV Aanpassing algemene posten Voorgestelde besparingen

-2.495 994 1.895

-4.527 1.594 2.422

-4.404 1.594 2.795

-4.461 1.594 2.982

Financieel perspectief ná RV

732

-512

-15

115

Tabel 2. Financieel perspectief ná raadsvoorstel ravijnjaar

Ontwikkelingen 2026 en daarna We lichten de belangrijkste ontwikkelingen toe die aanzienlijke capaciteit en middelen van de gemeente zullen vragen. Gezien de financiële beperkingen is het uitgangspunt hierbij dat dit binnen bestaande budgetten opgevangen moet worden. In veel gevallen denken we dat dit kan en zijn we hierop voorbereid. In andere gevallen kan dit een uitdaging worden. Omdat we nog niet alle (financiële) gevolgen in beeld hebben kiezen we ervoor om op voorhand geen extra budget te vragen. Dit doen we alleen als blijkt dat dit echt niet anders kan. In de begroting 2026 worden onderstaande ontwikkelingen verder uitgewerkt, inclusief onze beleidsdoelen en de verwachte financiële effecten. Het tekort aan woningen blijft groot Dit vraagt veel inzet van ons, waar we ook de benodigde budgetten en capaciteit voor hebben. Wij zijn bij de woningbouwopgave in grote mate afhankelijk van medeoverheden en de markt. Als gemeente blijven we ons inzetten om woningbouw mogelijk te maken. We doen dit binnen bestaande budgetten en belasten waar mogelijk de kosten door aan initiatiefnemers.

datum ons kenmerk blad 3 van

11 februari 2025 152321 4

De vergrijzing neemt de komende jaren sterk toe IJsselstein heeft veel inwoners de leeftijdsgroep 50-65 jaar. Hoewel Wmo ondersteuning op iedere leeftijd nodig kan zijn, verwachten we de komende jaren een stijgende vraag naar onze Wmo voorzieningen. Inmiddels worden gemeenten via het gemeentefonds beter gecompenseerd voor deze demografische ontwikkeling. Toch blijft kostenbeheersing een aandachtspunt. We zetten hierbij in op lokale voorzieningen in het voorveld, eigen begeleiding en doelmatige inkoop. Hierdoor verwachten we de effecten van vergrijzing binnen bestaande budgetten op te vangen. Jeugdhulp Het landelijk beeld is dat de kosten voor jeugdhulp sterk stijgen. Met de hervormingsagenda jeugd ligt een grote uitdaging voor ons om de kwaliteit te verbeteren en kosten te beheersen. Wij zetten hierop in door het voorveld te versterken en waar mogelijk hulpvragen lokaal te voorzien. U heeft in december 2024 ons plan hiervoor en de gewijzigde verordening goedgekeurd. In 2026 verwachten we hiervan resultaten te zien. Recent heeft de commissie van Ark haar rapport uitgebracht waarin aanbevelingen worden gedaan aan het Rijk over de wijze waarop omgegaan wordt met de stijgende kosten jeugdhulp. Het is nog onduidelijk óf en hoe deze aanbevelingen worden opgevolgd en wat de consequenties zijn.

Integrale visie duurzaamheid De vraag naar duurzaam handelen en de verantwoording hierover stijgen. Ook hebben we hierin een voorbeeldrol. Dit vraagt toenemende inzet op klimaatadaptatie en de energietransitie. We werken aan een integrale visie dat alle aspecten van duurzaamheid bij elkaar brengt. Onderdeel hiervan is een uitvoeringsagenda die weergeeft welke stappen we als gemeente zetten. Het is een uitdaging om de duurzaamheidsambities uit te kunnen voeren binnen bestaande budgetten. Mogelijk gaan diverse landelijke regelingen (SPUK’s) ons hierbij helpen. Op dit moment zijn we nog bezig met de (financiële) uitwerking van de visie en het uitvoeringsplan. Dit wordt in 2025 aan u voorgelegd en in de begroting 2026 verwerkt. Huisvesting statushouders Op dit moment geldt er een taakstelling voor gemeenten voor de huisvesting van statushouders. Het is nog onzeker of deze taakstelling blijft omdat het kabinet van plan is deze te schrappen. De druk op de asielketen blijft landelijk echter hoog. We houden er daarom rekening mee dat we ook vanaf 2026 te maken hebben met huisvesting van statushouders. Dit vraagt inzet en middelen voor huisvesting, inrichting en de inburgeringsopgave. Ook verwachten we hierdoor een stijging van bijstandsuitkeringen. Bestaanszekerheid en participatie Het beroep op de bijzondere bijstand is de afgelopen jaren toegenomen.

Dit komt onder andere door inflatie, de oorlog in Oekraïne en de huisvesting van statushouders. We verwachten dat dit in 2026 zo blijft. We houden onze voorzieningen voor inkomensondersteuning in stand en zetten nog sterker in op participatie. Het doel is om zelfredzaamheid te vergroten en tegelijkertijd de kosten te beheersen. Dit doen we samen met onze gemeenschappelijke regeling Werk en Inkomen Lekstroom (WIL). De plannen hiervoor worden voor de zomer voor zienswijze aangeboden aan uw raad. Beperkte ruimte voor nieuwe plannen Het Rijk biedt (nog) geen zicht op een oplossing voor het financieel ravijn. Daarom gaan we er vanuit dat we het tekort zelf moeten oplossen. Het financieel perspectief laat een prognose zien waarbij we een nipt sluitende begroting hebben in 2029. Dit is als we er vanuit gaan dat uw raad de voorstellen ravijnjaar van het college goedkeurt. Wij zien daarom alleen ruimte voor voorstellen die budgetneutraal uitgevoerd kunnen worden of die beperkte incidentele middelen vragen. We vragen u dan ook om bij uw kadernotavoorstellen hiermee rekening te houden en aandacht te besteden aan de financiële dekking.

datum ons kenmerk blad 4 van

11 februari 2025 152321 4

Wij wensen u een goede raadsconferentie en kijken met belangstelling uit naar uw inbreng. Hoogachtend, Het college van IJsselstein,

Wilma van de Werken secretaris

Agnes Jongerius burgemeester