1.1 Definitieve rapportage Gemeentebeleidsmonitor IJsselstein

21% slecht, veel problemen

In welke mate inwoners problemen bij dagelijkse activiteiten ervaren, 2023.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

66 66

Zelforganiserend vermogen

Bij problemen kunnen IJsselsteiners het meest terugvallen op vrienden en familie, maar ook de buurt is een vangnet. 84% familie

De meeste inwoners kunnen als men hulp of zorg nodig heeft, terugvallen op familie (84% zeker en 12% waarschijnlijk) en op vrienden (66% zeker en 28% waarschijnlijk). Ook kan een belangrijk deel hiervoor terecht bij mensen uit de buurt (33% zeker en 52% waarschijnlijk).

79% 77% 66%

vrienden / kennissen

67%

2023

64%

2021

33% mensen in de buurt

2019

38% 35%

Inwoners van Zuidoost en het Landelijk gebied Noord/Zuid kunnen minder dan gemiddeld terugvallen op familie (resp. 79% en 77% zeker tegenover 84% gemiddeld). Inwoners van IJsselveld West en het Landelijk gebied Noord/Zuid zijn iets minder zeker dat zij kunnen terugvallen op buren (resp. 27% en 24% tegenover 33% gemiddeld).

Mate waarin men denkt terug te kunnen vallen op hun omgeving, 2019-2023.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

67 67

Weerbaarheid

Circa negen op de tien bewoners van IJsselstein slaan zich makkelijk door moeilijke tijden heen en pakken gemakkelijk de draad op bij tegenslag. de draad gemakkelijk oppakt als het even tegen heeft gezeten

55%

35%

8%

zich door moeilijke tijden heen weet te slaan

54%

39%

6%

(vrijwel) altijd

vaak wel

soms

nee

Mate waarin men weerbaar is in verschillende situaties, 2023.

gemakkelijk zelf hulp regelt en organiseert als dat nodig is

gemakkelijk vrienden, familie of kennissen inschakelt als dat nodig is (vrijwel) altijd

47%

31%

31%

vaak wel

34%

17% 6%

27%

soms

8%

Van de inwoners heeft 16% moeite met veranderingen en raakt 12% snel van slag als iets tegenzit. Dit aandeel is iets afgenomen ten opzichte van 2021 (resp. van 15% naar 12% voor het snel van slag raken en van 16% naar 13% voor het opzien tegen veranderingen).

nee

Mate waarin men zelf hulp kan organiserend wanneer dit nodig is, 2023.

snel van slag raakt als er iets tegenzit of onduidelijk is

opziet tegen veranderingen nee

soms

48%

40% vaak wel

40%

44%

Vrijwel alle inwoners van IJsselstein pakken de draad gemakkelijk op als het even tegen heeft gezeten en slaan zich zeer gemakkelijk door moeilijke tijden heen (resp. 93% en 90%). Nog eens acht op de tien inwoners (78%) regelen (vrijwel altijd of vaak wel) zelf hulp als dat nodig is. Het inschakelen van bekenden wanneer dat nodig is, gebeurt relatief wat minder gemakkelijk (65% vrijwel altijd of vaak, 27% soms en 8% niet). Op hoofdlijnen is het beeld niet gewijzigd vergeleken met voorgaande metingen.

8% 4%

13% 3

(vrijwel) altijd

Mate waarin men weerbaar is in verschillende situaties, 2023.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

68

Participatie

ü Participatie in IJsselstein ü Participatie ü Hulp en aandacht voor buren en mantelzorg ü Vrijwilligerswerk

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

69 69

Participatie in IJsselstein 8,9 8,8 8,8

IJsselstein Zuidwest

IJsselstein Zuidoost

8,6 7,6 8,0

Achterveld Noord/Oost

8,2 7,6 8,2

Landelijk gebied Noord/Zuid

8,2 8,3 8,3

Oranjekwartier/Europakwartier

8,1 7,6 7,6

IJsselveld Oost

7,9 7,8 7,9

IJsselstein Centrum

7,8 7,7 7,7

IJsselveld West

7,7 7,2 7,3

Achterveld West/Zuid/Groenvliet

7,4 7,7 7,6

8,1 Participatie

7,8 7,9

2023 2021 2019

Score voor participatie, 2019-2023.

2023 2021 2019

Participatie heeft betrekking op de mate waarin inwoners deelnemen aan de samenleving en aan het maatschappelijk leven. Participatie valt uiteen in: het hebben van werk, het volgen van een opleiding, inzet als mantelzorger en/of als vrijwilliger, deelnemen aan het verenigingsleven en hulp aan en aandacht voor buren. De berekening komt als volgt tot stand: mensen die werken krijgen de hoogste score, daarna mensen die een opleiding volgen en zo verder. Gemiddeld scoort IJsselstein een 8,1 voor participatie. In Achterveld West/Zuid/Groenvliet ligt de participatie lager dan gemiddeld (7,4), vooral door het relatief lage aandeel werkenden en studenten, maar ook als het gaat om vrijwilligerswerk is de inzet hiervoor in IJsselveld West lager dan gemiddeld. In Zuidwest ligt de participatie met een 8,9 hoger dan gemiddeld door een relatief hoog aandeel respondenten dat werkt. Dit geldt in mindere mate ook voor Zuidoost. Vergeleken met 2021 is de score voor participatie gestegen (van 7,8 naar 8,1). De score voor participatie is vooral sterk gestegen in Zuidoost, Achterveld Noord/Oost en IJsselveld West (resp. van 7,6 naar 8,6, van 7,6 naar 8,2 en van 7,2 naar 7,7). Dit kan vooral worden verklaard door een toename van het aandeel werkenden en inwoners die actief zijn in een vereniging. Dit geldt in mindere mate ook voor Oranjekwartier/Europakwartier.

Alleen in Achterveld West/Zuid/Groenvliet is de score iets gedaald (van 7,7 naar 7,4). Hier daalde het aandeel werkenden (van 64% naar 59%).

Score voor participatie op wijkniveau, 2019-2023.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

70

Participatie

Zeven op de tien inwoners verrichten betaald werk voor minimaal 12 uur per week. 70% 67% 64%

Ik verricht betaald werk voor minimaal 12 uur in de week. 25% 26% 22% 19% 21%

Ik ben gepensioneerd / met pré-pensioen. Ik ben huisvrouw/ huisman Ik studeer / volg een opleiding / zit op school. Ik werk niet omdat ik langdurig ziek of arbeidsongeschikt ben. Ik heb nu geen betaald werk, maar ben wel op zoek naar werk.

2023

10% 9% 8% 5% 5% 5% 3% 3% 3%

2021 2019

op school / het onderwijs / kinderopvang overige (vrijetijds)vereniging religieuze of maatschappelijke vereniging culturele vereniging (toneel, muziek e.d.) in een zorginstelling gezelligheidsvereniging ik ben niet actief geweest in het verenigingsleven

Zoals al eerder is opgemerkt ligt het aandeel werkenden hoger in Zuidwest (83%) en Zuidoost (78%). In Achterveld West (59%) verrichten in verhouding minder respondenten betaald werk. Het aandeel gepensioneerden is tussen 2019 en 2021 toegenomen van 22% naar 26% om vervolgens weer iets te dalen naar 25% in 2023. Het aandeel werkenden is ook toegenomen (van 64% in 2019, 67% in 2021 naar 70% in 2023). De overige cijfers blijven ongeveer gelijk.

Welke participatie activiteiten van toepassing zijn, 2019-2023.

sportvereniging

Zeven op de tien inwoners verrichten betaald werk voor minimaal 12 uur per week (70%). Een kwart van de respondenten is gepensioneerd (25%), ongeveer een vijfde is huisvrouw/huisman (19%) en één op de tien studeert (10%). Daarnaast is een klein deel momenteel niet werkzaam, maar is wel op zoek naar werk (3%), nog eens 1% neemt deel aan een re-integratietraject en 5% werkt niet omdat men langdurig ziek of arbeidsongeschikt is.

27% 20% 12% 8% 10% 9% 9% 9% 6% 5% 6% 5% 3% 3%

2023 2021

46% 55%

Iets meer dan de helft van de inwoners is actief in het verenigingsleven (54%) wat meer is dan in 2021 toen iets meer dan vier op de tien actief waren (45%). Men is vooral actief in een sportvereniging (27%). Ongeveer één op de tien inwoners is actief in het onderwijs (12%), bij een overige (vrijetijds)vereniging (10%) of een religieuze of maatschappelijke vereniging (9%). Inwoners van 18 tot 30 jaar (40%) en van 30 tot 50 jaar (39%) zijn meer dan gemiddeld actief bij een sportvereniging. In het onderwijs betreft dit meer dan gemiddeld inwoners van 30 tot 50 jaar (27%). De stijging van het aandeel actieve inwoners in een vereniging zal deels samenhangen met het einde van de coronapandemie. Vooral het aandeel inwoners dat actief is bij een sportvereniging is gestegen (van 20% in 2021 naar 27% in 2023).

Bij welke verenigingen/organisaties inwoners de afgelopen 12 maanden actief geweest, 20212023.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

71 71

Hulp en aandacht voor buren en mantelzorg Iets meer dan vier op de tien inwoners zijn mantelzorger voor een gezinslid of familie. mantelzorg aan een gezinslid (partner, kind) of familielid

26%

hulp aan buren (helpen met klussen, boodschap e.d.)

10%

aandacht voor buren in een zorgwekkende situatie (o.m. eenzaamheid, zelfverwaarlozing of andere probleemsituatie)

10%

17%

57%

48%

42%

41%

2023

58%

19%

11%

13%

2021

55%

21%

12%

13%

0 - 4 uur per week

49%

4 – 8 uur per week

8 - 16 uur per week

meer dan 16 uur per week

Uren per week van verleende mantelzorg, 2021-2023.

mantelzorg aan een vriend of vriendin 6%

21%

73%

mantelzorg aan een buurtbewoner 3% 14% vaak

Bijna zes op de tien inwoners helpen buren wel eens met bv. klussen of boodschappen doen (10% vaak en 48% af en toe) en bijna de helft heeft aandacht voor buren in een zorgwekkende situatie (10% vaak en 41% af en toe). Iets meer dan vier op de tien inwoners zijn mantelzorger voor een gezinslid of voor familie (26% vaak en 17% af en toe) en een kwart verleent mantelzorg aan een vriend of vriendin (6% vaak en 21% af en toe) en 17% aan een buurtbewoner.

83%

af en toe

(bijna) nooit

Mate waarin men zich het afgelopen jaar voor anderen heeft ingezet, 2023.

2023

2021

50%

55%

2019

37%

9%

2%

28%

13%

2%

62%

2017

47%

niet of nauwelijks belast

enigszins belast

28%

35% tamelijk zwaar belast

7% 2%

12% zeer zwaar belast

4%

overbelast

Hoe belast mantelzorgers zich momenteel voelen, 2017-2023.

Uitgevoerd door Dimensus

Hulp aan buren vindt meer dan gemiddeld plaats in het Landelijk gebied Noord/Zuid (18% vaak en 56% af en toe). In IJsselveld Oost verlenen inwoners vaker mantelzorg aan een buurtbewoner (5% vaak en 18% af en toe). Bijna zes op de tien inwoners verrichten minder dan 4 uur per week mantelzorg (58%), één op de vijf mantelzorgers is hieraan 4 tot 8 uur kwijt (19%) en iets meer dan één op de tien 8 tot 16 uur (11%) of meer dan 16 uur (13%). Van de mantelzorgers voelt de helft zich niet of nauwelijks belast door de mantelzorg (50%) en nog eens ruim een derde enigszins (37%). Het aandeel dat zich zeer zwaar belast voelt (2%) of zelfs overbelast (1%) is beperkt. Inwoners die meer uren mantelzorg verlenen voelen zich vaker belast hierdoor. Zo voelt 12% van de mantelzorgers die meer dan 16 uur per week mantelzorg verleent zich zeer zwaar belast en nog eens 9% zelfs overbelast. Vergeleken met 2021 is het aandeel mantelzorgers dat zich tamelijk zwaar belast voelt gedaald (van 13% naar 9%), terwijl het aandeel dat zich enigszins belast voelt steeg (van 28% naar 37%). GBM IJsselstein 2023

72 72

Vrijwilligerswerk

Ruim vier op de tien inwoners zijn actief als vrijwilliger.

2023

22%

22%

57%

2021

17%

21%

2019

19%

22%

58%

2017

20%

21%

59%

ja, vaak

62%

ja, af en toe

Het afgelopen jaar heeft 44% van de inwoners van IJsselstein vrijwilligerswerk gedaan, waarvan 22% vaak en 22% incidenteel. Dit aandeel is vergeleken met 2021 toegenomen van 38% naar 44%. Het einde van de coronapandemie zal hierbij zeker een rol spelen.

nee, (bijna) niet

Vrijwilligerswerk onder inwoners, 2017-2023.

2023

28%

2021

25%

2019

27%

2017

26% ja, zeker

30%

29%

23%

25%

29%

ja, misschien

22%

27%

26%

20%

28%

Iets meer dan de helft (58%) van de inwoners wil in de toekomst vrijwilligerswerk (blijven) doen, waarvan een kwart zeker (28%) en drie op de tien misschien (30%). Nog eens één op de vijf weet het nog niet (20%). Een kwart geeft aan geen vrijwilligerswerk te willen doen (23%). Inwoners uit IJsselveld West zijn meer dan gemiddeld bereid om vrijwilligerswerk te (blijven) doen (64%, waarvan 36% zeker en 28% misschien), terwijl inwoners van Centrum hier minder vaak toe bereid zijn (53%, waarvan 22% zeker en 31% misschien). Op hoofdlijnen wijkt het aandeel dat vrijwilligerswerk wil (blijven) doen niet af van 2021, 2019 en 2017, hoewel het aandeel dat zegt geen vrijwilligerswerk te willen doen door de jaren heen gestaag lijkt af te nemen (van 28% in 2017, 27% in 2019, 25% in 2021 naar 23% in 2023).

16%

20%

nee

weet niet

Mate waarin inwoners in de toekomst vrijwilligerswerk willen (blijven) doen, 2017-2023.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

73 73

Eenzaamheid

ü Eenzaamheid in IJsselstein ü Sociale en emotionele eenzaamheid

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

74 74

Mate van eenzaamheid in IJsselstein IJsselstein Zuidwest

8,8 7,8 8,6

Oranjekwartier/Europakwartier

8,6 7,8 7,9

8,3 8,0 8,7

IJsselveld West

8,1 7,5 8,4

IJsselstein Centrum

8,1 8,0 8,0

IJsselstein Zuidoost

7,9 7,9 7,9

IJsselveld Oost

Landelijk gebied Noord/Zuid

Mate van eenzaamheid

7,9 8,2

2023 2021 2019

Score voor eenzaamheid, 2019-2023.

8,4 8,5 8,1

Achterveld Noord/Oost

Achterveld West/Zuid/Groenvliet

8,2

2023 2021

De component ‘mate van eenzaamheid’ heeft betrekking op de mate waarin mensen kunnen terugvallen op anderen, zich met anderen verbonden voelen en de mate waarin zij zich alleen voelen. Op basis van het model van De Jong-Giersveld hebben inwoners zes beproefde stellingen voorgelegd gekregen, die inzicht geven in de mate waarin mensen zich verbonden voelen met anderen. Op basis van de antwoorden is een score berekend. De score voor de mate van eenzaamheid loopt van ‘slecht’ naar ‘goed’, dus: hoe hoger de waarde, des te minder er sprake is van eenzaamheid.

2019

Gemiddeld scoort IJsselstein een 8,2 voor de mate van eenzaamheid. Zuidwest scoort met een 8,8 het hoogst en het Landelijk gebied Noord/Zuid met een 7,1 het laagst. Ook Zuidoost (7,9) en IJsselveld Oost (7,6) scoren onder gemiddeld. Vergeleken met de meting in 2021 is de score gestegen van een 7,9 naar een 8,2 wat weer vergelijkbaar is met 2019. De coronapandemie zal hierbij zeker een rol hebben gespeeld. De score is met name toegenomen in Zuidwest (van 7,8 naar 8,8), Oranjekwartier/Europakwartier (van 7,8 naar 8,6) en IJsselveld West (van 7,5 naar 8,1). In mindere mate is er ook een toename te zien in het Landelijk gebied Noord/Zuid (van 6,7 naar 7,1), Achterveld West (van 8,0 naar 8,3) en IJsselveld Oost (van 7,3 naar 7,6).

7,6 7,3 8,1 7,1 6,7 9,0

Score voor eenzaamheid op wijkniveau, 2019-2023.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

75

Sociale en emotionele eenzaamheid Iets meer dan één op de tien respondenten mist mensen om zich heen.

Ik mis mensen om me heen.

Ik ervaar een leegte om mij heen.

9%

12%

60%

4% 12%

61%

Vaak voel ik me in de steek gelaten. 4%5% ja! geheel mee eens

ja

18%

21%

67%

min of meer

nee

24% nee! geheel mee oneens

Mate waarin inwoners sociaal eenzaam zijn, 2023.

Er zijn genoeg mensen op wie ik in geval van narigheid kan terugvallen.

36%

46%

14% 3%

Er zijn voldoende mensen met wie ik mij nauw verbonden voel.

35%

46%

14% 4%

Ik heb veel mensen op wie ik volledig kan vertrouwen.

35%

44%

16% 5%

ja! geheel mee eens

ja

min of meer

nee

Iets meer dan één op de tien inwoners mist mensen om zich heen (11%), 6% ervaart een leegte om zich heen en 5% voelt zich vaak in de steek gelaten. Het overgrote deel ervaart dit niet. Zo hebben circa acht op de tien inwoners genoeg mensen om zich heen om op terug te vallen (82%), voldoende mensen met wie men zich nauw verbonden voelt (81%) en veel mensen die men kan vertrouwen (79%). De cijfers voor sociale eenzaamheid verschillen nauwelijks van 2021, maar de mate van emotionele eenzaamheid is wel afgenomen. Inwoners van IJsselveld Oost ervaren meer dan gemiddeld een leegte om zich heen (10%). Inwoners van het Landelijk gebied Noord/Zuid en IJsselveld Oost hebben in verhouding minder mensen waarop zij bij narigheid kunnen terugvallen (resp. 69% en 76%) en zij hebben ook minder mensen die zij volledig kunnen vertrouwen (beide 71%). Ook voelen inwoners zich minder vaak verbonden met voldoende mensen (resp. 61% en 76%). In IJsselveld Oost (17%) en Zuidoost (16%) missen inwoners vaker mensen om zich heen. Bij de vorige meting scoorde het Landelijk gebied Noord/Zuid ook minder positief dan gemiddeld. Inwoners tot 30 jaar, 65-plussers en alleenstaanden ervaren vaker eenzaamheid. Het zijn meer dan gemiddeld alleenstaanden (21%) en inwoners tot 30 jaar (12%) die een leegte om zich heen ervaren. Ook voelen zij zich minder vaak nauw verbonden met voldoende mensen (resp.

73% en 76%), missen vaker mensen om zich heen (resp. 25% en 23%) en voelen zich vaker in de steek gelaten (resp. 7% en 11%). Naast alleenstaanden (69%) hebben ook 65-plussers (eveneens 69%) minder vaak veel mensen die men kan vertrouwen of waarop men kan terugvallen in geval van narigheid.

nee! geheel mee oneens

Mate waarin inwoners emotioneel eenzaam zijn, 2023.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

76 76

Financiële zelfredzaamheid

ü Financiële zelfredzaam in IJsselstein ü Rondkomen van netto inkomen

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

77 77

Financiële zelfredzaamheid in IJsselstein Achterveld West/Zuid/Groenvliet

7,9 8,0 7,9

IJsselstein Zuidwest

7,9 8,0 7,7

IJsselveld West

7,7 7,6 7,6

IJsselstein Centrum

7,6 7,4 7,3

Achterveld Noord/Oost

7,6 7,8 7,9

Oranjekwartier/Europakwartier

7,6 7,7 7,2

IJsselstein Zuidoost

7,5 7,7 8,0

Landelijk gebied Noord/Zuid

7,4 7,0 7,4

IJsselveld Oost

7,1 7,0 6,9

7,6 Financiële Zelfredzaamheid

7,7 7,6

2023 2021 2019

Score voor financiële zelfredzaamheid, 2019-2023.

2023 2021 2019

De score voor financiële zelfredzaamheid zegt iets over de financiële draagkracht van mensen. De indicator is gebaseerd op de mate waarin inwoners kunnen rondkomen van het netto-inkomen van hun huishouden. Gemiddeld is de score voor de financiële zelfredzaamheid in de gemeente IJsselstein een 7,6, wat (vrijwel) vergelijkbaar is met 2021 (7,7) en 2019 (7,6). De score is het hoogst in Achterveld West/Zuid/Groenvliet en Zuidwest (beide 7,9) en het laagst in IJsselveld Oost (7,1). In de meeste wijken is de verandering in score beperkt. In het Landelijk gebied Noord/Zuid is de grootste stijging te zien van een 7,0 naar een 7,4. In Zuidoost is sprake van een gestage afname (van 8,0 in 2019, 7,7 in 2021 naar 7,5 in 2023).

Score voor financiële zelfredzaamheid op wijkniveau, 2019-2023.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

78

Rondkomen van netto-inkomen

Bijna drie op de tien inwoners kunnen zeer gemakkelijk rondkomen, de helft van de inwoners gemakkelijk. 2023

28%

54%

15%

2%

2021

29%

52%

16%

2%

2019

27%

54%

15%

4%

17%

3%

2017

23% Zeer gemakkelijk

57% Gemakkelijk

Kom net rond

Moeilijk

Zeer moeilijk

Mate waarin men kan rondkomen van het netto-inkomen, 2017-2023.

koopwoning

14%

woning gehuurd van een particuliere verhuurder

3%

Inwoners die in een koopwoning wonen komen vaker zeer gemakkelijk rond (31%). Inwoners die een woning huren van de woningcorporatie komen vaker net rond met hun inkomen (37%). Na een toename van het aandeel dat zeer gemakkelijk rondkomt tussen 2017 (23%) en 2021 (29%) is het aandeel in 2023 ongeveer gelijk gebleven (28%).

83%

huurwoning van een woningcorporatie:

Bijna drie op de tien inwoners kunnen volgens eigen zeggen zeer gemakkelijk rondkomen van het netto inkomen (28%) en nog eens de helft kan dit gemakkelijk (54%). Slechts 3% kan moeilijk (2%) tot zeer moeilijk (1%) rondkomen. Inwoners tot 30 jaar (19%) kunnen in verhouding minder vaak zeer gemakkelijk rondkomen.

Het grootste aandeel inwoners heeft een koopwoning (83%). Een veel kleiner aandeel woont in een huurwoning van een woningcorporatie (14%) of in een woning gehuurd van een particuliere verhuurder (3%).

Eigendomsverhouding woning, 2023.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

79

De gemeente en de politie

ü De gemeente – inzet leefbaarheid en veiligheid ü De gemeente ü De politie ü Meldingen van overlast in de woonomgeving ü Plaatselijk nieuws

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

80 80

De gemeente – inzet leefbaarheid en veiligheid

Bijna een kwart van de inwoners is positief over de bereikbaarheid van de gemeente voor meldingen en klachten.

De gemeente is bereikbaar voor meldingen en klachten over onveiligheid en overlast. De gemeente heeft aandacht voor het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid. De gemeente doet beroep op buurtbewoners voor bijdrage leefbaarheid en veiligheid. De gemeente reageert op meldingen en klachten over de onveiligheid en overlast. De gemeente werkt samen met de buurt aan plannen, activiteiten en voorzieningen.* De gemeente luistert naar de mening van haar burgers. De gemeente geeft de buurt de ruimte om hun ideeën en plannen uit te voeren* De gemeente helpt inwoners bij het uitvoeren van ideeën en plannen.*

De gemeente stelt zich flexibel op als dat nodig is.

34% 37% 37% 43% 33% 30% 38% 40% 26% 31% 37% 42% 23% 22% 23% 27% 22% 27% 31% 36% 21% 15% 21% 25% 13% 17% 20% 23% 11% 19% 23% 29% 11% 10% 13% 15%

Mate waarin inwoners het (helemaal) eens zijn met de stellingen over de inzet van de gemeente voor leefbaarheid en veiligheid in de buurt, 2017-2023. * deze stellingen zijn in 2023 enigszins gewijzigd

2023 2021 2019 2017

Aan de inwoners is een aantal stellingen voorgelegd over de inzet van de gemeente voor de leefbaarheid en veiligheid in de buurt. Inwoners zijn het meest positief over de bereikbaarheid van de gemeente voor meldingen en klachten over onveiligheid en overlast (34%) en de aandacht van de gemeente voor het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid (33%). Ongeveer een kwart vindt dat de gemeente een beroep doet op buurtbewoners voor het leveren van een bijdrage aan de leefbaarheid en veiligheid (26%) en ongeveer een vijfde is van mening dat de gemeente reageert op meldingen en klachten over onveiligheid en overlast (23%), dat de gemeente samen met de buurt werkt aan plannen, activiteiten en voorzieningen (22%) en dat de gemeente luistert naar de mening van haar burgers (21%). Iets meer dan één op de tien inwoners vindt dat de gemeente de buurt ruimte geeft om ideeën en plannen uit te voeren (13%), dat de gemeente inwoners helpt bij het uitvoeren van hun ideeën en plannen (11%) en dat de gemeente zich flexibel opstelt als dat nodig is (ook 11%). In vergelijking met voorgaande metingen zijn inwoners positiever over de aandacht van de gemeente voor het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid (van 30% naar 33%), en de mate waarin de gemeente luistert naar de mening van burgers (van 15% naar 21%).

Aan de andere kant vinden inwoners minder vaak dat de gemeente een beroep doet op buurtbewoners om bij te dragen aan leefbaarheid en veiligheid (van 31% naar 26%), dat de gemeente samen met de buurt werkt aan plannen, activiteiten en voorzieningen (van 27% naar 22%), dat de gemeente de buurt de ruimte geeft om ideeën en plannen uit te voeren (van 17% naar 13%) en dat de gemeente bereikbaar is voor meldingen en klachten over onveiligheid en overlast (van 37% naar 34%). De formulering van de stelling dat de gemeente inwoners helpt bij het uitvoeren van plannen is vergeleken met de voorgaande jaren erg veranderd. Dit was namelijk ‘De gemeente ondersteunt initiatieven op het gebied van leefbaarheid en veiligheid voldoende”. Er is wel een afname te zien in het aandeel inwoners dat het eens is met deze stelling (van 29% in 2017, 23% in 2019, 19% in 2021 naar 11% in 2023), maar bij de sterke daling in 2023 moet wel rekening worden gehouden met de veranderde vraagstelling in 2023. Voor de overige stellingen zijn de verschuivingen in de tijd nihil.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

81

De gemeente

Iets meer dan een derde vindt dat de gemeente voldoende aandacht heeft voor problemen in de wijk de wijze waarop de gemeente burgers informeert

8%

23%

de website van de gemeente

7%

25%

31%

de wijze waarop de gemeente zich inzet voor de leefbaarheid en veiligheid bij u in de buurt

6%

23%

31%

19%

21%

de algehele dienstverlening van de gemeente

6%

24%

31%

19%

20%

het gemeentebestuur 6% 16% 9 of hoger

8

7

28%

31%

18% 19%

20%

6

23% 17%

27%

5 of lager

Rapportcijfers voor gemeentelijke dienstverlening, 2023.

2023

34%

31%

34%

2021

32%

34%

33%

2019

35%

26%

38%

2017 3%

37%

19%

41%

2015 3%

37%

20%

40%

Weinig

Weet niet/geen mening

Veel

Voldoende

Mate waarin men de gemeente aandacht heeft voor de problemen in de wijk, 2015-2023.

Uitgevoerd door Dimensus

Wanneer inwoners een rapportcijfer mogen geven voor de dienstverlening van de gemeente dan scoort de website met een 6,7 het hoogst. De algehele dienstverlening van de gemeente krijgt een 6,6, de wijze waarop de gemeente zich inzet voor de leefbaarheid en veiligheid in de buurt en de wijze waarop de gemeente haar burgers informeert krijgen gemiddeld een 6,5. Het gemeentebestuur scoort gemiddeld een 6,2. De wijze waarop de gemeente zich inzet voor de buurt (6,5) scoort hoger dan in 2021 toen de inwoners daar een 6,3 voor gaven tegenover een 7,0 in 2019. Verder scoort de gemeente bij alle rapportcijfers iets hoger dan in 2021 (bijv. het cijfer voor de algehele dienstverlening gaat van een 6,3 naar een 6,6 en het gemeentebestuur van een 6,0 naar een 6,2). Mogelijk dat de coronacrisis in 2021 roet in het eten heeft gegooid als het gaat om de inzet voor de leefbaarheid en veiligheid, omdat de gemeente vanwege de beperkende maatregelen minder projecten in dit kader kon opstarten. Inwoners van Zuidwest en Centrum zijn het meest te spreken over de inzet van de gemeente, inwoners van IJsselveld Oost het minst. Van alle inwoners uit IJsselstein vindt iets meer dan een derde dat de gemeente aandacht heeft voor problemen in de wijk (34% voldoende en 1% veel). Een iets kleiner aandeel is echter van mening dat de gemeente weinig aandacht heeft voor de problemen in de wijk (31%).

Eveneens een derde kan hierover geen uitspraak doen (34%). Inwoners van IJsselveld Oost zijn meer dan gemiddeld van mening dat de gemeente weinig aandacht heeft voor de problemen in de buurt (55%). Inwoners van het Landelijk gebied Noord/Zuid geven zowel vaker dan gemiddeld aan dat de gemeente voldoende aandacht heeft voor de problemen in de wijk (39%) als weinig aandacht (39%). Vergeleken met voorgaande metingen zijn inwoners iets positiever gestemd. Het aandeel dat vindt dat de gemeente weinig aandacht heeft voor de problemen in de wijk is iets gedaald (van 34% naar 31%). Inwoners van Achterveld Noord (van 40% weinig aandacht naar 31%), Zuidwest (van 29% weinig naar 22%) en Centrum (van 38% weinig naar 32%) zijn vooral positiever dan in 2021. GBM IJsselstein 2023

82

De gemeente

Vier op de tien inwoners heeft vertrouwen in de burgemeester en de wethouders, een op de tien heeft dit niet. Ik heb vertrouwen in de burgemeester en de 3% wethouders.

37%

De gemeente handhaaft gemeentelijke regels. 3%

33%

26%

7%2%

29%

De gemeente is geïnteresseerd in de mening van 3% burgers.

33%

28%

10% 4%

23%

De gemeente heeft duidelijke regels. 2%

33%

28%

5%2%

Ik voel mij vertegenwoordigd door de gemeenteraad.

14%

Burgers hebben voldoende invloed op wat de gemeente doet.

10%

helemaal eens oneens

eens helemaal oneens

In hoeverre men het eens is met uitspraken over de gemeente, 2023.

29%

30%

29%

7%3%

21%

29%

13% 6%

36%

17%

35%

8%

Vier op de tien inwoners hebben vertrouwen in de burgemeester en wethouders (40%, 10% heeft dit niet). Ruim een derde vindt dat de gemeente de gemeentelijke regels handhaaft (36%, 9% vindt dit niet), is van mening dat de gemeente geïnteresseerd is in de mening van burgers (resp. 36% en 14%) en dat de gemeente duidelijke regels heeft (resp. 35% en 7%). Inwoners zijn vaker negatief dan positief over de stellingen dat men zich vertegenwoordigd voelt door de gemeenteraad (15% positief tegenover 19% die vindt van niet) en dat burgers voldoende invloed hebben op wat de gemeente doet (11% positief, 25% vindt van niet). Inwoners van het Landelijk gebied Noord/Zuid (24%) en IJsselveld Oost (31%) hebben minder dan gemiddeld vertrouwen in de burgemeester en de wethouders. Inwoners van Achterveld Noord (48%) en Oranjekwartier/Europakwartier (46%) hebben dit juist meer dan gemiddeld (beide 39%).

niet eens, niet oneens weet niet / niet van toepassing

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

83

De politie

Circa vier op de tien inwoners zijn van mening dat de politie voldoende aandacht heeft voor de problemen in de wijk en hebben ook veel vertrouwen in de politie. 2023 3%

40%

2021 2%

38%

2019

35%

21%

36%

25%

36%

26%

38%

2017 3%

37%

19%

41%

2015 3%

37%

20%

40%

Weinig

Weet niet/geen mening

Veel

Voldoende

Mate waarin men de politie aandacht heeft voor de problemen in de wijk, 2015-2023.

2023

42%

22%

2021

38%

21%

2019

39%

24%

2017

42% Veel

22% Weinig

Geen

5%

5%

32%

36%

5%

33%

4%

32%

Van alle inwoners uit IJsselstein vindt 40% dat de politie voldoende aandacht heeft voor de problemen in de wijk en nog eens 3% dat de politie zelfs veel aandacht hiervoor heeft. Eén op de vijf is van mening dat dit weinig is (21%). De overige inwoners kunnen geen oordeel hierover geven (36%). Inwoners zijn iets positiever hierover dan in 2021 toen 38% vond dat de politie voldoende aandacht had en 25% van mening was dat dit weinig was. Inwoners van Oranjekwartier/Europakwartier vinden vaker dat de politie voldoende (50%) of zelfs veel (6%) aandacht heeft voor de problemen in de wijk. Een kwart is van mening dat dit weinig is (24%). Iets meer dan vier op de tien (42%) inwoners van IJsselstein hebben veel vertrouwen in de politie in de wijk, 22% heeft hier weinig vertrouwen in en 5% geen vertrouwen. In het Landelijk gebied Noord/Zuid, Zuidwest en Oranjekwartier/Europakwartier hebben inwoners vaker veel vertrouwen in de politie (resp. 53%, 50% en 49%). Inwoners uit IJsselveld Oost hebben vaker dan gemiddeld weinig vertrouwen in de politie in hun buurt (10%). Het aandeel dat vertrouwen heeft in de politie is vergeleken met 2021 iets gestegen (van 38% naar 42%).

Weet niet/geen mening

Mate waarin men de inwoners vertrouwen hebben in de politie in de wijk, 2017-2023.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

84

Meldingen van overlast in de woonomgeving Bijna een kwart van de inwoners heeft een melding van overlast gedaan in 2023.

Gemeente IJsselstein

23% 25% 23% 20%

Politie

Gemeente Oranjekwartier/Europakwartier

IJsselveld Oost

IJsselstein Centrum

IJsselstein Zuidwest

IJsselstein Zuidoost

IJsselveld West

Achterveld Noord/Oost

Landelijk gebied Noord/Zuid

Achterveld West/Zuid/Groenvliet

38% 26% 21% 19% 35% 36% 30% 35% 24% 27% 23% 24% 21% 21% 26% 15% 20% 30% 25% 22% 19% 16% 21% 30% 18% 29% 25% 13% 16% 24% 10%

Reinigingsbedrijf Midden-Nederland

43% 50% 47% 52% 57% 47%

28% 25% 32% 28% 28% 38% 16% 16% 12% 11% 6%

2023 2021 2019 2017 2015 2013

Instanties waar laatste melding van overlast gedaan is (>1%), 2013-2023.

2023 2021 2019 2017

14% 15% 19% 9%

Aandeel respondenten die een meldingen van overlast hebben gedaan afgelopen jaar, 20152023.

Uitgevoerd door Dimensus

Bijna een kwart van de inwoners heeft in 2023 een melding van overlast gedaan (23%). Na een toename vanaf 2017 (20%) tot 2021 (25%) is dit aandeel in 2023 weer iets gedaald (23%). Inwoners van Oranjekwartier/Europakwartier hebben meer dan gemiddeld een melding van overlast gedaan (38%). Dit aandeel is bij iedere meting verder toegenomen (van 19% in 2017, 21% in 2019, 26% in 2021 naar 38% in 2023). In de overige wijken is het aandeel inwoners dat een melding heeft doorgegeven gedaald of gelijk gebleven. In Zuidoost, Achterveld Noord/Oost en het Landelijk gebied Noord/Zuid is het aandeel meldingen gedaald (resp. van 30% naar 20%, van 29% naar 18% en van 24% naar 16%). Ruim vier op de tien inwoners die een melding van overlast hebben gedaan, hebben dit gemeld bij de politie (43%). Bijna drie op de tien hebben een melding gedaan bij de gemeente (28%) en circa één op de zeven bij het Reinigingsbedrijf Midden-Nederland (16%). Vergeleken met 2021 is het aandeel dat een melding heeft doorgegeven aan de politie gedaald (van 50% naar 43%) en bij de gemeente gestegen (van 25% naar 28%). Het aandeel inwoners dat een melding doorgeeft aan het Reinigingsbedrijf Midden-Nederland is gelijk gebleven vergeleken met 2021. GBM IJsselstein 2023

85

Meldingen van overlast in de woonomgeving

Vier op de tien inwoners heeft geen reden gehad om een melding voor woon- en leefomgeving in te dienen. 30% Nee, ik heb er nog nooit van 26% 29% gehoord. 29% 41% Nee, daar heb ik geen reden voor 42% 43% gehad. 44% 27% 29% Ja. 23% 24% 5% 9% Weet niet (meer) / geen mening. 8% 7%

2023 2021

2023

2019 2017

2023 2021 2019 2017

5% De melding is snel opgelost, maar 3% 3% niet goed. 4% Nee.

65% 63% 51% 56%

Tevredenheid afhandeling melding, 2017-2023.

60%

2019

34%

2017

37%

2015

14%

45%

20%

44%

33% Ja

15% 19%

39% Nee

28% Weet niet (meer)

Geïnformeerd over afhandeling van melding, 2017-2023.

Iets meer dan een kwart van de inwoners heeft telefonisch of via de website een melding over de woon- en leefomgeving ingediend (27%). Vier op de tien (41%) hebben dat niet gedaan omdat men hiertoe geen reden had en drie op de tien (30%) omdat men hiervan nog nooit had gehoord. Vergeleken met voorgaande metingen is het aandeel inwoners dat een melding heeft doorgegeven iets afgenomen van 29% in 2021 naar 27% in 2023. Van de inwoners die een melding hebben doorgegeven, betrof dit in 19% een melding over de woonomgeving, in 3% een melding voor het verkrijgen van informatie en in 5% ging de melding ergens anders over. Dit beeld is nauwelijks veranderd vergeleken met 2021. Inwoners van het Landelijk gebied Noord/Zuid en Achterveld West/Zuid/Groenvliet hebben vaker dan gemiddeld geen melding ingediend omdat ze hiervoor geen reden hadden (resp. 49% en 48%). Inwoners van IJsselveld Oost hebben vaker een melding gedaan over de woonomgeving (24%).

17% 25% 29% 29%

13% De melding is goed opgelost, maar 9% 18% niet snel. 11%

52%

25%

2021

Telefonisch of via de website een melding over de woon- en leefomgeving ingediend, 2017-2023.

Ja, de melding is goed en snel opgelost.

32%

Van alle inwoners die een melding hebben gedaan, vindt bijna twee derde (65%) dat de melding niet goed is opgelost. Dit aandeel is vergelijkbaar met 2021. Een zesde vindt dat de melding goed en snel is opgelost (17%), iets meer dan één op de tien is van mening dat het goed is opgelost, maar niet snel (13%) en 5% geeft aan dat de melding snel is opgelost, maar volgens hen niet goed. Vergeleken met 2021 is vooral het aandeel inwoners dat van mening is dat het goed en snel is opgelost gedaald (van 25% naar 17%). Als er door de gemeente niet direct actie kon worden ondernomen naar aanleiding van een melding, is 32% hierover geïnformeerd, maar een veel groter deel niet (52%). Het aandeel dat niet is geïnformeerd was in 2021 vergeleken met 2019 toegenomen (van 45% in 2019 naar 60% in 2021) om vervolgens weer te dalen naar 52% in 2023. Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

86

Plaatselijke nieuws

De meeste inwoners komen aan het plaatselijke nieuws via het zenderstreeknieuws en de gemeentepagina.

Het Kontakt / Zenderstreeknieuws 57% 55% 50% buren, vrienden, kennissen, etc. 47% 43% 48% 42% 40% 41% sociale media 35% 29% 18% 30% 32% 37% RTV Utrecht 39% 37% 30% 26% 32% 35% regionaal dagblad / AD / UN 31% 32% 27% 21% 9% Bewonersbrieven* 11% 11% 15% 27% 13% 12% website gemeente 10% 10% 12% 11% 4% 4% ik hoor of lees geen plaatselijk nieuws 3% 5% 3% 2% 2% 3% iets anders 4% 4% 2% 4%

78% 75% 75% 74% 77% 82%

2023 2021 2019 2017 2015 2013

Evenals in 2021 komt drie kwart van de inwoners aan het plaatselijke nieuws via het Kontakt / Zenderstreeknieuws (78%). Ruim de helft weet dit van buren, vrienden of kennissen (57%) en iets meer dan vier op de tien door sociale media (42%). Circa drie op de tien is op de hoogte via RTV Utrecht (30%) en een kwart via het regionaal dagblad/AD/UN (26%). Iets meer dan één op de tien weet dit door de website van de gemeente (13%) of door bewonersbrieven (21%). Van de inwoners hoort of leest 4% helemaal geen plaatselijk nieuws. Vergeleken met voorgaande metingen krijgen inwoners steeds meer plaatselijk nieuws via bewonersbrieven. Dit aandeel is gestegen van 9% in 2021 naar 21% in 2023. Deze toename kan ook het gevolg zijn van een andere naamgeving (van Wijknieuwsbrief naar bewonersbrieven). Ook krijgen inwoners meer plaatselijke informatie van buren, vrienden en kennissen (van 43% in 2015 naar 57% in 2023). De rol van RTV Utrecht en van regionale dagbladen neemt sinds 2017 verder af (resp. van 39% in 2017, 37% in 2019, 32% in 2021 naar 30% in 2023). Dit geldt ook voor de regionale dagbladen/AD/UN (van 35% in 2019, 32% in 2021 naar 26% in 2023).

Bronnen van plaatselijke nieuws, 2013-2023. Bewonersbrieven was wijknieuwsbrieven in de vorige metingen.

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

87 87

Achtergrondkenmerken

ü Leeftijd in categorieën ü Opleidingsniveau ü Huishoudenssamenstelling ü Woonduur in IJsselstein

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

88 88

Kenmerken van de respondenten

18 tot 29 jaar

17%

24%

lagere school/basisonderwijs/geen onderwijs 15% 3% 12% 10%

30 tot 44 jaar 45 tot 65 jaar

29%

vmbo/mavo havo/vwo middelbaar beroepsonderwijs (mbo)

36%

25%

29%

hoger beroepsonderwijs (hbo)

65 jaar en ouder

wetenschappelijk onderwijs (universiteit) Leeftijden van respondenten, 2023.

4%4%

Opleiding van inwoners, 2023.

alleenstaand / alleenwonend 14% twee volwassenen zonder kind(eren) twee volwassenen met kind(eren)

40% 39%

één volwassene met kind(eren) / eenoudergezin anders

Gemeente IJsselstein

8%

IJsselstein Zuidwest

7% 10%

IJsselstein Zuidoost

8%

12%

Achterveld West/Zuid/Groenvliet 2% 8%

8%

Achterveld Noord/Oost

14% 12%

11%

54%

17%

54%

12%

54%

13% 10%

72%

8% 6%

14%

8%

IJsselstein Centrum

11%

17%

14%

Oranjekwartier/Europakwartier

10%

13%

24%

9%

45%

IJsselveld Oost

11%

15%

17%

16%

41%

IJsselveld West

10%

16%

14%

Landelijk gebied Noord/Zuid

8%

korter dan 2 jaar Huishoudenssamenstelling van respondenten, 2023.

12%

2 tot 5 jaar

10%

13% 5 tot 10 jaar

65% 10%

8%

15%

49%

52% 54%

10 tot 15 jaar

15 jaar of langer

Hoelang inwoners in de buurt wonen, 2023

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

89

Colofon Dimensus en Companen: Bundeling van kennis, kunde en kracht Dimensus helpt opdrachtgevers bij het vinden van passende antwoorden op hun beleidsvraagstukken op het brede maatschappelijke werkterrein. Dit doen wij vanuit een bevlogenheid en passie voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek. U bent daarbij partner in het proces; een goed resultaat komt namelijk niet tot stand zonder goede input. De onderzoeken van Dimensus richten zich op thema’s als leefbaarheid en veiligheid, wonen, zorg en welzijn, cultuur, sport en recreatie, klanttevredenheid. Companen helpt gemeenten, regio’s, woningcorporaties en zorginstellingen, onder andere door onderzoek naar vraag en aanbod op de woningmarkt; op het niveau van de regionale woningmarkt, op locatieniveau, op het niveau van uw vastgoedportefeuille. In de onderzoeken is er aandacht voor de kwaliteit van de leefomgeving en voor zorg en diensten aan huis. Het onderzoek van Companen biedt een praktische opmaat voor advies, beleidsplannen en samenwerking. Dimensus en Companen bundelen de krachten om u nog beter van dienst te kunnen zijn met innovatief onderzoek, passend bij uw vraag. Wij koppelen deskundigheid en logistieke ervaring, kwaliteit, flexibiliteit en een plezierige samenwerking aan een betaalbare prijs. In gezamenlijkheid ontwikkelen we producten.

Voorbeeld hiervan is de GemeenteBeleidsMonitor (GBM) die inzicht geeft in waar uw gemeente staat op het gebied van leefbaarheid, veiligheid en sociale kracht. En ook het WoonWaardeModel, waarmee gericht informatie wordt verkregen voor gebiedsmarketing rond nieuwe woonbestemmingen, samen met potentiële bewoners. Zo gaan Dimensus en Companen samen op zoek naar antwoorden op uw vragen!

Uitgevoerd door Dimensus

GBM IJsselstein 2023

90